Döner Sermaye Bütçesinden Spor Kulübüne Nakit Transferi: Kamu Zararı ve Tazmin Kararı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler
Yılı: 2015
Daire: 8
Dosya No: 44124
Tutanak No: 45526
Tutanak Tarihi: 16.01.2019
Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Döner sermaye bütçesinden spor kulübüne nakit transferi

237 sayılı İlam ile, kamu zararına yol açan bir hususa ilişkin tüm sorumluların savunmalarının alınarak sorumluluklarının değerlendirilmesi amacıyla ödenek tahsisine ilişkin belgeleri düzenleyen Daire Başkanları ile olur veren Genel Müdür Yardımcılarının savunmalarının alınması ve savunmalar sonucunda düzenlenecek yargılamaya esas ek rapora değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmesi üzerine,

284 sayılı EK İlam ile, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürlüğü bütçesinden ... ... Spor Kulübüne nakit transferi yapılması sonucunda ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda onaylayan sıfatıyla sorumlu tutulan Dr. ...(... Genel Md. Yrd.), ...(Başmüfettiş), ... (... Bşk Yrd.) ile ...‘nın(Araştırmacı) göndermiş olduğu ortak temyiz dilekçesinde özetle,

Sayıştay Başkanlığı’nın, 23.01.2017 tarihinde ... Genel Müdürlüğü "Döner Sermaye Merkez Şube Müdürleri ve Gerçekleştirme Görevlilerine" ... Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürlüğü bütçesinden ... ... Spor Kulübüne nakit transferi yapılması hakkında" savunma talebinde bulunduğunu,

Söz konusu sorguya Döner Sermaye Merkez Şube Müdürleri ile Gerçekleştirme Görevlileri müşterek olarak 20.02.2017 tarihinde savunma yaptıklarını, savunma dilekçeleri sonucunda, Döner Sermaye Merkez Şube Müdürü ..., ..., ...île Gerçekleştirme Görevlileri ...ve ...’ın duruşmaya davet edildiğini ve duruşmada ... ... Spor Kulübüne nakit transfer gerekçelerini belirttiklerini, (Ek 1.)

Sayıştay Başkanlığı tarafından ikinci kez 25.09.2017 tarihinde, diğer sorumlular olarak "Genel Müdür Yardımcısı Dr. ..., Eski Genel Müdür Yardımcısı Başmüfettiş ..., Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığı görevini yürüten Eski Daire Başkanı Araştırmacı ..., Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkan Yardımcısı ..." a, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürlüğü bütçesinden .... ... Spor Kulübüne nakit transferi yapılması hakkında" savunma talebinde bulunulduğunu,

İlgili kişilerin sorumlu sıfatı ile müşterek savunma dilekçelerini 23.10.2017 tarihinde verdiklerini ve duruşma talebinde bulunduklarını ve 20.02.2018 tarihinde duruşmaya katıldıklarını, (Ek 2)

Sayıştay’ın 2. sorgusuna verilen resmi yazıdan sonra, Sayıştay’a yapılan İlk savunmada söz alan Genel Müdür Yardımcısı Dr. ...; Sayıştay Raporunun Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı ile Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığının ve ... ... Spor Yönetim Kurulunun haberi olmadan, ... İMi Dairesi Başkanlığınca düzenlenip Sayıştay'a sunulduğunu, Sayıştay Denetçisinin kurumun ilgili dairelerinden ve ... ... Spor Yönetim Kurulundan hiçbir bilgi ve belge istemeden tek taraflı olarak raporunu düzenlediğini, ...spor’a transfer edilen paranın her yıl yapılan rutin bir işlem olduğunu ve bu nakit transferin Bütçede de açıkça yer aldığını, raporda belirtilen kamu zararını kesinlikle kabul etmediklerini,

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün 28.05.1986 tarih ve 328 sayılı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 26. Maddesinin 1. Paragrafında "Memur ve işçi sayısı 500'den fazla olan kuruluşlar ve fabrikalar, öncelikle kendi personeline beden eğitimi ve spor yaptırmak için ilgili yönetmeliğinde belirtilecek esaslara göre spor tesisleri yapmaya ve antrenör tutmaya mecburdurlar» Yönetmeliğinde belirtilen süre içerisinde gerekli spor tesislerini inşa etmeyen ve antrenör tutmayan fabrika ve kuruluşlar, sürenin bitiminde ve müteakip her yıl, tebliğ tarihinde çatıştırdıkları her işçi ve memur için, o tarihte yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin üçte biri tutarındaki bir cezayı en geç bir ay içinde ödemek zorundadırlar. Bu süre içinde ödenmeyen cezalar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil olunur. Tahsil olunan bu paralar her ay veya üç ayda bir Türk Sporunu Teşvik Fonuna intikal ettirilir." denildiğini,

3289 sayılı Kanunun 26. Maddesi 15.0S.2008 tarihinde 5763/37. Maddesince mülga edilmiş olsa da; İlgili kanun maddesinin yürürlüğe girmesiyle beraber yasal zorunluluk olarak yatırımlar yapılması suretiyle kurulmuş olan spor kulübümüz; Günümüzde, ilgili yasal mevzuat gereği yapmış olduğu yatırımların atıl kalmaması ve bünyesinde barındırmış olduğu amatör düzeyde spor branşlarında ki devamlılığın sağlanabilmesi amacı ile herhangi bir yasal engel bulunmadığından ötürü ormancılığı spor kamuoyunda tanıtmak amacı ile ... Döner Sermaye Bütçesinin 770.99.99.03 sayılı hesap faslından her sene Bakan Olur'u ile faaliyetlerini sürdürdüğü ifade edilmiştir.

Söz konusu Kanun gereği belirtilen süre içerisinde gerekli spor tesislerini inşa etmeyen ve antrenör tutmayan kurumların brüt asgari ücretin 1/3 tutarındaki cezayı en geç bir ay içinde ödemek zorunda olacağını ve asıl kamu zararının bu cezanın olacağını,

Geçmişte 26.06.1997 tarih ve 1997/25 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 10. maddesi gereği tasarruf tedbirlerine tabi olan spor faaliyetleri için, o dönemin ... Bakanı Sayın … tarafından 3/12/1997 tarih ve .... EĞ.3.BD2.7/624 sayılı yazı ile Başbakanlık Makamından harcama yetkisi talebinde bulunulduğunu, Başbakanlığın 18.12.1997 tarih ve B.02.0.EMB.622.61/04887 sayılı yazılarında talep uygun görülerek .... ...spor'un sportif faaliyetlerine devam ettiğinin belgelerle ortaya konulduğunu,(Ek 3.)

Sayıştay Sorgusunda belirtilen hususların aksine, ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin 5253 sayılı Dernekler Kanuna tabi olduğunu ve 5253 sayılı Dernekler Kanununa uygun olarak 1971 yılında kurulduğunu ve 23.02.1973 tarihinde 06-001-130 Kütük numaralı dernek dosyasında kayıtlı olduğunu (Tescil edildiği) belgelerle (Ek 4.) ortaya konulduğunu,

Bununla birlikte; Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkındaki Yönetmeliğin Yardım Yapılabilme Şartlarının 5. Maddesinde açıkça belirtildiğini ve İdarece bu amaçla bütçe ve ödenek ayrıldığını, ... Gençlik ve Spor Kulübünün toplumsal gelişmeye katkıda bulunduğunu ve Kulübün ...cılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla ...cılık yararına çalışan bir dernek olduğunu ve bu hususun da ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneği Ana Tüzüğünde açıkça belirtildiğini,

Yine ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmadığını, ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin üyelerine ve ortaklarına kazanç paylaşımı veya kar dağıtımı amacının bulunmadığını, Yönetim Kurulunun tamamen ... Genel Müdürlüğü çalışanlarından oluştuğunu, hiçbir Yönetim Kurulu Üyesinin bir ücret, huzur hakkı veya katkı olarak bir menfaatinin söz konusu olmadığını, Yönetim Kurulunun, tamamen kurum aidiyeti kapsamında devletin bir parçası olarak, tamamen gönüllülük ilkesine göre ekstra zaman ayırarak fedakarca, sadece kurumun kamu oyunda tanıtımı için çalıştığını,

... Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin, ... Valiliği nezdinde Dernek statüsünde olup, bu statüsüne istinaden faaliyetlerini ifa ettiğini, ilgili yasal mevzuat kapsamında kuruluş gayesinde olan faaliyetleri yürüterek, kayıt esasına göre arşivlendiğini ve her sene denetime tabi tutulduğunu belirterek, kulübün tüm faaliyetlerinin ilgili yasal mevzuata uygun olarak yerine getirildiğini,

Ayrıca ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneği, ... ... Spor Ana tüzüğünün Denetim Kurulunun Teşekkülü, Görev ve Yetkileri başlıklı 39. ve 40. Maddelerine istinaden düzenli olarak ... Valiliği İl Demekler Müdürlüğü ile Derneğin Denetleme Kurulunca denetime tabi tutulduğunu,

Sayın Bakan tarafından her yıl onaylanan ... Döner Sermaye Bütçesinin Uygulanması Hakkındaki OLUR'a istinaden: görevli personelin ... ... Spora ödemelerin yapılmaması konusunda bütçe faaliyetini engelleme, ödeneğini aktarmama ve harcamasını yaptırmama gibi bir yetki ve tasarrufun asla söz konusu olamayacağını,

... ...spor'un tüm takımlarının profesyonel statüde değil, tamamen amatör statüde faaliyetlerini sürdürdüğünü, Ülkemizde birçok Kurumun, Üniversitelerin, Belediyelerin hatta Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün bile spor kulübünün bulunduğunu ve faaliyetlerini devam ettirdiğini,

Yine 5 yıl süreli olarak ... Genel Müdürlüğü'nce, ... ... Spora protokolle verilen spor kompleksinin (doğalgaz, elektrik, su vb.) tüm giderlerinin, çalışanlar dahil protokol gereği ... ...spor Kulübü tarafından karşılandığını, (Ek 5.)

