Sayıştay 8. Dairesi 44472 Kararı - Genel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 8

• Dosya No: 44472

• Tutanak No: 47083

• Tutanak Tarihi: 25.12.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Hakediş Ödemesi (Yeni Birim Fiyat Yapılması).

3. 133 sayılı İlamın 34’üncü maddesi ile; ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... ... Hamamı ... Yıllara Sari Onarımı ve Çevre Düzenleme İşinde;

A- Analiz Y.20 poz no.lu yapı alanındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde, renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/m3 fiyatın belirlenmesi ancak söz konusu malzemenin 04.402 poz numarası (Renkli Mermer pirinci) ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 2016 yılı için ... TL/m3 fiyatla mevcut olması ve diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan malzeme için piyasadan teklif alınıp uygulanması suretiyle ... TL,

C- V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu taş nakliye bedellerinde taş miktarı hesaplanırken projesindeki ölçülerin esas alınmaması ve miktarın %10 artırılarak bedel ödenmesi sonucunda ... TL,

D- Şantiye içi kazı (moloz) nakli kazı birim fiyatına dahil olduğu halde kazı malzemesinin şantiye içinde nakli için yeni birim fiyat analizi yapılarak (Analiz Y.18 poz no.lu) ayrıca bedel ödenmesi suretiyle ... TL,

E- Sorgunun (B) fıkrasında yer alan Analiz Y.17- Bilimsel metot ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında yer alan ve kazıdan çıkan veya alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemleri birim fiyata dahil iken bu elemanlar için Analiz Y.11 poz no.lu yeni birim fiyat oluşturularak tekrar ödemede bulunulması sonucunda ... TL,

Olmak üzere toplam ... TL + ... TL + ... TL + ... TL = ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumluların temyiz dilekçelerinde;

İlamda Hakedişi Düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan (İnşaat Teknikeri) ..., 44471 dosya no.lu (İnşaat Mühendisi) ... ve 44474 dosya no.lu (Mimar) ... ile İlamda Harcama Yetkilisi-Hakedişi Onaylayan olarak sorumlu tutulan 44424 dosya no.lu (... Valisi) ...’nın aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde;

“2- İlam sıra no 34’üncü maddenin "A" bendi ile "yapı alanlarındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi" yeni birim fiyat analizinde diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan "mermer pirinci" için piyasadan teklif alınıp uygulanmak suretiyle ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Denetçi görüşünü benimseyen Sayıştay Dairesinin verdiği tazmin hükmünün ana gerekçesi, çakıl taşı ile mermer pirincini aynı kategoride değerlendirilmesidir. Mermer pirincinin sıva-mozaik harçlarında harç malzemesi olarak kullanıldığından 3 mm ebadını geçemediğine, iş mahallinde kullandığımız çakıl malzemelerinin 7-15 mm ebatlarından oluştuğuna ilişkin savunmamız itibar görmemiştir.

Mermer pirincinin ebadını en iyi tanımlayan unsur yine "mermer pirinci" sözcüklerinin kendisidir. Küçük mermer parçacıklarını tanımlayabilmek için "pirinç" kelimesi kullanılmıştır. Aksi halde, ebat sınırlaması getirilmeksizin bütün mermer parçalarına mermer pirinci denmesi gerekirdi. Birim fiyat analizlerinde mermer pirincinin kullanıldığı bütün imalatlar sıva-mozaik imalatlarıdır ve harçla birlikte kullanılır. Yapı alanlarındaki farklı bölümlere farklı renkte çakıl serilmesine ilişkin Analiz Y.20 incelendiğinde, malzeme olarak renkli doğal çakıl taşı ile saha içinde taşıma, boşaltma ve sermeye ilişkin işçilik yer almaktadır.

Denetçi görüşüne itibar edilerek verilen tazmin hükmünün gerekçesinde, mermer pirincine ilişkin poz tanımında, mermer pirincinin 3 mm ebadını geçemeyeceğine dair bir kısıtlamanın yer almadığı ve sorumlularca buna ilişkin bir kanıt gösterilmediği belirtilmiştir. İlk savunma ekinde gönderdiğimiz imalata ilişkin fotoğraflar hiç değerlendirilmemiştir. Yukarıda belirttiğimiz gibi ebadı ne olursa olsun her mermer parçasına mermer pirinci denilmesinin imkanı bulunmamaktadır. Aslında "pirinç" sözcüğü bize her şeyi izah etmektedir. Aksi halde "çakıl taşı", "doğal taş" ifadelerinin bir anlamı kalmayacaktır. Mermer pirinci, aşağı-yukarı pirinç taneleri büyüklüğündeki parçacıklara denilmektedir. Bu parçacıklarını harç olmaksızın açık alana serilmesinin bir anlamı yoktur, zira rüzgarlı havalarda savrulur. İmalatta değişik renklerde çakıl taşı kullanılmış olup; bu taşlarında idarelerce yayınlanan bir rayici yoktur.

Öte yandan teknik bir inceleme yapılmadan, kullanılan malzemenin mermer pirinci olduğuna hükmetmek de hukuka aykırıdır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün yasal dayanağının bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-2): Mermer pirinci ve renkli çakıl taşına ilişkin fotoğraflar ve uygulama şekilleri)

3. İlam sıra no 34’üncü maddenin "C" bendi ile, V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu taş nakliye bedellerinde taş nakliye bedeli hesaplanırken projedeki ölçülerin esas alınmaması ve miktarın %10 artırılması sonucunda ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

V.0209 poz no.lu analiz incelendiğinde, 1 m3 imalat için 1,12 m3 V.0011/A poz no.lu "ocakta moloz taş hazırlanması" rayicinin kullanıldığı; V.0227/2 poz no.lu analiz incelendiğinde 1 m3 imalat için 1,05 m3 004.V13 poz no.lu "andezit" rayicinin kullanıldığı görülmektedir. 1 m3 imalat için kayıplar da dahil edilerek 1 m3’den daha fazla taşın kullanılacağı öngörülmüştür. Nakliye miktarının imalat miktarından fazla olması, imalat analizlerinde yer alan taş miktarının 1 m3’den daha fazla olması sebebine dayalıdır.

Yapılan imalatın yasal dayanağı bulunduğundan verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-3): V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu analizler)

4. İlam sıra no 34’üncü maddenin "D" bendi ile, şantiye içi kazı nakli kazı birim fiyatına dahil olduğu halde kazı malzemesinin şantiye içinde nakli içi yeni birim fiyat yapılarak ayrıca bedel ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilmiş ve tazmin hükmü verilmiştir.

Tazmin hükmünün gerekçesinde hem Analiz Y.17 poz no.lu "bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması" imalatına ilişkin birim fiyat tarifi, hem de Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" işine ait teknik birim fiyat tarifi verilmiştir.

Restorasyonu yapılan ... Hamamının yerleştiği alan 8.000 m2 civarındadır. Bu alanın gerekli görülen yerlerinde bilimsel metodla araştırma kazısı yapılmış ve bedeli Y.17 pozundan ödenmiştir. Bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması işine ait Y.17 pozunun teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna ilişkin bir ifade bulunmamaktadır. Y.17 pozunun teknik tarifinde "... çalışmalar arkeolog ve mimar gözetiminde ... yapılır. Ortaya çıkan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır. Ortaya çıkan moloz bir alanda yığın haline getirilir.'' Denilmiştir. Birim fiyat tarifinde, kazı sonucu ortaya çıkan molozun münasip bir alanda yığın haline getirileceği belirtilmiş; kazı yapılması eşzamanlı olarak 8.000 m2 civarında olan çalışma alanı dışına çıkarılması öngörülmemiştir. Küçük el aletleri ile yapılan bilimsel kazı esnasında, kazıdan çıkan malzemenin kazı ile eşzamanlı olarak tarihi eserin bulunduğu alan dışına çıkarılması ekonomik olmadığı gibi, mümkün de değildir. Öte yandan restorasyonu yapılan ... Hamamı şehir merkezinde bulunduğundan, kazıdan çıkan molozun 8.000 m2 lik çalışma alanı dışında nerede yığın haline getirilebileceği de ayrı bir tartışma konusudur.

Çalışma alanı içesindeki uygun yerlerde yığın haline getirilen molozun çalışma alanı dışına taşınması için ayrı bir birim fiyat yapılmamıştır. Çalışma alanı içerisinde bilimsel kazıdan bağımsız olarak serbest şekilde duvar üstlerinde ve duvar diplerinde bulunan toprak dolgu ve moloz taş yığınlarının alan dışına taşınması için Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" yeni birim fiyat oluşturulmuştur. Bilimsel kazıdan çıkan ve uygun alanlarda yığın haline getirilen molozlar da bu analizle ödenmiştir.

Netice olarak, bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması işine ait Y.17 pozunun teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun arkeolojik alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna dair bir ifade yoktur. Y.17 poz no.lu birim fiyata, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi dahildir. Tabii ki bu moloz yığınının arkeolojik alan dışına taşınması ve taşıma bedelinin de ödenmesi gerekmektedir.

Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" imalatının analizi incelendiğinde, yükleme ve el arabası ile nakliye için düz işçilik öngörüldüğü görülmektedir. Bilimsel kazı sonrası uygun alanlarda yığın haline getirilen molozlar için bu nedenle ayrıca bir yeni birim fiyat analizi yapılmamış; bu malzemenin alan dışına nakledilmesinin karşılığı Analiz Y.18 pozundan ödenmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar, yapılan ödemenin yasal olduğunu göstermektedir. Verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-4): Y.17 ve Y.18 poz no.lu yeni birim fiyatların teknik tanım ve analizleri)

5. İlam sıra no 34’üncü maddenin "E" bendi ile, kazıdan çıkan veya arkeolojik alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemlerinin Analiz Y.17 poz no.lu bilimsel metod ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında olduğu iddia edilerek, Analiz Y.11 poz no.lu "kazıdan çıkan veya bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması" birim fiyatından ödeme yapılamayacağı belirtilerek ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Analiz Y.17 poz no.lu imalat, bilimsel metod ile kazı yapılması işine ilişkindir. Kazıdan çıkan veya alanda bulunan elemanların restorasyon alanında oluşturulan kazı evine götürülerek detaylı temizliklerinin yapılması, ilk etapta kazı evine kadar taşınması, kazı evinden konumlandırılacakları müze evine götürülmesi Analiz Y.17 pozundan ayrı bir iştir.

Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından kabul edilen "... Hamamı/... Müdahale Kararları Raporu (Restorasyon Raporu)"nun 2.1.4 maddesinde; "alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanları niteliklerine göre tasnif edilip arkeolojik nitelikte olanlar belgelenerek, alan dışına çıkartılacaktır." Denilmiştir. Restorasyon raporunun eki olan "Rapor Eki 1: Müdahale İmalatları Teknik Tanımlamaları"nda; "kazıdan çıkan veya alanda bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması" şeklinde adlandırılarak, oluşturulan analizde bu işlemler için mütehassıs usta, mütehassıs usta yardımcısı ve düz işçiden oluşan işçilik öngörülmüştür. Bu analiz baz alınarak "Analiz Y.17" oluşturulmuştur.

Analiz Y.17 poz no.lu imalat, bilimsel metod ile kazı yapılması işine ait olup, bu pozun tanımında; "restorasyon projesi doğrultusunda yapıyı örten toprak ve dolgu malzemesinin yapı elemanlarının ortaya çıkarılması için bilimsel metodlarla kazı yapılması işidir Ortaya çıkan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır." Denilmiştir. Burada tamamen tarihi ... Hamamının yapısından ve mimari elemanlarından bahsedilmektedir. Bu pozdan yapılan imalat, tabakalar halindeki özgün yapının dokularına, şekline ve malzemelerine zarar vermeden yapılması, ortaya çıkan mimari elemanların ilk temizliğinin yapılması ve ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi ile sonlanmaktadır. Analiz Y.17 poz no.lu imalat; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesini içermemektedir. Ayrıca Analiz Y.17 poz no.lu imalat; ... Hamamına ait olup, bulunduğu yerin sağlamlaştırılması için kazı evine taşınmasını, detaylı temizliğinin yapılmasını ve tekrar getirilip yerine yerleştirilmesi işlerini de kapsamamaktadır. ... Hamamı, toplam sit alanı 65.000 m2 olan yerin 8.000 m2’sinde bulunmaktadır. Kazı evi, ... Hamamının bulunduğu 8.000 m2’nin dışındadır. ... Hamamına ait olan bağımsız elemanlar bulunduktan ya da kazı sonucu ortaya çıkarıldıktan sonra yönlerini tespit etmek için fotoğraflanmakta, yerlerini açmak ve sağlamlaştırmak için kazı evine taşınmakta, kazı evinde bakımı yapıldıktan sonra fotoğraflanmış yönleri doğrultusunda yerine yerleştirilmektedir.

Analiz Y.11 poz no.lu imalat genelde; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesi işlemlerinin bedelinin ödenmesi amacıyla oluşturulmuştur. Birim fiyatı, yapı elemanının adedi bazında hazırlanmıştır. Bu işlemlerin yapıldığına ilişkin tutanaklar da mevcuttur.

Analiz Y.11 poz no.lu imalatın, analiz Y.17 poz no.lu imalat ile uzaktan ya da yakından hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Her iki imalat tamamen birbirinden farklıdır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-5): Y.11 poz no.lu yeni birim fiyat ve imalat tutanakları)”

Hukuka aykırı olan tazmin hükmünün yukarıda anlatılan ve heyetinizce resen dikkate alınacak gerekçelerle kaldırılmasını;

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.”

Denilmektedir.

İlamda Harcama Yetkilisi-Hakedişi Onaylayan olarak sorumlu tutulan 44424 dosya no.lu (... Valisi) ...’nın yukarıda yer alan esasa ilişkin savunmasına ilave olarak sorumluluğuna ilişkin olarak da;

“TEMYİZ NEDENİ: Mülki idare amirinin harcama yetkilisi sıfatıyla imzaladığı hakediş raporunda yer alan teknik hesap değişikliklerinden sorumlu olmaması.

TEMYİZ ÖZETİ:

Valiliğim tarafından imzalanan, Sayıştay sorgusuna konu, hakediş raporu üzerinde tarafımca gider artırıcı herhangi bir işlem tesis edilmemesi; Valiliğim Onay'ının, teknik personel tarafından hazırlanan ve kontrol edilen, hakedişin ödeme işlemlerinin başlaması için atılmış bir imza olması nedeniyle tarafıma yüklenen kamu borcunun kaldırılması.

TEMYİZ NEDENLERİ:

Sayıştay 8. Dairesinin 11 Temmuz 2018 tarihli ve 133 no.lu İlamında belirtilen ... Bakanlığı 2016 Yılı İdare Hesabı ile ilgili olarak düzenlenen yargılamaya esas rapor ile anılan rapora ilişkin Savcının ve Üyenin yazılı düşünceleri 8'inci Dairede okunduktan sonra 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 49'uncu maddesi gereğince yapılan yargılama sonunda; İlam Sıra No 33 ve 34 olan kararlar sonucunda isnat edilen kamu zararı nedeniyle dilekçem ekinde yer alan ... Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ... Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünün 24.09.2018 tarihli ve E.768581 sayılı yazısında ekli dosyasında yer alan teknik savunmanın kabulü ve ek olarak Valiliğim tarafından Harcama Yetkilisi sıfatıyla Onay'lanan hakediş raporuna ilişkin savunmam aşağıdaki gibidir:

Yargıtay 15'inci Hukuk Dairesinin 02.02.1995 tarihli, 95/404 Esas No.lu, 95/479 No.lu kararında yer alan "... Görevliler hakkında kesin hesap raporu kesinleşmiş sayılamayacağından, mahkemece yukarıda açıklandığı şekilde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonuca ulaşılması gerekir. Bu incelemede, görevlilerin, görevlerinin niteliği, görev süreleri ve kontrol yönetmeliği de dikkate alınmalı, inşaatta tespit edilecek eksiklik ve kusurların niteliğine göre her birisinin sorumluluk dereceleri saptanarak hüküm kurulması gerekmektedir" hükmüne uygun olarak;

Sayıştay 8'inci Dairesinin kararında "... hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dâhil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan ...'nın (Mimar) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığından, hakedişi inceleyen ...'ya (Mimar) sorumluluk yüklenilmesi mümkün değildir.

Ayrıca, sorguda sorumlu tutulmuş olmakla beraber, yapılan incelemede hakediş kapağında imzasının olmadığı anlaşılan ...'ya (Yat. İzl. Md. V.) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir ..." denilmektedir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 10.05.2011 tarihli 2010/5088 Esas No.lu, 2011/2837 no.lu kararında "Kaynaklanma sebebine göre fazla ödemeye sebebiyet veren belgelerin neler olduğu değişebilecektir. Örneğin poz uygulamasından kaynaklanmışsa yeni birim fiyat tutanakları ve analizleri; metrajdan kaynaklanmışsa röleve, ataşman, yeşil defter, metraj listeleri, tarih tutanakları; işin eksik ve kusurlu yapılmasından kaynaklanmışsa geçici kabul tutanakları ve sair belgeler ara ve kesin hakedişler ile kesin hesap fişi yanında fazla ödemeye sebebiyet veren belgeler olabilecektir. İkinci olarak bu belgeleri imzalayanların hangi unvan ve sıfatla imzaladıklarının belirlenmesi, o unvan ve sıfattaki kişilerin yetki, görev ve sorumluluklarının neler olduğunun da kuruluş kanunları, tüzük, yönetmelik ve yönerge hükümlerine göre açıklığa kavuşturulması, bundan sonra her bir görevli tarafından yapılması gereken işlemlerle yapılan işlemlerin karşılaştırılarak fazla ödemenin yapılmasında ve idarenin zarara uğratılmasında ihmal ve kusurlarının bulunup bulunmadığının, ihmal ve kusurları varsa sorumlu oldukları miktarın tespiti gerekir. Mahkemece hakkında ret kararı verilenler yönünden yapılan inceleme eksiz ve yetersizdir" hükmü ışığında;

Valiliğim, her ne kadar Harcama Yetkilisi sıfatıyla hakediş raporunu onaylamış olsa da; Vali, görevi gereği restorasyon sahasında poz uygulamalarını denetleyen, birim fiyat tutanaklarını ve analizleri bizzat yaptıran veya kontrol eden görevli değildir. Görevi, poz uygulamaları gerçekleştirilmiş, ataşman, yeşil defter metraj tutanaklarının tam olduğu kontrol teşkilatı tarafından teyit edilerek tamamlanmış hakediş dosyasına onay vererek ödeme işlemlerinin başlamasını sağlamaktır. Dolayısıyla bir mülki idare amiri olarak hakediş hazırlanırken sahada gerçekleştirilen matematiksel ve yapısal kontrol işlemlerini gerçekleştirme olanağım bulunmamaktadır.

