Sayıştay 8. Dairesi 42491 Kararı - Özel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 8

• Dosya No: 42491

• Tutanak No: 45483

• Tutanak Tarihi: 02.01.2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı ödeme yapılması.

161 sayılı ilamın 6 ncı maddesi ile; ... ... Müdürlüğü tarafından memurların yemek ihtiyaçlarının karşılanması için gönderilen ödeneğin Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak ... firmasına aktarılmak suretiyle memurlara ticket şeklinde ödeme yapılması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;

Memurların öğle yemeği yardımı ve bu haktan hangi esaslara göre yararlanacaklarının, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ile düzenlendiği, bu yönetmenlik hükümleri gereğince personele yemek çıkartılması hususunda gerekli çalışmaların yapıldığı,

Ancak kurum personelinin yemek yiyebileceği bir mekanın kurum içinde ve yakın çevresinde bulunamamış olması nedeniyle bir çözüme kavuşturulamadığını,

Müdürlük çalışanlarının bu haktan yararlanabilmesi için Müdürlük onayı ile bir yemek komisyonu oluşturularak ... merkez Öğretmenevi ile anlaşıldığı, daha sonra Öğretmenevinin Müdürlüğe fatura kesemeyeceğini bildirerek sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini, bunun üzerine Ticaret ve Sanayi Odasından 3 kap yemek bedeli için teklif alınarak muhtelif özel işletmeler ile sözleşme yapılarak çalışanların bu haktan yararlanması yoluna gidildiğini,

Ancak belli bir süre sonra bu işletmelerin de kendileri açısından bu uygulamanın karlılık içermediği, zarar ettikleri gerekçesi ile vazgeçtiklerini,

Bunun üzerine birçok kurumun … Restoran Servisleri firması ile anlaşarak personeline yemek hizmetinden faydalandırıldığının anlaşılması üzerine yemek komisyonunun iletişime geçtiğini, birçok kamu kurumunun yaptığı gibi çok cüzi bir tutar da olsa çalışanların yemek ihtiyacını karşılama yoluna gidildiğini,

2015 yılında Müdürlükte yapılan Sayıştay denetimi sonucunda yönetmeliğe aykırılık görülmesi üzerine … uygulamasından vazgeçilerek, yeniden Öğretmenevi ile yapılan görüşmeler sonucu Öğretmenevi yemek işletmesinin Kamu İktisadi İşletme Teşebbüsü haline getirilmesi ve mevzuatları yönünden üyeleri dışında da yemek satışına uygun hale getirilmiş olması nedeniyle fatura kesme sorununun çözülmesi üzerine personelin Öğretmenevi yemekhanesinden yemek yemeye başladığını,

Söz konusu durumun ilde personelin yemek ihtiyacının başkaca bir şekilde karşılanamaması üzerine gerçekleştiğini, yapılan ödemeler ve alınan hizmet ile personelin yemek ihtiyacının karşılanması birlikte değerlendirildiğinde kamu zararının doğmadığını, Yemekhanesi bulunmayan Müdürlüğün yemek ihtiyacı için harcadığı ve karşılığında yemek ihtiyacının giderildiği faturaların tamamının kamu zararı olarak gösterilmesinin hakkaniyete uygun olmadığını,

Yargılama esnasında Savcılık Makamının da;

“Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine ya da yargı raporuna konu edilen olayda olduğu gibi ... firmasına aktarma yapılarak memurlara ticket şeklinde ödeme yapılmasına açıkça cevaz verilmemekte ise de bu tür bir uygulamanın zorunluluktan kaynaklanıyor olması;

Ayrıca, yiyecek yardımının Kanunda öngörülen sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği, aksi halde yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında,

Bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği,

Öte yandan anılan Yönetmeliğin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesine göre kurum bütçesine konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceği,

Yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı,

Yemek yiyenlerden alınacak ücret tarifesinin ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlendiği,

İlgili kurumda çalışanlardan yemek ücreti alınıp alınmadığı konusunda raporda bir bilgi bulunmadığı ancak yemek yardımı olarak aktarılan tutardan personel başına düşen miktar dikkate alındığında,

Yemek bedelinin büyük bir kısmının çalışanlar tarafından karşılandığının anlaşıldığı,

Bu nedenle yapılan savunmaların yeterli görülerek işlemin yasal düzenlemelere uygunluğuna hükmolunmasının uygun olacağı” şeklindeki açıklaması ile yapılan işlemin yasal düzenlemelere uygun olduğu ve kamu zararına yol açılmadığını belirttiğini,

Yine ilamda yer alan üyeler … ile … ayrık görüşlerinde;

“... firmasına aktarma yapılarak memurlara ticket şeklinde ödeme yapılmasına Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde açıkça cevap verilmemekte ise de,