Genel Müdür Yardımcısı Dr. ...’in savunmasında; ... ... Sporun Maçlarına, yıllardır ...cılığı tanıtıcı reklam afişleriyle çıkıldığını, son 1 yıldır elektronik ortamda da (LED lerde) ...cılığı tanıtıcı reklamlar yapıldığını, (... yangınlarına dikkat çekildiğini, ülkemizin yeşillendirilmesi için fidan dikiminin teşvik edildiğini, ... Genel Müdürlüğünün faaliyetlerinden örnekler verildiğini, ..., doğa ve çevre duyarlılığına yönelik sloganlardan çarpıcı örnekler verildiğini) fidan dikim mevsiminde maçlardan önce sporcuların da katılımı ile halka fidan dağıtımı yapıldığını, .... ...spor aracılığı ile Spor Federasyonları ve Spor Kulüplerine Hatıra ormanları kurdurulduğunu sadece çalışanların değil, ... köylüsünün de önemli bir kısmının ... sayfalarını ve ... ...spor sayfalarını ziyaret ettiğini, ... ... Spor web sayfası ve sosyal medya hesaplarının (facebook, twitter ve Instagram) 10 bin civarında takipçisi bulunduğunu, maçlara özellikle bayan ve çocukların da büyük rağbet gösterdiğini, maçlarının önemli bir kısmının canlı TV yayınları ile bütün kitlelere ulaştırıldığını, sosyal sorumluluk gereği olarak düşük gelirli mahallelerdeki çocuklara sponsorlar, spor federasyonları ve belediyelerin desteği ile spor kıyafetleri (forma, ayakkabı, mont vb.) dağıtımı yapıldığını,

En önemlisi de Anayasanın 59. maddesinde “Sporun geliştirilmesi” başlığı ile ilgili olarak "Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder ve Devlet başarılı sporcuyu korur." Denildiğini,

Yine 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun; Spor kulüpleri Madde 20 - Spor kulüpleri, Dernekler Kanununa göre teşekkül eder ve tescil ile Spor Genel Müdürlüğüne dahil olurlar.” “ Kulüplerin denetimi ”Madde 21 -Spor Genel Müdürlüğü, kulüpleri her yönden denetler. Gerekirse hesap, defter ve işlemlerine el koyar. Dernekler Kanunu hükümleri saklıdır. Ek Madde 4 - Özel hukuka tabi tüzel kişilerle gerçek kişiler, vakıf ve derneklere ait; özel saha ve tesislerin yapımında, açılmasında, işletilmesinde ve denetiminde genel hükümler uygulanır ve bunlar hakkında ayrıca Başbakanlığın da izni alınır. Bu ve benzeri tesisler Genel Müdürlüğün gözetimi ve denetimine tabidir. Ek Madde 9 - Spor federasyonları ile ilgili olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan konularda 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanır, denildiğini,

Bu görevlerin sadece Gençlik ve Spor Bakanlığının görevi olmayıp, tüm devlet kurulularının sorumluğunda olduğunu, çünkü tüm Spor Kulüplerini sadece Gençlik ve Spor Bakanlığının kurması ve yarıştırması, tüm topluma tek elden spor yaptırmasının düşünülemeyeceğini,

Bu yüzden ... ...spor’un yıllardır çocukları kötü alışkanlıklardan uzak tutmak için çeşitli faaliyetlerde bulunduğunu, spor okulları organize edildiğini, öncelik personel çocukları olmak üzere, kurum dışından da spor yapmak için ... ...spor'u tercih edenlerin çoğunlukta olduğunu, kendi spor tesislerinde öncelikle personele spor yapma imkanının sunulduğunu (Pilates kursu, satranç, masa tenisi, jimnastik salonunun kullanımı, futbol, basketbol, güreş spor okulları, müsabakaları vb.), dolayısıyla ... Genel Müdürlüğünü ’nün ülkedeki ormancılık faaliyetlerini, orman, doğa ve çevre sevgisinin çocuklara, gençlere verilmeye çalışıldığını,

İtiraza konu Sayıştay Dairesi Kararı'nda gerekçe olarak;

22.03.2015 tarih ve 29303 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliğinin Faaliyet Alanları başlıklı 4. Maddesinde "Sportif faaliyete yer verilmemiştir." Yine aynı Yönetmeliğin Giderler başlıklı 6. Maddesinde de "Sportif ve Sosyal Faaliyet adı altında bir faaliyete yer verilmemiştir." denildiğini,

İlgili Yönetmeliğin değişik "4/ı) "... ve Ağaç Sevgisinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamak ve ... Yangınlarının Önlenmesi ile ilgili Kamuoyunda bilinçlendirme faaliyetleri yapmak ve gerektiğinde ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerince bu maksatla hazırlanan Sportif Projelere katkı sağlamak" ile 6. Maddeye değişik m) "orman sevgisini ve ormancılık faaliyetlerinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamak ve orman yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi maksadıyla sportif faaliyetlerde bulunan ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine Döner Sermaye Cari Yıl Bütçesinin binde beşini geçmemek üzere yapılan transfer niteliğindeki giderler'' şeklinde bentler eklendiğini ve Yönetmelik Taslağı’nın Bakanlığın onayını müteakip Maliye Bakanlığına, akabinde de Sayıştay Başkanlığına gönderileceğini, (Ek 6.)

İlamda 23.02.1973 tarihinde tescil edilen ... ... Gençlik ve Spor Kulübünün halen 5253 sayılı Dernekler Kanunu çerçevesinde faaliyetlerini yürütmekte olup, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden bağış yapılmasının hukuki bir dayanağının bulunmadığını ve ... Genel Müdürlüğü Teşkilatı mensupları tarafından sportif faaliyetlerde bulunmak üzere kurulmuş bir dernek olup, söz konusu derneğin ... Teşkilatı mensupları tarafından kurulmuş olması dışında ... Genel Müdürlüğü ile hiçbir hukuki ve organik bağı bulunmamaktadır" denildiğini,

2908 sayılı Mülga Dernekler Kanunu: "Gençlik ve spor kulüpleri; Madde 57: Kamu kurum ve kuruluşlarında, yükseköğretim kurumlarında ve özel kuruluşlarda, kendi mensupları tarafından, spor faaliyetlerini yönlendirmek ve boş zamanları değerlendirmek için bu kurum ve kuruluşlar bünyesinde dernekler kurulabilir.

Derneklere yapılacak yardımın şartları; Madde 61 - Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları, çalışma konuları veya çalışma biçimleri arasında açıkça belirlemek kaydıyla siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve mesleki kuruluşlardan maddi yardım kabul edebilirler ve adı geçen kurumlara maddi yardımda bulunabilirler." denildiğini yine;

5253 sayılı Demekler Kanununa göre de; gençlik ve spor kulüpleri;

Madde 14-"Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir.

Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve bunlara uygulanacak disiplin İşlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte düzenlenir.

Genel ve Katma bütçeli dairelerle mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara bağlı müesseseler ve sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait kuruluşlar, ancak kamu yararına çalışan derneklere; Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü, 57. maddeye göre tescillerini yaptıran spor kulüpleri, gençlik kulüpleri ve gençlik ve spor kulüplerine; kamu kurum ve kuruluşları ile yükseköğretim kurumlan da 57. Maddenin birinci fıkrasına göre kurulan amatör kulüplere yardım edebilirler.” şeklindeki hükümlerle yasal engel konulmadığını,

İlamda yer alan Sayıştay Denetçisi ile Sayıştay Savcısının konuyu açıklamalarında olduğu gibi ... ... Gençlik ve Spor Kulübü'ne ait ana Tüzüğünün 1. Maddesinde "Kulüp ... teşkilatı mensuplarının aralarında teşkil ettikleri bir kuruluş olup ormancının ve onun idealini seven ve benimseyenlerindir, denildiğini, 2. Maddesinde;"………….... Teşkilatını spor alanında başarı ile temsil etmek amacı ile kurulmuştur." tabirinin açıkça yer aldığını ve Tüzüğün 5. Maddesinde; “ ... Teşkilatı mensuplarından her vatandaş kulübe üye olabilir” hükmünün yer alması ile 2. Maddenin 2/12 bendinde "Amacın gerçekleştirilmesi için gerek görülmesi halinde 5072 sayılı dernek ve vakıfların kamu kurum ve kuruluşları ile İlişkilerine dair kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütmek" derneğin çalışma konusu ve biçimleri olarak gösterildiğini, bu aşamadan sonra ... ...spor ile ... Genel Müdürlüğü arasında iki tarafın sorumluluklarının yer alacağı 2 yıl süreli ortak projeler yapılmaya başlandığını,

Derneğin amaç ve genel hükümleri ile derneğin amacını gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma konuları, amaçları ve biçimleri ile faaliyet alanları ve mevcut hükümler birlikte değerlendirildiğinde, ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün ... Genel Müdürlüğü ile organik bir bağ içerisinde bulunduğunun açık olduğunu, (... Gençtik ve Spor Kulübü Derneği Ana tüzüğü (Ek 7.)

...spor' un her faaliyetinde "Ormancılık Yararına" maç öncesi ve maç sonrası video görüntüleri gösterilmekte olup bu yönde birçok faaliyet (...’yi tanıtıcı reklamlar, orman yangınlarını önlemeye yönelik kamuoyunun dikkatini çekecek bilgilendirmeler, fidan dikimini özendirmeye yönelik faaliyetler, hatıra ormanları kurulması vb.) reklamlar yapıldığını, (Ek 8.)