Kaldı ki Mimar ...'nin "... hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu..." tespit edilmiş ve kendisine sorumluluk yüklenemeyeceği belirtilmiştir. Valiliğimin Onay imzası da benzer nitelikte olup, hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde tarafımca hiçbir değişiklik yapılmadığı ve görevimin harcama işlemini başlatmak üzere hakediş onaylamak olduğu göz önüne alınarak, Yargıtay 15'inci Hukuk Dairesinin 95/479 ve 2011/2837 sayılı kararları gereği kamu borcundan sorumlu tutulmamam yönünde karar verilmesini talep ve arz ederim.”

Şeklinde savunma göndermiştir.

Sayıştay Başsavcılığının mütalaası;

“... Bakanlığı 2016 yılı hesabının 8’inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 11.07.2018 tarih ve 133 no.lu ilamın 32, 33 ve 34’üncü maddelerinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden ...'in ilgi yazı ekinde gönderilen 31.10.2018 tarihli dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçede,

4. İlamın 34/A maddesine ilişkin olarak, ... ... Hamamı ... Yıllarına Sari Onarımı ve Çevre Düzenleme İşi’nde, renkli mermer pirinci Bayındırlık rayiç listesinde yer almasına rağmen piyasadan teklif alınarak daha yüksek bedelle malzeme temin edildiği gerekçesiyle kamu zararına hükmolunmuş ise de, ebadı ne olursa olsun her mermer parçasına mermer pirinci denilmesinin mümkün olmadığı; mermer pirincinin aşağı yukarı pirinç taneleri büyüklüğündeki parçacıklara denildiği, aslında ''pirinç'' sözcüğünün her şeyi izah ettiği ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

İhale dokümanları arasında yer alan Genel Şartnamede işin devamında yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulması halinde hangi analizlerin ve hangi rayiçlerin kullanılacağı düzenlenmiş olup, bunlardan kaynakların verimli kullanılması gözetilerek bir veya birkaçının uygulanacağı belirtilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 04.402 poz numarası ile renkli mermer pirinci yer almakta olup, 2016 yılı birim fiyatı ... TL’dir. (... x 1.6 = ... TL/m) Oysa, Yapı alanındaki farklı bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/m fiyatın uygun olduğu görülmüş ve analize bu fiyat konulmuştur. 04.402 pozu rayiç cetvelinde incelendiğinde herhangi bir ebat sınırlamasının olmadığı görülmektedir. Her renk ve her ebat için geçerli olan bu rayiç mevcut iken piyasa araştırması ile daha yüksek bedelle malzeme teminine gidilemez.

Bu nedenle talebin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin,

5. İlamın 34/C maddesine ilişkin olarak, V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu taş nakliye bedellerinde taş miktarı hesaplanırken, projedeki ölçülerin esas alınmaması ve miktarın %10 artırıldığı gerekçesiyle kamu zararına hükmolunmuş ise de, V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu analizler incelendiğinde, 1 m3 imalat için 1.12 m3 V.0011/A poz no.lu ''ocakta moloz taş hazırlanması'' rayicinin, ve gene 1 m3 imalat için 1,05 m3 004.V13 poz no.lu ''andezit'' rayicinin kullanıldığı; 1 m3 imalat için kayıplarda dahil olmak üzere 1 m3’den fazla taşın kullanılacağının öngörüldüğü, nakliye miktarının, imalat miktarından fazla olmasının, imalat analizlerinde yer alan taş miktarının 1 m3’ den fazla olma sebebine dayalı olduğu ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Dilekçede ileri sürülen gerekçelere Savcılığımızca da iştirak edildiğinden, talebin kabul edilerek tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin,

6. İlamın 34/D maddesine ilişkin olarak, şantiye içi kazı (moloz) nakli kazı birim fiyatına dahil olduğu halde, kazı malzemesinin şantiye içinde nakli için yeni birim fiyat yapılarak ayrıca nakliye bedeli ödendiği gerekçesiyle kamu zararına hükmolunmuş ise de, Analiz Y.17 teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun arkeolojik alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna dair bir ifade bulunmadığı; Y.17 poz no.lu birim fiyata, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesinin dahil olduğu, bu moloz yığınının arkeolojik alan dışına taşınması ve taşıma bedelinin de ödenmesi gerektiği, bu işleminde Analiz Y.18 pozu ile gerçekleştirildiği, yapılan ödemenin yasal olduğu ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Dilekçede ileri sürülen gerekçelere Savcılığımızca da iştirak edildiğinden, talebin kabul edilerek tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin,

7. İlamın 34/E maddesine ilişkin olarak, kazıdan çıkan veya arkeolojik alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemlerinin Analiz Y.17 poz no.lu bilimsel metod ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında olmasına rağmen, Analiz Y.11 poz no.lu ''kazıdan çıkan veya bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması'' birim fiyatından ödeme yapıldığı gerekçesiyle kamu zararına hükmolunmuş ise de, Analiz Y.11 poz no.lu imalatın genelde, alanda bulunan fakat alana ait olmayan kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliği ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesi işlemlerinin bedelinin ödenmesi amacıyla oluşturulduğu; Analiz Y.17 poz no.lu imalatın bunları karşılamadığı, her iki imalatın birbirinden tamamen farklı olduğu ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Dilekçede ileri sürülen gerekçelere Savcılığımızca da iştirak edildiğinden, talebin kabul edilerek tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin,

Uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz ederim.”

Şeklindedir.

44471 dosya no.lu (İnşaat Mühendisi) ... ve 44474 dosya no.lu (Mimar) ... ile İlamda Harcama Yetkilisi-Hakedişi Onaylayan olarak sorumlu tutulan 44424 dosya no.lu (... Valisi) ...’nın temyiz talebine ilişkin Başsavcılık görüşü, İlamda Hakedişi Düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan (İnşaat Teknikeri) ...’in temyiz talebine ilişkin Başsavcılık görüşü ile aynıdır.

İlamda Harcama Yetkilisi-Hakedişi Onaylayan olarak sorumlu tutulan 44424 dosya no.lu (... Valisi) ...’nın sorumluluk ile ilgili itirazına ilişkin Başsavcılık görüşü ise;

“... Bakanlığı 2016 yılı hesabının 8 inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 11.07.2018 tarih ve 133 no.lu ilamın 33 ve 34’üncü maddelerinde yer alan tazmin hükmünü harcama yetkilisi sıfatıyla temyiz eden ...’nın ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçede, ilamın ilgili maddelerine hem sorumluluk yönüyle hem de konunun esasına ilişkin itirazlar ileri sürülmektedir.

Sorumluluğa ilişkin olarak dilekçede özetle, her ne kadar Harcama Yetkilisi sıfatıyla ödeme emri belgesini ve hakediş raporunu onaylamış olsa da; Vali olarak görevinin, poz uygulamaları gerçekleştirilmiş ve ataşman, yeşil defter metraj tutanaklarının tam olduğu kontrol teşkilatı tarafından teyit edilerek tamamlanmış hakediş dosyasına onay vererek ödeme işlemlerinin başlamasını sağlamak olduğu; restorasyon sahasında poz uygulamalarını denetleme, birim fiyat tutanaklarını ve analizleri bizzat yaptırma veya kontrol etme gibi bir görevinin olamayacağı; tarafından imzalanan Sayıştay sorgusuna konu hakediş raporu üzerinde, tarafınca gider artırıcı herhangi bir işlem tesis edilmediği belirtilmekte ve sorumlular arasından çıkarılması talep edilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesine göre, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu tutulmuş olup, kontrol sorumlulukları bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanunun sistematiğine göre harcama talimatı, kamu kaynağının kullanılmasından ve harcamaya girişmeden önce harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirme görevlilerine verilen izindir. Yani harcama talimatı; iş, mal veya hizmetin alınması, gerçekleştirilmesi, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmesinden önceki aşamada gerçekleşir. Nitekim 5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında da, “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler” denilmek suretiyle bu husus açıklanmıştır. Bu düzenlemeye göre, giderin gerçekleştirilmesi aşamasında, ödeme emri belgesinin “Uygundur” kısmının harcama yetkilisince imzalanması harcama talimatı değil, mevzuatına göre gerçekleştirilmiş bir mal ya da hizmet alımına ilişkin bedelin yükleniciye/alacaklısına ödenmesi talimatıdır. Dolayısıyla, giderin gerçekleştirilmesi aşamasında, ödeme emri belgesi üzerindeki imzası dolayısıyla harcama yetkilisinin sorumlu tutulması hukuken mümkün olamaz.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde tanımlanan kamu zararından ve buna bağlı olarak da oluşacak olan mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekir.

Temel ilke olarak kusur sorumluluğunu esas alan 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu görevlilerinin mali karar, işlem veya eylemleri sonucu oluşan kamu zararından sorumlu olduklarına hükmedilebilmesi için manevi unsur olarak kasıt, kusur veya en azından bir ihmalin varlığı gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi ve ekleri üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan harcama yetkilisinin, ödeme emri belgesi ile hakediş belgesindeki imzasından ötürü ... ... Hamamı ... yıllara sari onarımı ve çevre düzenlemesi işinde oluşan kamu zararından sorumlu tutulmasının doğru olmayacağı değerlendirilmektedir.

