Sayıştay 8. Dairesi 40946 Kararı - Özel Bütçe

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40946

• Tutanak No: 44275

• Tutanak Tarihi: 04.04.2018

• Konu:

KARAR

Uygulama işinde; yeni birim fiyat analizinde girdilerin emsal poza göre hatalı alınması;

9. 64 sayılı İlamın 1. maddesinin O) bendiyle; … yüklenimindeki … İşinde; YF.21.210 poz nolu “Rendesiz ve çatı örtüsünün altı tahta kaplamalı ahşap çatı yapılması” imalatı yeni birim fiyat analizinde girdilerin emsal poza göre hatalı alındığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen Sorumlular, ilam maddesinin tamamı için GENEL AÇIKLAMA ve SORUMLULARIN EKSİK TESPİTİ konusunda yaptıkları açıklamalardan sonra ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde İLAM MADDESİNİN O) BENDİNİN KALDIRILMASINA ilişkin olarak ise özetle; Y.F.21.210 poz nolu yeni birim fiyat analizi hazırlanırken ilamda da belirtildiği şekilde yerinde kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda ölçü ve miktarları hesaplanarak birim imalattaki malzeme miktarının belirlendiğini, malzeme miktarındaki artış oranında da işçiliklerde artış yapıldığını, hakediş ödemesine esas ekli çatı kereste tahkikinde görüleceği üzere yeni analizde yer alan kereste miktarındaki artışın nedeninin sadece kaplama tahtasının 2 mm daha kalın olması değil yerinde kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda ölçü ve miktarlarının 21.210 pozundaki miktarlardan fazla olması olduğunu (bu durumun dilekçe ekinde görülebileceğini), sonuç olarak; bu ilam maddesi bendinde taraflarınca ödenmesi gerektiği belirtilen kamu zararı tutarının kaldırılmasını talep ettiklerini ifade etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaası, ilam maddesinin A) bendine ilişkin olarak yukarıda işbu Temyiz Kurulu İlamının 1. maddesinde belirtildiği gibidir.

Yukarıda adları sayılan duruşmaya katılan sorumlular ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra (yine yukarıda adı sayılan duruşmaya katılmayan sorumlunun ise dosya üzerinde ve gıyabında),

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamda tazmin hükmü, “YF.21.210 poz nolu “Rendesiz ve çatı örtüsünün altı tahta kaplamalı ahşap çatı yapılması” imalatı yeni birim fiyat analizinde girdilerin emsal poza göre hatalı alındığı” ana gerekçesi üzerine kurulmuş, bu gerekçe de “imalata ilişkin yeni birim fiyat analizi incelendiğinde malzeme olarak yer alacak kereste miktarı tespit edilirken toplam kereste miktarının (52.287 m³) çatı alanına (666,75 m²) bölünmek suretiyle birim imalattaki kereste miktarının zayiatıyla birlikte 0,082 m³ olarak bulunduğunun görüldüğü, yeni birim fiyat analizi yapılması esaslarında yer almayan bu yöntemin dayanaksız bir uygulama olduğu, zira çatıda kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda ölçü ve miktarları belli olduğundan yapılacak tahkikle de birim imalattaki malzeme miktarının bulunabileceği, diğer taraftan yeni birim fiyat analizinin yapılmasında emsal alınan … Bakanlığı’na ait 21.210 nolu “Çam kerestesi ile ahşap oturtma çatı yapılması (çatı örtüsü altı tahta kaplı olup, kerestesi rendesizdir)” pozunun tanımına bakıldığında yapım şartlarının YF.21.210 nolu poz ile aynı olduğunun görüleceği, iki poz arasındaki tek fark olarak, 21.210 nolu pozda ahşap çatı üzerine en az 18 mm kalınlıkta tahta döşenmesi istenirken YF.21.210 nolu pozda bu kalınlığın 20 mm olarak belirlenmesi olduğu, her iki pozun malzeme miktarına bakıldığında ise YF.21.210 nolu pozda, yukarıda da bahsedilen hesaplama nedeniyle 0,082 m³ kereste miktarı analize dahil edilirken 21.210 nolu pozda malzeme miktarının 0,05 m³ olarak belirlendiği, benzer şekilde emsal pozda 1,2 saat olarak belirlenen işçilik girdilerinin yeni birim fiyatta 1,968 olarak dikkate alındığı, ahşap çatı üzerine aralıksız olarak döşenmesi istenen tahtanın 21.210 nolu pozdan farklı olarak sadece 2 mm daha kalın olmasının, malzemenin ve işçiliğin emsal poza göre % 60 oranında artırılmasına makul bir gerekçe olarak düşünülemeyeceği” şeklindeki değerlendirmelere dayandırılmıştır.

İlamda yapılan değerlendirmelerden görüleceği üzere; Denetçi tarafından, sadece sorguya gönderilen savunmalar ve fotoğraflar üzerinden tahta kalınlığı esas alınarak bir yargıya varılmış olmasına karşın, (bu yargı üzerine kurulan) ilamda da belirtildiği şekilde YF.21.210 poz nolu yeni birim fiyat analizi hazırlanırken İdarece yerinde kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda ölçü ve miktarları hesaplanarak birim imalattaki malzeme miktarı belirlenmiş, malzeme miktarındaki artış oranında da işçiliklerde artış yapılmıştır. Diğer bir ifadeyle, yapılan hesaplamalarda sadece tahta kalınlığında artış (18 mm’den 20 mm’ye) değil, birim imalattaki kereste miktarındaki artış (0,05 m³’den 0,082 m³’e) dikkate alınmış ve buradaki artış % 60 olduğundan; işçilik girdisindeki artış da % 60 olarak gerçekleştirilmiştir.