Yine, 5018 sayılı Kanuna tabii idareler ile ilişkili bulunan dernek ve vakıflara bu idarelerin bütçelerinden yardım yapılma imkanı bulunmamakta ise de bu engelleme kamu idarelerinin kurum-kuruluş bütçelerinden yapacakları yardımlar için geçerli olup döner sermaye bütçelerinden yapılacak yardımların bu engellemenin dışında kaldığını,

3234 sayılı ... Genel Müdürlüğü, teşkilat ve görevleri hakkında Kanun hükümlerinde ve bu amaçla 22.03.2015 tarih 29303 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinde; spor kulübü veya derneklere yardım yapılmasını engelleyecek açık bir hükme yer verilmediğini,

... Genel Müdürlüğü Döner Sermayeli İşletmeler hesap planı ve bütçe formülünün yürürlüğe konulması ve sonrasında döner sermaye işletme bütçesinin içinde tertip açılarak "Spor Kulübü ve derneklere yardım yapılmak üzere" ödenek ayrılması, bütçenin Bakan tarafından onaylanarak yürürlüğe konulması ve sonrasında da ödeneğin ilgili ... ve Spor Kulübü Derneğine transfer işlemi, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermayesi İşletmesi Yönetmeliği ve Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun bir şekilde gerçekleştiğinin görülmesi gerektiğini,

... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmeler Bütçe Uygulamasına ait formülde yıllardır, 770.99.99.03. "sportif ve sosyal faaliyet giderleri" gösterildiğini, "ormancılığı spor kamu oyunda tanıtma amacıyla faaliyet gösteren orman spor kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemelerin, bu hesaptan yapıldığının açıklandığını, (Ek 9) 2015, 2016, 2017 yılı bütçelerinin söz edilen tertiplerine ödenek konulması suretiyle ilgili bütçelerinden yardım yapıldığını, sonuç olarak ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün 5072 sayılı Kanuna tabii olduğunu ve anılan kulübe 5018 ve 5072 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ... Genel Müdürlüğü Özel Bütçesinden yardım yapılmasının mümkün olmadığını fakat Döner Sermaye Bütçesinden yardım yapılmasının imkan dahilinde olduğunun değerlendirilmesi gerektiğini,

Diğer taraftan; 28.05.1986 tarih ve 19120 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 26. Maddesinin 1. Paragrafında "Memur ve işçi sayısı 500'den fazla olan kuruluşlar ve fabrikalar, öncelikle kendi personeline beden eğitimi ve spor yaptırmak İçin ilgili yönetmeliğinde belirtilecek esaslara göre spor tesisleri yapmaya ve antrenör tutmaya mecburdurlar. Yönetmeliğinde belirtilen süre içerisinde gerekli spor tesislerini inşa etmeyen ve antrenör tutmayan fabrika ve kuruluşlar, sürenin bitiminde ve müteakip her yıl, tebliğ tarihinde çalıştırdıkları her işçi ve memur için, o tarihte yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin üçte biri tutarındaki bir cezayı en geç bir ay içinde ödemek zorundadırlar. Bu süre içinde ödenmeyen cezalar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil olunur. Tahsil olunan bu paralar her ay veya üç ayda bir Türk Sporunu Teşvik Fonuna intikal ettirilir." Denildiğini, (Ek 10.)

Söz konusu Kanun gereği merkez ve o zamanki mevcut 27 ... Bölge Müdürlüğünce 5253 sayılı Dernekler Kanununa tabi ... Gençlik ve Spor Kulüplerinin kurulduğunu ve bunların ödenekleri için Eğitim Dairesi Başkanlığına 50-5075 Sportif ve Sosyal Faaliyetler adı altında harcama kalemi oluşturularak Bakan Olurları ile ödenek tahsis edildiğini, ayrıca Merkezde kapalı spor salonu tesis edildiğini,

3289 sayılı Kanunun 26. maddesinin 15.05.2008 tarihinde 5763/37. Maddesince mülga edilmiş olsa da; ilgili Kanun maddesinin yürürlüğe girmesiyle beraber yasal zorunluluk olarak yatırımlar yapılması suretiyle kurulmuş olan spor kulübünün; günümüzde, ilgili yasal mevzuat gereği yapılmış olan yatırımların atıl kalmaması ve bünyesinde barındırmış olduğu amatör düzeyde spor branşlarındaki devamlılığın sağlanabilmesi amacı ile herhangi bir yasal engel bulunmadığından ötürü ormancılığı spor kamuoyunda tanıtmak amacı ile faaliyet gösteren ... Spor Kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemeler için ... Döner Sermaye Bütçesinin 770.99.99.0S sayılı hesap faslından Bakan Olur'u ile faaliyetlerini sürdürdüğünü, Sayın Bakan tarafından imzalanan bir Bakanlık Genel İşlemi olduğunu,(Ek 11.)

... ... Sporun tüm takımlarının profesyonel statüde değil, tamamen amatör statüde faaliyetlerini sürdürdüğünü, ülkede birçok kurumun, üniversitelerin, belediyelerin hatta Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nün bile spor kulübünün bulunduğunu ve faaliyetlerini devam ettirdiğini,

2011 tarih ve 645 sayılı KHK ile yeniden yapılandırılan … Bakanlığına bağlı ... Genel Müdürlüğünün, 30.04.2012 tarih ve .........4 sayılı Şube Müdürlüklerinin Görev ve Yetkilerini içeren Genel Müdürlük Makamının Olur'unda, Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığına bağlı Yayın Tanıtım Şube Müdürlüğünün Görev Tanımlarının c bendinde "Genel Müdürlüğün tanıtımı için kurulan ve kurulacak olan ... Spor Kulüplerinin faaliyetlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek" şeklinde açık bir hüküm yer aldığını,

Yukarıda belirtilen ilgili Kanun maddesindeki hükümlere rağmen ... Teşkilatınca sportif faaliyetler başlatılmadığı takdirde ağır yaptırımların söz konusu olacağı, yine yukarıda açıkça beyan ve ibraz edilen resmi belgelere göre, Sayıştay üyelerinin "... spor kulüplerinin ... teşkilatı ile hiçbir hukuki ve organik bağının bulunmadığını ifade etmelerine" anlam verilemediğini,

2015 yılına gelinceye kadar (2015 yılı dahil) Döner Sermaye Bütçesinin hazırlanması ve imzası (ONAY) süreci tamamen ... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca yapılmakta iken, 2016,2017 ve 2018 yılları ... Döner Sermaye Bütçesi ... İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca hazırlandığını, dolayısıyla 2015 yılı incelemesini içeren bu Rapordaki eksikliklerin, hatalı görülen hususların tamamen ... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının sorumluluğunda olup, bu Daire Başkanlığı ile müzakere edilmesi, çözülmesi gerektiğini, hâlbuki suçlanan memurların hiç birisinin Strateji Geliştirme Dairesiyle bağlantısının bulunmadığını,

Şöyle ki; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60. maddesi ile 5436 sayılı Kanunun 15. maddesine dayanılarak hazırlanan Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esaslarını düzenleyen Yönetmelik hükümleri doğrultusunda Strateji Geliştirme Birimleri faaliyetlerinin belirlendiğini,

18.02.2006 tarih ve 26084 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe göre Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının görevleri; 5/i "Mevzuatı uyarınca belirlenecek bütçe ilke ve esasları çerçevesinde, ayrıntılı harcama programı hazırlamak ve hizmet gereksinimleri dikkate alınarak ödeneğin ilgili birimlere gönderilmesini sağlamak", 5/r "Mali kanunlarla ilgili diğer mevzuatın uygulanması konusunda üst yöneticiye ve harcama yetkililerine gerekli bilgileri sağlamak ve danışmanlık yapmak," 18. madde "İdarelerce, görev alanları çerçevesinde, iç kontrol ve ön malî kontrole ilişkin olarak yapılan düzenlemeler üst yöneticinin onayıyla yürürlüğe konulur ve onayını izleyen on iş günü içinde Bakanlığa bildirilir. Strateji geliştirme birimleri tarafından yapılan ön malî kontrolün sonucu ilgili harcama birimine yazılı görüş vermek veya dayanak belge üzerine şerh düşülmek suretiyle bildirilir. Ön malî kontrol sonucunda düzenlenen yazılı görüşün ilgili malî işleme ilişkin dosyada muhafaza edilmesi ve bir örneğinin de ödeme emri belgesine eklenmesi zorunludur. Strateji geliştirme birimleri tarafından ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmediği durumlarda harcama yetkilileri tarafından gerçekleştirilen işlemlerin kayıtlan tutulur ve aylık dönemler itibarıyla üst yöneticiye bildirilir. Söz konusu kayıtlar iç ve dış denetim sırasında denetçilere de sunulur.” "Muhasebe hizmetlerinin yürütülmesi" Madde 20 — 9/12/1994 tarihli ve 4059 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Bakanlık tarafından, genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri ise bu idarelerin strateji geliştirme birimleri tarafından yürütülür. Muhasebe hizmetleri, Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde, muhasebe yetkilileri tarafından yerine getirilir. “Danışmanlık hizmeti sunma ve bilgilendirme yükümlülüğü” Madde 27 — Strateji geliştirme birimleri, harcama birimleri tarafından birimlerine İlişkin olarak istenilen bilgileri sağlamak ve harcama birimlerine malî konularda danışmanlık hizmeti sunmakla yükümlüdür. Bu amaçla malî yönetim ve kontrol ile denetim konularında gerekli bilgi ve dokümantasyon, yetki ve görevleri çerçevesinde, strateji geliştirme birimleri tarafından oluşturulur ve izlenir. Harcama birimleri, malî mevzuatta meydana gelen değişiklikler konusunda strateji geliştirme birimleri tarafından uygun araçlarla bilgilendirilir. Malî konulardaki düzenleme ve kararların uygulanması konusunda, gerektiğinde ilgili idarelerin görüşü de alınarak, strateji geliştirme birimleri tarafından uygulamaya açıklık getirici ve yönlendirici yazılı bilgilendirme yapılabilir.” Denildiğini, mali konulardaki hukuki denetimin Strateji Başkanlığınca yapıldığını, illa ki sorumluluk verilecekse, bu durumda sorumluluğun Strateji Başkanlığında olması gerektiğini,

