Sayıştay 8. Dairesi 42493 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 8

• Dosya No: 42493

• Tutanak No: 45486

• Tutanak Tarihi: 02.01.2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Sponsorluk sözleşmesi kapsamında elde edilen gelirlerin harcanması.

1. 161 sayılı ilamın 22 nci maddesi ile; ...Genel Müdürlüğünün ... Bankası A.Ş ile imzaladığı Sponsorluk Sözleşmesi kapsamında sağlanan gelirlerden bir kısmı ile Genel Müdür Vekili … ile Şoförü … fazla konaklama bedeli ödenmesi nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi olarak sorumlu tutulan … (Genel Müdür V.) temyiz dilekçesinde özetle;

...Genel Müdürlüğünün ... Bankası A.Ş. ile imzaladığı sponsorluk sözleşmesi kapsamında sağlanan gelirlerden bir kısmı ile Genel Müdür Vekili … ile şoförü … fazla konaklama bedeli ödenmesi hakkında ilamda müteselsilen sorumlu gösterilmiş olsa da bir sorumluluğunun bulunmadığını,

Ziraat Bankasına ödeme için gönderilen belge kendisine geldiği zaman ilgili görevlendirme onayı yazı ekinde olmadığından hukuken sorumlu tutulamayacağını, konu incelendiğinde görevlendirme onayında imzasının bulunmadığının görüleceğini, faturaların İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından Strateji Geliştirme Müdürlüğüne intikal ettirildiğini, bu nedenle görev onaylarının arz edilen ilgili Başkanlıkça denetlendiğini ve kontrolünün sağlandığını,

Ziraat Bankası tarafından yapılan sponsorluk sözleşmesi kapsamında ödemeyi bankanın gerçekleştirdiğini, 5018 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi m bendinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir hükmüne dayanılarak sponsorluk anlaşmasını kamu bütçesi olduğu belirtilse de bu kanının hukuka aykırı olduğunu,

Yapılan harcamanın, hukuka uygun bir harcama olduğunu, sponsorluk sözleşmesinden karşılandığı için bütçe geliri olmadığını dolayısıyla kamu zararı doğmadığını,

Temyiz Kurulunca aksi kanaat oluşur ise; faturalar ile ilgili harcama yetkilisi olarak sadece yapılan işleri onayladığını ve ödenmesine izin verdiğini, sorumluluk alanı içinde gider gerçekleştirme işlerinde bulunmasının yer almadığını, harcama yetkililerinin sorumlulukları bulunmadığına ilişkin Sayıştay 8. Dairesinin 25.02.2016 tarih ve 273 nolu Sayıştay ilamı bulunduğunu, sorumluluğun, yetkili olan İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından Strateji Geliştirme Müdürlüğü ile hizmetten faydalanan kişilere ait olduğunu ileri sürmüştür.

Başsavcılık mütalaasında;

“… ...Genel Müdürlüğü 2015 yılı hesabının 8 inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 03.04.2017 tarih ve 161 nolu ilamın 22, 23 ve 24 üncü maddelerinde yer alan tazmin hükmünü harcama yetkilisi sıfatıyla temyiz eden … ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi incelendi. Dilekçede özetle;

İlamın 22 nci maddesine ilişkin olarak, Ziraat Bankasına ödeme için gönderilen belge kendisine geldiği zaman, belge ekinde görevlendirme onayı yer almadığından ve görevlendirme onayında imzası da bulunmadığından hukuken bir sorumluluğunun olamayacağı, öte yandan Ziraat Bankası ile yapılan sponsorluk sözleşmesi kapsamında Ödenen ve bütçe geliri olmayan tutar nedeniyle kamu zararının doğmayacağı; harcama yetkilisi olarak sorumluluğunun sadece yapılan işleri onaylamak ve ödenmesine izin vermek olduğu, harcama yetkililerinin sorumlulukları bulunmadığına ilişkin Sayıştay 8. Dairenin 25.02.2016 tarih ve 273 nolu ek ilamı bulunduğu ileri sürülmekte ve kararın bozulması talep edilmektedir.

