Sayıştay 8. Dairesi 48319 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 8

• Dosya No: 48319

• Tutanak No: 51062

• Tutanak Tarihi: 16.02.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İtfaiye biriminde destek işlerini yürütmek için görevli teknik personele fazla mesai ödenmesi;

3. 136 sayılı İlamın 8. maddesiyle; İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nda destek işlerini yürütmek için görevli teknik personele fazla mesai ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde İlam bu maddesi ile ilgili olarak ise özetle; sorguya yaptıkları savunmaya ilave olarak; 5393 sayılı Belediye Kanunun 52 nci maddesi ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7 nci maddesinde belirtildiği gibi belediyelerin görevleri arasında sayılan itfaiye hizmetlerinin yerine getirilmesi için; 29/11/2005 tarihli ve 2006/9809 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli idare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslar çerçevesinde belediye meclisi kararı ile itfaiye teşkilatlarının kurulacağını, kuruluş sırasında kaynakların etkili ve verimli kullanılması, itfaiye hizmetlerinin kalitesinin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanması hususlarının gözetileceğini, belediye meclisi kararı ile kurulan itfaiye teşkilatlarının 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde görevlerinin açıkça belirtildiğini, itfaiyede görevli kişilerin de bu görevleri yerine getirmesinin istendiğini, itfaiye çalışanlarının yangınların söndürülmesi görevinden daha öncelikli görevi yangınların çıkmamasını, yangın çıkması halinde de başlangıçta söndürülmesini sağlamak olduğunu, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtilen bu görevi yerine getirmek için de ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının yapılmasının yukarıda belirtilen mevzuatın gereği olduğunu, yangın öncesi tedbirlerin aldırılması ve olası yangınların söndürülmesinin itfaiye teşkilatlarının birlikte değerlendirdiği asli görevleri olduğunu, gerektiğinde bütün personelin 24/48 sisteminde, afet durumunda ise 48/24 sisteminde çalışması gereken personelin fazla çalışma saatine bakılmaksızın Belediye Kanununun 52 nci maddesinde belirtildiği gibi “.... itfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmü gereğince itfaiyede çalışanların da devletin belirlediği bu mesai ücretinden faydalanmakta olduklarını, ülkemizde itfaiyelerde Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtilen “yangın personeli” kadroları dışında memur, bilgisayar işletmeni, tekniker, mühendis, şef, şube müdürü gibi birçok kadroda personel çalışmakta olduğunu, bu personelin tamamının görevleri itibariyle yangın personeli kadrosunda bulunan personel ile aynı görevi yapmakta olduklarını, İtfaiye Daire Başkanlığında görev yapan tüm memur, işçi, sözleşmeli personelin kadro ve unvan ayrımı yapılmaksızın yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli olduklarını, bu kapsamda … İtfaiye Dairesi Başkanlığında görevli tüm personel mevzuatın kendisine verdiği görevleri yerine getirmekte olduklarını, itfaiyenin “yangın personeli” olarak tanımlanan en üst birim amirinin görevleri sayılırken “yangınlara müdahale”nin doğrudan sayılmazken yangın öncesi tedbirlerin aldırılmasının öncelikli olarak sayıldığını, dolayısıyla itfaiye teşkilatının mevzuatta belirtilen görevlerini yerine getiren personel arasında “yangın personeli” ve “destek Hizmetleri personeli” ayrımı yapmanın itfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde çok ciddi koordinasyon eksikliği yaratacağını, ayrıca bu iki sınıfın hangi görevleri yerine getireceğinin ilgili mevzuatta belirtilmediğini, yani; yangın personelinin görevleri ve destek hizmeti personelinin görevlerinin ne olduğunun ayrı ayrı yazılmayıp, ortak görevler başlığı altında belirtildiğini, kendi İtfaiyelerinde görev yapan Önlem Amiri …, Eğitim Amiri …, İtfaiye Teknikeri ve Denetim Personeli … ile Denetim Personeli ve Makine Mühendisi …’ın ilgili 2018 yılı için ödenen fazla mesai dolayısıyla kamu zararı oluştuğunun ortaya konulmasının yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı olduğu kanaatinde olduklarını, Önlem Amiri …’nun Başkanlık Oluru ile bu göreve atandığını, denetim ve yangın öncesi tedbirlerin aldırılması, diğer itfaiye amirleriyle beraber tutmuş olduğu nöbet hizmeti gibi görevlerle “yangın personeli” olarak tanımlanan itfaiye amirine eş değer görev yürüttüğünü, kendi İtfaiye Amirlerinin de sorumluluk alanlarında kendi görevleri yanında Önlem Amirlerinin görevlerini de yerine getirmekte olduklarını (Dilekçe Eki: 1, 2, 3), aynı şekilde Eğitim Amiri …’ün de Başkanlık Oluru ile bu görevi üstlendiğini, itfaiyecilerin olmazsa olmaz mesleki eğitimlerini planlamak, halkı bilinçlendirmenin