Sonuçta; ... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca hazırlanan Sayın Bakan tarafından her yıl onaylanan ... Döner Sermaye Bütçesinin Uygulanması Hakkındaki OLUR'a istinaden; görevli personelin ... ... Spora ödemelerin yapılmaması konusunda bütçe faaliyetini engelleme, ödeneğini aktarmama ve harcamasını yaptırmama gibi bir yetki ve tasarrufun asla söz konusu olamayacağının bilinmesi gerektiğini,

İlamda "... Genel Müdürlüğü Merkez Döner Sermaye İşletme Bütçesinin Sportif ve Sosyal Faaliyet Giderleri Başlıklı tertibine ödenek konularak ...TL tutarında bir meblağın spor kulübüne aktarılması nedeniyle, sorumlular arasında gösterilen Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürleri ... ve ..., Döner Sermaye Merkez Saymanı ...ile Gerçekleştirme Görevlileri ...ve …'ın söz konusu ödeneğin ilgili Spor Kulübüne ödenmesinde herhangi bir takdir yetkileri bulunmadığından sorumluluklarına hükmedilmemesinden bahisle bunlar dışında kalan kişilerden bütçeye ödenek konulması sürecinde görev alan ve ödenek aktarılması teklifini hazırlayan Daire Başkanları ...ve ...ile aktarma onayını veren Genel Müdür Yardımcıları ... ve ...'in sorumluluğa dahil edilerek hüküm kurulması yerinde olacaktır'" denildiğini,

İlgili mevzuat ve 5018 sayılı Kanuna göre;

5018 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (k) bendinde, kamu İdaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birimin, harcama birimi olarak tanımlandığını; Kanun'un 31. maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunun ifade edildiğini; 32. maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu olduklarının belirtildiğini,

5018 sayılı Kanun'un 33. maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağının hüküm altına alındığını,

Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda sürecin, harcama talimatı ile başladığını ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulduğunu,

5018 sayılı Kanun'da, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, sorumluluk konusunda da harcama yetkilisinin ön plana çıktığını,

Kanun'da harcama yetkilisinin, bütçeyle ödenek tahsis edilen her harcama biriminin en üst yöneticisi olarak tanımlanması, idari açıdan üst yöneticilere; hukuka uygunluk açısından da yetkili kılınmış mercilere hesap vermekle sorumlu olduğunu gösterdiğini, bu anlamda harcama yetkililerinin Sayıştay’a hesap verme sorumluluğunun bulunduğunu,

Diğer taraftan 5018 sayılı Kanun'da harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edildiğini, bu konumda olan yöneticilerin 657 sayılı Kanun'un 10. maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulmaları gerektiğini,

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanun'da öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğunu, dolayısıyla gerçekleştirilen giderlerle ilgili olarak yapılan ödemenin mevzuata uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan kamu zararlarından harcama yetkililerinin her halükarda mali olarak sorumlu olduklarını,

Sonuç olarak; 5018 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte görev, yetki ve sorumluluk anlamında öne çıkan personelin harcama birimlerinin başında bulunan harcama yetkililerinin olduğunu,

Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararındaki harcama yetkililerinin sorumluluklarına ilişkin kararında da;

"Bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten, ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekiler! ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu" ile ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarına ilişkin olarak, “aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi İle birlikte sorumlu tutulması gerektiği" ifade edildiğini,

Yine bu konuya örnek Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Kararı (Yılı: 2015, Dairesi: 2, Karar No: 35458, İlam No: 140, Tutanak Tarihi: 16.2.2017) şu şekildedir:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde aynen; "Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, Esas alınır.., "denildiğini, Kararın "Gerçekleştirme Görevlileri" başlıklı 4 üncü maddesinde ise aynen; “5018 sayılı Kanunun 33'üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir. 5018 sayılı Kanunun 33. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca ödeme emri belgesi, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir görevli tarafından düzenlenecektir. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir. 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12. ve 13. maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve "kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür" şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Aynı esaslarda belirtildiği üzere, harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir. Ayrıca, harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine "Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür" şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur. Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla İmzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi İle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine, denildiğini,

Özetle: bu konuda açıkça Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında "harcama yetkililerinin" sorumluluklarına ilişkin görüşü ve belirtilen kanun hükümleri ile kurumun en üst yetkililerinin (Sayın Genel Müdürler ve Sayın Bakanların imzaları) uygun olurları ve Strateji Başkanlığının görüşleri ve bütün geçmiş yıllarda Sayıştay Başkanlığının mali denetimden geçmesi karşısında ortada açıkça bir kamu zararından artık söz etmek mümkün olmadığını,

EMSAL SAYIŞTAY KARARLARI:

Sayıştay 4. Dairesinin Kararı: 29187 nolu ve 10.05.2001 tarihli kararında: "2908 sayılı Dernekler Kanununun 6’ncı maddesine göre; belediyeler, ancak Bakanlar Kurulu Kararı ile "kamu yararına dernek" niteliğini kazanmış dernekler ile aynı Kanunun 57'nci maddesinin birinci fıkrasına göre kurulan amatör spor kulüplerine yardım yapabilir." Denildiğini,

Sayıştay 5. Dairesinin 9875 nolu ve 04.07.2000 tarihli kararında: "İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca, özel idarelerin spor faaliyetlerine destek olacağı belirtildiğinden, kamu yararına çalışan … İdman Yurdu Derneğine bütçeden yardımda bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır." denildiğini,

Sayıştay Temyiz Kulunun 38945 nolu ve 06.05.2014 tarihli kararında;" 1259 sayılı ilamın 1'inci maddesinde, …Belediye Spor Kulübüne nakdi yardım yapıldığı gerekçesiyle toplam 688.550,00 TL.' ye tazmin hükmünün, Temyiz Kurulunun 04.12.2012 tarih ve 35870 tutanak sayılı kararı ile tasdikine karar verilmişti. 04.12.2012 tarih ve 35871 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının düzeltilerek, 1259 sayılı ilamın 1. maddesiyle toplam … TL.'ye verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına," denildiğini,

Sayıştay Temyiz Kulunun 20.10.1998 tarihli ve 24287 sayılı kararının bu soruna ışık tutucu nitelikte olduğunu: "502 sayılı ilâmın 1'inci maddesiyle; profesyonel futbol takımı olan kulüplere Türk Sporunu Teşvik Fonu Yönetmeliğine aykırı olarak yardımda bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir. 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi Hakkında Kanunun değişik 4'üncü maddesi uyarınca çıkarılmış bulunan "Türk Sporunu Teşvik Fonu Yönetmeliği nin 1'inci maddesiyle; yönetmeliğin amacı, amatör sporun teşviki ve geliştirilmesi için amatör sporcuları yetiştirmek ve spor saha ve tesislerinin yapımına katkıda bulunmak olarak ifade edildikten sonra 3'üncü maddesinde; fonun kullanılacağı alanlar tek tek sayılmıştır. Bu maddenin son fıkrasında, "Amatör sporun geliştirilmesi bakımından gerekli olduğu bizzat Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı tarafından uygun görülecek diğer alanlara katkıda bulunmak" denilmek suretiyle amatör sporun geliştirilmesinde ilgili Bakana yetki tanınarak, uygun göreceği alanlara fondan katkıda bulunma imkanı sağlanmıştır. Keza 2908 sayılı Dernekler Kanununun 57. maddesine dayanılarak çıkarılan Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinin 28. maddesinin (c) bendinde; profesyonel futbol takımının faaliyetinin kulübün amatörlüğüne tesir etmeyeceğinin belirtilmiş olması da kulüplerin ayrıca amatör statüsünün olduğunu göstermektedir. Bu itibarla ilişikli verile emirleri üzerinde yapılan incelemede, futbol ve sporun diğer dallarında amatör takımları da bünyesinde bulundurmak durumunda olan profesyonel kulüplerden ilâmda adı geçenlere anılan yönetmeliğin 3. maddesine göre bizzat Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanının onayı ile yapılan maddi katkının amatör sporun teşvik ve geliştirilmesine yönelik olduğu görülmektedir. Açıklanan nedenlerle İlâmın 1. maddesiyle ....liraya ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına, karar verilmiştir." denildiğini,

Tüm itirazların kabul edilmemesi durumunda; 5018 sayılı Yasada müteselsil ve müşterek sorumluluk esaslarına göre "gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi" sıfatına haiz kişilerin söz konusu ödeneği ilgili spor kulübüne ödenmesinde doğrudan takdir yetkileri bulunduğundan müteselsil sorumluluklarının gözetilmemesi, bunlar dışında kalan kişilerin ise, bütçeye ödenek konulması sürecinde sadece görev alması ve ödenek aktarılması teklifini hazırlayan ve onaylayan Daire Başkanları ile Genel Müdür Yardımcılarının sorumluluğuna dahil edilmemesi gerektiği, aksi düşünce hafinde, söz konusu ödeneğin ayrılması ve bütçenin onaylanması işlemlerinin Bakan marifetiyle gerçekleşmesi karşısında, Bakan'ın sorumluluğunun da düşünülmesinin lüzumlu kılacağının gözetilmesi anlamına geleceğini, kurul, komisyon veya benzeri bir organca düzenlenmiş bir gerçekleştirme belgesi bulunmadığından, kişisel borç yönünden "Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisi" dışında sorumluluk verilemeyeceğinin de gözetilmesi gerektiğini,

