Sayıştay 8. Dairesi 43018 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 8

• Dosya No: 43018

• Tutanak No: 44202

• Tutanak Tarihi: 14.03.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Zamanında ödenmeyen elektrik tüketim bedelleri için gecikme cezası ödenmesi.

... Müdürlüğü tarafından kullanılan ...Kültür Merkezine ait 6530 abone numaralı sayaçtan tüketilen 2008-2013 yıllarına ait elektrik tüketim bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle, Müdürlüğün ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından “Güncel Borç” adı altında günlük gecikme cezasına/faizine maruz bırakılması ve bu uygulama sonunda, toplam ...TL gecikme cezası/faizi ödenmesinden dolayı sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama yetkililerinin de sorumluluğa dahil edilmesi için 23.11.2016 tarih ve 42357 tutanak nolu Temyiz Kurulu kararı ile 273 sayılı ek ilam bozularak yeniden hüküm tesisi için dosya ilgili Daireye gönderilmiş,

Bozma kararı üzerine düzenlenen 273-333 sayılı ek ilam ile; harcama yetkilileri de sorumluluğa dahil edilerek ... Müdürlüğü tarafından kullanılan ...Kültür Merkezine ait 6530 abone numaralı sayaçtan tüketilen 2008-2013 yıllarına ait elektrik tüketim bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle, Müdürlüğün ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından “Güncel Borç” adı altında günlük gecikme cezasına/faizine maruz bırakılması ve bu uygulama sonunda toplam ...TL gecikme cezası/faizi ödenmesine neden olunduğu gerekçesiyle ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu … temyiz dilekçesinde özetle; Sayıştay 8. Dairesinin 15.02.2016 tarih ve 273 sayılı ek ilamı ile;

“Müdürlüğük tarafından kullanılan ...Kültür Merkezine ait 6530 abone numaralı sayaçtan tüketilen 2008-2013 Yıllarına ait elektrik tüketim bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle ...TL gecikme cezası/faizine sebebiyet verilmesine ilişkin, Harcama Yetkililerinin sorumluluklarının bulunmadığını, Elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere saymanlığa teslim edilmesinin İdari Mali ve Sosyal İşler Şube Müdürünün asli görevi olduğu ve söz konusu fazla ödemelerin tek başına Gerçekleştirme Görevlilerine tazmin ettirilmesi gerektiğine” hükmedildiğini,

Ancak Temyiz Kurulunun bozma kararı sonrasında Dairenin;

Denetçi Görüşü bölümünde; gecikme cezalarının Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine ortaklaşa ödettirilmesinin, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine aykırı olduğu, kamu zararının kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanmış olması ve illiyet bağının kurulması gerektiği, elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere muhasebe birimine teslim edilmesi görevinin İdari, Mali ve Sosyal İşler Şubesi Müdürüne yani gerçekleştirme görevlisine ait olduğu harcama yetkilisinin sadece yapılan işleri onayladığı ve ödenmesine izin verdiği, gider gerçekleştirme işlemlerinde görev almadığı, bu işlemleri gerçekleştirme görevlisinin yaptığı bu nedenle elektrik giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilmeyerek gecikme cezasına sebebiyet verilmesinde harcama yetkilisinin sorumluluğunun bulunmadığı, sorumluluğun 5018 sayılı Kanunun 32 inci maddesine göre harcama yetkilisine sirayet ettirilmesinin adil olmadığı ve aynı kanunun 71 inci maddesine göre illiyet bağı kurulması gerektiği yönünde görüş bildirdiğini,

Savcı Görüşünde; Elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere muhasebe birimine teslim edilmesi görevinin gerçekleştirme görevlisine ait olduğu, harcama yetkililerinin sadece yapılan işlemleri onayladığı ve ödenmesine izin verdiği, gider gerçekleştirme işlemlerinde görev almadığı, dolayısıyla elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilmeyerek gecikme cezasına sebebiyet verilmesinde harcama yetkililerinin sorumluluğunun bulunmadığı kanaati doğrultusunda işlem yapılması yönünde görüş bildirildiğini,

