Sayıştay 8. Dairesi 48394 Kararı - Denetleyici Kurumlar Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar

• Yılı: 2018

• Daire: 8

• Dosya No: 48394

• Tutanak No: 52500

• Tutanak Tarihi: 30.11.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Avukatlık vekâlet ücreti ödenmesi

141 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle; ... Hukuk İşleri Daire Başkanlığı bünyesinde dava ve icra takibinde fiilen görevli personelden; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tâbi memur, teknisyen, uzman ve işçilere; hukuki bir dayanağı olmadığı halde, avukatlık vekâlet ücreti ödenmesi neticesinde tazminine hükmolunan ... TL 34792 ilam (22.12.2021 tarih ve 50623 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

141 sayılı İlamın 1. maddesinin c bendiyle; ... Hukuk İşleri Daire Başkanlığı bünyesinde dava ve icra takibinde fiilen görevli personelden; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tâbi memur, teknisyen ve uzman personel ile 4857 sayılı İş Kanununa tabi işçilere, hukuki bir dayanağı olmadığı halde, avukatlık vekâlet ücreti ödenmesi neticesinde tazminine hükmolunan ..., 34792 ilam (22.12.2021 tarih ve 50623 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun “Kurum personeli” başlıklı 92’nci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Başkan yardımcıları, daire başkanları, müdürler, başkanlık müşavirleri ve meslek personeli kadro karşılığı sözleşmeli statüde istihdam edilir. Kadro karşılığı sözleşmeli çalışan Kurum personeli ücret, malî ve sosyal haklar dışında, diğer personel ise her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbidir.” Denilmekte,

“Ücretler, malî ve diğer sosyal haklar” başlıklı 102’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise;

“Kurumun kadro karşılığı sözleşmeli personelinin ücretleri ile diğer malî ve sosyal hakları birinci fıkrada belirlenen ücret tavanını geçmemek üzere Kurul tarafından tespit edilir.” Hükmüne yer verilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, kadro karşılığı sözleşmeli çalışan personel dışındaki diğer personelin, her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Kanun’a tabi olduğu; kadro karşılığı sözleşmeli çalışan Kurum personelinin ise ücret, malî ve sosyal haklar dışındaki hususlarda mezkûr Kanuna tabi olduğu; ayrıca, kadro karşılığı sözleşmeli personelin ücretleri ile diğer malî ve sosyal haklarının, Kurul kararı ile düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.

659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin 2. fıkrasında;

“ İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.” hükümlerine yer verilmiştir.

659 sayılı KHK’ye dayanılarak çıkarılan 25/06/2012 tarih ve 2012/3327 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Vekalet ücreti ödenecekler” başlıklı 5’inci maddesinde ise;

“İdareleri adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili kılınanlardan aylık ücret ve tazminatları 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesine göre ödenenler dışındaki hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara bu Yönetmelik kapsamında vekalet ücreti ödenir.” denilerek KHK’ya tabi hukuk birimlerinde görevli hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara vekalet ücreti ödenebileceği ifade edilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Hukuk İşleri Daire Başkanlığı bünyesinde dava ve icra takibinde fiilen görevli personelden; 657 sayılı Kanuna tâbi memur, teknisyen ve uzman personel ile 4857 sayılı Kanuna tabi işçilere, 18.06.2009 tarih ve 3224 sayılı Kurul Kararı ile düzenlenmiş olan ... Vekâlet Ücretleri Tevzi Yönergesi’ne istinaden avukatlık vekalet ücreti ödendiği görülmüştür.

