Sayıştay 8. Dairesi 44824 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 8

• Dosya No: 44824

• Tutanak No: 47200

• Tutanak Tarihi: 12.02.2020

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olarak yapılmaması;

6. 42 sayılı İlamın 6. maddesinin (H) bendiyle; … İhale Kayıt Numaralı, …’ne açık ihale ile yaptırılan … TL+KDV sözleşme bedelli “… İşi”’nde (1, 2 ara ve 3 son nolu hakediş evrakı ve eklerinin incelenmesi sonucunda); 3013 poz no.lu Ahşap karkas sökülmesi (çatı. beden duvarı. döşeme ve tavan karkası için) iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olarak yapılmadığı (yapılan söküm için 3013 pozunun kullanılmasının uygun olmayıp fiilen yapılan işe uygun 18.198/17 poz no.lu “Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesi” iş kaleminin kullanılması gerektiği) gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), İlamın bu maddesine ilişkin olarak temyiz dilekçesinde özetle; konunun esası yönünden; kontrolör mühendislerin yapmış oldukları savunmalara katıldığını ifade etmiş, sorumluluk yönünden ise (A) bendine ilişkin olarak yapmış olduğu açıklamaları aynen tekrar etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak İşin Kontrolünü Yapan-Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 44819 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Rölöve ve Anıtlar Müdür Vekili …, 44821 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen İnşaat Mühendisi … ve 44822 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Mimar …, tamamen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle; anahtar teslimi işte hazırlanan yaklaşık maliyette ve eklerinde ahşap karkas sökümü imalatının 3013 pozundan olduğunu, bu pozun tanımında;

“Çatı, beden duvarı, döşeme ve tavanlarda bulunan ve değiştirilmesi idarece gerekli görülen her ebattaki ahşapların etrafındaki kâgir ahşap imalata zarar vermeden tek tek sökülmesi, çivilerinin ayıklanması depoda muhafaza altına alınarak ebatlarına göre istif edilmesi ve idareye tutanakla teslim edilmesi için her türlü işçilik, malzeme, işyerindeki yatay -düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderler dahil 1 m3 fiyatı …TL.’dir. ÖLÇÜ: Sökülen ahşap karkaslar m3 olarak hesaplanır.”

Denildiğini, çatıdan sökülen ahşap karkasların 14.07.2017 tarihli tutanak ile İdareye teslim edildiğini, İdare tarafından şantiye sahasından kaldırılan malzemeler tekrar kullanılmadığından bu pozun kullanılmasının uygun olmadığı belirtilerek, uygun olmayan 3013 pozunun yerine Y. 18.198/17 “Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplama sökülmesi” pozunun kullanılması gerektiği hükmüne varıldığını, oysa 3013 nolu pozun tanımında, toplanan sökülen karkasın idareye teslim edileceğinin belirtilmekte olduğunu, aynı iş kapsamında tekrar kullanılması diye bir ifade bulunmadığını, İlamda olması gerektiği belirtilen Y.18.198/17 pozunun birim fiyatlarda olmadığını, birim fiyat kitaplarında 2012 yılından sonra kullanılmayan yani güncel olmayan 18.198/17 pozunun olduğunun belirlendiğini, 18.198/17 pozunun tanımında;

“Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesi, çıkan malzemelerin istifi, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, yüklenici genel giderleri ve kârı dâhil, ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesinin 1 m2 fiyatı:

ÖLÇÜ: Sökülen kaplama alanı hesaplanır.

NOT: Sökümden çıkan malzemeler idareye aittir.”

Denildiğini, bu tanımdan anlaşılacağı üzere, içeriğinde ahşap çatının sökümü olmadığını, sadece ahşap döşeme ve parkenin sökümünü içerdiğinin görüleceğini, çatıdan çıkan malzemenin kullanılmadığı göz önüne alındığında 3013 pozunun yerine V.0342 Ahşap Çatı Sökülmesi pozunun kullanılmasının uygun ve yerinde olduğunu, V.0342 (Ahşap Çatı Sökülmesi) pozunun tanımında;

“Kontrolün direktifine uygun olarak ahşap çatı sökülmesi, sökülen ahşap akşamın çivilerden temizlenmesi, şantiye içinde gösterilen yere taşınıp istif edilerek muhafaza edilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dâhil beher m2 bedeli:

ÖLÇÜ: Kaplama tahtası dâhil çatı yüzeyinin yatay iz düşümündeki saçaktan saçağa alanı m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir. İçinde çatı konstrüksiyon aksamı bulunan tonoz, külah ve kubbenin dış yüzeyi alanı m2 cinsinden bedeli ödenir.”

