Sayıştay 8. Dairesi 42073 Kararı - Özel Bütçe Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 8

• Dosya No: 42073

• Tutanak No: 43871

• Tutanak Tarihi: 13.12.2017

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sempozyuma katılan kamu görevlilerinin, iaşe ve ibate giderlerinin tamamı Kurumların bütçelerinden karşılanmasına rağmen, Başkanlığı tarafından ayrıca bu kişilere yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi.

57 sayılı İlamın 1’inci maddesinde, ….’da düzenlenen “…..” sempozyumu ile ….’da düzenlenen “….” sempozyumuna katılan kamu görevlilerinin, iaşe ve ibate giderlerinin tamamı Kurumların bütçelerinden karşılanmasına rağmen, ….. Başkanlığı tarafından ayrıca bu kişilere yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle …. TL’ye tazmin hükmolunmuştur.

... adına temyiz başvurusunda bulunan …. dilekçesinde,

6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. (İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.”

Bakanlar Kurulunca çıkarılan “Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar”ın 3’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;

“(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” hükümlerinin yer aldığını;

Bunlara rağmen Denetçi Raporunda;

“6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 34’üncü maddesi ve Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3 ’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir” hükmünün amir olduğu, bu maddede resmi kuruluşlar tarafından ödeme yapılmasının ‘veya’ bağlacıyla birinci cümleden ayrıldığı, bu nedenle de resmi kurumlar için özel anlaşma yapılma şartının aranmasına gerek olmadığı, ödemenin ... tarafından yapıldığı ve bu kurumun da resmi kurum olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, bu nedenle de sorguda belirtilen ödemelerin gündeliklerden düşülmesi gerektiği” ibarelerinin yer aldığını;

Konu ile ilgili mer’î mevzuat lafzi, amaçsal ve sistematik olarak analiz edildiğinde mezkûr ilam ve ona kaynak teşkil eden denetim raporunun hukuka aykırılığının açık ve bariz şekilde görülmekte olduğunu;

“Veya” bağlacı ile birbirine bağlanan öğelerin birbirinin seçeneği olduğunu; somut olaya bakıldığında, geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince;

-Yabancı devlet,

-Uluslararası kuruluş,

-Resmi diğer kuruluşlardan biri tarafından ödeme yapılması durumunun seçenekli olarak belirtildiğinin görüldüğünü;

Buradaki “özel anlaşma” nın maddede sayılan her üç tanım (yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi diğer kuruluşlar) için de geçerli olduğunun tartışmasız bir gerçek olduğunu; aksine bir yorumun hukuka aykırı olacağını;

İlamda yapıldığı gibi “veya” bağlacından sonra gelen öğenin bağlaçla cümleden ayrıldığı, bu nedenle resmi kurumlar için ayrıca özel anlaşma yapılma şartının aranmasına gerek olmadığı tespitinin, Türkçe dilbilgisi kurallarına uymadığı gibi 6245 sayılı Harcırah Kanununun 34’üncü maddesinin lafzına ve amacına da aykırı olduğunu;

...nun İlama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının ikinci fıkrası esas alınarak bir değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini; Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde bazı şartlar sayılarak bu durumların gerçekleşmesi halinde kurumların ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilecekleri hükmünün yer aldığını;

Birinci fıkradaki geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapılması durumunda bu ödemelerin gündeliklerden indirileceği hükmü emredici iken ikinci fıkradaki hükmün emredici nitelikte olmadığını; “Kurumlar hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” ibaresiyle Kurumlara tanınan daha aşağı miktarda bir gündelik ödeyebilme takdir yetkisinin, görevlendirileceklerin yazılı onayı şartına bağlandığını;

Hizmetin özelliği, mevcut ödenek miktarının yeterliliği ve özel bir anlaşmanın bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde; Kamu Kurumlarının indirimli gündelik ödeme yoluna gitmek zorunda olmadığı ve Sayıştay’ın Kamu Kurumlarının bu noktadaki takdir yetkisini sınırlandıramayacağı hususlarının Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasından hareketle gayet açık olduğunu; İlgili mevzuatın amir hükümlerinin Kuruma vermiş olduğu takdir hakkı hiçe sayılarak, Kurumun iradesinin yerine geçilmeye çalışıldığını;