yanı sıra denetim ve kontrol, nöbet hizmeti gibi görevleri yerine getirmek suretiyle de İtfaiye Amirine eş değer olduğunun görüleceğini (Dilekçe Eki: 1, 2, 3), yangın tedbirleri kapsamında denetim ve kontrol görevlerini yerine getiren, nöbet hizmetinde bulunan aynı zamanda İtfaiyecilik Bölümü mezunu olması nedeniyle eğitmen olarak da görev üstlenen …’ın da 2007 yılında “İtfaiye Eri” olarak atandığını ve 2009 yılında görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında başarılı olarak “Tekniker” unvanını almaya hak kazandığını, İtfaiye Erliğinden sonra bir üst kadro olan İtfaiye Çavuşuna eş değer görev yapmakta olduğunu (Dilekçe Eki: 2, 4, 5), yine denetim ve kontrol görevlerini yerine getiren, nöbet hizmetinde bulunan Makine Mühendisi …’ın, itfaiye araç alımı sürecinde, araç bakım faaliyetlerinde de görev üstlenmek suretiyle İtfaiye Amirine eş değer görev yapmakta olduğunu (Dilekçe Eki: 2, 3), tüm bu görev tanımlarından da anlaşılacağı üzere her ne kadar Bütçe Kanununda bu ayrım yapılmış olmasına rağmen gerek 5393 sayılı Belediye Kanununun 52 nci maddesi gerekse bu kanuna bağlı çıkarılan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde fazla çalışma ücretini “itfaiyede fiilen çalışanlara” ödeneceği hükmü doğrultusunda almaları gerektiği kanaatini taşıdıklarını, önceki savunmalarında da belirttikleri gibi, 04.01.2017 tarihli ve 41132 dosya numaralı Temyiz Kurulu Kararına göre (91 sayılı İlam) aynı konunun gündeme geldiğini, “İlamda adı geçen ... Hizmetli kadrosunda olup destek hizmetinde bulunduğu ve zabıta görev ve yetkisini fiilen yerine getirmediğinden, fiilen zabıta görevini ifa edenlere ödenmekte olan maktu fazla çalışma ücretinin kendisine ödenmesi mümkün değildir. Ancak, Zabıta Müdürlüğünde Ölçü Ayar Memuru ve Anons ilan etme görevini yerine getiren ...., zabıta ile birlikte gıdaların denetimini yapan Çevre Mühendisi ...., Şoförlük yaparak arazide çalışan, ... ve .... Zabıta görev yetkisini fiilen yerine getirdiklerinden fiilen zabıta görevini ifa edenlere ödenmekte olan maktu fazla çalışma ücretinin kendilerine ödenmesi gerektiği” kararı alındığı halde bu Kararın göz ardı edildiğini (Dilekçe Eki: 6), dolayısıyla yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda mevzuata aykırı bir ödeme yapılmadığının görüleceğini; bu doğrultuda kamu zararına ilişkin tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmiş, sonrasında gönderdiği ek dilekçede ise özetle; sunmuş oldukları savunmaya ek olarak 2006 Yılı 26326 sayılı Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde destek personelinin tanımı ve görevlerinin belirtilmediğini, ancak daha önce yürürlükte olan İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Olan Yönetmeliğin Dördüncü Bölümünde destek hizmetleri birimlerinin hangi personel olduğunun görevleriyle birlikte net bir şekilde belirtildiğini, ilgili Yönetmelik metninde destek hizmetleri birimlerinin; a) Personel ve Yazı İşleri, b) İkmal ve Ambar İşleri, c) Bakım, Onarım İşlerinde görevli olan personel” olarak sayıldığını, sorguda ismi geçen itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan Önlem Amiri …, Eğitim Amiri …, İtfaiye Teknikeri ve Denetim Personeli … ile Denetim Personeli ve Makine Mühendisi … isimli personelin gerek yürürlükten kaldırılan İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Olan Yönetmelikte gerekse yürürlükte olan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtildiği gibi Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelikte Yangın öncesi tedbirlerin aldırılması ve olası yangınların söndürülmesi faaliyetlerinin itfaiye teşkilatlarının birlikte değerlendirdiği asli görevlerinden olduğunu, destek personeli olmadıklarının aşikar olduğunu (Dilekçe Eki: 1, 2), 5393 sayılı Belediye Kanununun 52 nci maddesine göre çıkarılan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde fazla çalışma ücretinin “itfaiyede fiilen çalışanlara” ödeneceği hükmünün bulunduğunu, dolayısıyla yukarıda yapılan ilave açıklamalar doğrultusunda da mevzuata aykırı bir ödeme yapılmadığının görüleceğini dile getirmek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılması istemini bir kez daha yinelemiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçe (ve ek dilekçede) özetle; itfaiyelerde Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtilen “yangın personeli” dışında memur, bilgisayar işletmeni, tekniker, mühendis, şef, şube müdürü gibi birçok kadroda personel çalıştığı, bu personelin de görevleri itibariyle yangın personeli kadrosunda bulunan personel ile aynı görevi yapmakta olduğu, İtfaiye Daire Başkanlığında görev yapan tüm memur, işçi, sözleşmeli personel kadro ve unvan ayrımı yapılmaksızın yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli oldukları,