8. Dairenin ise, “5018 sayılı Kanunda giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden gerçekleştirme görevlileriyle müştereken sorumlu olduklarına” hükmettiğini,

Bu kararı temyiz ettiğini,

Dairenin, konuyu 5018 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde belirtilen “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.” hükümlerine göre değerlendirmiş olduğunu,

Karar verilirken; konunun bir satın alma veya hizmet alımı olmadığı, harcama yetkilisinin verdiği bir harcama talimatının da söz konusu olmadığı, hizmet gerekçesi, işin konusu, tutarı ve görevlilerin bilgilerinin yer alacağı bir ihale onay belgesinin düzenlenmesine gerek olmayan rutin bir gider ödeme işlemi olduğu, elektrik giderinin her ay muntazam olarak ilgili birim tarafından takip edilmesi gerektiği, bu işlemlerin ilgili birimin asli görevleri arasında olduğu, Harcama Yetkililerinin gider gerçekleştirme işlerinden sorumlu tutulamayacakları, Kurumun İl Müdürü (Sanat Yönetmeni) ve Genel Müdürlükçe bu tür ödemelerin öncelikli olarak yapılması gerektiği ile ilgili tüm tedbirler alınmış, ödenekler ayrılmış ve tahsis edilmiş, ilgili birime yazılı olarak bildirilmiş olduğu halde ve gerçekleştirme görevlisine görevleriyle ilgili görev tanımları yapılıp, yazılı olarak bildirilmesine rağmen bu konuda sorumlu personelin görevini ihmal etmesi sonucunda meydana gelen bir kamu zararı olduğu ve bu zararın tek başına “Gerçekleştirme Görevlilerinden” tazmin edilmesi gerektiğinin göz önüne alınmamış olduğunu,

1. ) Gerçekleştirme görevlisinin müdürlük makamına sunduğu yazı ile elektrik faturasının muhasebeleştirilmesini sehven unuttuğunu itiraf ettiğini:

Dilekçe ekinde (Ek 1’de) sunduğu yazıda Gerçekleştirme Görevlisi (İdari, Mali ve Sosyal İşler Şubesi Müdürü) …:

“Müdürlüğümüzce kullanılan ...Kültür Merkezi binasının 2012/04 dönemine ait …-TL elektrik bedelinin Müdürlüğümüze ulaştığı tarihteki ödenek yetersizliği nedeniyle faturanın ödeme süresi de göz önünde tutularak, 2012 yılı Mayıs ayı ödenek durumuna göre muhasebeleştirilmesi planlanmış ancak o dönemdeki personel sayısının yetersizliği ile iş yoğunluğundan faturanın muhasebeleştirilmesi sehven unutulmuştur.” dediğini,

Elektrik faturasının ödenmediğinin 04.10.2013 tarihinde yani faturanın ödeme döneminden 18 ay sonra Müdürlük Makamına sunulan yazının sonrasında öğrenildiğini,

Müdürlük Makamına yazılan söz konusu yazının “Olur” bölümünde, Müdür Yardımcısı olarak bu gecikme sonucunda bir kamu zararı olabileceği değerlendirilerek, sadece faturanın ödenmesi cihetine gidilmeyip, konunun araştırılması, bu güne kadar birikmiş borcun veya başka ödenmemiş bir faturanın olup olmadığının ilgili firmaya sorulması talimatının verildiğini, ilgili firmadan gelen gecikme cezaları ve ödenmeyen faturalarla ilgili borç listesinin alınması sonucunda bir ihmalin olduğunun anlaşıldığını ve kamu zararının tespitinin sağlandığını,

Kurum Müdürünün ve Harcama Yetkilisinin, üstlenmiş oldukları birçok sorumlulukları nedeniyle, elektrik faturalarından hangisinin ödenip, hangisinin ödenmediğinin tek tek takip etmesinin beklenemeyeceğini, bu sorumluluğun gerçekleştirme görevlisinin tek başına sorumluluğu olduğunu,