Temyiz konusu Sayıştay İlamının 6’ncı sayfasında …’da düzenlenen sempozyumun masraflarının tamamının ….. Üniversitesi tarafından karşılandığının ……….na yazdığı 02.10.2015 tarih, 82953042 sayılı yazı ile iki kurum arasında 25.11.2015 tarihinde imzalanan Destekleme Protokolünden anlaşıldığından bahsedildiğini, Oysaki 25.11.2015 tarihli protokol incelendiğinde “...” konulu sempozyumun Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu tarafında kabul edilen Destekleme İlke Kararına dayanılarak desteklenmesi amacıyla düzenlendiğini; bu sebeple de ayrıntıları protokolde belirli giderlerin protokolde yer aldığı üzere ...nca karşılanmasının amaçlandığının görülebileceğini, Dolayısıyla bahsi geçen Destekleme Protokolünün iki kurum arasında imzalanmış “özel anlaşma” gibi yorumlanıp Bakanlar Kurulu Kararının 3'üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilemeyeceği ortada iken bu hususun Sayıştay İlamında gözden kaçırıldığının düşünüldüğünü,

İlamda yer alan Kamu Zararı Tablosu incelendiğinde Yapılması Gereken Ödeme sütununda ilgililere görevlendirildiği günler için 2 (iki) günlük %50 artırımlı ödemenin uygun değerlendirildiğinin görüldüğünü; bu iki günün hangi günler olduğunun anlaşılamamış olmakla birlikte gidiş ve dönüş günleri kastediliyor ise, gidilen günde iaşe ve ibate, dönülen günde ise iaşe masraflarının Kurumca karşılandığının sabit olduğunu; bu durumda İlamın yaklaşımı ile meseleye bakılacak olunursa, hiçbir şekilde hiçbir gün için gündelik verilmemesi gerektiğini; bu ödemelerin uygun bulunmasının ise kendi içinde çelişki olduğunu ve Harcırah Kanunu ruhunun yeni baştan sorgulanması anlamına geldiğini;

Gidiş ve dönüş arasındaki günlere ait yapılan gündelik ödemelerinin mükerrer ödeme olarak telakki edilip Kamu Zararı sütununda gösterilmesinin, Harcırah Kanununun 34’üncü maddesi ve bütününde hukuki karşılık bulmasının mümkün olmadığını; bu noktadan hareketle tesis edilen ödeme işleminde mükerrerlikten bahsedilemeyeceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Dilekçede özetle, ...’da düzenlenen “... ... ... Sempozyumu ile ...Enstitüsü tarafından ...'da düzenlenen “…. Sempozyumu”na katılan kamu görevlilerine ait tüm masraflar ... Başkanlığı ile …. bütçesinden karşılanmasına rağmen, katılımcılara ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiş ise de, konu ile ilgili mer’i mevzuat lafzî, amaçsal ve sistematik olarak analiz edildiğinde mezkûr ilam ve ona teşkil eden denetim raporunun hukuka aykırılığının açık ve bariz bir şekilde görüleceği, ilama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinin ikinci fıkrası esas alınarak değerlendirmeye tabi tutulmasının gerektiği; ilgili mevzuatın amir hükümlerinin Kurum’a vermiş olduğu takdir hakkının hiçe sayılarak Kurum iradesinin yerine geçilmeye çalışıldığı ifade edilmekte ve Dairece verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Temyiz dilekçesinde, yapılan ödemeye dayanak olarak gösterilen Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3. Maddesinin bir ve ikinci fıkralarında,

(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir” hükmü yer almaktadır.

İlam konusu olaya, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3. maddesinin ikinci fıkra hükmünün uygulanabilmesi, yani ...nca kurum personeline yurtdışı gündeliği ödenebilmesi için, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi katkıların,

• yabancı devlet,

• uluslararası kuruluş,

• resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmış olması gerekir.