• İtfaiye teşkilatının mevzuatta belirtilen görevlerini yerine getiren personel arasında “yangın personeli” ve “destek hizmetleri personeli” ayrımı yapmanın itfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde çok ciddi koordinasyon eksikliği yaratacağı,

• Görev tanımlarından da anlaşılacağı üzere, her ne kadar Bütçe Kanununda bu ayrım yapılmış olsa da, gerek 5393 sayılı Belediye Kanununun 52 nci maddesi, gerekse İtfaiye Yönetmeliğinde fazla çalışma ücretini “itfaiyede fiilen çalışanlara” ödeneceği hükmü doğrultusunda almaları gerektiği,

• Temyiz Kurulunun 04.01.2017 tarihli ve 41132 dosya numaralı Kararında da aynı konunun gündeme gelmesine rağmen, bu kararın göz ardı edildiği,

• Belediye İtfaiye Yönetmeliğinden önce yürürlükte olan, İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Yönetmelikte Destek Hizmetleri Birimlerinin hangi personelden oluştuğunun belirtildiği, sorguda adı geçen personelin bu kapsama girmediği, dolayısıyla yapılan ödemede mevzuata aykırılığın bulunmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; 23.08.1985 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İtfaiye Teşkillerinin Kuruluş, Görev, Eğitim ve Denetim Esaslarına Dair Yönetmelikte Destek Hizmetleri Birimlerinin oluşumuna yer verilmiş olsa da; 21.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren ve halende uygulamada olan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde bu yönde bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla 2006 yılında yürürlükten kalkan bir Yönetmeliğe dayanılarak işlem tesis edilemeyeceğinin değerlendirildiği, 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde yer alan hükümden fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebileceği, destek hizmeti yürüten personele ise ödenemeyeceğinin anlaşıldığı, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin, itfaiye hizmetlerinin sunulması için itfaiye bünyesinde belli bir teşkilat yapısının kurulmasını öngördüğü, bu itibarla, Yönetmeliğin 10 (a) maddesinde itfaiye teşkilatının görevlerinin “itfaiye hizmetleri” ve "”İtfaiye destek hizmetleri” şeklinde iki ayrı grupta değerlendirildiğinin görüleceği, ayrıca, söz konusu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde itfaiye teşkilatında çalışan yangın personelinin “itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı” olarak sayıldığı, bu personelin, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılındığı, yani bu kişiler itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel olduğu, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevlerinin Yönetmeliğin 10-13 üncü maddelerinde sayıldığı, buna karşılık itfaiye teşkilatının bünyesinde, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye “yangın personeli” dışında personel çalıştırabileceğinin, Yönetmeliğin “Diğer Personel” başlıklı 14 üncü maddesinde açıkça vurgulandığı, dolayısıyla, Yönetmelikteki bu düzenlemeden, “tekniker”, “mühendis” vb. unvanların “destek personeli” olarak kabul edilmesi gerektiği, çünkü bu unvanlara Yönetmelik'te itfaiye yangın personeli unvanları arasında yer verilmediği, bu nedenle de, itfaiye hizmetlerinde “tekniker”, “mühendis” vb. unvanlı destek personelinin Bütçe Kanunu K Cetveli uyarınca itfaiye maktu fazla mesai ücretini almasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği, diğer yandan dilekçede göz ardı edildiği ileri sürülen Temyiz Kurulu Kararındaki ifadelerin, ayrışık görüşe ilişkin olup Karar da, sorumlularca iddia edilenin tam tersine zabıta görev ve yetkisini fiilen yerine getirmeyen ve destek hizmeti yürüten kişilere aylık maktu fazla çalışma ücretlerinin ödenmesinin mümkün olmadığının hükme bağlandığı; bu nedenlerden dolayı talebin reddedilerek, Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu ilam maddesinde tazmin hükmü, Belediyenin İtfaiye Dairesi Başkanlığında tekniker ve mühendis unvanlarında çalışan ve destek hizmeti yürüten personele mevzuata aykırı olarak maktu fazla çalışma ücreti ödendiği gerekçesiyle verilmiş, buna karşı sorumlularca genel anlamda; itfaiye hizmetlerinin bir bütün olduğu, ayrım yapılmaksızın tüm personelin itfaiye hizmeti ürettiği ifade edilerek, kadrolarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan söz konusu personele ödenen maktu fazla çalışma ücreti nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediği itirazlarında bulunulmuştur.