Denildiğini, bu pozun ihale tarihi olan 2017 yılındaki birim fiyatının … TL/m2, ihale tenzilatı kullanıldığında anlaşma fiyatının … TL/m2 olarak hesap edildiğini, kesin hesapta (yapılan kıyasta); … TL tutarındaki 3013 pozunun tanımı da dikkate alındığında uygun olduğu belirlendiğinden ve aynı işi karşılayan … TL tutarındaki V.0342 pozunun daha pahalı poz olduğu göz önüne alındığında 3013 pozunu azalan ve V.0342 pozunu artış olarak hesaba dâhil etmediklerini, yapılan uygulamada bir isabetsizlik bulunmadığını, ihale kapsamındaki bu 3013 pozunun, işin içeriğini kapsadığından güncel olmayan 2012 yılından sonra birim fiyat kitaplarından kaldırılan 18.198/17 pozunun kullanılmasının yerinde olmadığının düşünüldüğünü, ayrıca, yine yapılan çatı sökümü imalatını karşılayan V.0342 pozunun bedelinin de 3013 pozundan daha pahalı bir bedel olduğu düşünüldüğünde kamunun zararı oluşturulmadığı aksine kamu yararı oluşturulduğunun aşikâr olduğunu, bu itibarla, üzerlerine atılı bulunan işin niteliğine uygun olmayan pozun kullanımından kaynaklı kamu zararının, yukarıda açıklamalara dayanarak oluşmadığı belirlendiğinden tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini dile getirmişlerdir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Hakediş Kapağını Düzenleyen-Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 44825 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Müdür Yardımcısı …, temyiz dilekçesinde özetle; kontrol mühendislerinin yapmış oldukları savunmalara katılmakla beraber, ihalenin Genel Müdürlüklerince yapılmasından dolayı ihale şartnameleri Müdürlüklerinin bilgisinde olmadığından ve Müdür Yardımcısı sıfatı ile Kontrol Teşkilatı tarafından hazırlanan hakedişleri Kurum Yetkilisi olarak, imzalamış olmamakla birlikte, bu konuların branşı dışında olduğunu ifade etmek suretiyle (Harcama Yetkilisi olan … ve Gerçekleştirme Görevlisi …’in sorumlukları kaldırılırken kendi sorumluluğunun devam etmesine ilişkin yukarıda …’in yapmış olduğu itirazları aynen tekrar etmekle birlikte) tazmin hükmünün kaldırılması hususunu Kurulumuz bilgisine sunmuştur.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede hem sorumluluğa yönelik hem de konunun esasına ilişkin itirazların yer aldığı,

(… için de geçerli) A- Sorumluluğa ilişkin olarak;

(A) bendi için verilen mütalaa doğrultusunda sorumluluğa ilişkin talebinin reddine karar verilmesinin,

(Diğer sorumlular için de geçerli) B- (İlamın 6/H maddesi için) Konunun esasına ilişkin olarak ise;

Sorumlunun kontrolör mühendislerin yapmış olduğu savunmaya katıldığı ve ilgililer tarafından yapılan temyiz başvurusunda; yapıdan çıkan ahşap malzemenin kullanılmaya elverişli olmadığı, bu nedenle de yapılan söküm işi için 3013 pozu ‘‘Ahşap karkas sökülmesi (çatı- beden duvarı- döşeme ve tavan karkası için)’’ iş kalemi yerine, fiilen yapılan işe uygun olan 18.198/17 poz no.lu ‘‘Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesi’’ iş kaleminin kullanılması gerektiği gerekçesiyle … TL nin tazminine hükmolunmuş ise de; anahtar teslimi işte hazırlanan yaklaşık maliyette ve eklerinde ahşap karkas sökümü imalatının 3013 pozundan olduğu; Y.18.198/17 pozun içeriğinde ahşap çatının sökümünün bulunmadığı, sadece ahşap döşeme ve parke sökümünü içerdiği, ayrıca bu pozun birim fiyat kitaplarında 2012 yılından sonra yer almadığı, çatıdan çıkan malzemenin kullanılmadığı göz önüne alındığında 3013 pozu yerine V.0342 Ahşap çatı sökülmesi pozunun kullanılmasının uygun olduğunun belirlendiği, ancak bu pozun ihale yılı olan 2017 deki ihale tenzilatı uygulanmış fiyatın 28,467 TL/m olarak hesaplandığından bu rakamın da 3013 pozundan daha yüksek olması nedeniyle dikkate alınmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve yapılan uygulamada kamu yararı olduğundan tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; işin, 3013 pozuna ‘‘Ahşap karkas sökülmesi (çatı- beden duvarı- döşeme ve tavan karkası için) ’’uygun olarak yerine getirilmiş olması ve İlamda kamu zararının hesabında dayanak olarak gösterilen 18.198/17 pozunun tanımında ahşap çatı sökümünün yer almaması ve bu pozun 2012 yılından sonra birim fiyat kitaplarından çıkarılmış olması nedeniyle talebin kabul edilerek, tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin,

Uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İdare tarafından fiilen uygulanan poz; “3013 Ahşap karkas sökülmesi (çatı, beden duvarı, döşeme ve tavan karkası için)” olup, pozun birim fiyat tarifi;

“Çatı, beden duvarı, döşeme ve tavanlarda bulunan ve değiştirilmesi idarece gerekli görülen her ebattaki ahşapların etrafındaki kargir ve ahşap imalata zarar vermeden tek tek sökülmesi, çivilerinin ayıklanması, depoda muhafaza altına alınarak ebatlarına göre istif edilmesi ve idareye tutanakla teslim edilmesi için her türlü işçilik, malzeme, işyerindeki yatay - düşey taşıma, müteahhit karı ve genel giderler dahil

1 m3 fiyat … TL. dir.