Bu nedenle tazmin hükmünün bozularak, sorumluların yeniden belirlenmesi için dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olur.”

Şeklindedir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan Harcama Yetkilisi-Hakedişi Onaylayan olarak sorumlu tutulan 44424 dosya no.lu (... Valisi) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan (İnşaat Teknikeri) ...’e duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ;

a- Sorumluluk yönünden inceleme;

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 31, 32, 33 ve 71’inci maddelerinde;

“Harcama yetkisi ve yetkilisi

Madde 31- (Değişik: 22/12/2005-5436/1. mad.) Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, diğer idarelerde ise Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.

Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.

(Ek fıkra: 29/6/2012-6338/13. mad.) Yükseköğretim Kurulu ile üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitülerinde, harcama yetkilileri ödenek gönderme belgesiyle belirlenir. Bu idarelerde ödenek gönderme belgesi ile ödenek gönderilen birimler harcama birimi, kendisine ödenek gönderilen birimin en üst yöneticisi ise harcama yetkilisidir.

(Değişik son cümle: 2/7/2018-KHK-703/213. mad.) Bütçe ödeneklerinin ilgili birimlere dağılımının planlanması ve kullanılmasına ilişkin usûl ve esaslar Cumhurbaşkanlığı, ödenek gönderme belgesine bağlanmasına ilişkin usul ve esaslar ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde; idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usûl ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idarî sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir.

Harcama talimatı ve sorumluluk

Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Giderin gerçekleştirilmesi

Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir.

(Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10. mad.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.”

Kamu zararı

Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 mad.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

(1) Bu madde başlığı “Sayıştayın denetlenmesi” iken, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle değiştirilmiş ve maddenin başına “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve” ibaresi eklenmiş; daha sonra maddenin başlığında ve metninde yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve” ibareleri 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle çıkarılmıştır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 mad.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 mad.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

(Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 mad.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan, kaynaklanma sebebine göre kamu zararına sebebiyet veren belgelerin neler olduğu değişebilmektedir. Örneğin poz uygulamasından kaynaklanmışsa yeni birim fiyat tutanakları ve analizleri; metrajdan kaynaklanmışsa röleve, ataşman, yeşil defter, metraj listeleri, tarih tutanakları; işin eksik ve kusurlu yapılmasından kaynaklanmışsa geçici kabul tutanakları ve sair belgeler ara ve kesin hakedişler ile kesin hesap fişi yanında fazla ödemeye sebebiyet veren belgeler olabilmektedir. İkinci olarak bu belgeleri imzalayanların hangi unvan ve sıfatla imzaladıklarının belirlenmesi, o unvan ve sıfattaki kişilerin yetki, görev ve sorumluluklarının neler olduğunun da kuruluş kanunları, tüzük, yönetmelik ve yönerge hükümlerine göre açıklığa kavuşturulması, bundan sonra her bir görevli tarafından yapılması gereken işlemlerle yapılan işlemlerin karşılaştırılarak fazla ödemenin yapılmasında ve idarenin zarara uğratılmasında yukarıda zikredilen 71’inci madde çerçevesinde ihmal ve kusurlarının bulunup bulunmadığının, ihmal ve kusurları varsa sorumlu oldukları miktarın tespiti gerekir.

Vali ..., her ne kadar Harcama Yetkilisi sıfatıyla hakediş raporunu onaylamış olsa da; teknik personel olmayan Vali, görevi gereği restorasyon sahasında poz uygulamalarını denetleyen, birim fiyat tutanaklarını ve analizleri bizzat yaptıran veya kontrol eden bir görevli değildir. Görevi, poz uygulamaları gerçekleştirilmiş, ataşman, yeşil defter metraj tutanaklarının tam olduğu kontrol teşkilatı tarafından teyit edilerek tamamlanmış hakediş dosyasına onay vererek ödeme işlemlerinin başlamasını sağlamaktır. Dolayısıyla kariyeri itibariyle teknik personel olmayan bir mülki idare amiri olarak Valinin, hakediş hazırlanırken sahada gerçekleştirilen matematiksel ve yapısal kontrol işlemlerini gerçekleştirme olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle yukarıda zikredilen 71’inci madde çerçevesinde Vali’nin, ilam konusu kamu zararının ortaya çıkmasında illiyet bağının bulunmadığı açıktır.

Yukarıda açıklanan gerekçeler ile sorumlu Harcama Yetkilisi-Onaylayan (... Valisi) ...’nın sorumluluğa ilişkin itirazının yerinde olduğuna ve İlam hükmü ile ilgili sorumluluğunun KALDIRILMASINA,

(Üye ...’in “Esastan kaldırılması gerektiği için Vali’nin sorumluluğunun da bulunmaması gerekir” şeklindeki ilave görüşü, Kurul Başkanı ve 1. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ... “Vali Onaylayan sıfatı nedeniyle sorumlu tutulmalıdır, bu nedenle de ilamın sorumluluk yönünden Tasdiki gerekir.”, yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 25.12.2019 tarih ve 47083 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

İLAVE GÖRÜŞ

Üye ...’in ilave görüşü;

İlamın tazmin hükmü esastan kaldırılması gerektiği için Harcama Yetkilisi – Onaylayan Vali ...’nın sorumluluğunun da bulunmaması gerekir.

KARŞI OY GEREKÇESİ/AZINLIK GÖRÜŞÜ

Kurul Başkanı ve 1. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

Sorumlu Harcama Yetkilisi-Onaylayan (... Valisi) ...’nın savunmasında yer alan;

“Sayıştay 8'inci Dairesinin kararında "... hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dâhil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan ...'nın (mimar) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığından, hakedişi inceleyen ...'ya (mimar) sorumluluk yüklenilmesi mümkün değildir.”

İtirazı, hakkediş raporlarını inceleyen sıfatı ile imzalayanlar için geçerli olup, sorumlu hakkediş raporlarını “Onaylayan” olarak sorumlu tutulmuştur ki, onaylayan’ın sorumluluğu inceleyen’den farklıdır. Çünkü, yapı denetim heyeti tarafından düzenlenen hekediş ve ekleri ancak onay ile geçerlilik kazanmakta, onay olmaksızın geçerliliği bulunmamaktadır. Uygulamada hakkediş onaylarının teknik bir personel tarafından yapılması daha uygun ise de, somut olayda “Onay” ... Valisi tarafından yapılmış ise de, neticede onayın gerçekleşmiş olması karşısında bunun sorumluluğa etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle de, sorumlunun bu itirazının kabul edilerek sorumluluğunun kaldırılması mümkün değildir.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde belirtmiş olduğu;

“Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 10.05.2011 tarihli 2010/5088 Esas No.lu, 2011/2837 no.lu kararında "Kaynaklanma sebebine göre fazla ödemeye sebebiyet veren belgelerin neler olduğu değişebilecektir. Örneğin poz uygulamasından kaynaklanmışsa yeni birim fiyat tutanakları ve analizleri; metrajdan kaynaklanmışsa röleve, ataşman, yeşil defter, metraj listeleri, tarih tutanakları; işin eksik ve kusurlu yapılmasından kaynaklanmışsa geçici kabul tutanakları ve sair belgeler ara ve kesin hakedişler ile kesin hesap fişi yanında fazla ödemeye sebebiyet veren belgeler olabilecektir. İkinci olarak bu belgeleri imzalayanların hangi unvan ve sıfatla imzaladıklarının belirlenmesi, o unvan ve sıfattaki kişilerin yetki, görev ve sorumluluklarının neler olduğunun da kuruluş kanunları, tüzük, yönetmelik ve yönerge hükümlerine göre açıklığa kavuşturulması, bundan sonra her bir görevli tarafından yapılması gereken işlemlerle yapılan işlemlerin karşılaştırılarak fazla ödemenin yapılmasında ve idarenin zarara uğratılmasında ihmal ve kusurlarının bulunup bulunmadığının, ihmal ve kusurları varsa sorumlu oldukları miktarın tespiti gerekir. Mahkemece hakkında ret kararı verilenler yönünden yapılan inceleme eksiz ve yetersizdir."

Hususları da, adli yargılama açısından geçerli olup, Sayıştay yargısı için emsal teşkil etmemektedir.

Son olarak sorumlunun;

“Valiliğim, her ne kadar Harcama Yetkilisi sıfatıyla hakediş raporunu onaylamış olsa da; Vali, görevi gereği restorasyon sahasında poz uygulamalarını denetleyen, birim fiyat tutanaklarını ve analizleri bizzat yaptıran veya kontrol eden görevli değildir. Görevi, poz uygulamaları gerçekleştirilmiş, ataşman, yeşil defter metraj tutanaklarının tam olduğu kontrol teşkilatı tarafından teyit edilerek tamamlanmış hakediş dosyasına onay vererek ödeme işlemlerinin başlamasını sağlamaktır. Dolayısıyla bir mülki idare amiri olarak hakediş hazırlanırken sahada gerçekleştirilen matematiksel ve yapısal kontrol işlemlerini gerçekleştirme olanağım bulunmamaktadır.”