Özetle, ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneği'nin 5253 Sayılı Dernekler Kanuna tabi olduğunu ve 5253 sayılı Dernekler Kanununa uygun olarak 1971 yılında kurulduğunu ve 23.02.1973 tarihinde 06-001-130 Kütük numaralı dernek dosyasında kayıtlı olduğunu, ... Gençlik ve Spor Kulübünün toplumsal gelişmeye katkıda bulunduğunu ve Kulübün "...cılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla ...cılık yararına çalışan bir dernek" vasfında olduğunun Derneğin Ana Tüzüğünde açıkça belirtildiğini; Yönetim Kurulunun tamamen ... Genel Müdürlüğü çalışanlarından oluştuğunu, hiçbir Yönetim Kurulu Üyesinin bir ücret, huzur hakkı veya katkı olarak bir menfaatinin söz konusu olmadığını, Yönetim Kurulunun, tamamen kurum aidiyeti kapsamında devletin kamu yararına kamu hizmetinin bir parçası olarak, tamamen gönüllülük ilkesine göre ekstra zaman ayırarak fedakarca, sadece kurumun kamu oyunda tanıtımı için çalıştığını, ... ...spor'un tüm takımlarının profesyonel statüde değil tamamen amatör statüde faaliyetlerini sürdürdüğünü, ... ... Sporun maçlarına, yıllardır "Ormancılığı tanıtıcı reklam afişleriyle" çıkarıldığı, .... ...spor aracılığı ile Spor Federasyonları ve Spor Kulüplerine "Hatıra ormanları" kurdurulduğunu, dolayısıyla söz konusu Derneğin ... Genel Müdürlüğünü, ülkedeki ormancılık faaliyetlerini, orman, doğa ve çevre sevgisinin çocuklara, gençlere sevdirmek için çalıştığını,

... ... Gençlik ve Spor Kulübü'ne ait ana Tüzüğünün 1. Maddesinde "Kulüp ... teşkilatı mensuplarının aralarında teşkil ettikleri bir kuruluş olup ormancının ve onun idealini seven ve benimseyenlerindir, denildiğini, 2. Maddesinde; "……….... Teşkilatını spor alanında başarı ile temsil etmek amacı ile kurulmuştur." tabirinin açıkça yer aldığını, ve Tüzüğün 5. Maddesinde; “... Teşkilatı mensuplarından her vatandaş kulübe üye olabilir." Hükmünün yer aldığını, 2. Maddenin 2/12 bendinde "Amacın gerçekleştirilmesi için gerek görülmesi halinde 5072 sayılı Dernek Ve Vakıfların Kamu Kurum Ve Kuruluşları İle İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütmek" derneğin çalışma konusunu ve biçimlerini gösterdiğini, bu aşamadan sonra ... ...spor ile ... Genel Müdürlüğü arasında iki tarafın sorumluluklarının yer alacağı 2 yıl süreli ortak projeler yapılmaya başlandığını, ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün ... Genel Müdürlüğü ile organik bir bağ içerisinde bulunduğunun açık olduğunu,

... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliğinin Faaliyet Alanları Başlıklı 4/ı) "... ve Ağaç Sevgisinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamak ve Orman Yangınlarının Önlenmesi ile ilgili Kamuoyunda bilinçlendirme faaliyetleri yapmak ve gerektiğinde ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerince bu maksatla hazırlanan Sportif Projelere katkı sağlamak" ile 6. Maddeye değişik m) "... Sevgisini ve ormancılık faaliyetlerinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamak ve ... Yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi maksadıyla sportif faaliyetlerde bulunan ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine Döner Sermaye Cari Yıl Bütçesinin binde beşini geçmemek üzere yapılan transfer niteliğindeki giderler" şeklinde bentler eklendiğini,

... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmeler Bütçe Uygulamasına ait formülde, 770.99.99.03. "sportif ve sosyal faaliyet giderleri" gösterildiğini, "Ormancılığı spor kamu oyunda tanıtma amacıyla faaliyet gösteren ... spor kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemeler, bu hesaptan ödenir." şeklinde açıklanarak, 2015, 2016, 2017 yılı bütçelerinin söz edilen tertiplerine ödenek konulması suretiyle ilgili bütçelerinden yardım yapıldığını, sonuç olarak ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün 5072 sayılı Kanuna tabii olduğunu ve anılan Kulübe 5018 ve 5072 sayılı kanun hükümleri uyarınca ... Genel Müdürlüğü Özel Bütçesinden yardım yapılmasının mümkün olmadığını; fakat Döner Sermaye Bütçesinden yardım yapılmasının imkan dahilinde olduğunu,

2011 tarih ve 645 sayılı KHK ile yeniden yapılandırılan ... Bakanlığına bağlı ... Genel Müdürlüğünün, 30.04.2012 tarih ve bila sayılı Şube Müdürlüklerinin Görev ve Yetkilerini içeren Genel Müdürlük Makamının Olur'unda, Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanlığına bağlı Yayın Tanıtım Şube Müdürlüğünün Görev Tanımlarının c bendinde "Genel Müdürlüğün tanıtımı için kurulan ve kurulacak olan ... Spor Kulüplerinin faaliyetlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek" şeklinde açık bir hükmün yer aldığını (Ek 12.)

2015 yılına gelinceye kadar (2015 yılı dahil) Döner Sermaye Bütçesinin hazırlanması ve imzası (ONAY) süreci tamamen ... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca yapılmakta iken, 2016,2017 ve 2018 yılları ... Döner Sermaye Bütçesi ... İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca hazırlandığını, dolayısıyla 2015 yılı incelemesini içeren bu Rapordaki eksikliklerin, hatalı görülen hususların tamamen ... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının sorumluluğunda olup, mali konulardaki hukuki ve mali denetimin Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığınca yapıldığını ve bir sorun görülmediğini,

Söz konusu olayda kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerinin bulunmadığını, bu nedenle kamu zararının unsurlarının da oluşmadığını,

Eğer ki kamu zararının varlığı kabul edilirse; 5018 sayılı Kanuna göre yetki ve sorumluluk anlamında öne çıkan personelin harcama birimlerinin başında bulunan "Harcama yetkilisi ile bu tahakkuk işlemini gerçekleştiren Gerçekleştirme Görevlisidir." Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında da beyan edildiği gibi "aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması" gerektiğini, kurul, komisyon veya benzeri bir organca düzenlenmiş bir gerçekleştirme belgesi de bulunmadığından, kişisel borç yönünden "Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisi" dışındaki itiraz eden kişiler olarak kendilerine sorumluluk verilememesi gerektiğini,

Sayıştay'ın emsal kararları doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50. maddesi hükmünce yapılan inceleme ile "sorumluların hesap ve işlemlerinin yasal ve düzenlemelere uygun olduğuna" karar verilmesini talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“... Genel Müdürlüğü 2015 yılı hesabının 8’inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 20.04.2018 tarih ve 284 nolu ilamın 1’inci maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden Dr...., ..., ...ve ...’nın ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçede özetle, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye işletmesi Bütçesinden, ... Gençlik ve Spor Kulübüne yapılan nakit transferin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

5018 sayılı Kanuna tabi idareler ile ilişkili bulunan dernek ve vakıflara, bu idarelerin bütçelerinden yardım yapılma imkânı bulunmamaktadır. Ancak bu engelleme kamu idarelerinin kurum - kuruluş bütçelerinden yapacakları yardımlar için geçerli olup, döner sermaye bütçelerinden yapılacak yardımlar bu engellemenin dışında kalmaktadır.

Öte yandan, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermayeli işletmeler Bütçe Uygulamasına Ait Formülde, 770.99.99.03. Sportif ve Sosyal Faaliyet Giderleri, ‘‘ormancılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla faaliyet gösteren orman spor kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemeler, bu hesaptan ödenir’’ açıklamasına uygun olarak döner sermaye işletmesi bütçesinde ödenek ayrılması; bütçenin Bakan tarafından onaylanarak yürürlüğe konulması ve sonrasında da ilgili ... ve Spor Kulübü Derneğine transferi işleminin Döner Sermayeli işletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye işletmesi Yönetmeliğine uygun bir şekilde gerçekleştirildiği görülmektedir.

Bu nedenle talebin uygun görülerek tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan sorumlular Dr. ...(... Genel Md. Yrd.), ...(Başmüfettiş), ...(... Bşk Yrd.), ...(Araştırmacı) ile sorumluları temsilen Avukat …’ın ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Gereği Görüşüldü

Esas yönünden inceleme

22.03.2015 tarih ve 29303 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nde; Genel Müdürlüğe bağlı olarak kurulan döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları görev, yetki ve sorumlulukları, gelirleri, giderleri, bütçesinin hazırlanması, uygulanması, muhasebesi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

Adı geçen Yönetmeliğin “Faaliyet alanları” başlıklı 4’üncü maddesinde; işletmenin faaliyetleri Genel Müdürlüğün görev alanlarıyla ilgili olmak üzere tek tek sayılmış ancak sportif bir faaliyete yer verilmemiştir.