ÖLÇÜ: Sökülen ahşap karkaslar m3 olarak hesaplanır.”,

Analizi ise;

Kitap Poz No Tanımı Birimi Miktarı Birim Fiyatı (TL) Tutar (TL)

KUB

01.K01

MÜTEHASSIS USTA

SA

10

ÇŞB

10.10.0.1603

Erbab işçi

SA

10

ÇŞB

10.10.0.1602

Düz işçi (inşaat işçisi)

SA

2,5

Şeklindedir.

İlamda, uygulanması gerektiği belirtilen poz; “18.198/17 Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesi” olup, pozun birim fiyat tarifi;

“Ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesi, çıkan malzemelerin istifi, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, ahşap parke ve ahşap döşeme kaplaması sökülmesinin 1 m² fiyatı:

ÖLÇÜ : Sökülen kaplama alanı hesaplanır.

NOT : Sökümden çıkan malzemeler idareye aittir.”,

Analizi ise;

Kitap Poz No Tanımı Birimi Miktarı Birim Fiyatı (TL) Tutar (TL)

İşçilik:

BAY

01.209

Marangoz usta yardımcısı

SA

0,4

BAY

01.501

Düz işçi (inşaat işçisi)

SA

0,8

Şeklindedir.

İlamda, “çatıdan çıkan ahşap karkasların muhafaza edilerek restorasyon kapsamında kullanılmamış olması” temel gerekçe olarak gösterilmiş ise de; 3013 pozunun birim fiyat tarifinin hiçbir yerinde “toplanan ahşap karkasın aynı iş kapsamında kullanılması” diye bir ibare bulunmamaktadır.

Ayrıca, iş anahtar teslim götürü bedel bir iş olup, sadece çıkan malzemenin toplanması kapsamındaki işlemlerin tarifine uygun olarak yapılması yüklenicinin yükümlülüğünde olup, bundan sonra malzemeye yapılacak işlemler (imha vb.) tamamen İdarenin tasarrufu altındadır. Nitekim, ihale 14.07.2017 tarihinde hazırlanmış olan tutanakta çatıdan sökülen ahşap karkasların İdarece teslim alındığı bildirilmekte, yine 17.07.2017 tarihli imha tutanağında yapıdan çıkartılan ahşap karkas elemanların çürümüş olduğundan kullanım özelliklerini yitirdikleri bu nedenle de İdarece imha edildiği belirtilmektedir. Ahşap karkasların bu sebeple imha edilmiş olmasına rağmen sırf imha edilerek yeniden kullanılamamış olmasından hareketle, 3013 pozunun birim fiyat tarifinde yer alan “ahşapların etrafındaki kargir ve ahşap imalata zarar vermeden tek tek sökülmesi, çivilerinin ayıklanması, depoda muhafaza altına alınarak ebatlarına göre istif edilmesi ve idareye tutanakla teslim edilmesi” işlemlerinin yapılmadığını (hele de buna ilişkin fiili bir tespit de mevcut değilken) söylemek de mümkün değildir.

Kaldı ki, 3013 pozunun tanım ve tarifinde ahşap çatının sökümü açıkça yer almakta; 18.198/17 pozun tanım ve tarifinde ise sadece ahşap döşeme ve parkenin sökümünden bahsedilmektedir. Bu yönüyle de 18.198/17 pozu imalatın tanımına uymamaktadır.

Son olarak, (işin kontrolünü yapan mimar ve mühendislerden oluşan) sorumluların temyiz dilekçelerinde ifade ettiği “V.0342 Ahşap çatı sökülmesi” pozu tanımı ve tarifi itibariyle yapılan imalatı tam olarak karşılamakla beraber, bu pozun 2017 yılı birim fiyatı da fiilen yapılan 3013 pozundan daha yüksek olduğundan; fiilen yapılan uygulamayla kamu zararına yol açılmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç itibariyle, ahşap çatının sökümü, sökülen ahşap akşamın çivilerden temizlenmesi, şantiye içinde gösterilen yere taşınıp istif edilerek muhafaza edilmesi iş kaleminde 3013 pozunun kullanılmasında mevzuata aykırılıktan söz etmek mümkün görülmemektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz dilekçelerindeki iddiaların kabulüyle 42 sayılı İlamın 6. maddesinin (H) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 12.02.2020 tarih ve 47200 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.