Yazıda, faturayı çekmecesinde unuttuğunu ve 18 ay sonra bu durumu fark ettiğini açıkça itiraf ettiğini, bunun üzerine Kurum Müdürü ve Müdür Yardımcısı olarak, idari soruşturma dahil, gerekli işlemler başlatılarak, Kurumun elektriğinin kesilmemesi için geçmişe dönük borçların ilgili kurumdan borç bildirimi istenilerek ödeme cihetine gidildiğini,

Gerçekleştirme görevlisinin yazılarında bahsettiği, “ödenek yetersizliği” mazeretinin ise gerçeğe aykırı olduğunu,

Dilekçe ekinde sunduğu (Ek: 2) 2012-2013 yıllarındaki ödenekler tablosundan Genel Müdürlüğe tahsis edilen ödeneklerde (tüm aylar itibarıyla) ödenek yetersizliğinin söz konusu olmadığının görüleceğini,

Kaldı ki, yine ilişikte sunulan (Ek:3) Genel Müdürlükten gönderilen, “ödenek gönderme belgeleri” hakkındaki yazılarda, “Müdürlüğünüze gönderilen ödeneklerin elektrik, su, doğalgaz, kira bedeli vb. zorunlu giderler ile turne harcırahları öncelikle karşılanmak üzere harcanması hususunda gereğinin yapılması” talimatının altı çizilerek her ay hatırlatıldığını,

Söz konusu yazıların, Müdür tarafından gereği için gerçekleştirme görevlisinin sorumlu olduğu birime, İdari Mali ve Sosyal İşler Şubesine havale edildiğini, Müdürlükte ödenek yetersizliğinin hiçbir zaman söz konusu olmadığını ve olmaması için Genel Müdürlük, Kurum Müdürü, Harcama Yetkilisinin tüm tedbirleri aldığını, her ay bu konuda yazışmalar yapıldığını,

Harcama Yetkilisinin gözetimi, denetimi altında onun emir ve talimatı ile yürütülmesi ilkesini, alınmış olan bu tedbirlerle sağladığını,

Bu konuda tüm yetkililer, başta ödenekleri tahsis eden Genel Müdürlük olmak üzere Kurumun her türlü san’at, teknik ve idare işlerinin birinci dereceden sorumlusu olan Kurum İl Müdürü ve Doğrudan Temin sınırları içerisinde harcama yetkisi verilen kendisinin elektrik ödemelerinin zamanında yapılması için gereken önlemleri aldığını, kaldı ki, elektrik faturalarının ödenmesi işleminin, ayrıca bir talimat verilmesini gerektirmediğini ve Kurumun rutin ödemeleri arasında bulunduğunu,

Ayrıca, gerçekleştirme görevlilerine Kurum Müdürünce çeşitli zamanlarda görevleriyle ilgili yazılı ve sözlü uyarılarda bulunulduğunu, görevlerinin hatırlatıldığını, cezai işlemlerle karşılaşılmaması için birim amirlerince gerekli düzenleme ve kontrollerin yapılmasına özen gösterilmesi gerektiğinin bildirildiğini (Ek: 4),

2011-2012-2013 yıllarında, ... Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün İl Müdürü olan ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde belirtildiği üzere; başında bulundukları Müdürlüğün her türlü sanat, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olan ve kurumun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlamakla yükümlü bulunan İl Müdürü …nin, 26.09.2013 tarih ve 108-109-110-111 sayılı yazısında, İdari, Mali ve Sosyal İşler Şubesi Müdürlüğünde yapılacak iş ve işlemlere ait görev dağılımını ilgili Müdürlüğe yazılı olarak yeniden bildirerek, gerçekleştirme görevlisi Şube Müdürü Nirgül ŞAHİN’in, Kurumun alma, satma, kiraya verme, kiralama, fikri hak alımları, bütçe hazırlama, genel evrak ve Şube Müdürlüğü ile ilgili diğer tüm iş ve işlemlerdeki görevlerinde birinci dereceden sorumlu olarak yürütmek olduğunun yazılı olarak bildirildiğini (Ek:5),