Anılan ek ilam ...Genel Müdürlüğünün 2013 yılı hesabına ilişkin olarak verilmiş olup, elektrik tüketim giderlerinin süresinde ödenmemesi nedeniyle oluşan gecikme zammının kurum bütçesinden ödenmesine ilişkindir. İlamda Daire, elektrik tüketim giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere saymanlığa teslim edilmesi görevinin İdari Mali ve Sosyal İşler Müdürüne ait olduğu gerekçesiyle, söz konusu elektrik giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilmeyerek gecikme faizine sebebiyet verilmesinde harcama yetkililerinin sorumluluğunun bulunmadığına hükmetmiş ve ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkililerine herhangi bir sorumluluk yüklememiştir.

Temyize konu olan olay ise; görevlendirme onayında belirtilen süre dışında kalan gün için de konaklama gideri ödenmesine ilişkindir. Dolayısıyla her iki konu içerik olarak birbirinden farklı olup, emsal karar olarak değerlendirilemez.

Diğer taraftan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

Kamu geliri: Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon

kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik

primi kesintileri, alman bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri,

… ” denilmekte,

Anılan Kanunun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinde de Kamu İdarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterileceği hükmüne yer verilmektedir.

Buna göre kamu kaynakları kullanılarak sağlanan her türlü gelir kamu geliri sayılmakta ve bütçe ilkeleri gereğince kamu idarelerinin bütçelerinde kayıt altına alınması gerekmektedir. Dolayısıyla Ziraat Bankasından reklam karşılığı sağlanan ....-TL gelirinde, bütçe ilkeleri gereğince Kurum Bütçesine öncelikle gelir kaydedilmesi ve daha sonra da bütçeye gider kaydıyla harcamaların yapılması gerekir iken bu işlem yapılmamıştır. Sponsorluk sözleşmesi kapsamında sağlanan gelirin bütçe geliri olarak muhasebe kayıtlarına alınmamış olması, bu tutarın kamu geliri ve kamu kaynağı olma vasfını ortadan kaldırmaz.

Öte yandan otel faturasının ödenmesi için Ziraat Bankasına talimat veren … görevlendirme yazısını da araması ve bakması gerekmekte olup, görevlendirme onayı dışında kalan bir günlük süre için otel ücreti ödenmesinden sorumludur.

Bu nedenle talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

42493 nolu dosya ile sorumluluk itirazında bulunan … (Genel Müdür Vekili), Ziraat Bankasına ödeme talimatı veren harcama yetkilisi olarak 5018 sayılı Kanunun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi gereği sorumlu olduğundan sorumluluk itirazı yerinde değildir.

6245 sayılı Harcırah Kanunun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde harcırah; “Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;’’ şeklinde tanımlanmış,

“Harcırahın Unsurları başlıklı” 5 inci maddesinde de;

“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” denilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

g) Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,

(…)

i) Kamu geliri: Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri,

…” denilmiş,

Anılan Kanunun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:

…

m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir…” denilmiştir.

1309 sayılı ...Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanunun 20 nci maddesinde;

“Devlet Opera ve Balesinin Gelirleri;

…

e) Her türlü bağışlar ile diğer çeşitli gelirler

f) Yurt içi ve yurt dışı festival gelirlerinden elde edilecek hasılattan ibarettir.” denilmiştir.