Yine, aynı Yönetmeliğin “Giderler” başlıklı 6’ncı maddesinde ise aynen;

“İşletmenin giderleri; Genel Müdürlükçe bütçe harcama formülü ile tespit edilerek Bakan onayı ile uygulamaya konulan;

a) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde sayılan iş, hizmet ve faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gerekli olan mal ve hizmet alımları ile danışmanlık giderlerinden,

b) Amenajman ve işletmecilikle ilgili yaptırılacak her türlü plan ve proje giderlerinden,

c) Her çeşit ... ürününün; kesimi, taşınması ve depolanması işlerinin yapılması veya yaptırılmasına ilişkin giderlerden,

ç) ...lardaki artıkların kıymetlendirilmesi, temizlenmesi ve temizlettirilmesine ilişkin giderlerden,

d) ... ağacı fidanları ile süs bitkileri tohumu üretimine ilişkin giderlerden,

e) ... içi ağaçlandırma, silvikültür faaliyetlerinin yapılması veya yaptırılmasına ilişkin giderlerden,

f) Mevzuatı uyarınca işletme bütçesinden yapılması gereken ödemelerden,

g) Genel Müdürlük hizmetlerinde çalışan personele ilgili mevzuatı uyarınca ödenmesi gereken ek ödemeler ile işletme kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen personele, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan, aylık ve ücretler ile mali ve sosyal haklara ilişkin giderlerden,

ğ) İşletme hizmetlerinde görevlendirilenlere, 18/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılacak ödemelerden,

h) işletme faaliyetleriyle ilgili eğitim giderlerinden,

ı) Devlet ormanları içerisinde bulunan mesire yerleri kapsamındaki orman içi dinlenme yerleri, şehir ormanları ve ağaç parklarının; kurulması ve işletilmesi için gerekli olan yapım, bakım ve onarım giderlerinden,

i) İşletmecilik faaliyetleri ile ilgili diğer giderlerden,

j) Döner Sermaye hizmetlerinin yürütülmesinde ihtiyaç duyulacak arsa, arazi, bina ve tesislerin yaptırılması ve kiralanmasına dair giderlerden,

k) Genel Müdürlüğün görev alanlarıyla ilgili mal ve hizmet alım giderleri ile sermaye giderlerinden,

l) Araştırma ormanları ve deneme sahası ormanlarında yapılacak çalışmalara ait giderlerden, oluşur.” denilmek suretiyle işletmenin giderlerinin nelerden oluşacağı ayrıntılı olarak belirlenmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Genel Müdürlüğü Merkez Döner Sermaye İşletme bütçesinin sportif ve sosyal faaliyet giderleri başlıklı tertibinden, ... ... Spor Kulübü’ne, Dış İlişkiler Eğitim ve Araştırma Dairesi Başkanları ...ve ...’nın teklifi, Genel Müdür Yardımcıları ... ve ...’in olurları ile toplamda ...TL aktarılmıştır. Ancak yukarıdaki mevzuat hükümlerine bakıldığında, döner sermaye giderleri arasında sportif ve sosyal faaliyet adı altında bir faaliyete veya gidere yer verilmemiştir.

... spor kulübüne para aktarılmasının gerekçesi olarak gösterilen sportif faaliyetler, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nde işletmenin faaliyet alanları arasında bulunmadığı gibi işletme giderleri arasında da sayılmamıştır. Zaten döner sermayeli işletmeler belirli ve sınırlı faaliyetleri gerçekleştirmek için kurulmakta ve bu faaliyet alanlarını ilgilendiren giderlere de ilgili mevzuatında yer verilmektedir. Mevzuat düzenlemesinde asıl olan da işletme faaliyetlerini ilgilendiren giderlerin tadadi olarak sayılmasıdır.

Bu anlamda kendi tüzüğü gereği faaliyetlerini yürüten kulübe ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden yardım veya bağış yapılmasının hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır.

Temyiz dilekçesinde sorumlular; ... Gençlik ve Spor Kulübü Derneği'nin 5253 sayılı Dernekler Kanuna tabi olduğunu, Kulübün "ormancılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla ormancılık yararına çalışan bir dernek" vasfında olduğunun Derneğin Ana Tüzüğünde açıkça belirtildiğini; Yönetim Kurulunun tamamen ... Genel Müdürlüğü çalışanlarından oluştuğunu, ...spor ile ... Genel Müdürlüğü arasında iki tarafın sorumluluklarının yer alacağı 2 yıl süreli ortak projeler yapılmaya başlandığını, ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün ... Genel Müdürlüğü ile organik bir bağ içerisinde bulunduğunun açık olduğunu, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmeler Bütçe Uygulamasına ait formülde, 770.99.99.03. "sportif ve sosyal faaliyet giderleri"nin gösterildiğini, "ormancılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla faaliyet gösteren ... spor kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemeler, bu hesaptan ödenir." şeklinde açıklanarak, 2015, 2016, 2017 yılı bütçelerinin söz edilen tertiplerine ödenek konulması suretiyle ilgili bütçelerinden yardım yapıldığını, sonuç olarak ... Gençlik ve Spor Kulübü'nün 5072 sayılı Kanuna tabii olduğunu ve anılan Kulübe 5018 ve 5072 sayılı kanun hükümleri uyarınca ... Genel Müdürlüğü Özel Bütçesinden yardım yapılmasının mümkün olmadığını; fakat Döner Sermaye Bütçesinden yardım yapılmasının imkan dahilinde olduğunu belirtmişlerdir.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanunun 1’inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu hizmetlerini veya personelini desteklemek üzere kurulan dernek ve vakıfların bu Kanun kapsamında olduğu belirtilmiş olup, adı geçen spor kulübünün tüzüğünde böyle bir amaçtan bahsedilmediğinden kulübü bu Kanun kapsamında değerlendirmek mümkün değildir. Adı geçen Dernek 5072 sayılı Kanun kapsamında kabul edilse dahi, 5072 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 2.maddesinin g bendindeki; ”Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz.” hükmü gereğince yardım yapılamayacağı açıktır.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü yer almaktadır. Buna göre dernek ve vakıflara kanuni dayanağı olmadan nakit transferi yapılamayacağı, ancak genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince kamu yararı gözetilerek yardım yapılabileceği açıktır.

Dilekçiler, temyiz dilekçesinde, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliği’nin “Faaliyet Alanları” başlıklı 4/ı bendine; "… ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerince bu maksatla hazırlanan Sportif Projelere katkı sağlamak" ve 6. Maddeye değişik; "… ... Yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi maksadıyla sportif faaliyetlerde bulunan ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine Döner Sermaye Cari Yıl Bütçesinin binde beşini geçmemek üzere yapılan transfer niteliğindeki giderler" şeklinde bentler ekleneceğini belirtmişlerdir. Görüldüğü üzere, mezkur Yönetmelik’te sosyal ve sportif faaliyetler ilişkin hükümler yer almadığından değişiklik yapılması planlanmaktadır. Ancak mevcut mevzuat hükümlerinde ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine sosyal ve sportif faaliyetler kapsamında transfer yapılacağına ilişkin hükümler bulunmamaktadır.

Bunun yanında dilekçiler, anılan Kulübe 5018 ve 5072 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ... Genel Müdürlüğü Özel Bütçesinden yardım yapılmasının mümkün olmadığını; fakat Döner Sermaye Bütçesinden yardım yapılmasının imkan dahilinde olduğunu iddia etmişlerse de, yapılması yasaklanan giderlerin sayılması gibi bir düzenleme mevzuat düzenleme sistematiğine uygun düşmeyecektir. Düzenleyici işlem olan Yönetmeliği hazırlayan ve yürüten kamu idaresinin böyle bir amacı olsa idi istisnalar kapsamında konuyu düzenleyebilirdi. Bu nedenle döner sermaye bütçesinden yardım yapılmasını açıkça yasaklayan bir hüküm olmaması nedeniyle yardım yapılmasının imkân dâhilinde olduğunu ileri sürmek de mümkün değildir.

Öte yandan Temyiz dilekçesinde, söz konusu ödemelerin bütçeye konulan ödenekler kapsamında yapıldığını, dolayısıyla yapılan ödemelerin dayanağının bulunduğu ifade edilmiş olsa da; 01.05.2007 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin Bütçe başlıklı 4 üncü maddesinde;

“(1) Bütçe; işletmelerin belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgedir.

(…)

(4) Bütçenin hazırlanması ve uygulanmasında aşağıdaki ilkelere uyulur:

a) Bütçeyle verilen harcama yetkisi, mevzuatla düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılır.”

Hükmü yer almış olup, esas olan, bütçede yer alan ödeneklerin mevzuata uygun kullanılması olup, bir ödeneğin sırf bütçede gösterilmiş olması, o harcamayı yasal hale getirmeyecektir.

Bu itibarla 284 sayılı EK ilam ile verilen tazmin hükmünün mevzuata uygun olduğuna, (...Daire Başkanı …, Üyeler … ile …’ın farklı gerekçeleri, ... Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, … ile …’ün karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Farklı gerekçe

...Daire Başkanı … ile Üye …’ın farklı gerekçesi

Yine, aynı Yönetmeliğin “Giderler” başlıklı 6’ncı maddesinde ise aynen;

“İşletmenin giderleri; Genel Müdürlükçe bütçe harcama formülü ile tespit edilerek Bakan onayı ile uygulamaya konulan;

a) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde sayılan iş, hizmet ve faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gerekli olan mal ve hizmet alımları ile danışmanlık giderlerinden,

b) Amenajman ve işletmecilikle ilgili yaptırılacak her türlü plan ve proje giderlerinden,

c) Her çeşit orman ürününün; kesimi, taşınması ve depolanması işlerinin yapılması veya yaptırılmasına ilişkin giderlerden,

ç) Ormanlardaki artıkların kıymetlendirilmesi, temizlenmesi ve temizlettirilmesine ilişkin giderlerden,

d) Orman ağacı fidanları ile süs bitkileri tohumu üretimine ilişkin giderlerden,

e) Orman içi ağaçlandırma, silvikültür faaliyetlerinin yapılması veya yaptırılmasına ilişkin giderlerden,

f) Mevzuatı uyarınca işletme bütçesinden yapılması gereken ödemelerden,

ğ) İşletme hizmetlerinde görevlendirilenlere, 18/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılacak ödemelerden,

h) işletme faaliyetleriyle ilgili eğitim giderlerinden,

i) İşletmecilik faaliyetleri ile ilgili diğer giderlerden,

j) Döner Sermaye hizmetlerinin yürütülmesinde ihtiyaç duyulacak arsa, arazi, bina ve tesislerin yaptırılması ve kiralanmasına dair giderlerden,

k) Genel Müdürlüğün görev alanlarıyla ilgili mal ve hizmet alım giderleri ile sermaye giderlerinden,