Tüm bu görevlendirmelere, sorumluluklarının yazılı ve sözlü olarak bildirilmesine, ödeneklerin önceliklerinin belirlenerek zamanında tahsis edilmesine rağmen, Gerçekleştirme Görevlisinin görevini ihmal etmesinden veya kasıtlı davranmasından kaynaklanan kamu zararının, görevlerini yerine getiren Kurum Müdürlerine ve Harcama Yetkililerine müştereken paylaştırılmasının hakkaniyete uygun olmadığını,

Personel Müdürünün asli görevlerinden olan Kurumun çalışanlarının sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna doğru ve zamanında bildirilmesinden ve süresi içerisinde yatırılmasından asli görevi olduğu için tek başına sorumlu tutulacağı, bu işlemden harcama yetkilisinin de müştereken sorumlu tutulamayacağı (muhakkik ve müfettiş kararları bu yöndedir) gerçeğinden yola çıkılarak, konunun özelinde elektrik faturası ödemelerinin de harcama yetkililerinin takibine ve sorumluluğuna bırakılmasının hukuka uygun düşmeyeceğini,

2. 2008-2013 yılları arasında gerçekleştirme görevlisi olarak görev yapan … hakkında Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından verilen soruşturma raporu sonrasında görev yerinin değiştirildiğini:

2013 Yılı Ekim ayında göreve başlayan Kurum Müdürü …, 30.10.2013 tarihinde verdiği talimatla, ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından kuruma bildirilen elektrik gecikme faizlerinin toplam …-TL olması sebebiyle, konuyla ilgili soruşturma açılmasını ve ödeme evrakı yapıldıktan sonra rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla söz konusu borçların ödenmesi kararını verdiğini,

Bunun sonucunda, eserlerin sahnelendiği ...Kültür Merkezinin elektrik borçları kesme bildirimi de bulunduğundan, 20.11.2013 tarih ve 1990 yevmiye numarası ile ilgili Kuruma …-TL ödeme yapıldığını (Ek: 6 ve ekleri),

Müdürlüğün 2013 Mali Yılında meydana gelen aksaklıklar, kamu zararları, gecikmeler sonrasında yaşanan olumsuzluklar nedeniyle, Kurum Müdürü … tarafından 27.12.2013 tarih ve 99330532/152-2903 sayılı yazı ile Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Makamına yazılarak, Müdürlüğün işlemlerini aksatan, ihmal eden ve geciktiren personel (Gerçekleştirme Görevlisi …) hakkında ... Teftiş Kurulu Başkanlığınca soruşturma açılmasının istendiğini,

Söz konusu yazıda 9 ayrı aksaklıktan ve konudan bahsedildiğini, yazının 3 üncü maddesinde; “Müdürlüğün zorunlu giderlerinden olan elektrik giderlerinin ve fatura dönemlerinin sağlıklı takibi yapılmaması nedeniyle gecikme zammı uygulanması, bazı aylarda ödeme yapılmaması nedeniyle faiz işletilmesi sonucunda, giderlerimizin artırıldığı ve kamu zararına neden olunduğu ” denildiğini (Ek: 7 ve ekleri),

... , Teftiş Kurulu Başkanlığı müfettişlerinin, Müdürlük yazısına istinaden yapmış oldukları teftiş sonrasında Bakanlığın Personel Dairesi Başkanlığı tarafından Gerçekleştirme Görevlisi Şube Müdürü … görev yeri değiştirilerek başka birime “uzman” olarak atamasının yapıldığını (Ek: 8 ve ekleri),

Buradan da anlaşılacağı gibi Kurum Müdürü, almış olduğu her türlü tertip ve düzene rağmen görevlerini yerine getirmediğini tespit ettiği görevlilerle ilgili gerekli disiplin işlemlerini gerçekleştirerek, sorumlu personele çeşitli disiplin cezaları uygulandığını, kınama, uyarı ve soruşturma raporu sonrasında görev yeri değişikliği olmak üzere ilgili gerçekleştirme görevlisine Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı Müfettişlerince bir çok disiplin cezaları uygulandığını,

Yukarıda açıklanan fiiller nedeniyle kurum müdürleri, harcama yetkilileri için ise hiçbir cezai uygulamanın olmadığını,

