Sayıştay 8. Dairesi 40956 Kararı - Özel Bütçe

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40956

• Tutanak No: 44276

• Tutanak Tarihi: 04.04.2018

• Konu:

KARAR

Uygulama işinde; yeni birim fiyat yapılan “Şantiye sahasının kutu profil konstrüksiyonlu galvanizli sac ile çevrilmesi” imalatı için yükleniciye ödemede bulunulması;

1. 64 sayılı İlamın 2. maddesinin C) bendiyle; … yüklenimindeki … İşinde; YF.04 poz nolu “Şantiye sahasının kutu profil konstrüksiyonlu galvanizli sac ile çevrilmesi” imalatı için yükleniciye ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu (Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden İnşaat Mühendisi …), temyiz dilekçesinde özetle; (diğer sorumlularla birlikte) yapmış oldukları savunmadaki bilgi ve belgelere ek olarak Sayıştay Başkanlığının … Genel Müdürlüğünün 2011 Yılı hesabı hakkında çıkan 182 sayılı ilam örneği ve tebliğ belgesinin (dilekçe ekinde) sunulduğunu, bu Kararda; “Denetçi tarafından sorguya dayanak olarak gösterilen sözleşme hükmü işyerlerinin korunmasına yönelik olarak düzenlenen genel bir hükümdür. Denetçi tarafından kamu zararı olarak ileri sürülen koruma önlemleri ise restorasyonun doğru bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, dışarıdan gelen müdahaleler ve ziyaretçi akınını önlemek için İdare tarafından ayrıca sağlanan önlemler kapsamındadır. Bu sebeple herhangi bir kamu zararı oluşmamaktadır.” denildiğini, ayrıca Camiinin mülkiyet sahibi olan … Dini İslam Birliği Manastır Müftülüğü ile proje müellifi olan … Milli Konservasyon Merkezinin direkt talimatları ile yapılan bu imalatlardan İdarelerinin sorumlu tutulmasının, yurtdışında yapılan işlerdeki zorlukların ve engellemelerin dikkate alınmadan, sadece ülkemizin standartları, birim fiyatları ve yoruma açık şartnamelerinin baz alınarak değerlendirilme yapılmasının gerçeklerle bağdaşmadığını, bu hususta herhangi bir kamu zararı olmadığını, sonuç olarak; bu ilam maddesi bendinde taraflarınca ödenmesi gerektiği belirtilen kamu zararı tutarının kaldırılmasını talep ettiklerini ifade etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede ilamın 2. maddesine ilişkin olarak; … İşinde gerek YF.04 poz nolu “Şantiye sahasının kutu profil konstrüksiyonlu galvanizli saç ile çevrilmesi”, gerekse YFA.05 poz nolu “Hava geçişli branda ile bina cephesinde fon yapılması” işleri için yükleniciye ödemede bulunulması nedeniyle tazmin hükmü verilmiş ise de; savunmalarında açıklandığı üzere herhangi bir kamu zararının oluşmadığının ileri sürüldüğü ve tazmin hükmünün kaldırılmasının istenildiği ifade edildikten sonra; işe ait sözleşmenin “İşin ve İşyerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18. maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında; “Yüklenicinin iş ve işyerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapıldığı, YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise; “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmünün yer aldığı; bu nedenle talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu …, aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunan ve 40946 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlulardan … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında; “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek (vakıf kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri kapsamında yapılan yapım işlerinde dikkate alınacak temel düzenleme olan) Uygulama İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine atıf yapılmıştır. Bu Şartnamenin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise; “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu bu hüküm, ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.

İlamda tazmin hükmü, ““galvanizli sac ile inşaat mahallinin çevrilmesi” yahut “branda tedbiri ile koruma tedbiri alınması” gibi uygulamaların Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin yukarıda belirtilen maddesi gereğince iş ve iş yerlerinin korunmasına yönelik güvenlik ve koruma önlemleri olarak nitelendirilmesi gerektiğinden hareketle bunlar için yapılan harcamalardan dolayı sözleşme yapıldıktan sonra herhangi bir ücret talep edilemeyeceği” ana gerekçesi üzerine kurulmuştur.

Öncelikle, gerek 02.07.1974 tarih ve 7/8602 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılan ve 12.09.1974 tarih ve 15004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün Kazı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri başlıklı Üçüncü Kısımında yer alan 18 inci maddedeki;

“Belediye sınırları içinde meskûn bölgelerde, yapı kazılarına başlamadan önce yapı alanının çevresi ortalama 2 metre yükseklikte tahta perde ile çevrilecek, payandaları içten vurulacak ve bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunacaktır.

Yapının oturacağı alanın çevresinin açık ve geniş olması halinde tahta perde yerine kazı sınırı gerisinden başlamak üzere 90 - 100 santimetre yükseklikte bir korkuluk yapılacaktır.” ve

Yıkım İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri başlıklı Beşinci Kısımında yer alan 131 inci maddedeki;

“Yıkılacak kısmın etrafında, en az yapı yüksekliğinin iki katına eşit güvenlik alanı bırakılacak ve bu alan korkulukla çevrilecektir.

Boş alan bulunmaması gibi nedenlerle bu yükümün yerine getirilmesi olanağı yoksa, yıkım sırasında fırlayacak parçaların etrafa zarar vermesini, önlemek için, yapı etrafı gerekli yükseklik ve dayanıklılıkta bir perde ile çevrilecektir.”

