Sayıştay 8. Dairesi 48295 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 8

• Dosya No: 48295

• Tutanak No: 49812

• Tutanak Tarihi: 30.06.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Sosyal denge tazminatı sözleşmesinde öngörülmeyen ödeme yapılması

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

6 sayılı İlamın 3 üncü maddesinde, Belediyede ambar memuru olarak çalışan ...’a, Mali Hizmetler Müdürlüğünde harcama yetkilisi olarak görevlendirilmesi nedeniyle, Belediyede müdür ve müdür vekili olarak çalışan kişilere sosyal denge tazminatı sözleşmesi uyarınca ödenen sorumluluk zammının ödenmesi sonucu oluşan kamu zararından sorumluluk konusunda, mevzuata aykırı ödemenin yapılmasına olur verilen belgede imzaları bulunan Belediye Başkan Yardımcısı ... ve Belediye Başkanı ...’nın savunmaları alınarak bu kişilerin sorumluluklarının değerlendirilmesi gerekçesiyle Hüküm Dışı Bırakma kararı verilmiştir.

122 sayılı Ek İlamın 1 inci maddesinde, Belediyede ambar memuru olarak görev yapan ...’a, Mali Hizmetler Müdürlüğünde harcama yetkilisi olarak görevlendirilmesi nedeniyle, Belediyede müdür ve müdür vekili olarak çalışan kişilere sosyal denge tazminatı sözleşmesi uyarınca ödenen sorumluluk zammının ödenmesi sonucu oluşan 6.319,56 TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. Hükümde diğer sorumlular Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan yardımcısı ... ve üzerinde imzalarının bulunduğu ödeme emri belgeleriyle sınırlı olarak harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri kamu zararından sorumlu tutulmuştur.

Esas yönünden inceleme

26.12.2017 tarihinde … Belediyesi ile … (sendika) arasında imzalanan ve 01.01.2018 – 31.12.2019 tarihleri arasında yürürlükte bulunan sosyal denge tazminatı sözleşmesinin “iyileştirme zammı” kenar başlıklı 27 nci maddesinde:

“657 sayılı Kanuna tabi … (sendika) üyesi Devlet Memuru çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten her ay net ...-TL ödenir.

a) 657 sayılı Kanuna tabi, … (sendika) üyesi, fiilen tahsildarlık yapan memurlara almakta oldukları iyileştirme zammından ayrıca net … TL daha sorumluluk ücreti ödenir.

b) Belediyemizde, atanmış ve seçilmiş Belediye Başkan Yardımcıları, Teftiş Kurulu Müdürü ve Teftiş Kurulu Müfettişleri, Müdür, Müdür Vekili olarak çalışanlarımıza, almakta oldukları iyileştirme zammından ayrıca net … TL daha sorumluluk ücreti ödenir.”

Hükmü yer almaktadır.

26.12.2017 imzalanma tarihli sosyal denge tazminatı sözleşmesinin “yürürlük ve imza” kenar başlıklı 38 inci maddesinde: “38 esas maddeden oluşan ve 17.12.2015 tarihinde imzalanan sözleşmenin yasa gereği hiçbir değişiklik yapılmadan 2 yıl uzatılarak, 26.12.2017 tarihinde taraflarca 4 suret olarak imzalanan işbu Toplu İş Sözleşmesi (sosyal denge tazminatı sözleşmesi) 01/01/2018 tarihinde yürürlüğe girer ve 31/12/2019 tarihinde sona erer.” denilmektedir.

08.02.2016 tarih ve 36771812-804.01-2043 sayılı resmi yazı ile 26.12.2017 imzalanma tarihli sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde “atanmış ve seçilmiş Belediye Başkan Yardımcıları, Teftiş Kurulu Müdürü ve Teftiş Kurulu Müfettişleri, Müdür, Müdür Vekili” olarak çalışanlara ödenen sorumluluk ücretinin Belediyede ambar memuru olarak çalışırken mali hizmetler müdürlüğünde harcama yetkilisi olarak görevlendirilen ...’a da ödenmesi öngörülmüştür. 08.02.2016 tarih ve 36771812-804.01-2043 sayılı bu resmi yazı Belediye Başkan Yardımcısı ... tarafından uygun görüşle arz edilmiş ve Belediye Başkanı ... tarafından olur verilmiştir.