İtirazı da geçerli değildir. Çünkü, kendisi bütün bu işlemleri yapmaya yetkin olmak durumunda olan “Onaylayan” olarak imza atmış olduğundan söz konusu teknik konuları bilmesi ve ona göre onay vermesi gerekmekteydi.

Yukarıda açıklanan gerekçeler ile sorumlu Harcama Yetkilisi-Onaylayan (... Valisi) ...’nın sorumluluğu ilişkin itirazının yerinde olmadığına ve sorumlu olduğuna ilişkin İlam hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.

b- Esas yönünden inceleme,

3/A- İlamın 34’üncü maddesi A fıkrası ile; ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... ... Hamamı ... yıllara sari onarımı ve çevre düzenleme işinde;

Analiz Y.20 poz no.lu yapı alanındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde, renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/ m3 fiyatın belirlenmesi ancak söz konusu malzemenin 04.402 poz numarası (Renkli Mermer pirinci) ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 2016 yılı için ... TL/m3 fiyatla mevcut olması ve diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan malzeme için piyasadan teklif alınıp uygulanması suretiyle ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak;

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamındaki Kültür Varlıklarının Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon Projeleri, Sokak Sağlıklaştırma, Çevre Düzenleme Projeleri ve Bunların Uygulamaları ile Değerlendirme, Muhafaza, Nakil İşleri ve Kazı Çalışmalarına İlişkin Mal ve Hizmet Alımları, Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği’nin 41’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Uygulama İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine tabidir. Bu nedenle ... ... Hamamı ... yıllara sari onarımı ve çevre düzenleme işi kapsamında yapılmasına ihtiyaç duyulan ve birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedellerinin ilgili Şartname hükümlerine göre tespit edilmesi gerekmektedir.

Söz konusu Şartnamenin “Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;

a) Ön veya kesin proje üzerinden veya proje yapımı ile uygulamanın birlikte yapılarak sözleşmeye bağlandığı işlerde işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek ilgili koruma kurulunun onayını almak kaydı ile yapılmasını istediği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelleri,

b) Bu şartnamenin 21’nci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, Yüklenici ile birlikte aşağıdaki usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

Yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler.

c) Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.

İşin niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri uygulanır.

1. Yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

2. İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

3. İdarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar

4. İdarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçleri. Yeni birim fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur…”

Denilmektedir.

İlamdaki tazmin hükmünün ana gerekçesi, çakıl taşı ile mermer pirincini aynı kategoride değerlendirilmesidir. Mermer pirincinin sıva-mozaik harçlarında harç malzemesi olarak kullanıldığından 3 mm ebadını geçemediğine, iş mahallinde kullanılan çakıl malzemelerinin 7-15 mm ebatlarından oluştuğuna ilişkin yargılamaya esas rapor için yapılan savunmanın kabul edilmemesidir.

Mermer pirincinin ebadını en iyi tanımlayan unsur yine "mermer pirinci" sözcüklerinin kendisidir. Küçük mermer parçacıklarını tanımlayabilmek için "pirinç" kelimesi kullanılmıştır. Aksi halde, ebat sınırlaması getirilmeksizin bütün mermer parçalarına mermer pirinci denmesi gerekirdi. Birim fiyat analizlerinde mermer pirincinin kullanıldığı bütün imalatlar sıva-mozaik imalatlarıdır ve harçla birlikte kullanılır. Yapı alanlarındaki farklı bölümlere farklı renkte çakıl serilmesine ilişkin Analiz Y.20 incelendiğinde, malzeme olarak renkli doğal çakıl taşı ile saha içinde taşıma, boşaltma ve sermeye ilişkin işçilik yer almaktadır.

İlamdaki tazmin hükmünün gerekçesinde, mermer pirincine ilişkin poz tanımında, mermer pirincinin 3 mm ebadını geçemeyeceğine dair bir kısıtlamanın yer almadığı ve sorumlularca buna ilişkin bir kanıt gösterilmediği belirtilmiştir. İlk savunma ekinde gönderilen imalata ilişkin fotoğraflar değerlendirilmemiştir. Yukarıda belirtildiği üzere ebadı ne olursa olsun her mermer parçasına mermer pirinci denilmesinin imkanı bulunmamaktadır. Aslında "pirinç" sözcüğü her şeyi izah etmektedir. Aksi halde "çakıl taşı", "doğal taş" ifadelerinin de bir anlamı kalmayacaktır. Mermer pirinci, aşağı-yukarı pirinç taneleri büyüklüğündeki parçacıklara denilmektedir. Bu parçacıklarını harç olmaksızın açık alana serilmesinin bir anlamı yoktur, zira rüzgarlı havalarda savrulur. İmalatta değişik renklerde çakıl taşı kullanılmış olup; bu taşlarında idarelerce yayımlanan bir rayici yoktur.

Öte yandan teknik bir inceleme yapılmadan, kullanılan malzemenin mermer pirinci olduğuna hükmetmek de hukuka uygun değildir. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün yasal dayanağının bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

Bu itibarla, sorumluların temyiz taleplerindeki itirazlarının kabul edilerek, Analiz Y.20 poz no.lu yapı alanındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde, renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/ m3 fiyatın belirlenmesi ancak söz konusu malzemenin 04.402 poz numarası (Renkli mermer pirinci) ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 2016 yılı için ... TL/m3 fiyatla mevcut olması ve diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan malzeme için piyasadan teklif alınıp uygulanması sonucunda ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

(Üye ...’nün “... Bakanlığınca sadece ödenek aktarımı yapılmış olup, denetim ve yargılamanın işi yaptıran ... Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (... YİKOB) üzerinden yapılması gerekirdi, bu nedenle İlam hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir” şeklindeki ilave görüşü, ..., Üye ... ve Üye ...’ün “İlamda yer alan tazmin hükmünün Tasdiki gerekir”, Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in “İlam hükmünün Esastan Bozulması gerekir” yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 25.12.2019 tarih ve 47083 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

İLAVE GÖRÜŞ

Üye ...’nün ilave görüşü;

Temyiz görüşmesi yapılan “... Müzesi ve Genel Müdürlük (...) Sığınağının Onarımı İşi” ile ilgili işlem ve ödemelerin ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiği, ancak kurul gündeminde ... Bakanlığı 2016 yılı hesabına ait işlemlerin yer aldığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifade ile ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait hesap ve işlemler, ... Bakanlığına aitmiş gibi algılanarak bu Bakanlık hesabı bünyesinde yargılanmıştır.

Kanunlarla belirlenen sorumluların, hesap ve işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığının yargılama yoluyla kesin hükme bağlanması Sayıştay’ın görevidir. Bu görev ilke olarak denetçiler tarafından kamu idarelerinin o mali yıla ait hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında tespit edilen kamu zararına ilişkin düzenlenen yargı raporu üzerinden gerçekleştirilir. Diğer bir ifade ile yargı raporu, denetçinin yetkilendirildiği idare ve hesap yılındaki işlemlerle sınırlı olarak hazırlanmalıdır. Nitekim bu esas Denetim Yönetmeliğinin 14’üncü maddesinin (a) bendinde de “Denetim cari yıl esası ile kamu idaresi temelinde yürütülür”, 44’üncü maddesinde “Sorgularda; her bir sorgu maddesinin üst kısmında denetlenen kurumun adı … gösterilir” denilmek suretiyle açıklığa kavuşturulmuştur. Her ne kadar 6085 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin 4’üncü fıkrası gereği “Sayıştay, kamu idarelerinin hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, hesap veya faaliyet dönemine bağlı olmaksızın yılı içinde veya yıllar itibariyle denetleyebileceği gibi sektör, program, proje ve konu bazında da denetleyebilir” se de bu özel bir yetkilendirme ile mümkündür. Bu bağlamda denetçinin, yetkilendirilmediği bir idareye ve hesap yılına ait işlemlerle ilgili yargı raporu hazırlama yetkisi bulunmadığı gibi, bu kapsamda hazırlanmış bir raporu ilgili dairenin de yargılama yetkisi bulunmamaktadır. Pek tabii ki denetim sırasında denetçinin yetki alanının dışında bir kamu zararı tespit etmesi ya da böyle bir kanaate ulaşması da mümkündür. Ancak böyle bir durumda Denetim Yönetmeliğinin 47’nci maddesi emsal alınarak durumun gerekçesiyle birlikte Sayıştay Başkanlığa bildirilmesi, kamu zararı iddiasının ilgili kamu idaresinin denetimini yapan denetim grup başkanlığı tarafından sonuçlandırılması, bu işlemin doğal sonucu olarak da konunun görevli yargı dairesi tarafından kesin hükme bağlanması gerekir.

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 61’inci maddesinde “Bu Kanunda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır” denilmektedir. 6100 sayılı Kanunun 447’nci maddesinde de “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” denilmekte olup, 6100 sayılı Kanunun 114’üncü maddesi gereği mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. 115’inci madde gereği “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir”.