3. Sayıştay denetimlerinin yerinde yapılması:

2012 ve 2013 Yılları arasında Sayıştay Denetçisi tarafından, Müdürlüğün Personel, İdari, Mali ve Sosyal İşleri, Ayniyat ve Taşınır İşlemleri ve Muhasebe İşlem Fişleriyle birlikte binlerce evrakının denetiminin yapıldığını,

Harcama Yetkilisi olarak kendisinin şahit olduğu üzere, Müdürlükte görev yapan Sayıştay Denetçilerinin, sadece evrak üzerinde inceleme yapmayıp, eksiklikler ve hatalar üzerinde Birim Amirleri ve Şube Müdürleri başta olmak üzere, taşınır kayıt ve kontrol yetkilileri, Muhasebe personeli, piyasa araştırma görevlileri, satın alma görevlileri, teknik ve hatta sanatçı personel ile bizzat görüşmek suretiyle bilgi paylaşımında bulunarak ilgili Yasalar doğrultusunda Müdürlüğün yapmış olduğu işlemlerin daha iyi düzeye gelmesi için gerekli bilgilendirmeler yaptığını,

Bu nedenle Sayıştay Denetçisinin, konuyla ilgili kanaatinin ve görüşünün bu açıdan bakıldığında ne derece önemli ve konuya açıklık getirecek ölçülerde olduğunu dikkate sunmak istediğini,

4. Elektrik ödemelerinde ödenek yetersizliğinin hiç bir dönemde söz konusu olmadığını:

2008 Yılı sonu itibarıyla, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 yıllarında büyük çoğunlukla Kurumun İdari, Mali ve Sosyal İşler Şubesinde Müdür olarak görev yapan … Sayıştay 8. Dairesinin 333 İlam Numaralı 14.06.2017 tarihli Ek İlamında verdiği savunmasında, 2009/01 ve 2009/03 dönemlerinde ödenek yetersizliği ile elektrik faturalarının ödemelerinin geciktiğinden, Müdürlüğe yazdığı 04/10/2013 tarih ve 567 sayılı yazısında ise, 2012/04 dönemine ait faturanın ödenek yetersizliği ile muhasebeleştirilemediğinden bahsettiğini,

Gerçekleştirme görevlisi … hem savunmasında sözünü ettiği hem de Müdürlük Makamına yazdığı “ÖDENEK YETERSİZLİĞİ” beyanının, gerçeğe uygun olmadığını,

Müdürlükte sözü edilen dönemler de dahil olmak üzere hiçbir zaman elektrik faturalarına ait ödeneklerde yetersizlik olmadığını (Ek:9),

Yukarıda özetle verilen tabloda da görüleceği üzere Müdürlüğe tahsis edilen ödeneklerde ödemeyi engelleyecek, bekletecek ve uzun süreler gecikilecek bir durum olmadığını,

2009 Yılının Ocak Ayı sonu itibarıyla …-TL ödenek fazlası bulunduğunu, 2009 Yılı Şubat Ayı sonu itibarıyla …-TL ödenek fazlası olduğunu,

Şube Müdürünce sehven unutulduğu açıkça belirtilen 2012 Yılı 4. Dönem faturasının ise bu nedenle bekletilmesinin imkânsız olduğunu, Mayıs Sonu ...-TL, Temmuz sonunda ...-TL, Ağustos Ayı sonunda ...-TL ve Eylül sonunda ise ...-TL ödenek fazlasının mevcut olduğunu,

Gerçekleştirme görevlilerinin 2008 yılından itibaren yapmış oldukları bu ihmallerin sorumluluğunu hem uhdesinde çalışan diğer personele, hem de üst amirlerine yüklemeye çalıştıklarını,

Ancak, Şube Müdürlüğünün asli görevlerinden birinci dereceden kendilerinin sorumlu olduğunu, bu durumun kendilerine yazılı ve sözlü olarak Kurum Müdürünce ve tarafınca çeşitli defalar uyarılarak bildirildiğini,

Müdürlüğün ...Kültür Merkezinden başka, atölye ve depolarının, idari binanın, ambarların, sokak reklam panolarının olmak üzere pek çok elektrik aboneliği olduğunu, bunların ödeme tarihlerinin farklı ve takiplerinin tümüyle Gider Gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunda olduğunu, harcama yetkililerinin bunları tek tek takip etme imkânının olmadığını,