Öncelikle, konuya ilişkin hukuki mevzuat şu şekildedir;

5393 sayılı Belediye Kanununun “İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” denilmektedir.

2018 Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde ise:

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti

Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla çalışma ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

• 10.000’e kadar olanlar için 263 Türk Lirasını,

• 10.001’den 50.000’e kadar olanlar için 282 Türk Lirasını,

• 50.001’den 100.000’e kadar olanlar için 312 Türk Lirasını,

• 100.001’den 250.000’e kadar olanlar için 352 Türk Lirasını,

• 250.001’den 1.000.000’e kadar olanlar için 420 Türk Lirasını,

• 1.000.001’den fazla olanlar için 487 Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyeleri dışındaki diğer büyükşehirlerin belediye sınırları içerisindekiler için 487 Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehirler belediye sınırları içerisindekiler için 648 Türk Lirasını, geçemez.

2. Aylık maktu fazla çalışma ücreti alanlara, her ne ad altında olursa olsun ayrıca fazla çalışmaya yönelik olarak başkaca bir ödeme yapılmaz.

3. Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri;

a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince,

b) Bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde,

c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince,

ç) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında, ödenmeye devam olunur.

Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebileceği, itfaiye teşkilatında destek hizmeti yürüten personele ise ödenemeyeceği anlaşılmaktadır. Destek hizmeti yürüten personelin tespiti hususunda ise; 21.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde, Belediye itfaiye teşkilatının bizzat yangına müdahale eden “yangın personeli” ile yangına müdahale etmeyen “diğer personel” kadro ve pozisyonlarından oluşacağı ve yangın personeli dışındaki diğer personelin itfaiye hizmetlerine yardımcı ve destek olmakla görevli kılınacağı ifade edilmiş ancak itfaiye biriminin çatısı altında hangi kadro ve pozisyonlarda çalışan personelin destek hizmeti yürüttüğüne ilişkin sarih bir hükme yer verilmemiştir.

İlam maddesinde Belediye İtfaiyesi bünyesinde tekniker ve mühendis kadro ve unvanlarında çalışan ve destek hizmeti yürüttüğü değerlendirilen söz konusu personele mevzuata göre maktu fazla çalışma ücreti ödenemeyeceği hükme bağlanmış ise de; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 52 nci maddesinde; itfaiye personelinin çalışma süresi ve saatlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmayacağı, itfaiye hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütüleceği belirtilmiş ve bu şartlar altında Belediye itfaiye teşkilatında fiilen çalışanlara aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi öngörülmüştür. Kanun maddesinin atıf yaptığı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K Cetvelinde de; itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) bu ücretin ödeneceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinde itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele maktu fazla çalışma ücretinin ödeneceği vurgulandığından, itfaiye teşkilatı bünyesinde itfaiye hizmetlerini bizzat yürüten kişilerin söz konusu ücreti alması mümkündür. Dolayısıyla somut olayda; İlamda unvanı yazılı personelin itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışmadığı ve destek hizmeti yürüttüğünü söylemek mevzuat hükümleri karşısında mümkün görülmemektedir. Maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesinde tek şart, itfaiye hizmetlerini bilfiil yürütmek olduğundan, burada kadro ve pozisyonu ne olursa olsun itfaiye hizmetlerinde fiili çalışması olan personelin tespiti önemlidir.