Bir başkan ile altı üyeden kurulu Sayıştay Daireleri birer hesap mahkemesidir. Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin düzenlenen yargılamaya esas raporlarda yer alan kamu zararına ilişkin hususları hükme bağlar. İhtisas dairelerini tespit etmek ve işleri dairelere dağıtmak Sayıştay Başkanının görevidir. “Denetçilerin Görev Yerlerinin Belirlenmesi Grupların Görev Alanı ve 2016 Yılı Denetimleri” konulu 2016/10 sayılı Başkanlık genelgesiyle İçişleri Bakanlığı hesap ve işlemlerinin denetimi 2 numaralı denetim grubuna verilmiş, Sayıştay Başkanlığının “Dairelerin Görev Dağılımı”na dair 19.3.2015 tarih ve 2015/5 no.lu genelge ile denetim gruplarının görev alanlarında yer almayan kamu idareleri, ilişkilendirildiği denetim grubunun raporlarının görüşüleceği dairenin görev alanında olacaktır, denilmek suretiyle Yatırırım Koordinasyon Başkanlıkları, İçişleri Bakanlığı hesapları ile ilişkilendirilmiş, İçişleri Bakanlığı hesabının yargılanması görevi de bu çerçevede Üçüncü Daireye verilmiştir. Oysa ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait söz konusu işlemler görevli Üçüncü Dairede değil, ... Bakanlığı hesabı içerisinde ele alınıp bu konuda görevli olmayan Sekizinci Dairede hükme bağlanmıştır. Diğer bir ifade ile Sekizinci Daire görevli olmadığı bir konuda hüküm tesis etmiştir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde esasen Sekizinci Daire, re’sen bu davada kendisinin görevli olmadığı sonucuna vararak görevsizlik kararı vermeli ve kararında görevli olan Dairenin de hangi Daire olduğunu belirterek yargı raporunun görevli Daireye gönderilmesini teminen Başkanlığa iade etmeliydi. Ancak böyle bir yol izlenmeyerek konu Sekizinci Daire tarafından kesin hükme bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanunun 353 ve 371’inci maddeleri gereği hükmü veren mahkemenin görevsiz olması istinaf ve temyiz sebebidir. Zira mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır, dava şartlarına aykırılık bulunması da mutlak bir bozma sebebidir. Bu çerçevede Daire kararının bozulması gerekir.

Ancak mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. (6100/md.1) Oysa hesap mahkemelerinin görevi Sayıştay Başkanınca belirlenmektedir. Bu anlamda yargı raporunun da daireye başkan tarafından havale edildiği düşünüldüğünde, Sekizinci Dairenin de görevsiz sayılmayabileceği, buradaki daireler arası ilişkinin (Asliye Hukuk, Sulh Hukuk gibi) mahkemelerin görev alanı ile ilgili olmadığı, daireler arasındaki iş bölümü niteliğinde olduğu da söylenebilir. Bu nedenle 6100 sayılı Kanundaki yargılama usullerinin Sayıştay yargılamasında uygulanması hususu henüz literatürde tartışma konusu bile olmamışken, sırf görevsizlik gerekçesiyle kararın bozulması sorumlular açısından hakkaniyete uygun olmayabilir. Ancak çoğunluk gerekçesinde de ifade edildiği üzere konunun esası bozmayı gerektirdiğinden, öncelikle hükmü veren dairenin görevsizliği nedeniyle daire kararının bozulması uygun olur.

KARŞI OY GEREKÇESİ/AZINLIK GÖRÜŞÜ

Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ün karşı oy gerekçesi;

Sorumluların, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 04.402 poz numarası ile yer alan mermer pirincin 3 mm ebadını geçemediğini ileri sürdükleri ancak ilgili poz tanımında böyle bir ifade veya kısıtlamanın yer almadığı ve sorumlularca buna ilişkin bir kanıt gösterilemediği, ayrıca Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin yukarıda yer verilen maddesine göre kaynakların verimli kullanılması için idarece yeni birim fiyat analizi yapılırken işin niteliğine uygun olarak yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler, idarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler, idarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar veya idarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçlerden birinin kullanılması gerektiği, ancak idarece Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 04.402 poz numarası ile yer alan rayiç yerine piyasadan teklifler alınarak, ucuz olanın uygulanması suretiyle yeni birim fiyat analizi yapıldığı ve söz konusu şartname hükmüne aykırı hareket edildiği görülmektedir.

Sorumluların temyiz dilekçesinde her ne kadar;

“Denetçi görüşünü benimseyen Sayıştay Dairesinin verdiği tazmin hükmünün ana gerekçesi, çakıl taşı ile mermer pirincini aynı kategoride değerlendirilmesidir. Mermer pirincinin sıva-mozaik harçlarında harç malzemesi olarak kullanıldığından 3 mm ebadını geçemediğine, iş mahallinde kullandığımız çakıl malzemelerinin 7-15 mm ebatlarından oluştuğuna ilişkin savunmamız itibar görmemiştir.

Mermer pirincinin ebadını en iyi tanımlayan unsur yine "mermer pirinci" sözcüklerinin kendisidir. Küçük mermer parçacıklarını tanımlayabilmek için "pirinç" kelimesi kullanılmıştır. Aksi halde, ebat sınırlaması getirilmeksizin bütün mermer parçalarına mermer pirinci denmesi gerekirdi. Birim fiyat analizlerinde mermer pirincinin kullanıldığı bütün imalatlar sıva-mozaik imalatlarıdır ve harçla birlikte kullanılır. Yapı alanlarındaki farklı bölümlere farklı renkte çakıl serilmesine ilişkin Analiz y 20 incelendiğinde, malzeme olarak renkli doğal çakıl taşı ile saha içinde taşıma, boşaltma ve sermeye ilişkin işçilik yer almaktadır.

Denetçi görüşüne itibar edilerek verilen tazmin hükmünün gerekçesinde, mermer pirincine ilişkin poz tanımında, mermer pirincinin 3 mm ebadını geçemeyeceğine dair bir kısıtlamanın yer almadığı ve sorumlularca buna ilişkin bir kanıt gösterilmediği belirtilmiştir. İlk savunma ekinde gönderdiğimiz imalata ilişkin fotoğraflar hiç değerlendirilmemiştir. Yukarıda belirttiğimiz gibi ebadı ne olursa olsun her mermer parçasına mermer pirinci denilmesinin imkanı bulunmamaktadır. Aslında "pirinç" sözcüğü bize her şeyi izah etmektedir. Aksi halde "çakıl taşı", "doğal taş" ifadelerinin bir anlamı kalmayacaktır. Mermer pirinci, aşağı-yukarı pirinç taneleri büyüklüğündeki parçacıklara denilmektedir. Bu parçacıklarını harç olmaksızın açık alana serilmesinin bir anlamı yoktur, zira rüzgarlı havalarda savrulur. İmalatta değişik renklerde çakıl taşı kullanılmış olup; bu taşlarında idarelerce yayınlanan bir rayici yoktur.

Öte yandan teknik bir inceleme yapılmadan, kullanılan malzemenin mermer pirinci olduğuna hükmetmek de hukuka aykırıdır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün yasal dayanağının bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-2): Mermer pirinci ve renkli çakıl taşına ilişkin fotoğraflar ve uygulama şekilleri)”

Denilmekte ise de, İlamda da belirtildiği üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 04.402 poz numarası ile yer alan mermer pirincin 3 mm ebadını geçemeyeceğine ilişkin bir hüküm olmadığı gibi, piyasada da mermer pirincinin çeşitli ebatlarda olduğu, sorumluların dediği gibi 3 mm’den küçük olmadıkları da bilinmektedir. Bu nedenle de sorumluların bu konudaki itirazları yerinde görülmemiştir.

Bu itibarla, Analiz Y.20 poz no.lu yapı alanındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde, renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/m3 fiyatın belirlenmesi ancak söz konusu malzemenin 04.402 poz numarası (Renkli mermer pirinci) ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 2016 yılı için ... TL/m3 fiyatla mevcut olması ve diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan malzeme için piyasadan teklif alınıp uygulanması sonucunda ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, karar verilmesi gerekir.

Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi;

Teknik bir inceleme yapılmadan, kullanılan malzemenin mermer pirinci olduğuna hükmetmek hukuka uygun olmadığından verilen tazmin hükmünün yasal dayanağının bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu nedenle, Analiz Y.20 poz no.lu yapı alanındaki bölümlere farklı renkte çakıl serilmesi işi yeni birim fiyat analizinde, renkli doğal taş ile ilgili piyasa araştırması sonucu ... TL/m3 fiyatın belirlenmesi ancak söz konusu malzemenin 04.402 poz numarası (Renkli mermer pirinci) ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç listesinde 2016 yılı için ... TL/m3 fiyatla mevcut olması ve diğer idarelere ait rayiç listesinde yer alan malzeme için piyasadan teklif alınıp uygulanması sonucunda ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, karar verilmesi gerekir.

Konu: Hakediş Ödemesi (Yeni Birim Fiyat Yapılması).

3/B- İlamın 34’üncü maddesi C fıkrası ile; ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... ... Hamamı ... Yıllara Sari Onarımı ve Çevre Düzenleme İşinde;

V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu taş nakliye bedellerinde taş miktarı hesaplanırken projesindeki ölçülerin esas alınmaması ve miktarın %10 artırılarak bedel ödenmesi sonucunda ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak;

V.0209 poz no.lu Moloz taş duvarda bulunan taş bedeli işine ilişkin teknik tarifte;

“Moloz taşının ocaktan sökülmesi, kırılması, seçilmesi, mevcut numunelerine göre çaplanması, çürüklerinin ayrılması, 1 m3 moloz taş duvardaki moloz taşın bütün malzeme, işçilik, zayiat, inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, müteahhit karı ve genel giderler dahil, beher m3 bedeli:

ÖLÇÜ: Yapılan duvarın varsa projesindeki ölçülerden projesi yoksa imalatın m3 cinsinden hacmi ölçülerek bedeli verilir. Harç boşluğu ile 0,25 m3'den küçük münferit boşluklar düşülmez.

