Sayıştay 8. Dairesi 40946 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40946

• Tutanak No: 44275

• Tutanak Tarihi: 04.04.2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Uygulama işinde; Uygulama İşleri Genel Şartnamesine aykırı olarak İdarece güvenlik iskelesi bedeli ödenmesi;

3. 64 sayılı İlamın 1. maddesinin C) bendiyle; … yüklenimindeki … İşinde; “YF.V.0601 poz nolu “Kemer, kubbe, tonoz vb. işlerde güvenlik iskelesi yapılması işçiliği” imalatında Uygulama İşleri Genel Şartnamesine aykırı olarak İdarece güvenlik iskelesi bedeli ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen Sorumlular, ilam maddesinin tamamı için GENEL AÇIKLAMA ve SORUMLULARIN EKSİK TESPİTİ konusunda yaptıkları açıklamalardan sonra ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde İLAM MADDESİNİN C) BENDİNİN KALDIRILMASINA ilişkin olarak ise özetle; projede korunması gerektiği belirtilen duvarlar üzerine yapılmış olan yer yer çökmüş olan çelik putrelli betonarme (projede sökümü öngörülen) tabliyelerin kontrollü bir şekilde etap etap sökümü/yıkımı için, tamamen dayanımını yitirmiş olan bu çelik putrellerin askıya alınmasının gerektiğini, dolayısıyla bu iskelenin, tarihi yapının korunmasını sağlamak için kurulmuş olup kesinlikle genel şartnameye konu olan güvenlik iskelesi olmadığını, bu alanlarda askıya alma işlemi yapılarak putrellerin bastığı ve korunması gerekli taşıyıcı duvarların zarar görmemesinin sağlandığını, iskele kurularak demir putrellerin ve betonun sökümünün yapıldığını (bunun dilekçe ekinde görülebileceğini), bu imalatın ödemesinin; hazırlanan “YF.V.601 kemer, kubbe, tonoz, tavan ve benzeri işlerde güvenlik iskelesi yapılması” tarifiyle iskele kurularak, … Bakanlığı 18.185 pozu ile yıkım, söküm tarifinde; “Patlayıcı madde kullanmadan, demirli ve demirsiz beton inşaatın yıkılması, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, demirli ve demirsiz beton inşaatın yıkılması” sökümü pozu ile yapıldığını, 2013 yılı 18.185 pozu 1 m3 teklif bedelinin … TL olduğunu, 2013 yılı YF.V.0601 pozu 14 m3 bedelinin 14 x … TL = … TL olduğunu (25 cm kalınlığında 1 m3 beton tabiiye sökümü için ortalama 3,5 m yüksekliğinde olmak üzere toplam 1 / 0,25 x 3,5 = 14 m3 YF.V.0601 pozundan ödeme yapıldığını, bu alanlarda yapılan 1 m3 beton tabliye sökümü için iskele dahil … TL ödeme yapıldığını, YF.V.0601 analizinin; restorasyon işinin güvenliği amacıyla, korunması gerekli duvarların restorasyonu için yıkılmadan korunması amacıyla askıya alma iskelesi analizi olup, teklif birim fiyatı bulunan INS 91 ve INS 53 (askıya alma iskelesi)’nden farklılık gösterdiği için analiz yapıldığını ve fiyatının da yerinde yapılan uygulama esas alınarak belirlendiğini, YF.V.0601 analizinin bedelinin; INS 91 + INS 53 (askıya alma işçilik ve malzeme bedeli) toplam bedelinin yaklaşık yarısı tutarında olduğunu, INS 91 pozunda 1 m3 bedelin … TL, INS 53 pozunda 1 m3 bedelin … TL, toplam bedelin … TL olduğunu, şayet yeni askı iskelesi analizi yapılmadan sözleşme fiyatları ile askı iskelesi ödenmiş olsa idi 1 m3 askı iskelesi için … TL yerine … TL ödenmiş olunacağını, diğer yandan 2015 yılı itibari ile … Genel Müdürlüğü birim fiyat tariflerinde “V.0301/A1 Eski Eser Yapı Özgün Beden Duvarlarına, Tonoz, Kubbe, Döşeme, Tavan, Mahfile Mesnetlenmiş veya Birleştirilmiş (Aderans Sağlamış) Betonarme Tabiiye, Kiriş, Kolon, Demirsiz Beton vb. İmalatın Özgün Yüzeylere Zarar Vermeden İtinalı Olarak Kırılması ve Gerektiğinde Kesilmesi, Kalıntılarının Temizlenmesi” olarak yer alan ve tam da Hamamda yerinde yapılan uygulamayı tarif eden işin birim fiyatı 2013 rayiçleriyle hesaplandığında 1 m3 bedelinin … TL olarak belirlenmekte olduğunu, dolayısıyla iskele + söküm olarak ödenmiş olan uygulamaya ait bedelin (… TL), birim fiyatlara dahil edilmiş olan V.0301/A1 pozu bedelinden (… TL) daha düşük olduğunu, sonuç olarak; bu ilam maddesi bendinde taraflarınca ödenmesi gerektiği belirtilen kamu zararı tutarının kaldırılmasını talep ettiklerini ifade etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaası, ilam maddesinin A) bendine ilişkin olarak yukarıda işbu Temyiz Kurulu İlamının 1. maddesinde belirtildiği gibidir.