... spor kulübüne para aktarılmasının gerekçesi olarak gösterilen sportif faaliyetler, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nde işletmenin faaliyet alanları arasında bulunmadığı gibi işletme giderleri arasında da sayılmamıştır. Zaten döner sermayeli işletmeler belirli faaliyetleri gerçekleştirmek için kurulmakta ve bu faaliyet alanlarını ilgilendiren giderlere de ilgili mevzuatında yer verilmektedir. Mevzuat düzenlemesinde asıl olan da işletme faaliyetlerini ilgilendiren giderlerin tadadi olarak sayılmasıdır.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, döner sermaye bütçesinden spor kulübüne nakit transferi yapılması, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’ne aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu itibarla, 284 sayılı EK ilam verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Üye …’in farklı gerekçesi

Bunun yanında, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanunun 1’inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu hizmetlerini veya personelini desteklemek üzere kurulan dernek ve vakıfların bu Kanun kapsamında olduğu belirtilmiş olup, adı geçen spor kulübünün tüzüğünde böyle bir amaçtan bahsedilmediğinden kulübü bu Kanun kapsamında değerlendirmek mümkün değildir. Adı geçen Dernek 5072 sayılı Kanun kapsamında kabul edilse dahi, 5072 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 2.maddesinin g bendindeki; ”Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz.” hükmü gereğince de yardım yapılamayacaktır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, döner sermaye bütçesinden spor kulübüne nakit transferi yapılması, 5018 sayılı Kanuna ve 5072 sayılı Kanuna aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu itibarla, 284 sayılı EK ilam verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Karşı oy gerekçesi

… Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, … ile …’ün karşı oy gerekçesi

... ... Gençlik ve Spor Kulübü 5253 sayılı Dernekler Kanununa göre ... Genel Müdürlüğü teşkilatı mensupları tarafından sportif faaliyetlerde bulunmak üzere kurulmuş bir dernek olup, söz konusu Derneğin ... teşkilatı mensupları tarafından kurulmuş olması dışında ... Genel Müdürlüğü ile hukuki bağı bulunmamaktadır. Kulüp 5072 sayılı Kanun kapsamında olmayıp, 5253 sayılı Dernekler Kanunu çerçevesinde faaliyetlerini yürütmektedir. Bu sebeple 5072 sayılı Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz hükmü gereğince söz konusu Derneğe yapılan transferin kamu zararı oluşturduğu iddia edilemez.

5018 sayılı Kanun’un “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29. maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir. “hükmüne yer verilmiştir. Buna göre; çocukları kötü alışkanlıklardan uzak tutmak için çeşitli faaliyetlerde bulunan, spor okulları organize eden, bu yolla ülkedeki ormancılık faaliyetlerini, orman, doğa ve çevre sevgisi çocuklara, gençlere vermeye çalışan ... ... Spor Külübü’ne nakit transferi yoluyla yardım yapılmasında kamu yararı bulunduğu açıktır.

Bunun yanında, temyiz dilekçesinde ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliği’nin “Faaliyet Alanları” başlıklı 4/ı bendine; "… ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerince bu maksatla hazırlanan Sportif Projelere katkı sağlamak" ve 6. Maddeye değişik m; "… ... Yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi maksadıyla sportif faaliyetlerde bulunan ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine Döner Sermaye Cari Yıl Bütçesinin binde beşini geçmemek üzere yapılan transfer niteliğindeki giderler" şeklinde bentler ekleneceği belirtilmiştir. Yapılan duruşmada sorumlular, söz konusu Yönetmelik değişikliğine ilişkin taslağın Maliye Bakanlığı’na gönderildiğini ve Maliye Bakanlığı’ndan alınan görüşte mevcut mevzuat hükümleri doğrultusunda söz konusu transferin yapılabileceğini, Yönetmelik değişikliğine gerek olmadığını belirtmişlerdir. Dolayısıyla, 284 sayılı EK ilam ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üye …’nün karşı oy gerekçesi

... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürlüğü bütçesinden ... ... Spor Kulübüne nakit transferi yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verildiği anlaşılmaktadır.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermayeye döner sermaye, verilen bu sermayenin tahsis amacını gerçekleştirmek üzere kurulan işletmelere de, döner sermaye işletmesi denilmektedir.

22.03.2015 tarih ve 29303 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliğinin ‘Tanımlar’ başlıklı 3. Maddesinde de bu husus açıkça belirtilmiştir. Yani Döner sermaye işletmesinin varlık sebebi, kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesini sağlamaktır. Bu bağlamda spor kulübüne para transferinin, ilgili idareye verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan bir faaliyet olmadığı açıktır. Esasen ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin “Faaliyet alanları” başlıklı 4’üncü maddesinde; işletmenin faaliyetleri Genel Müdürlüğün görev alanlarıyla ilgili olmak üzere tek tek sayılmış ancak sportif bir faaliyete de yer verilmemiştir.

Ancak aynı yönetmelikte Genel Müdürlüğe bağlı olarak kurulan döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları görev, yetki ve sorumlulukları, gelirleri, giderleri yanında bütçesinin hazırlanması, uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar da düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunun Geçici 11. Maddesinde de; “Döner sermaye işletmeleri yeniden yapılandırılıncaya kadar bunların bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir” hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede hazırlanıp 01.05.2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 4. maddesinde “Bütçe; işletmelerin belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgedir. İşletme bütçeleri; metin kısmı ile ekli cetvellerden oluşur. Bütçeler, yılı içinde yapılacak giderler ile gelirlerden oluşur. Bütçeyle verilen harcama yetkisi, mevzuatla düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılır. Bütçe, malî işlemlerin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar. Bütçeler, ait olduğu yıl başlamadan önce yetkili merci tarafından onaylanmadıkça uygulanamaz” hükümlerine yer verilmiştir. ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliğinin 11. maddesinde de “.. Genel Müdürlük de bunlara dayanarak döner sermaye bütçesini yatırımlar ve ana hesaplar bazında hazırlar ve Genel Müdürün teklifi ile Bakanın onayından sonra, aralık ayının 15’ine kadar bölge müdürlüklerine gönderir…” denilmektedir. Bu düzenlemelere göre bütçeyi bakanın onaylaması gerektiği, bütçenin yıl içinde yapılacak giderleri kapsamlı ve saydam bir şekilde göstermesi gerektiği anlaşılmaktadır. ... Genel Müdürlüğü 2015 yılı Döner Sermaye Bütçesinin de ilgili mevzuat kuralları içerisinde uygulanmak üzere 01.01.2015 tarihinden itibaren Bakan Olur’u ile yürürlüğe konulduğu, 18.12.2014 tarih ve 2652055 sayılı 2015-2017 Dönemi Döner Sermaye Bütçesi yazı ekinde alınan Olurla “770.99.99.03 Sportif ve Sosyal Faaliyet Giderleri”nden …TL başlangıç ödeneği ayrıldığı, 29.01.2016 tarih ve 19874 sayılı ödenek aktarılması yazı ekinde alınan Olur ile de 2015 yılı revize bütçe ödeneği olarak, ...TL tutarında yapılan nakit transferine ait olarak bütçe ayrıldığı görülmektedir. Bu haliyle bütçeyi onaylayan bakanın “770.99.99.03 Sportif ve Sosyal Faaliyet Giderleri” kaleminin neleri kapsadığını bilemeyeceği veya bütçeye dair olurda “Bütçenin; ilgili mevzuat kuralları içerisinde uygulanmak üzere” yürürlüğe konulduğu söylenebilir. Ancak, bütçe sadece gelir gider tahmininden ibaret bir belge olmayıp, aynı zamanda bütçenin uygulanmasını da göstermektedir. Bu bağlamda 2015 yılı işletme bütçesinin ilgili bölümünde de yer alan, 21.12.2011 tarih ve B.23.1.....0.73.01.843/322 Sayılı Bakanlık Makamının Oluru ile imza altına alınan ... Genel Müdürlüğü Döner Sermayeli İşletmeler Hesap Planı ve Bütçe Formülünün 770.99.99.03 Sportif ve Sosyal Faaliyet Giderlerinin açıklamasında açıkça “Ormancılığı spor kamuoyunda tanıtma amacıyla faaliyet gösteren orman spor kulüpleri, ormancılık yararına çalışan ve bu amaçla faaliyet gösteren dernek ve vakıfların cari nitelikli ödemelerine katkı amacıyla yapılan transfer niteliğindeki ödemeler” bu hesaptan ödenir” denildiği görülmektedir. Adeta ‘bütçe, malî işlemlerin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar’ ilkesinin bir yansıması olarak bütçedeki bu ödeneğin, ... spor kulüplerine transfer edileceği ifade edilmiş, ilgili bakan da bunu onaylayarak yürürlüğe koymuştur. Bu aşamada öncelikle harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına uygunluğundan sorumlu olan harcama yetkililerinin veya harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından sorumlu olan gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulması hakkaniyetle bağdaşmaz. Kaldı ki denetim sonrası gerçekleşen söz konusu transfer ile ilgili bu tespit sonrası idare yönetmelikte gerekli değişikliği yapma girişiminde de bulunmuş, temyiz dilekçesinde belirtildiği üzere, ... Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Yönetmeliği’nin “Faaliyet Alanları” başlıklı 4/ı bendine; "… ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerince bu maksatla hazırlanan Sportif Projelere katkı sağlamak" ve 6. Maddesine m; "… ... Yangınlarının önlenmesi ile ilgili kamuoyunun bilinçlendirilmesi maksadıyla sportif faaliyetlerde bulunan ... Gençlik ve Spor Kulüpleri Derneklerine Döner Sermaye Cari Yıl Bütçesinin binde beşini geçmemek üzere yapılan transfer niteliğindeki giderler" şeklinde bentler eklemek istemiş, ancak sorumluların duruşma sırasında belirttiğine göre, söz konusu Yönetmelik değişikliğine ilişkin taslağın Maliye Bakanlığı’na gönderilmesi üzerine Maliye Bakanlığı’ndan alınan görüşte mevcut mevzuat hükümleri doğrultusunda söz konusu transferin yapılabileceği, Yönetmelik değişikliğine gerek olmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla yukarıda da ifade edildiği üzere harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulması hakkaniyetle bağdaşmaz.