...Genel Müdürlüğü ile ... Bankası A.Ş. arasında imzalanan Sponsorluk Sözleşmesinin 4 üncü maddesinde ise;

“Bankanın sorumlulukları;

4. 1. Banka, Kurumun yapacağı ulusal ve uluslararası seminer/toplantı ve etkinliklere sponsor olması ve yine Kurumun madde 2. 1’de belirtilen adreste bulunan alana koyacağı ışıklı/ışıksız pano/tabela karşılığında yıllık olarak KDV hariç . . . -TL ödeyecektir.
5. 2. Banka, ödemeleri Kurum tarafından uygunluğunu ve mal/hizmetin satın veya teslim alındığını belirten bir yazı ekinde kendi ve /veya Banka adına düzenlenmiş ulaşım ve konaklama, ödül ve promosyon ürünleri, reklam ve tanıtım, kırtasiye, sağlık ve sigorta, malzeme, araç ve gereç alımı kiralama ve organizasyon, vb. harcama faturalarını gönderecek ve Banka tarafından incelenerek 3. Şahıs/kurumların hesabına havale yapılabilecektir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin incelenmesi sonucunda; Kamu imkanları kullanılarak sağlanan her türlü gelir, kamu geliri ve kamu kaynağı sayılmakta ve bütçe ilkeleri gereğince kamu idarelerinin bütçelerinde kayıt altına alınması gerekmektedir. Dolayısıyla Ziraat Bankasından reklam karşılığı sağlanan ...,00 TL gelirin de bütçe ilkeleri gereğince Kurum Bütçesine gelir kaydedilerek buradan ilgili mevzuatına uygun olarak harcama yapılması gerekmektedir. Ancak Genel Müdürlükçe söz konusu gelir kaydının yapılmadığı, ayrıca Genel Müdür Vekili … ile Şoför … harcırah beyannameleri ile görevlendirme belgelerinin incelenmesi sonucunda görevlendirmenin; 11.11.2015 - 13.11.2015 tarihleri arasında olduğu, 13.11.2015 tarihinin dönüş günü olması nedeniyle söz konusu gün için ilgililere 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca konaklama bedeli ödenmesinin mümkün olmadığı ve ilgili giderin de Ziraat Bankasından reklam karşılığı sağlanan gelirden ödettirildiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle 161 sayılı ilamın 22 nci maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üye … aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğu ile,

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(Üye …;

...Genel Müdürlüğü ile ... Bankası A.Ş. arasında imzalanan Sponsorluk Sözleşmesinin 4 üncü maddesinde;

“Bankanın sorumlulukları;

4. 1. Banka, Kurumun yapacağı ulusal ve uluslararası seminer/toplantı ve etkinliklere sponsor olması ve yine Kurumun madde 2. 1’de belirtilen adreste bulunan alana koyacağı ışıklı/ışıksız pano/tabela karşılığında yıllık olarak KDV hariç . . . -TL ödeyecektir.
5. 2. Banka, ödemeleri Kurum tarafından uygunluğunu ve mal/hizmetin satın veya teslim alındığını belirten bir yazı ekinde kendi ve /veya Banka adına düzenlenmiş ulaşım ve konaklama, ödül ve promosyon ürünleri, reklam ve tanıtım, kırtasiye, sağlık ve sigorta, malzeme, araç ve gereç alımı kiralama ve organizasyon, vb. harcama faturalarını gönderecek ve Banka tarafından incelenerek 3. şahıs/kurumların hesabına havale yapılabilecektir.

…” hükmüne yer verilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (g) ve (i) bentlerinde ise;

“Madde 3:

g) Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dâhil hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,

i) Kamu geliri: Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri, ...” şeklinde tanımlamalar yapılmıştır.

Sözleşme ve mevzuat hükmü birlikte değerlendirildiğinde; Banka tarafından sözleşmeye istinaden Genel Müdürlüğe herhangi bir nakit paranın bağış veya yardım olarak verilmediği, sponsorluk anlaşması çerçevesinde Kurumca yapılacak giderleri fatura karşılığında Bankanın ödediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sözleşme şartlarında “bağış olarak yapılır” ifadesi bulunmayan ve kurum hesaplarına fiilen aktarılmayan bir tutarın bağış veya yardım kapsamında kamu kaynağı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından uygulamada mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.)