Oysa, ... da gerçekleştirilen sempozyuma ait otel, yemek vs. tüm ihtiyaçlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında hizmet alımı olarak zaten ... bütçesinden karşılanmıştır. Dolayısıyla Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararının 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm, ilgililere ayrıca gündelik ödenmesinin gerekçesi olamaz.

Kaldı ki, ..., 5018 sayılı Kanuna ekli II Sayılı Cetvelde yer alan Özel Bütçeli bir idare olarak 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle Kurumca yurtdışına yapılan geçici görevlendirmelerde, kurum personeline ödenecek olan gündelik ve diğer unsurların (konaklama, uçak bileti vs.) yapılan hizmet alımı ihalesinden ayrık tutularak Harcırah Kanununda belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilerek ilgililere ödenmesi gerekirdi.

Buna rağmen 26-27/03/2015 tarihleri arasında ... da düzenlenen sempozyumda, işin niteliği gereğince yapılması gereken giderlerin (toplantı salonu ve dekor hizmetleri, teknik kurulum, baskılı materyaller, personel hizmetleri, kurum personeli dışında kalan katılımcıların konaklama vb. ) yanı sıra, tamamen Harcırah Kanununda belirlenen esaslar çerçevesinde tahakkuk ettirilerek kurum personeline ödenmesi gereken konaklama ve yemek giderleri ile yol ve transfer masrafları, sempozyuma ilişkin giderler kapsamında ihale yoluyla temin edilmiş ve bedeli ... Başkanlığı bütçesinden organizatör firmaya ödenmiştir. Yapılan uygulama Harcırah Kanununun ruhuna aykırı olup, bu işlemle Kanun hükümleri by-pas edilmiştir. Dolayısıyla kamu zararının yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Diğer taraftan 09-13/12/2015 tarihleri arasında ... da gerçekleştirilen sempozyumda, katılımcıların yol giderleri dışında kalan tüm masrafların ... ... Üniversitesi tarafından karşılandığı görülmektedir. Bu durumda ...nca, sempozyuma katılan kurum personeline ayrıca gündelik ödenip ödenmemesi, ya da 01.01.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2014/7128 sayılı Yurtdışı Gündeliklerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen tutardan daha aşağıda gündelik ödenmesi, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3. maddesinin ikinci fıkrasına göre tamamen Kurumun tasarrufunda olan bir işlemdir. Kurum iradesini herhangi bir indirime gitmeden gündeliğin tamamının ödenmesi yönünde kullanmıştır. Bu nedenle ... da ki sempozyuma katılan kurum personeline ödenen gündelikler nedeniyle herhangi bir kamu zararının bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle Daire kararının bozularak, kamu zararının yeniden hesaplanması için dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olur” denilmiş iken dosyanın duruşmalı görüşülmesi esnasında;

“İlamdaki tazmin hükmünün “...’da düzenlenen “... ... ... Sempozyumu” ile ilgili kısmının korunması gerekir.

...’ daki sempozyuma katılan kurum personeline ödenen gündelikler nedeniyle ise herhangi bir kamu zararının bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Buna göre tazmin hükmünün düzeltilmek suretiyle tasdiki gerekir” şeklinde değiştirmiştir.

Dairesi adına duruşma talebinde bulunan …. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

... tarafından 26-27 Mart 2015 tarihlerinde ...’da “... ... ...” adlı Sempozyum düzenlendiği ve sempozyumla ilgili olarak organizasyon hizmet alımı gerçekleştirildiği;

Yapılan hizmet alımı kapsamında, çeşitli kurumlardan katılımcı grubunun gidiş-dönüş uçak biletlerinin temininin, yurtiçi ve yurtdışındaki transferlerinin, tüm konaklamalarının, sabah, öğle ve akşam yemeklerinin ve diğer tüm organizasyon hizmetlerinin ... tarafından ödenen bedel karşılığında yüklenici firma tarafından koordine edildiği;

Söz konusu Sempozyuma ...ndan katılan toplam 8 kişiye 24-29 Mart 2015 tarihleri için 5 günlük yurtdışı gündeliği ödendiği görülmüştür.