Bununla birlikte; Kanunda bahsedilen “itfaiye hizmetleri” ise sadece yangına müdahaleden ibaret olmayıp, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde de sayıldığı üzere itfaiye teşkilatının yerine getirdiği her türlü afet ve kaza, çökme ve patlama gibi durumlarda arama-kurtarma hizmetlerinin yanı sıra başka görevleri de kapsamaktadır. Bu nedenle Kanunda zikredilen “itfaiye hizmetleri” kavramı geniş yorumlanarak itfaiye hizmetlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi ve kesintisiz yürütülecek bu hizmetleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın bilfiil yerine getiren personelin, görev unvanına bakılmaksızın “itfaiye hizmetlerini fiilen yürüten personel” olarak addedilmesi gerekmektedir. Bu manada İlamda benimsenmiş, bizzat yangına müdahale ile görevli “yangın personeli” dışında kalan tüm personelin destek hizmeti yürüttüğü yaklaşımından hareketle kamu zararı tablosunda adı geçen personelin maktu fazla çalışma ücreti alamayacağını söylemek mümkün değildir. İtfaiye teşkilatında “yangın personeli” kadrosunda olmasa da; memur, bilgisayar işletmeni, tekniker, mühendis, şef, şube müdürü gibi unvanlarda bulunanlardan fiilen itfaiye hizmetlerinde çalıştığı tespit edilenlerin söz konusu ücreti almaları Kanun hükümleri çerçevesinde mümkündür. Kaldı ki; Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde, araç kullanma dâhil tüm bu hizmetlerin itfaiye erleri tarafından yerine getirileceği belirtildiğinden; itfaiye hizmeti ile ilgili sayılan her tür görevi fiilen yerine getiren personelin de görev unvanı ne olursa olsun itfaiye eri olarak değerlendirilmesi ve maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekir.

Kanunda zikredilen “destek hizmetleri” ifadesiyle, itfaiye teşkilatı bünyesinde yürütülen ancak itfaiye hizmetleri ile ilgisi olmayan büro işleri, temizlik işleri, maaş hesaplama, alım-satım ihale işlemleri gibi memur çalışma saatleri dâhilinde yürütülen hizmetler kastedilmektedir ve bunlara benzer işleri yürütenlerin maktu fazla çalışma ücreti alması ise Kanun hükümleri karşısında mümkün görülmemektedir.

Dolayısıyla gerek 5393 sayılı Belediye Kanununda gerekse ilgili yıl Bütçe Kanununda itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele maktu çalışma ücretinin ödeneceği belirtildiğinden; burada görev unvanına bağlı kalınmaksızın bizzat yangına müdahale eden, arama-kurtarma çalışmalarına katılan veya bu tür olaylara müdahale etmek amacıyla 24 saat esasına göre vardiya usulü nöbet tutan -mesai saatleri içinde büro işleri, temizlik gibi destek hizmeti yürütenler haricindeki- personelin söz konusu maktu ücreti almasında hukuken bir sakınca bulunmamaktadır.

Bu nedenle somut olaya ilişkin olarak; Belediye itfaiye teşkilatında çalışan ve İlamda adı geçen tüm kişilerin, 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın yerine getirdiği fiili hizmetlerini tevsik edici görevlendirme yazıları veya nöbet puantaj çizelgeleri gibi belgelerin incelenerek maktu mesai ücreti aldıkları aylarda fiilen itfaiye hizmetinde çalışıp çalışmadıklarının ortaya konulması ve kamu zararının buna göre yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Sonuç itibarıyla, itfaiye teşkilatı bünyesinde olup, görev unvanlarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi Kanun hükümleri çerçevesinde mümkün görüldüğünden; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddiaların kısmen kabulüyle 236 sayılı İlamın 8. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve sorgu konusu edilen personelin fiili çalışmalarının olup olmadığının tespiti yapıldıktan sonra kamu zararının yeniden hesap edilmesini teminen yeni hüküm kurulması için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ….’nin aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 16.02.2022 tarih ve 51062 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinin 2 nci fıkrasında: “İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir …” denilmektedir.