... kadrosu ve görev unvanı bakımından sözleşmenin 27 nci maddesinin b bendi kapsamında tahdidi olarak sayılanlar arasında değildir. Dolayısıyla 08.02.2016 tarih ve 36771812-804.01-2043 sayılı Başkanlık olur’una binaen adı geçen kişiye 26.12.2017 imzalanma tarihli sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 27/b maddesinde belirtilen tutarda yapılan ödeme, sözleşmenin kapsamında bir ödeme değildir.

Ayrıca, bu kişiye yapılan ödeme şeklen de sosyal denge tazminatı sözleşmesinin eki bir protokol niteliğinde değildir: Sözleşmenin tarafı olan sendika adı geçen kişiye ödeme yapılmasına dair 08.02.2016 tarihli resmi yazıda taraf değildir, bu yazıda sendika yetkililerinin imzası bulunmamaktadır.

Özetle, 08.02.2016 tarihli Başkanlık olur’unda ...’a yapılan ödemenin yalnızca miktarı konusunda sosyal denge tazminatı sözleşmesinin madde 27/b’ye atıf yapılmış olup, aslında bu ödeme sosyal denge tazminatı sözleşmesinin kapsamı dışında bir ödemedir.

Sorumlular tarafından, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60 ıncı maddesi gereği harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi unvanları aynı kişide birleşemeyeceğinden, Mali Hizmetler Müdürlüğünde ambar memuru olarak görev yapan ...’ın, harcama yetkilisi olarak görevlendirildiği ve böylelikle de müdür olarak görev yapmakta olan diğer personel gibi risk aldığı ve sorumluluk altına girdiği, bu itibarla, Anayasada yer alan eşitlik ilkesi ve angarya yasağı dikkate alındığında, aynı işi yapan ve aynı sorumluluğu alan personele aynı mali hakların tanınması gerektiği ifade edilmiştir. Ancak burada yer alan iddiaların yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

08.02.2016 tarihli Başkanlık olur’u, ödeme emri belgeleri ve eklerinde görüldüğü üzere, Belediyede mali hizmetler müdürü, vekil de olsa, bulunmaktadır ve harcama yetkilisi olma yetki, görev ve sorumluluğu mali hizmetler müdür vekilindedir. Ayrıca, harcama yetkililiği görevi müdürlük kadro / görev unvanına yasal düzenlemeler ile verilen görev ve sorumluluklardan sadece biridir. Buna ilave olarak, sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 27 nci maddesinin b bendinde, sorumluluk ücretinin harcama yetkilisi olmanın sorumluluğu ile bağlantısı kurulmamış, tahdidi olarak sayılan kadro/görev unvanı ile bağlantısı kurulmuştur.

Buna göre, ambar memuru kadrosunda bulunan ve mali hizmetler müdürlüğünde harcama yetkilisi görevini yürüten ...’a 08.02.2016 tarihli Başkanlık olur’una binaen yapılan ödemenin mevzuatta ve sosyal denge tazminatı sözleşmesinde dayanağı bulunmamaktadır. İlama konu ödeme, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendinde belirtilen “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Sorumluluk yönünden inceleme

Belediye Başkanı ve Belediye Başkan Yardımcısının Sorumluluğu

5393 sayılı Belediye Kanununun “belediye başkanının görev ve yetkileri” kenar başlıklı 38 inci maddesinin ilk fıkrasının a bendinde belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek belediye başkanının görev ve yetkileri arasında belirtilmiştir.

5393 sayılı Kanunun “norm kadro ve personel istihdamı” kenar başlıklı 49 uncu maddesinin 7 nci fıkrasında, belirtilen çerçevede, belediyelerde belediye meclis üyelerinin belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilebileceği düzenlenmiştir.

5393 sayılı Kanunun “yetki devri” kenar başlıklı 42 nci maddesinde ise, belediye başkanının, görev ve yetkilerinden bir kısmını, uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye görevlilerine devredebileceği düzenlenmiştir.