Bu tür bir uygulamanın zorunluluktan kaynaklanıyor olması; ayrıca, yiyecek yardımının kanunda öngörülen sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği;

Aksi halde; yemek yardımından faydalanan memurlara nazaran kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı,

Hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği ayrıca yemek yardımı olarak aktarılan tutardan personel başına düşen miktar dikkate alındığında, yemek bedelinin büyük bir kısmının çalışanlar tarafından karşılandığının anlaşıldığı, bu nedenle yapılan savunmaların yeterli görülerek işlemin yasal düzenlemelere uygunluğuna hükmolunması gerektiği” denildiğini,

Yukarıda yer verildiği üzere, yapılan işlem ile herhangi bir kamu zararına yol açılmadığını,

Kurum uygulamasının yaklaşık 10 yıldır böyle olduğunu,

Daha önce de uygulanan ve Sayıştay incelemesinden geçen bir uygulamanın bu defa kamu zararına yol açtığı yönündeki görüşün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Dilekçede özetle, memurların yemek İhtiyaçlarının karşılanması için gönderilen ödeneğin, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak

... firmasına aktarma yapılarak memurlara ticket şeklinde ödeme yapılması nedeniyle kamu zararına hükmedilmiş ise de, yapılan işlemde bir kamu zararının varlığından bahsedilemeyeceği, uygulamanın yaklaşık 10 yıldır sürdürülmekte olduğu ve bugüne kadar da yargılama konusu yapılmadığı ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması istenilmektedir.

Dilekçede ayrıca, müvekkil hakkında ileri sürülen 6 ayrı suçlamadan ilişiksiz kararı verilmesine ve yargılamada vekil ile temsil edilmesine rağmen, ilamda vekalet ücretine hükmedilmediği İfade edilmekte ve vekalet ücretine ilişkin itirazın da İncelenerek, ilişiksiz sayılan tüm suçlamalar için ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi talep edilmektedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine ya da Yargı Raporuna konu edilen olayda olduğu gibi … firmasına aktarılarak memurlara ticket şeklinde ödeme yapılmasına açıkça cevaz verilmemekte ise de bu tür bir uygulamanın zorunluluktan kaynaklanıyor olması; ayrıca, yiyecek yardımının Kanunda öngörülen sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Öte yandan anılan Yönetmeliğin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesine göre kurum bütçesine konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücreti tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmım karşılayacak şekilde bu rakamların üzerinde bir fiyat tespit edebilecektir.

Kurum çalışanlarından yemek ücreti alınıp alınmadığı konusunda Raporda bir bilgi bulunmamakta ise de, yemek yardımı olarak aktarılan tutardan personel başına düşen miktar dikkate alındığında yemek bedelinin büyük bir kısmının çalışanlar tarafından karşılandığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle talebin kabul edilerek Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; ... ...Müdürlüğünde, ... firmasından ihale yoluyla ayni olarak yemek satın alınmadığı, sadece firmaya memurlara verilen “ticket” şeklinde elektronik karta yükleme yapılarak her ayın ödeneği kadar ödeme yapıldığı, 2015 yılı Ocak-Şubat aylarında 209 kişi için kişi başı aylık ... TL, Mart -Mayıs aylarında 209 kişi için kişi başı aylık ...TL, Haziran ayında 213 kişi için kişi başı aylık ... TL, Ağustos ayında 32 kişi için kişi başı aylık ...TL, Eylül ayında 211 kişi için aylık kişi başı ...TL aktarılarak ödeme yapıldığı, yapılan ödemelerin yemek ihtiyacının giderilmesi yerine memurlara yemek ticketi vermek şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesine göre, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz.

Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.” denilmiş,

Anılan Yönetmeliğin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde de;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe

göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” hükmüne yer verilmiştir.

İlgili Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde ise;

“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.

Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.

Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” denilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, kişilere yemek yardımı karşılığında nakden bir ödeme yapılamayacağı, ticket verme şeklindeki uygulamaya ise mevzuatta izin verilmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla memurlara yapılacak yiyecek servisi giderlerinin karşılanması için gönderilen ödeneğin, ... firmasına aktarma yapılarak memurlara ticket şeklinde verilmesi Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırıdır.

Bu nedenle 161 sayılı ilamın 6 ncı maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Temyiz Kurulu ve 7.Daire Başkanı …, 2.Daire Başkanı … ile Üyeler …, … aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 02.01.2019 tarih ve 45483 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(Temyiz Kurulu ve 7.Daire Başkanı …, 2.Daire Başkanı … ile Üyeler …, …;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmiştir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan:

"Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek

yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarının buna göre hesaplanmasını temin için tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.)