Temyiz dilekçesinde; 659 sayılı KHK’nın; “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; “ç) İdare: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini,” denilerek kapsam dahilindeki idarelerin sayıldığı, ...’nın söz konusu KHK’nın kapsamında olmadığı, dolayısıyla ... Vekâlet Ücretleri Tevzi Yönergesi’ne göre söz konusu personele avukatlık vekalet ücreti ödenmesinin mevzuata uygun olduğu iddia edilmişse de; kurumun kadro karşılığı sözleşmeli personeli dışındaki diğer personel her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Kanun’a tabi olduğu için, vekalet ücretlerinin ödenmesi bakımından da 657 sayılı Kanun’a göre düzenlenmiş olan 659 sayılı KHK’ya tabidir. Bu sebeple 657 sayılı Kanun’a tabi olup, Kurumun hukuk biriminde hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukat dışındaki personele avukatlık vekalet ücreti ödenebilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, 141 sayılı ilamın c bendinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 34792 İlam (22.12.2021 tarih ve 50623 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına; (aşağıda yazılı, Üye ... ‘nin farklı gerekçesi ile Üye ...’nin karşı oy gerekçesine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 30.11.2022 tarih ve 52500 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Farklı gerekçe:

Üye ...’nin farklı gerekçesi:

Anayasa’nın 128’inci maddesinde; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu ifade edilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinde de; memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, memurların; kanunlarda ya da Toplu Sözleşmede herhangi bir düzenlemesi bulunmayan mali ve sosyal haklardan yararlanması mümkün değildir. Bu anlamda, mali bir hak konumundaki avukatlık vekâlet ücretinin ödenebilmesi için de ya kanuni ya da Toplu Sözleşme dayanağının olması gerekmektedir.

Mevcut durum itibarıyla, memurlara avukatlık vekâlet ücretinin ödenebilmesinin kanuni veya Toplu Sözleşme dayanağı bulunmamaktadır. Her ne kadar sorumlular tarafından ...nun 659 sayılı KHK’ye tabi olmadığı ifade edilmiş olsa da, söz konusu KHK’de de memurlara avukatlık vekâlet ücreti öngörülmemiştir. Diğer yandan, Kurumun düzenlemiş olduğu ... Vekâlet Ücretleri Tevzi Yönergesinin de yasal düzenlemeye uygun olması gerekmektedir. Dolayısıyla, alt normun üst norma aykırı hüküm içermemesi gerektiğinden ilgili Yönergenin 657 sayılı Kanun’a tabi personele uygulanması mümkün değildir.

... Kurumunda görevli olan 657 sayılı Kanun’a tabi personele avukatlık vekâlet ücreti ödenebilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından, söz konusu personele yapılan avukatlık vekâlet ücreti ödemeleri kamu zararına neden olmuştur. Bu nedenle, Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına karar verilmesi uygun olacaktır.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık Görüşü

Üye ...’nin karşı oy gerekçesi

5411 sayılı Bankacılık Kanununun “Kurum personeli” başlıklı 92’nci maddesinde; Kanun ile Kuruma verilen görevlerin gerektirdiği sürekli görev ve hizmetlerin, bankalar yeminli murakıpları ve yardımcıları, bankacılık uzman ve yardımcıları, hukuk uzman ve yardımcıları, bilişim uzman ve yardımcıları ile ... Kurumu uzman ve yardımcılarından oluşan meslek personeli ve idarî personel eliyle yürütüleceği düzenlenmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; “Başkan yardımcıları, daire başkanları, müdürler, başkanlık müşavirleri ve meslek personeli kadro karşılığı sözleşmeli statüde istihdam edilir. Kadro karşılığı sözleşmeli çalışan Kurum personeli ücret, malî ve sosyal haklar dışında, diğer personel ise her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbidir.” denilmektedir.

... Kurumunun teşkilât, işleyiş, yönetim, görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen 16.03.2014 tarih ve 28943 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “... Kurumu Teşkilat Yönetmeliği” nin 25’inci maddesinde; Hukuk İşleri Daire Başkanlığının görevleri düzenlenmekte, kurumun taraf olduğu işlemlerin veya kuruma ilişkin her türlü uyuşmazlığın adlî ve idarî merciler ile icra dairelerinde takibi, savunulması ve çözümlenmesi amacıyla Kurumun temsil edilmesini sağlamak görevinin bu daire başkanlığına ait olduğu belirtilmektedir.