Sonuç olarak; yukarıda arz edilen gerekçeler ve ilişikte sunduğu belgeler doğrultusunda, konunun bir satın alma işlemi olmaması nedeniyle, Kurum Müdürlerince ve Harcama Yetkililerince (ödenek tahsisi, görev bildirimi, öncelikli ödeme gibi) her türlü tedbir alınmasına rağmen, elektrik faturalarına gecikme faizi uygulanmasının gerçekleştirme görevlilerinin ihmalinden kaynaklandığının aşikâr olduğunu, bu nedenle biriken gecikme faizinin doğrudan temin sınırları içerisinde sorumlu olduğu harcama yetkilisi olarak tarafına ödettirilmesinin, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine aykırı olduğu kanaatiyle, konunun 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 11 inci ve 12 inci maddelerine göre değerlendirilmesi gerektiğinden Daire ilamının bozulmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Genel Müdürlüğü 2013 yılı hesabının 8. Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 14.06.2017 tarih ve 333 nolu ek ilamda yer alan tazmin hükmünü harcama yetkilisi sıfatıyla temyiz eden … ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi ve ekleri incelendi.

Dilekçede özetle; ilama konu olan olayda elektrik faturalarının zamanında ödenmeyerek gecikme faizi uygulanmasına maruz kalınmasının tamamen gerçekleştirme görevlisinin ihmalinden kaynaklandığı, harcama yetkilisi sıfatıyla kendisinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı ileri sürülmekte ve Dairece verilmiş olan hükmün bozulması talep edilmektedir.

Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin; Elektrik, su, doğalgaz ve benzeri tüketim giderleri başlıklı 49 uncu maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarınca veya kamu kurum ve kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında bir imtiyaz hakkı dahilinde özel hukuk tüzel kişilerince sunulan tekel niteliğindeki elektrik, su, doğalgaz ve benzeri tüketim giderlerinin ödenmesinde; ödeme emri belgesine sadece faturanın eklenmesi yeterli görülmüştür. Çünkü bu tür ödemeler abonelik sözleşmesi yapıldıktan sonra kamu kuruluşlarının mutat olarak yapmış oldukları işlemler olup, bu ödemeler için ayrıca harcama talimatı ya da başka bir belge düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Elektrik tüketimine ait fatura bedellerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere muhasebe birimine teslim edilmesi de, gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğundadır. Bu süreçte harcama yetkilileri gider gerçekleştirme işlemlerinde görev almazlar, sadece gerçekleşen işlemleri onaylar ve ödenmesine izin verirler. Dolayısıyla ödeme aşamasına kadar harcama yetkilisinin herhangi bir görevi yoktur.

Bu nedenle, elektrik giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilmeyerek gecikme cezasına sebebiyet verilmesinde harcama yetkililerinin sorumluluğu bulunmadığından, Daire kararının bozulması ve ilgilinin harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulduğu ödemelerde, sorumluluğunun kaldırılmasını teminen dosyanın dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 11 inci maddesinde, devlet memurlarının görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumlu oldukları, 12 nci maddesinde de, devlet memurlarının görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek zorunda oldukları ve kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesinin esas olduğu açıklanmıştır.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar ” başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci fıkrasında;

“Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.” denilmiş,

Aynı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir…” hükmü yer almıştır.

Yine Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde müdürlerin, başında bulundukları Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün, her türlü san’at, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olduğu ve kuruluşun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlayacakları belirtilmiştir.

… Genel Müdürlüğü İdari, Mali ve Sosyal İşler Şube Müdürünün görev tanımına göre ise; aydınlatma, su, taşıt, akaryakıt ve onarım ihtiyaçlarına ilişkin işlemleri yürütmek görevi Gerçekleştirme Görevlisi Şube Müdürünün asli görevleri arasında yer almaktadır.