NOT: Cephe zammı bu fiyata dahildir.” denilmekte,

V.0227/2 poz no.lu Andezit'e ait düz satıhta yonu taşı bedeli (işlenebilirlik ve yüz açma bedeli ödenmez) işine ilişkin teknik tarifte ise;

“Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesindeki şartlara uygun, iyi teşekkül etmiş katsız, damarsız, çatlaksız, yapıdaki orijinal örneğine benzer veya idarece istenilen vasıftaki ocak andezit taşlarının (işçilikteki sertlik zammı hariç), malzeme ve işçilik, zayiat, inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, müteahhit karı ve genel giderler dahil, bitmiş düz satıhlı imalatlardaki, beher m3 bedeli:

ÖLÇÜ: Yonu taşının bitmiş imalattaki ölçüsü alınarak m3 cinsinden hacminin bedeli ödenir. Oyma, profil ve 0,050 m3.'den küçük boşluklar düşülmez, zayiat ödenmez.” denilmektedir.

Sorumlular konuya ilişkin savunmalarında; V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu taş nakliye bedellerindeki oranların söz konusu pozların analiz açılımlarından alındığını fakat sehven yanlış alındığını, bir sonraki hakedişte düzeltmenin analizlerde öngörüldüğü gibi yapılacağını bildirmişlerdir.

Yukarıda yer verilen pozlara ilişkin teknik tarifler ve sorumluların savunmalarının incelenmesi sonucunda; ilgili pozlarda taş miktarı hesaplanırken projedeki ölçülerin esas alınacağı yoksa imalatın m3 cinsinden ölçülerek bedelinin ödeneceği görülmektedir.”

Denilmektedir.

Sorumluların temyiz dilekçesinde ise;

“V.0209 poz no.lu analiz incelendiğinde, 1 m3 imalat için 1,12 m3 V.0011/A poz no.lu "ocakta moloz taş hazırlanması" rayicinin kullanıldığı; V.0227/2 poz no.lu analiz incelendiğinde 1 m3 imalat için 1,05 m3 004.V13 poz no.lu "andezit" rayicinin kullanıldığı görülmektedir. 1 m3 imalat için kayıplar da dahil edilerek 1 m3’den daha fazla taşın kullanılacağı öngörülmüştür. Nakliye miktarının imalat miktarından fazla olması, imalat analizlerinde yer alan taş miktarının 1 m3’den daha fazla olması sebebine dayalıdır.

Yapılan imalatın yasal dayanağı bulunduğundan verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-3): V.0209 ve V.0227/2 poz no.lu analizler)”

İtirazlarına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede; söz konusu iş kalemleri ile ilgili olarak 1 m3 imalat için kayıplar da dahil edilerek 1 m3’den daha fazla taşın kullanılacağı öngörüldüğü, nakliye miktarının imalat miktarından fazla olması, imalat analizlerinde yer alan taş miktarının 1 m3’den daha fazla olması sebebine dayandığı anlaşılmaktır.

Bu itibarla, söz konusu iş kalemleri ile ilgili olarak 1 m3 imalat için kayıplar da dahil edilerek 1 m3’den daha fazla taşın kullanılacağı öngörüldüğü, nakliye miktarının imalat miktarından fazla olması, imalat analizlerinde yer alan taş miktarının 1 m3’den daha fazla olması sebebiyle, temyiz dilekçesindeki iddiaların kabul edilerek 133 sayılı İlamın 34/C maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, oy birliği ile,

Karar verildiği 25.12.2019 tarih ve 47083 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Konu: Hakediş Ödemesi (Yeni Birim Fiyat Yapılması).

3/C- İlamın 34’üncü maddesi D fıkrası ile; ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... ... Hamamı ... Yıllara Sari Onarımı ve Çevre Düzenleme İşinde;

Şantiye içi kazı (moloz) nakli kazı birim fiyatına dahil olduğu halde kazı malzemesinin şantiye içinde nakli için yeni birim fiyat analizi yapılarak (Analiz Y.18 poz no.lu) ayrıca bedel ödenmesi suretiyle 68.808,81 TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak;

Analiz Y.17 poz no.lu Bilimsel Metot ile Araştırma Kazısı Yapılması işine ilişkin teknik tarifte; “Restorasyon projesi doğrultusunda yapıyı örten toprak ve dolgu malzemesinin yapı elemanlarının ortaya çıkarılması için bilimsel metotlarla araştırma kazısı yapılması işidir. Çalışmalar arkeolog ve mimar gözetiminde, kazma, kürek ve küçük el aletleri (çapa, mala, fırça vb.) ile tabakalar halindeki antik yapının özgün dokularına, şekline, malzemesine zarar vermeden itina ile yapılır. Ortaya çıkarılan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır. Ortaya çıkan moloz uygun bir alanda yığın haline getirilir. (Restorasyon raporu 1.1.1)” denilmekte,

Analiz Y.18 poz no.lu Arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması işine ilişkin teknik tarifte ise; “(Restorasyon raporu 2.1.2) Moloz taş yığınları ve toprak dolgu serbest olarak duvar üzerinde ve duvar diplerinde bulunmaktadır. Bu yığıntılar duvar diplerinde ise mevcut döşeme kotunun altına inilmeden sadece yüzey üzerindeki birikintilerin toplanarak, duvar üzerindeki birikintilerin ise fırça yardımı ile temizlenerek döşeme kotundaki birikintiler ile birlikte alan dışına taşınacaktır. Gövdesiz otlar kökünden sökülerek el yordamıyla temizlenecektir.” denilmektedir.

Sorumlular konuya ilişkin savunmalarında;

Analiz Y.18 Arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması imalatının sehven kazı sonrası ortaya çıkan moloz toprak karışımı hafriyatın saha dışına taşınması olarak kabul edildiğini ve ödemesinin gerçekleştirildiğini, bir sonraki hakedişte düzeltmesinin yapılacağını belirtmişlerdir.

Yukarıda yer verilen pozlara ilişkin tariflerden de görüldüğü üzere ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığılması yani hafriyatın şantiye içinde gösterilen yere taşınması kazı birim fiyatlarına dahildir, nakil işlemi için yeni birim fiyat oluşturularak ayrıca bedel ödenmemelidir.”

Denilmektedir.

Sorumluların temyiz dilekçesinde ise;

“4- İlam sıra no 34’üncü maddenin "D" bendi ile, şantiye içi kazı nakli kazı birim fiyatına dahil olduğu halde kazı malzemesinin şantiye içinde nakli için yeni birim fiyat yapılarak ayrıca bedel ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilmiş ve tazmin hükmü verilmiştir.

Tazmin hükmünün gerekçesinde hem Analiz Y.17 poz no.lu "bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması" imalatına ilişkin birim fiyat tarifi, hem de Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" işine ait teknik birim fiyat tarifi verilmiştir.

Restorasyonu yapılan ... Hamamının yerleştiği alan 8.000 m2 civarındadır. Bu alanın gerekli görülen yerlerinde bilimsel metodla araştırma kazısı yapılmış ve bedeli Y.17 pozundan ödenmiştir. Bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması işine ait Y.17 pozunun teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna ilişkin bir ifade bulunmamaktadır. Y.17 pozunun teknik tarifinde "... çalışmalar arkeolog ve mimar gözetiminde ... yapılır. Ortaya çıkan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır. Ortaya çıkan moloz bir alanda yığın haline getirilir.'' Denilmiştir. Birim fiyat tarifinde, kazı sonucu ortaya çıkan molozun münasip bir alanda yığın haline getirileceği belirtilmiş; kazı yapılması eşzamanlı olarak 8.000 m2 civarında olan çalışma alanı dışına çıkarılması öngörülmemiştir. Küçük el aletleri ile yapılan bilimsel kazı esnasında, kazıdan çıkan malzemenin kazı ile eşzamanlı olarak tarihi eserin bulunduğu alan dışına çıkarılması ekonomik olmadığı gibi, mümkün de değildir. Öte yandan restorasyonu yapılan ... Hamamı şehir merkezinde bulunduğundan, kazıdan çıkan molozun 8.000 m2’lik çalışma alanı dışında nerede yığın haline getirilebileceği de ayrı bir tartışma konusudur.

Çalışma alanı içesindeki uygun yerlerde yığın haline getirilen molozun çalışma alanı dışına taşınması için ayrı bir birim fiyat yapılmamıştır. Çalışma alanı içerisinde bilimsel kazıdan bağımsız olarak serbest şekilde duvar üstlerinde ve duvar diplerinde bulunan toprak dolgu ve moloz taş yığınlarının alan dışına taşınması için Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" yeni birim fiyat oluşturulmuştur. Bilimsel kazıdan çıkan ve uygun alanlarda yığın haline getirilen molozlar da bu analizle ödenmiştir.

Netice olarak, bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması işine ait Y.17 pozunun teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun arkeolojik alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna dair bir ifade yoktur. Y.17 poz no.lu birim fiyata, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi dahildir. Tabii ki bu moloz yığınının arkeolojik alan dışına taşınması ve taşıma bedelinin de ödenmesi gerekmektedir.