02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname”nin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; “Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri (Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay dâhil) ve özel bütçeli idarelerin hukuk hizmetlerinin etkili, verimli ve usul ekonomisine uygun şekilde yerine getirilmesine ve bu hizmetlerin yürütülmesinde uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesi” olarak ifade edilmektedir. Hâkimler

659 sayılı KHK’nın “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde ise; “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında; ... ç) İdare: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini, ...ifade eder.” hükmü yer almaktadır.

659 sayılı KHK’nın “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesi ikinci fıkrasıyla da ; “İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekâlet ücretlerinin hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dâhilinde ödeneceği” düzenlenmekte; aynı fıkranın devamındaki usul ve sınırlamalarda kapsam dâhilinde olan idari personelin, dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukat olduğu belirtilmektedir.

Diğer yandan, 659 sayılı KHK’nın 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 146’ncı maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılarak, daha önce 657 sayılı Kanunda düzenlenen vekalet ücreti bu Kanun bakımından mülga hale getirilmiştir.

659 sayılı KHK’nın 16’ncı maddesine dayanılarak hazırlanan 25.06.2012 tarihli ve 2012/3327 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” in “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde de; “Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ve özel kanunlar uyarınca 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin” Yönetmeliğin amacı olduğu belirtilmektedir.

Bu mevzuat çerçevesinde; avukatlık vekalet ücreti hakkının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında değil, 659 sayılı KHK kapsamında düzenlenen bir mali hak olduğu ve 659 sayılı KHK ve anılan Yönetmeliğin 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini kapsadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, düzenleyici ve denetleyici kurumların kapsama dahil olmaması nedeniyle, vekalet ücretinin dağıtımına ilişkin 659 sayılı KHK ve ilgili Yönetmelikte yer alan hususların ... personeli için uygulanması mümkün görünmemektedir.

Diğer bir ifadeyle, 659 sayılı KHK ve ilgili Yönetmelikle vekalet ücreti dağıtımında kurumsal yapı kriter olarak kullanılmış olup, bu kurumlarda görevli personelin özlük hakları bakımından hangi mevzuata tabi olup olmadığının bir anlamı bulunmamaktadır.

5411 sayılı Kanunun 92’nci maddesinde yer alan, “diğer personelin her türlü hak ve yükümlülükleri yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbidir” ifadesinden hareketle, ...’da görevli diğer personele kurumsal olarak tabi olmadığı 659 sayılı KHK’nın uygulanmasının uygun olmayacağı; diğer personel olarak adlandırılan ve her türlü hak ve yükümlülük yönünden 657 sayılı Kanuna tabi olan idari personel için 657 sayılı Kanunda düzenlenmeyen bir konuda Kurul Kararıyla ödeme yapılabileceği; bu sebeple de özerkliklerinin bir gereği olarak 659 sayılı KHK dışında tutulan ...’nın, yasal boşluk oluşmaması bakımından, Kurul tarafından Vekalet Ücreti Tevzi Yönergesi çıkarabileceği ve 657 sayılı Kanuna tabi Kurum personeline de vekalet ücreti ödenebileceği düşünülmektedir.

Bütün bunlar birlikte değerlendirildiğinde; 5411 sayılı Kanunun 92’nci maddesi, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 164’üncü maddesi ve 657 sayılı Kanunun 146’ncı maddesi hükümlerine dayanılarak ... Kurumu Hukuk İşleri Daire Başkanlığı bünyesinde fiilen dava ve icra takibi hizmetlerinde çalışan memurları da kapsayacak şekilde hazırlanan "... Vekalet Ücreti Tevzi Yönergesi ” ne dayanılarak, dava ve icra takibinde fiilen görevli personelden; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi memur, teknisyen ve uzman ile işçilere avukatlık vekâlet ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından kararın düzeltilmesine mahal bulunduğuna karar verilerek 141 sayılı İlamın 1. maddesi c bendiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.