Dolayısıyla, müdürlüğün işlerini yürüten memurların herhangi bir aksaklığa ve kamu zararına sebebiyet vermeksizin görevlerini titizlikle yerine getirmeleri, yöneticilerin de, gerekli işbirliğini sağlayarak, görevlerin zamanında yerine getirilmesini kontrol etmeleri gerekmektedir. Elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere muhasebe birimine teslim edilmesi İdari, Mali ve Sosyal İşler Şube Müdürünün görevidir ve bu nedenle Gerçekleştirme Görevlisi olan İdari Mali ve Sosyal İşler Şube Müdürünün söz konusu ödemede sorumluluğunun olduğu açıkça görülmektedir.

Diğer taraftan 5018 sayılı Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31 inci maddesinde;

“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir...." denilmekte,

Aynı Kanunun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur." hükmüne yer verilmektedir.

Söz konusu hükümlere göre; bütçeyle ödenek tahsis edilen bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisi olup, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararının “Sorumlular” başlıklı 3’üncü bölümünde de Harcama Yetkilileri açıklanmış ve “Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu” başlıklı (a) şıkkında;

“...bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına…,” karar verilmiştir.

Özetle 5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32 nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir. Anılan Kanunun 33 üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır. 5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, elektrik tüketim bedellerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle güncel borç adı altında günlük gecikme cezası/faizi ödenmesinden dolayı sorumlu tutulan gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama yetkililerinin de sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle sorumluluk itirazının REDDİNE, (Üye … aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 14.03.2018 tarih ve 44202 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(KARŞI OY GEREKÇESİ:

Üye …;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 11 inci maddesinde, devlet memurlarının görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumlu oldukları, 12 nci maddesinde de, devlet memurlarının görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek zorunda oldukları ve kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesinin esas olduğu açıklanmıştır.

Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar ” başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci fıkrasında;

“Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.” denilmekte,

Aynı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir…” hükmü yer almaktadır.

… Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde de müdürlerin, başında bulundukları … Müdürlüğünün, her türlü sanat, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olduğu ve kuruluşun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlayacakları belirtilmiştir.

… Genel Müdürlüğü İdari, Mali ve Sosyal İşler Şube Müdürünün görev tanımına göre ise; aydınlatma, su, taşıt, akaryakıt ve onarım ihtiyaçlarına ilişkin işlemleri yürütmek görevi gerçekleştirme görevlisi şube müdürünün asli görevleri arasında yer almaktadır.

Dolayısıyla, müdürlüğün işlerini yürüten memurların herhangi bir aksaklığa ve kamu zararına sebebiyet vermeksizin görevlerini titizlikle yerine getirmeleri, yöneticilerin de, gerekli işbirliğini sağlayarak, görevlerin zamanında yerine getirilmesini kontrol etmeleri gerekmektedir.

Elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere saymanlığa teslim edilmesi idari mali ve sosyal işler şube müdürünün görevidir. Harcama Yetkilileri sadece yapılan işlemleri onaylar ve ödenmesine izin verirler. Gider gerçekleştirme işlemlerinde görev almazlar. Söz konusu işlemleri yerine getirmek gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundadır. Dolayısıyla söz konusu elektrik giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilmeyerek gecikme faizine sebebiyet verilmesinde harcama yetkililerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği olarak, ilgili birimlerin görevlerini zamanında ve eksiksiz yerine getirmeleri gerekmekte olup; Müdürlük veznesinde veya banka hesaplarında yeteri kadar nakit olmaması halinde ceza ve faiz gibi ek yük getirecek borçların ödenmesine öncelik verilmesi gerekmekte ve müdürlük adına gecikme cezası veya gecikme faizi adı altında bir ödeme yapılması mümkün görülmemektedir. … Müdürlüğü tarafından kullanılan ...Kültür Merkezine ait 6530 abone numaralı sayaçtan tüketilen 2008-2013 yıllarına ait elektrik tüketim bedellerinin zamanında ödenmemesi sonucu gecikme cezası/faizine sebebiyet verilmiş olunması nedeniyle gerçekleştirme görevlileri sorumlu olup harcama yetkilisi tarafından yapılan itirazlar yerindedir. Bu nedenle ilam hükmünün sorumluluk yönünden bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.”)