Analiz Y.18 poz no.lu "arkeolojik alandaki moloz taş ve toprak dolgunun alan dışına taşınması" imalatının analizi incelendiğinde, yükleme ve el arabası ile nakliye için düz işçilik öngörüldüğü görülmektedir. Bilimsel kazı sonrası uygun alanlarda yığın haline getirilen molozlar için bu nedenle ayrıca bir yeni birim fiyat analizi yapılmamış; bu malzemenin alan dışına nakledilmesinin karşılığı Analiz Y.18 pozundan ödenmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar, yapılan ödemenin yasal olduğunu göstermektedir. Verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-4): Y.17 ve Y.18 poz no.lu yeni birim fiyatların teknik tanım ve analizleri)”

İtirazlarına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede; bilimsel metodla araştırma kazısı yapılması işine ait Y.17 pozunun teknik tarifinde, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun arkeolojik alan dışına taşınmasının yeni birim fiyata dahil olduğuna dair bir ifade yoktur. Y.17 poz no.lu birim fiyata, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi dahildir. Tabii ki bu moloz yığınının arkeolojik alan dışına taşınması ve taşıma bedelinin de ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Y.17 poz no.lu birim fiyata, bilimsel kazı sonrası ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi dahil olduğu ancak bu moloz yığınının arkeolojik alan dışına taşınmasının dahil olmadığı anlaşıldığından, temyiz dilekçesindeki iddiaların kabul edilerek 133 sayılı İlamın 34/D maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, oy birliği ile,

Karar verildiği 25.12.2019 tarih ve 47083 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Konu: Hakediş Ödemesi (Yeni Birim Fiyat Yapılması).

3/D- İlamın 34’üncü maddesi E fıkrası ile; ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ... ... Hamamı ... Yıllara Sari Onarımı ve Çevre Düzenleme İşinde;

Sorgunun (B) fıkrasında yer alan Analiz Y.17-Bilimsel metot ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında yer alan ve kazıdan çıkan veya alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemleri birim fiyata dahil iken bu elemanlar için Analiz Y.11 poz no.lu yeni birim fiyat oluşturularak tekrar ödemede bulunulması sonucunda ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak;

Analiz Y.17 poz no.lu Bilimsel metot ile araştırma kazısı yapılması işine ilişkin teknik tarifte;

“Restorasyon projesi doğrultusunda yapıyı örten toprak ve dolgu malzemesinin yapı elemanlarının ortaya çıkarılması için bilimsel metotlarla araştırma kazısı yapılması işidir. Çalışmalar arkeolog ve mimar gözetiminde, kazma, kürek ve küçük el aletleri (çapa, mala, fırça vb.) ile tabakalar halindeki antik yapının özgün dokularına, şekline, malzemesine zarar vermeden itina ile yapılır. Ortaya çıkarılan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır. Ortaya çıkan moloz uygun bir alanda yığın haline getirilir. (Restorasyon raporu 1.1.1)” denilmekte,

Analiz Y.11 no.lu pozun tarifinde ise; “Kazıdan çıkan veya bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konması.” denilmektedir.

Sorumlular konuya ilişkin savunma göndermemişlerdir.

Yukarıda yer verilen pozlara ilişkin tariflerin incelenmesi sonucunda; Analiz Y.17 işi kapsamında kazıdan çıkan elemanların temizliği ile uygun bir alanda yığın haline getirilmesi işlemleri birim fiyata dahil iken yeni birim fiyat analizi yapılarak kazıda bulunan söz konusu elemanların temizliği, taşınması ve yerine konulması için ayrıca ödemede bulunulmaması gerekmektedir.”

Denilmektedir.

Sorumluların temyiz dilekçesinde ise;

5. İlam sıra no 34’üncü maddenin "E" bendi ile, kazıdan çıkan veya arkeolojik alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemlerinin Analiz Y.17 poz no.lu bilimsel metod ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında olduğu iddia edilerek, Analiz Y.11 poz no.lu "kazıdan çıkan veya bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması" birim fiyatından ödeme yapılamayacağı belirtilerek ... TL için tazmin hükmü verilmiştir.

Analiz Y.17 poz no.lu imalat, bilimsel metod ile kazı yapılması işine ilişkindir. Kazıdan çıkan veya alanda bulunan elemanların restorasyon alanında oluşturulan kazı evine götürülerek detaylı temizliklerinin yapılması, ilk etapta kazı evine kadar taşınması, kazı evinden konumlandırılacakları müze evine götürülmesi Analiz Y.17 pozundan ayrı bir iştir.

Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından kabul edilen "... Hamamı/... Müdahale Kararları Raporu (Restorasyon Raporu)"nun 2.1.4 maddesinde; "alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanları niteliklerine göre tasnif edilip arkeolojik nitelikte olanlar belgelenerek, alan dışına çıkartılacaktır." Denilmiştir. Restorasyon raporunun eki olan "Rapor Eki 1: Müdahale İmalatları Teknik Tanımlamaları"nda; "kazıdan çıkan veya alanda bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması" şeklinde adlandırılarak, oluşturulan analizde bu işlemler için mütehassıs usta, mütehassıs usta yardımcısı ve düz işçiden oluşan işçilik öngörülmüştür. Bu analiz baz alınarak "Analiz Y.17" oluşturulmuştur.

Analiz Y.17 poz no.lu imalat, bilimsel metod ile kazı yapılması işine ait olup, bu pozun tanımında; "restorasyon projesi doğrultusunda yapıyı örten toprak ve dolgu malzemesinin yapı elemanlarının ortaya çıkarılması için bilimsel metodlarla kazı yapılması işidir Ortaya çıkan mimari elemanların itina ile ilk temizliği yapılır." Denilmiştir. Burada tamamen tarihi ... Hamamının yapısından ve mimari elemanlarından bahsedilmektedir. Bu pozdan yapılan imalat, tabakalar halindeki özgün yapının dokularına, şekline ve malzemelerine zarar vermeden yapılması, ortaya çıkan mimari elemanların ilk temizliğinin yapılması ve ortaya çıkan molozun uygun bir alanda yığın haline getirilmesi ile sonlanmaktadır. Analiz Y.17 poz no.lu imalat; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesini içermemektedir. Ayrıca Analiz Y.17 poz no.lu imalat; ... Hamamına ait olup, bulunduğu yerin sağlamlaştırılması için kazı evine taşınmasını, detaylı temizliğinin yapılmasını ve tekrar getirilip yerine yerleştirilmesi işlerini de kapsamamaktadır. ... Hamamı, toplam sit alanı 65.000 m2 olan yerin 8.000 m2’sinde bulunmaktadır. Kazı evi, ... Hamamının bulunduğu 8.000 m2’nin dışındadır. ... Hamamına ait olan bağımsız elemanlar bulunduktan ya da kazı sonucu ortaya çıkarıldıktan sonra yönlerini tespit etmek için fotoğraflanmakta, yerlerini açmak ve sağlamlaştırmak için kazı evine taşınmakta, kazı evinde bakımı yapıldıktan sonra fotoğraflanmış yönleri doğrultusunda yerine yerleştirilmektedir.

Analiz Y.11 poz no.lu imalat genelde; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesi işlemlerinin bedelinin ödenmesi amacıyla oluşturulmuştur. Birim fiyatı, yapı elemanının adedi bazında hazırlanmıştır. Bu işlemlerin yapıldığına ilişkin tutanaklar da mevcuttur.

Analiz Y.11 poz no.lu imalatın, analiz Y.17 poz no.lu imalat ile uzaktan ya da yakından hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Her iki imalat tamamen birbirinden farklıdır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını saygılarımızla arz ederiz. (EK-5): Y.11 poz no.lu yeni birim fiyat ve imalat tutanakları)”

İtirazlarına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede; Analiz Y.17 poz no.lu imalat; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesini içermemektedir. Ayrıca Analiz Y.17 poz no.lu imalat; ... Hamamına ait olup, bulunduğu yerin sağlamlaştırılması için kazı evine taşınmasını, detaylı temizliğinin yapılmasını ve tekrar getirilip yerine yerleştirilmesi işlerini de kapsamamaktadır.

Analiz Y.11 poz no.lu imalat genelde; alanda bulunan fakat alana ait olmayan, kazı sonuçlarında çıkmış ve zaman içerisinde hamam içerisinde sergilenmek üzere buraya getirilmiş veya atıl durumda bu alanda bırakılmış yapı elemanlarının temizliğini ve restorasyon alanı dışında bulunan kazı evine nakledilmesi işlemlerinin bedelinin ödenmesi amacıyla oluşturulmuştur. Birim fiyatı, yapı elemanının adedi bazında hazırlanmıştır.

Bu itibarla, kazıdan çıkan veya arkeolojik alanda bulunan elemanların temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması işlemlerinin Analiz Y.17 poz no.lu bilimsel metod ile araştırma kazısı yapılması işi kapsamında olmadığı, Analiz Y.11 poz no.lu "kazıdan çıkan veya bulunan mevcut yapı elemanlarının temizlenmesi, taşınması ve yerine konulması" birim fiyatından ödeme yapılmasında sakınca

olmadığı anlaşıldığından, temyiz dilekçesindeki iddiaların kabul edilerek 133 sayılı İlamın 34/E maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, oy birliği ile,

Karar verildiği 25.12.2019 tarih ve 47083 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.