2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde aynen:

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

…”

Hükmü yer almaktadır.

21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gaztede’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin;

“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 8 inci maddesinde:

“Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”,

“Belediye İtfaiye Yangın Personeli” başlıklı 9 uncu maddesinde:

‘‘Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 10 uncu, 11 inci, 12 nci ve 13’üncü maddelerinde itfaiye birim amirlerinin, itfaiye çavuşunun ve itfaiye erinin görevleri sayıldıktan sonra “Diğer Personel” başlıklı 14 üncü maddesinde ise; “İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği, destek hizmeti yürüten personele ödenmeyeceği görülmektedir. Belediye İtfaiye Yönetmeliği ise itfaiye teşkilatının görevlerini “itfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” şeklinde iki ayrı grup şeklinde değerlendirmiştir. Dolayısıyla Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde ifade edilen “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti” kavramlarının rastgele ayrıştırılmadığı, Belediye İtfaiye Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde itfaiye teşkilatı personel yapısından hareketle bilinçli olarak bu tür bir ayrıma gidildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu Yönetmelik’in 9 uncu maddesinde itfaiye teşkilatında çalışan yangın personeli “itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı” olarak sayılmış olup; bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılınmıştır. Yani bu kişiler Bütçe Kanununun ilgili maddesinde sözü edilen itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevleri Yönetmelik’in 10 ila 13 üncü maddelerinde sayılmıştır. Buna karşılık Yönetmelik’in “Diğer Personel” başlıklı 14 üncü maddesinde; itfaiye teşkilatının bünyesinde, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak “yangın personeli” dışında personel çalıştırılabileceği açıkça vurgulandığından, Belediye itfaiye teşkilatında “yangın personeli” dışında çeşitli unvanlarda çalışan personelin “destek personeli” olarak kabul edilmesi gerekir. Çünkü bu unvanlara Yönetmelik’te itfaiye yangın personeli unvanları arasında yer verilmemiştir. Bu nedenle de, itfaiye müdürlüğünde destek işleri yürütmek için görevlendirilmiş müdür yardımcısı, şube müdürü, tekniker, şoför, mühendis, hizmetli, şef, memur, bilgisayar işletmeni, bekçi gibi personel, fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmadığından, bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi durumu Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükmüne aykırılık teşkil edecektir.

Temyiz dilekçelerinde maktu fazla mesai ücreti alan (tekniker ve mühendis unvanına sahip) kişilerin itfaiye hizmetlerini fiilen yürüttüğü ileri sürülmüşse de; söz konusu personel Belediye İtfaiye Yönetmeliğine göre destek hizmeti yürüten diğer personel kadrosunda bulunduğundan, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda maktu ödenen fazla çalışma ücretini almaları mümkün değildir. Dolayısıyla sorumluların bu yöndeki itirazları yerinde görülmemiştir.

Bu itibarla, konuya ilişkin temyiz dilekçesindeki tüm itirazların reddedilerek, tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Üye …:

Yangın tedbirleri kapsamında denetim ve kontrol görevlerini yerine getiren, nöbet hizmetinde bulunan aynı zamanda İtfaiyecilik Bölümü mezunu olması nedeniyle eğitmen olarak da görev üstlenen …’ın 2007 yılında “İtfaiye Eri” olarak atandığı ve 2009 yılında görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında başarılı olarak “Tekniker” unvanını almaya hak kazandığı, İtfaiye Erliğinden sonra bir üst kadro olan İtfaiye Çavuşuna eş değer görev yapmakta olduğu anlaşıldığından; …’ın bu anlamda kamu zararına konu edilen diğer personelden ayrıştırılması ve personele yapılan ödemelerin kamu zararı hesabından düşülmesi gerekir.

Bu itibarla, …’a yapılan … TL fazla çalışma ücretinin toplam kamu zararı tutarı olan … TL’den düşülerek geriye kalan tutarın sorumluluk dağıtımına göre belirlenecek sorumluların uhdesinde kalması suretiyle hükmün … TL olarak düzeltilerek tasdikine karar verilmesi gerekir.