Belediye Başkan Yardımcısı ... tarafından görevinin ifası kapsamında mevzuata aykırı ödemenin “uygun görüşle arz edilmesi” ve Belediye Başkanı ... tarafından görevinin ifası kapsamında bu ödemeye olur verilmesi ile bu ödeme dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında mevzuata aykırılık teşkil eden ödeme sonucu oluşan kamu zararı, hayatın olağan akışı içerisinde, bu ödemenin uygun görüşle arzı ve ödemeye olur verilmesinin öngörülebilir doğrudan sonucudur.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33 üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Buna göre, ...’a mevzuata aykırı olarak, üzerinde bulunan harcama yetkililiği görevi gerekçe gösterilerek sosyal denge tazminatı sözleşmesinde yer alan bir ödeme kalemine atıfla yapılan ödeme sonucu oluşan kamu zararından, imzaladıkları ödeme emri belgeleri ve eki belgelerle sınırlı olarak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmektedir.

Buna göre, İlama konu olan mevzuata aykırı ödeme sonucu oluşan kamu zararında, sorumluluk yönünden, Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan Yardımcısı ..., imzaladıkları ödeme emri belgeleri ve eki belgelerle sınırlı olarak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, Belediyede mali hizmetler müdürlüğünde harcama yetkilisi görevini yürüten ...’a kanuni dayanağı olmaksızın sorumluluk ücreti adıyla ödeme yapılması sonucunda oluşan kamu zararının Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan Yardımcısı ..., imzaladıkları ödeme emri belgeleri ve eki belgelerle sınırlı olarak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine yönelik 178 Karar-122 Ek İlam sayılı Daire Kararının 1 inci maddesi hükmünün TASDİKİNE (Üyeler …, …, …, …’ın aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 30.06.2021 tarih ve 49806 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

İlama konu uygulamanın çoğunluk görüşünde yer alan gerekçeyle esas yönünden mevzuatta ve sosyal denge tazminatı sözleşmesinde dayanağı bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Sorumluluk yönünden, çoğunluk görüşünde yer aldığı üzere Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan Yardımcısı ..., imzaladıkları ödeme emri belgeleri ve eki belgelerle sınırlı olarak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin kamu zararından sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmektedir. Buna ilave olarak, 08.02.2016 tarih ve 36771812-804.01-2043 sayılı Başkanlık olur’unda, olura arz eden olarak isim ve imzası bulunan Mali Hizmetler Müdür Vekili …’nin kamu zararından sorumluluğunun kamu zararının tamamını kapsadığı değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, Belediyede mali hizmetler müdürlüğünde harcama yetkilisi görevini yürüten ...’a kanuni dayanağı olmaksızın sorumluluk ücreti adıyla ödeme yapılması sonucunda oluşan kamu zararının Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan Yardımcısı ..., imzaladıkları ödeme emri belgeleri ve eki belgelerle sınırlı olarak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine yönelik 178 Karar-122 Ek İlam sayılı Daire Kararının 1 inci maddesi hükmünün, Mali Hizmetler Müdür Vekili …’nin sorumluluğunun kamu zararının tamamını kapsadığı gerekçesiyle BOZULARAK, yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmesi gerekir.

Üyeler …, …, …’ün karşı oy gerekçesi:

Sözleşmenin lafzında sorumluluk ücretinin, tahdidi olarak belirtilen görevlerde bulunan memurlara bu görevleri yürütmekle aldıkları sorumlulukları sebebiyle ödenmesi öngörülmüştür. Daire Kararına konu uygulamada, adı geçen kişi kadrosu ve görev unvanı bakımından sözleşmenin 27 nci maddesinin b bendi kapsamında tahdidi olarak sayılanlar arasında değildir.

Harcama yetkilisi olmanın sorumluluğu 5018 sayılı Kanun, ikincil mevzuatı ve 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında açıklanmıştır. 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında: “….bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kamında öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay'a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına oybirliğiyle karar verilmiştir" denilmektedir.

Sözleşmede belirtilen görevlerde bulunan memurların üstlendiği sorumlulukların memur açısından en ağırı harcama yetkililiği dolayısıyla alınan sorumluluktur. Buna göre, Daire Kararında adı geçen kişi fiilen harcama yetkilisi olması dolayısıyla sorumluluk ücreti ödenmesinin sözleşmenin amacına uygun olduğu değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, sorumluluk ücretinin harcama yetkililiği görevini fiilen yerine getiren adı geçen kişiye ödenmesinin sözleşmeye uygun olduğu ve bu kişiye yapılan sorumluluk ücreti ödemeleri sonucunda kamu zararı oluşmadığı değerlendirildiğinden, 178 Karar 122 Ek İlam sayılı Daire Kararının KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.)