Söz konusu artışın hesabının tahkik üzerinden değil de toplam kereste miktarının çatı alanına bölünmesi suretiyle yapılması ilamda dayanıksız olarak nitelendirilse de; çatı alanının çatıda kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payandaların tamamını kapsamakta olması nedeniyle İdarece uygulanan yöntemin makul olduğu söylenebilir.

Kaldı ki, ister tahta kalınlığı olsun, isterse de kereste miktarındaki artış olsun imalat girdisinde bir artış olduğu kesin olduğundan (bu artışın İdarece yapıldığı şekilde hesaplanamayacağı kabul edilse bile); ilamdaki gibi doğrudan … Bakanlığı’na ait 21.210 nolu pozdaki analiz miktarlarının kullanılmasının hakkaniyete uygun düşmeyeceği de aşikârdır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, yeni birim fiyat yapılan “YF.21.210 poz nolu “Rendesiz ve çatı örtüsü altına tahta kaplamalı ahşap çatı yapılması” imalatı analizindeki girdi artışları sadece kaplama tahtasının 2 mm daha kalın olmasından değil, yerinde kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda (bunun sonucunda kereste ve işçilik) ölçü ve miktarlarının emsal alınan 21.210 pozundaki miktarlardan fazla olmasından kaynaklandığından; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek 64 sayılı İlamın 1. maddesinin O) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, (Üye …’un aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …’un;

İmalata ilişkin yeni birim fiyat analizi incelendiğinde malzeme olarak yer alacak kereste miktarı tespit edilirken toplam kereste miktarı (52.287 m³) çatı alanına (666,75 m²) bölünmek suretiyle birim imalattaki kereste miktarı zayiatıyla birlikte 0,082 m³ olarak bulunmuştur. Yeni birim fiyat analizi yapılması esaslarında yer almayan bu yöntem dayanaksız bir uygulamadır. Zira çatıda kullanılan lata, mertek, aşık, dikme ve payanda ölçü ve miktarları belli olduğundan yapılacak tahkikle de birim imalattaki malzeme miktarı bulunabilirdi. Diğer taraftan, yeni birim fiyat analizinin yapılmasında emsal alınan Bakanlığı’na ait 21.210 nolu “Çam kerestesi ile ahşap oturtma çatı yapılması (çatı örtüsü altı tahta kaplı olup, kerestesi rendesizdir)” pozunun tanımına bakıldığında yapım şartlarının YF.21.210 nolu poz ile aynı olduğu görülmekte olup, iki poz arasındaki tek fark olarak; 21.210 nolu pozda ahşap çatı üzerine en az 18 mm kalınlıkta tahta döşenmesi istenirken YF.21.210 nolu pozda bu kalınlık 20 mm olarak belirlenmiştir. Her iki pozun malzeme miktarına bakıldığında ise YF.21.210 nolu pozda, yukarıda da bahsedilen hesaplama nedeniyle 0,082 m³ kereste miktarı analize dâhil edilirken 21.210 nolu pozda malzeme miktarı 0,05 m³ olarak belirlenmiş, benzer şekilde emsal pozda 1,2 saat olarak belirlenen işçilik girdileri yeni birim fiyatta 1,968 olarak dikkate alınmıştır.

Bu itibarla, ahşap çatı üzerine aralıksız olarak döşenmesi istenen tahtanın 21.210 nolu pozdan farklı olarak sadece 2 mm daha kalın olması, malzemenin ve işçiliğin emsal poza göre % 60 oranında artırılmasına makul bir gerekçe olarak düşünülemeyeceğinden; tazmin hükmü bu yönüyle (konunun esası yönünden) yerindedir.

Ancak, işin inşaat kısmıyla ilgili bir imalatta yeni birim fiyat analizinde girdilerin emsal poza göre hatalı andığı gerekçesiyle verilen tazmin hükmünde bahsi geçen imalata ait fiyat analizinde (kontrollüğün tespit ve teklifleri esas alınarak inceleme yapanlar olarak) Yapı Denetim Elemanları kısmında imzası bulunan İnşaat Mühendisi … sorumluluğa dâhil edilmez iken; işin makine kısmından sorumlu Makine Mühendisi …’ın herhangi bir illiyet bağı bulunmadan sorumluluğa dâhil edilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, tazmin hükmü bu yönüyle (sorumluluk yönünden) ise yerinde olmayıp, temyiz dilekçesindeki sorumluluğa ilişkin iddiaların kabul edilerek, tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak sorumlu olmadığı halde sorumluluk tevcih edilenlerin uhdesinden sorumluluklarının kaldırılmasını ve gerçekte sorumluluk tevcih edilmesi gerekenlerin sorumluluğa dâhil edilmesini teminen yeni bir hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesi gerekir.