Yukarıda adları sayılan duruşmaya katılan sorumlular ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra (yine yukarıda adı sayılan duruşmaya katılmayan sorumlunun ise dosya üzerinde ve gıyabında),

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamda tazmin hükmü, “YF.V.0601 poz nolu “Kemer, kubbe, tonoz vb. işlerde güvenlik iskelesi yapılması işçiliği” işinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı olarak idarece güvenlik iskelesi bedeli ödendiği” ana gerekçesi üzerine kurulmuş, bu gerekçe de “İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18. maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Uygulama İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine atıf yapıldığı, bu Şartnamenin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise; “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmünün yer almakta olduğu, YF.V.0601 poz no’lu “Kemer kubbe tonoz vb. işlerde güvenlik iskelesi yapılması işçiliği” işi yeni birim fiyat analizi incelendiğinde bu analiz için yararlanılan V.0601 nolu Vakıflar pozunun askıya alma iskelesi olduğu ve (sorguya gönderilen) savunmalarda da her ne kadar analizin adında güvenlik ifadesi kullanılmış ise de projede korunması gerektiği belirtilen duvarların üzerine yapılmış olan, yer yer çökmüş ve projede sökümü öngörülen çelik putrelli betonarme tabliyelerin kontrollü bir şekilde sökümü veya yıkımı için çelik putrellerin askıya alınması zorunluluğundan kaynaklanan bir askı iskele olduğu ifade edilmiş olmasına karşın; askıya almanın bir yapıyı yıkılmaması için geçici olarak destekleme işlemi olduğu düşüncesinden hareketle yapılan incelemeden uygulamanın askıya alma işleminden ziyade sökülecek çelik putrelli ve üzeri tabliyelerle ilgili söküm için güvenlik tedbiri almak olduğu, koruma ve güvenlik tedbirleri kapsamında bir işlem yapıldığının tespit edildiği, aynı zamanda İdarece hazırlanan ve işe ait yüklenicinin teklif ekinde yer alan teklif birim fiyat cetvelinin 91 inci sırasında askıya alma iskelesi öngörüldüğü göz önüne alınırsa yeni birim fiyat analizi yapılan uygulamanın askıya alma işleminden farklı bir uygulama olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre güvenlik için kurulan iskele bedelinin idarece ödenmesinin mümkün olmadığı” şeklindeki değerlendirmelere dayandırılmıştır.

Temyiz dilekçesinde yapılan açıklamalardan anlaşıldığı üzere; projede korunması gerektiği belirtilen duvarlar üzerine yapılmış olan yer yer çökmüş olan çelik putreili betonarme tahliyelerin (projede sökümü öngörülen tahliyeler) kontrollü bir şekilde etap etap sökümü/yıkımı için, tamamen dayanımını yitirmiş olan bu çelik putrellerin askıya alınması gerekmiş olduğundan; ihtilafa konu olan iskele, tarihi yapının korunmasını sağlamak için kurulmuştur.

Bu anlamda, söz konusu iskeleyi gerek 02.07.1974 tarih ve 7/8602 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılan ve 12.09.1974 tarih ve 15004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü gerekse de … Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 05.10.2013 tarih ve 28786 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamında olan güvenlik iskeleleri olarak görmek mümkün olmadığından; Uygulama İşleri Şartnamesinde sözü edilen güvenlik ve koruma önlemi olarak nitelendirmek de mümkün değildir.

Kaldı ki, ilamda “yüklenicinin teklif ekinde yer alan teklif birim fiyat cetvelinin 91 inci sırasında askıya alma iskelesi öngörüldüğü göz önüne alınırsa yeni birim fiyat analizi yapılan uygulamanın askıya alma işleminden farklı bir uygulama olduğunun anlaşıldığı” ifade edilmekte ise de; yeni birim fiyat yapılan söz konusu imalatın teklif birim fiyattaki imalatın yerine yapıldığı göz önüne alınacak olunursa “askı iskelesi” olma özelliğinin korunmuş olabileceğinin (nitekim de öyle olduğunun) tabii olduğu da aşikârdır.

Son olarak, bu imalatın ödemesi; hazırlanan “YF.V.601 kemer, kubbe, tonoz, tavan ve benzeri işlerde güvenlik iskelesi yapılması” tarifiyle iskele kurularak, … Bakanlığı 18.185 nolu “Patlayıcı madde kullanmadan, demirli ve demirsiz beton inşaatın yıkılması, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, her türlü işçilik, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, demirli ve demirsiz beton inşaatın yıkılması” sökümü pozu ile yapılmıştır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, kurulan iskele ile iş ve işyerinin güvenliği ve korunması yerine poz tanımında belirtilen kemer, kubbe, tonoz vb. işlerde askıya alma işlemi yapılarak putrellerin bastığı ve korunması gerekli taşıyıcı duvarların zarar görmemesinin sağlandığı, demir putrellerin ve betonun sökümünün yapıldığı, dolayısıyla yeni birim fiyat yapılan imalatın işin yapılabilmesi için gerek duyulan zorunlu bir imalat olduğu anlaşıldığından; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek 64 sayılı İlamın 1. maddesinin C) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, (Üye …’un aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …’un;

İdarece hazırlanan ve yüklenicinin teklif ekinde yer alan işe ait teklif birim fiyat cetvelinin 91 inci sırasında askıya alma iskelesi öngörüldüğü göz önüne alınırsa yeni birim fiyat analizi yapılan uygulamanın askıya alma işleminden farklı bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, ilamda yer alan mevzuat hükümlerine göre güvenlik için kurulan iskele bedelinin İdarece ödenmesi mümkün olmayıp, tazmin hükmü bu yönüyle (konunun esası yönünden) yerindedir.

Buna karşın, işin inşaat kısmıyla ilgili güvenlik koruma önlemi olarak yapılan yeni imalatın Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümleri gereğince yüklenicinin sorumluluğunda olduğu ve İdarece bu imalatlar için yapılan ödemelerin kamu zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle verilen tazmin hükmünde bahsi geçen imalata ait fiyat analizinde (kontrollüğün tespit ve teklifleri esas alınarak inceleme yapanlar olarak) Yapı Denetim Elemanları kısmında imzası bulunan İnşaat Mühendisi … sorumluluğa dâhil edilmez iken; işin makine kısmından sorumlu Makine Mühendisi …’ın herhangi bir illiyet bağı bulunmadan sorumluluğa dâhil edilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, tazmin hükmü bu yönüyle (sorumluluk yönünden) ise yerinde olmayıp, temyiz dilekçesindeki sorumluluğa ilişkin iddiaların kabul edilerek, tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak sorumlu olmadığı halde sorumluluk tevcih edilenlerin uhdesinden sorumluluklarının kaldırılmasını ve gerçekte sorumluluk tevcih edilmesi gerekenlerin sorumluluğa dâhil edilmesini teminen yeni bir hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesi gerekir.