...’da düzenlenen “...” sempozyumuna katılan …, .. ile …nün görev mahallindeki iaşe (yeme-içme) ve ibate (konaklama) masraflarının tamamının ... ... Üniversitesi tarafından karşılandığı, sempozyum paydaşlarından ……nün ...na yazdığı 02.10.2015 tarihli ve 82953042 sayılı yazı ile iki Kurum arasında 25.11.2015 tarihinde imzalanan Destekleme Protokolünden anlaşılmaktadır. Bu kişilere, ayrıca ... tarafından yol ve ikamet yevmiyesi ödendiği anlaşılmaktadır.

6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

…”

“Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur.

(İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” hükümleri bulunmaktadır.

25.01.2014 tarih ve 28893 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinde ise;

“(1) Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” denilmektedir.

...’da “... ... ...” adlı Sempozyumu ile ilgili olarak;

Temyiz dilekçesinde, yapılan ödemeye dayanak olarak gösterilen Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3. Maddesinin bir ve ikinci fıkralarında,

(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir” hükmü yer almaktadır.

İlam konusu olaya, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3. maddesinin ikinci fıkra hükmünün uygulanabilmesi, yani ...nca kurum personeline yurtdışı gündeliği ödenebilmesi için, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi katkıların,

• yabancı devlet,

• uluslararası kuruluş,

• resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmış olması gerekir.

...’da gerçekleştirilen sempozyuma ait otel, yemek vs. tüm ihtiyaçlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında hizmet alımı olarak zaten ... bütçesinden karşılanmıştır. Dolayısıyla Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararının 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm, ilgililere ayrıca gündelik ödenmesinin gerekçesi olamaz.

...’da düzenlenen “...” sempozyumu ile ilgili olarak;

09-13/12/2015 tarihleri arasında ... da gerçekleştirilen sempozyumda, katılımcıların yol giderleri dışında kalan tüm masrafların ... ... Üniversitesi tarafından karşılandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda ...nca, sempozyuma katılan kurum personeline ayrıca gündelik ödenip ödenmemesi, ya da 01.01.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2014/7128 sayılı Yurtdışı Gündeliklerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen tutardan daha aşağıda gündelik ödenmesi, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3. maddesinin ikinci fıkrasına göre tamamen Kurumun tasarrufunda olan bir işlemdir. Kurum iradesini herhangi bir indirime gitmeden gündeliğin tamamının ödenmesi yönünde kullanmıştır. Bu nedenle ... da ki sempozyuma katılan kurum personeline ödenen gündelikler nedeniyle herhangi bir kamu zararının bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla temyiz talebinin kısmen kabulü ile 57 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile ….. TL’ye verilen tazmin hükmünden, ...’da düzenlenen “...” sempozyumuna katılan kişilere ödenen harcırah için kamu zararı olarak hesaplanan ….. TL’nin düşülerek geriye kalan …… TL’nin ilamda adı geçen sorumluların uhdelerinde kalmak üzere DÜZELTİLEREK TASDİKİNE, Oyçokluğuyla

Karar verildiği 13.12.2017 tarih ve 43871 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye …’nun karşı oy gerekçesi:

“Mevzuatta yer alan tanımı ile harcırah, yasaya göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; yevmiye ise bu yasaya göre yolluk verilmesini gerektiren yolculuk ve oturmalar dolayısı ile ilgililere iaşe ve ibate giderlerinin karşılığı olarak miktarları yurtiçi görevlendirmeler için yılı Bütçe Kanunu ve yurtdışı görevlendirmeler için Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen gündeliği ifade etmektedir. Bu anlamda harcırah, kamu hizmetinin gerektirdiği görev sebebiyle; kişilerin katlandıkları zorunlu giderleri karşılamak amacıyla yapılan bir ödemedir.

Nitekim Harcırah Kanunu’nun 34’üncü maddesi ile Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3’üncü maddesinde yer alan, “Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir” şeklindeki hükmün de, mükerrer gündelik ödemesinin önüne geçmek için düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, kamu hizmetinin gerektirdiği görev sebebiyle kişilerin katlandıkları zorunlu giderlerin zaten kendi kurumlarınca ve yabancı bir üniversite tarafından fazlasıyla karşılandığı İlam konusu olayda, ilgililere ayrıca yurtdışı gündeliği ödenmesi Harcırah Kanununun düzenlenme amacına da aykırılık oluşturacaktır.

Bu itibarla, sorumlunun iddiaların reddedilerek verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.”

Üyeler …., ile …’ın karşı oy gerekçesi:

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. (İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.’

Bakanlar Kurulunca çıkarılan ‘Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;

‘(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ hükümleri yer almaktadır.

İlama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası esas alınarak bir değerlendirmeye tabi tutulması gerekmekte olup; ilgili maddede bazı şartlar sayılarak bu durumların gerçekleşmesi halinde kurumların ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Birinci fıkradaki geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapılması durumunda bu ödemelerin gündeliklerden indirileceği hükmü, emredici nitelikte iken ikinci fıkra hükmü emredici nitelikte değildir. Söz konusu fıkrada, ‘Kurumlar hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ denilmek suretiyle Kurumlara tanınan daha aşağı miktarda bir gündelik ödeyebilme takdir yetkisi, görevlendirileceklerin yazılı onayı şartına bağlanmıştır.

Bu nedenle, yapılan ödemeler mevzuata uygun olduğundan ilam hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.”

Üye …..’nün karşı oy gerekçesi:

6245 sayılı Harcırah Kanununun 14 üncü maddesinde “bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere” muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verileceği ve hamal, bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masraflarının da ayrıca tediye olunacağı ifade edilmiştir. Asıl olan görevlendirilen kişiye kanun gereği harcırahının ödenmesidir. Ancak bunun bazı istisnaları vardır.

Örneğin 6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinin son fıkrasında;

“Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” denilmekte, 25.01.2014 tarih ve 28893 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinde de bu hükme paralel olarak;

“(1) Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir” denilmektedir. Bu hükümler karşısında geçici görevle yabancı ülkelere giden kişiye bir ödeme yapılmışsa bu ödemenin gündelikten indirileceği açıktır. Söz konusu düzenlemelerde giderlerin karşılanmasından değil, bir ödeme yapılmasından söz edilmektedir. Ancak ilama konu olan kişilere her hangi bir ödeme yapılmamaktadır.

Yabancı ülkelere gidenlerin bazı giderlerinin karşılanması durumu 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinin 2 fıkrasında; “Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir” şeklinde düzenlenerek belli şartlara bağlanmıştır.

Burada idareye bir takdir yetkisi tanınmıştır. İdare gündeliği tam da ödeyebilir, belirlenen yasal miktardan daha aşağı da ödeyebilir. Ancak daha aşağı miktarda ödemeyi düşünmüşse bunu ilgiliye bildirmesi, bu şekilde eksik ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin de görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir. Ancak idare hizmetin özellikleri, mevcut ödenek durumu karşısında takdir yetkisini gündeliklerde bir indirime gitmeme yönünde kullanmıştır. Kaldı ki düzenlemede bunlara gündelik ödenmez denilmemiş, belirlenen miktardan daha az gündelik ödenebileceği ifade edilmiştir. Ayrıca asıl olan görevlendirilen kişiye yapılacak gündeliktir. Belli harcamalarının kendi kurumu ya da başka bir kurum tarafından karşılanmış olmasının sonuca bir etkisi de bulunmamaktadır. Gerçi organizasyon hizmetleri yanında konaklama ve yeme içme gibi esasen Harcırah Kanunun unsurları içinde yer alan ve bu Kanun hükümlerine göre karşılanması gereken ihtiyaçların da 4734 sayılı kanun çerçevesinde organizasyon hizmetlerine eklemlenmesi suretiyle bir anlamda Harcırah Kanununun işlevsiz hale getirilmesi de uygun değildir. Ayrıca kaynakların kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, mevzuata uygunluk yanında, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanması için gerekli önlemleri almaları beklenir. Ancak mevzuatta idareye farklı iki uygulama imkanı tanınmışken, kamu idaresinin yerine geçerek bunlardan sadece birinin yapılmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak bir hüküm vermek uygun olmaz. Tazmin hükmünün kaldırılması gerekir”