Hükümleri, gerekse … Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 05.10.2013 tarih ve 28786 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin “Kazı işleri, kuyular, yeraltı işleri, tünel ve kanal işleri” başlıklı 62 nci maddesinin (c) fıkrasındaki;

“Meskûn mahallerde, yapı alanının çevresi yeterli yükseklik ve sağlamlıkta uygun malzemeden yapılmış perde ile çevrilerek ikaz ve uyarı için gerekli düzenlemeler yapılır, bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunur.”

Hükmü karşısında bu mevzuat maddelerinde sayılan imalatlara benzer imalatlar olarak “galvanizli sac ile inşaat mahallinin çevrilmesi” yahut “branda tedbiri ile koruma tedbiri alınması” gibi imalatların güvenlik ve koruma önlemi olarak yapıldığı hususu tereddüde yer vermeyecek şekilde açıktır. Olayın bu boyutluyla tazmin hükmü mevzuata uygundur.

Ayrıca, “galvanizli sac ile inşaat mahallinin çevrilmesi” imalatının, … Genel Müdürlüğü tarafından 2016 yılı Birim fiyatlarında “V.0613 Şantiye Çevresinin Galvanizli Sac İle Çevrilmesi” poz nosu ile yerini almış olması ve tarifinde;

“Cami dışında bina çevresinde yaya trafiğine yön vermek, ziyaretçilerin ve yayaların herhangi bir üzücü olayla karşılaşmaması, can ve mal güvenliği içerisinde şantiye çevresinde gidiş gelişlerinin sağlanabilmesi için, idare ve cami yetkililerinin belirlediği yerlerde, 40/40/2 kutu profillerle karkas oluşturulması, karkasın 2 kat antipas, 2 kat yağlı boya ile boyanması, üzerine 0,7 mm kalınlığında sıcak daldırma galvanizli trapez kesitli sac kaplanması işine ait her türlü işçilik, malzeme, işyerindeki yatay-düşey taşıma, yüklenici karı ve genel giderler dâhil 1 m² bedeli:

NOT: Çıkan malzeme yükleniciye aittir.”

Denilmiş olması, bu imalatın güvenlik ve koruma önlemi olarak yapılmış olma niteliğini değiştirmemektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, teklif birim fiyat cetvelinde yer almayan ve yeni birim fiyat yapılmak suretiyle ödemesi gerçekleştirilen güvenlik ve koruma önlemi kapsamındaki imalatlar kamu zararına sebebiyet verdiğinden; sorumlunun (sorumluların) temyiz dilekçesindeki iddialarının reddedilerek 64 sayılı İlamın 2. maddesinin C) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Üyeler; …, …, …, …, …, …, … ve …’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) 6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle,

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üyeler; …, …, …, …, …, …, … ve …’ın;

İlama dayanak olarak gösterilen ve Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin ilgili maddesine atıfta bulunan sözleşme hükmü, işyerlerinin korunmasına yönelik olarak düzenlenen genel bir hükümdür. İlamda kamu zararı olarak ileri sürülen koruma önlemleri ise; restorasyonun doğru bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, dışarıdan gelen müdahaleler ve ziyaretçi akınını önlemek için İdare tarafından ayrıca sağlanan önlemler kapsamında olup, (ilamdaki gibi) geniş bir yorumla genel hüküm içerisinde değerlendirilebilecek nitelikte değildir. Bu anlamda, Uygulama İşleri Genel Şartnamesi kapsamında değerlendirilebilecek olan ve yüklenicinin uhdesinde olan genel güvenlik ve koruma önlemleri; işçi sağlığı ve iş güvenliğine yönelik (iskele taşıma kapasitesini gösterir levhalar, baret, kep, gözlük, yangın tüpleri gibi malzemeler, kamera sistemleri, bekçi, iş yerinin sigortalanması vb.) tedbirler olabilir.

Kaldı ki, … Genel Müdürlüğü tarafından 2016 yılı birim fiyatlarında (dilekçe ekindeki) “V.0613 Şantiye Etrafının Galvanizli Sac İle Çevrilmesi” poz nolu imalat, yerini almış olup, bundan sonra yapılan benzer işlerde sac ile şantiye etrafının kapatılması imalatı zaten yapılabilecektir. Bu pozun tanımında yer alan “cami dışında bina çevresinde yaya trafiğine yön vermek, ziyaretçilerin ve yayaların herhangi bir üzücü olayla karşılaşmaması, can ve mal güvenliği içerisinde şantiye çevresinde gidiş gelişlerinin sağlanabilmesi için” ifadesi de ilama konu imalatların yapıyı değil de vatandaşları korumak için yapıldığını teyit eder niteliktedir.

Son olarak, Bölge Müdürlüğünün bünyesinde yürütülen restorasyon uygulamalarının çoğunluğunun turist ve yaya akışının yoğun olduğu şehir merkezlerinde olması da; yapılan imalatların, her gün milyonlarca insanın geçiş sağladığı bu alanlarda restorasyon uygulamalarının sağlıklı ve hızlı bir şekilde yürütülebilmesi için bir zorunluluk olduğunu da açıkça göstermektedir.

Tüm bu sebeplerden ötürü, yapılan uygulamada kamu zararının oluştuğundan bahsetmek mümkün olmadığından sorumlunun (sorumluların) temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.