5018 sayılı Kanunun “Bakanlar” başlıklı 10. Maddesinde;

“Bakanlar, hükümet politikasının uygulanması ile bakanlıklarının ve bakanlıklarına bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların stratejik planları ile bütçelerinin kalkınma planlarına, yıllık programlara uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, bu çerçevede diğer bakanlıklarla koordinasyon ve işbirliğini sağlamaktan sorumludur.

(Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/31 md.) Bakanlar, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile hukuki ve mali konularda Başbakana ve Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludurlar.” denilmek suretiyle bakanların sorumluluk esasları belirlenmiştir. Bu husus Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 nolu kararında da dile getirilmiş ve “Sayıştay yargılaması sırasında bakanın sorumluluğu ile ilgili bir hususa rastlanması durumunda bu hususun ilgili mercilere bildirilmesi mümkün bulunmaktadır” denilmek suretiyle konu açıklığa kavuşturulmuştur.

Sayıştay, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığını denetleyip, sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlamakla görevlidir. Ancak Sayıştay’ın aynı zamanda, kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetleyerek sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunma görevi de bulunmaktadır. Bu bağlamda konunun Sayıştay’ın yargısal niteliği bulunmayan raporları ile TBMM ye bildirilmesi gerekir.

Bakan tarafından usulüne uygun olarak uygulamaya konulan bütçeye göre gerçekleştirilen, konuyu inceleyen denetçinin ve savcının da mevzuata uygun olduğunu düşündüğü bu ödemenin, 2015 yılı öncesinde de sonrasında da aynı şekilde devam ettiği ve 5018 sayılı Kanunun 29. Maddesindeki “genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir” hükmü düşünüldüğünde, bu derece yoruma açık söz konusu mevzuat karşısında, bu yorumlardan birini tercih ederek, bir anlamda bakan talimatı doğrultusunda ödeme yapan sorumluların kamu zararına sebep olduğunu söylemek hakkaniyetle bağdaşmaz. Bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.

Sorumluluk yönünden inceleme;

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla ödeme evrakını imzalayan Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürleri ... ve ..., Döner Sermaye Merkez Saymanı ...ile Gerçekleştirme Görevlileri ...ve …’ın söz konusu ödeneğin ilgili spor kulübüne ödenmesinde herhangi bir takdir yetkileri bulunmadığından cihetle sorumlu tutulmamış, ödenek aktarılması teklifini hazırlayan ve onaylayan kamu görevlileri sorumlu tutulmuştur.

Temyiz dilekçesinde, sorumlular, 5018 sayılı Yasada müteselsil ve müşterek sorumluluk esaslarına göre "gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi" sıfatına haiz kişilerin de, söz konusu ödeneğin ilgili spor kulübüne ödenmesinde doğrudan takdir yetkileri bulunduğundan müteselsil sorumluluklarının gözetilmemesini, kişisel borç yönünden "Gerçekleştirme Görevlisi ve Harcama Yetkilisi" dışında sorumluluk verilemeyeceğini belirtmişlerdir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin de hukuka aykırı nitelik taşıyan transfer işlemini teklif eden ve onaylayan görevlilerle birlikte sorumluluğu bulunmaktadır.

Diğer taraftan, sorumlular, ödenek aktarılması teklifini hazırlayan ve onaylayan Daire Başkanları ile Genel Müdür Yardımcılarının sorumluluğa dahil edilmemesi gerektiğini, aksi düşünce hafinde, söz konusu ödeneğin ayrılması ve bütçenin onaylanması işlemlerinin Bakan marifetiyle yapıldığını ve Bakan'ın sorumluluğunun da düşünülmesinin lüzumlu kılacağını belirtmişlerse de, 2015 yılı Döner Sermaye Bütçesinin onayına ilişkin Bakan olur yazısında 2015 yılı Döner Sermaye Bütçesinin “ilgili mevzuat kuralları” çerçevesinde uygulanmak üzere 01.01.2015 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Bakan olurunda açıkça bütçenin mevzuat kuralları çerçevesinde uygulanması gerektiği belirtildiğinden bütçeyi onaylayan Bakana zaten sorumluluk atfedilemeyecektir. Dolayısıyla sadece bir ödeneğin mevzuata aykırı olarak bütçeye konulmuş olmasından dolayı bütçeyi yapanların (... Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı) sorumlu tutulması mümkün değildir. Burada önemli olan bütçeye konulan ödeneklerin mevzuata uygun olarak harcanmasıdır. Somut olayda bütçeye konulan ödenek mevzuata uygun olmayan şekilde kullanıldığından, söz konusu transfere ilişkin süreçte yer alan görevlilerin sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, 284 sayılı EK ilam ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK, sorumluluğa harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin de dahil edilmesini teminen, DAİRESİNE TEVDİİNE, (... Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, … ile …’ün karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 16.01.2019 tarih ve 45526 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, … ile …’ün karşı oy gerekçesi

284 sayılı EK ilam ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğinden kamu görevlilerinin sorumluluğu bulunmamaktadır.

... Daire Başkanı, Üyeler … ile …’ in karşı oy gerekçesi

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde;

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu tutulmuş olup, kontrol sorumlulukları bulunmamaktadır. Harcama yetkilisinin sorumluluğunun açıklığa kavuşturulabilmesi için harcama talimatının açıklanması gerekmektedir.

5018 sayılı Kanun’un sistematiğine göre harcama talimatı, kamu kaynağının kullanılmasından ve harcamaya girişmeden önce harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirme görevlilerine verilen izindir. Yani harcama talimatı; iş, mal veya hizmetin alınması, gerçekleştirilmesi, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmesinden önceki aşamada gerçekleşir. Nitekim 5018 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrasında da, “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler” denilmek suretiyle bu husus açıklanmıştır. Bu düzenlemeye göre, giderin gerçekleştirilmesi aşamasında, ödeme emri belgesinin “Uygundur” kısmının harcama yetkilisince imzalanması harcama talimatı değil, ödeme talimatıdır. Bu durum, Kanun’un 33. maddesinin 1. fıkrasındaki “Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır” şeklindeki düzenlemeden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, giderin gerçekleştirilmesi aşamasında, ödeme emri belgesi üzerindeki imzası dolayısıyla harcama yetkilisinin sorumlu tutulması hukuken mümkün olamaz.

5018 sayılı Kanun’un 71. maddesinde kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmaktadır.

Bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için her somut olayda, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerekmektedir. Zira, 1050 sayılı Kanun’a hakim olan kusursuz yani objektif sorumluluk ilkesinin yerine 5018 sayılı Kanun’la kusur sorumluluğu ilkesi getirilmiştir.

Temel ilke olarak kusur sorumluluğunu esas alan 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu görevlilerinin mali karar, işlem veya eylemleri sonucu oluşan kamu zararından sorumlu olduklarına hükmedilebilmesi için manevi unsur olarak kasıt, kusur veya en azından bir ihmalin varlığı gerekmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... Genel Müdürlüğü Merkez Döner Sermaye İşletme bütçesinin sportif ve sosyal faaliyet giderleri başlıklı tertibinden ... ... Spor Kulübü’ne, Daire Başkanları ...ve ...’nın teklifi, Genel Müdür Yardımcıları ... ve ...’in olurları ile toplamda ...TL aktarılmıştır. İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla ödeme evrakını imzalayan Döner Sermaye Merkez İşletme Müdürleri ... ve ..., Döner Sermaye Merkez Saymanı ...ile Gerçekleştirme Görevlileri ...ve …’ın söz konusu ödeneğin ilgili spor kulübüne ödenmesinde herhangi bir takdir yetkileri bulunmadığından sorumlu tutulmamış, ödenek aktarılması teklifini hazırlayan ve onaylayan kamu görevlileri sorumlu tutulmuştur.

Yukarıda da bahsedildiği üzere; somut olayda Harcama Yetkilisi sıfatıyla ödeme evrakını imzalayan kamu görevlilerinin giderin gerçekleştirilmesi aşamasında, ödeme emri belgesinin “Uygundur” kısmının imzalanması harcama talimatı değil, ödeme talimatıdır. Harcama sürecinde, spor kulübüne ödenek aktarılması teklifinin hazırlanması ve onaylanması işlemi 5018 sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükmü çerçevesinde harcama talimatıdır. Harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olması gerekmektedir. Söz konusu olayda, verilen olura(harcama talimatına) istinaden ödenek aktarılmasına ilişkin ödeme evrakını imzalayan döner sermaye çalışanlarının sorumluluğu bulunmamaktadır. Burada, kamu zararına sebep olan olay, mevzuata aykırı olarak spor kulübüne ödenek aktarılmasına ilişkin teklifin hazırlanması ve olur verilmesidir.

Bu itibarla, dilekçilerin sorumluluk itirazlarına ilişkin taleplerinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Sayıştay 8. Dairesi 44124 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin