Sayıştay 8. Dairesi 40937 Kararı - Özel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40937

• Tutanak No: 44280

• Tutanak Tarihi: 04.04.2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Uygulama işinde; aynı alana uygulanan sıva altı dolgu bedelinin mükerrer ödenmesi;

1. 64 sayılı İlamın 32. maddesinin B) bendiyle; … yüklenimindeki … İşinde; 528,451 m²’lik aynı alana uygulanan V.1661/A ve V.1664/A poz nolu imalatların ödemeleri yapılırken V.0130/D nolu poz bedelinin mükerrer ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu (Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü …), temyiz dilekçesinde özetle; konu ile ilgili olarak sorgu cevabında belirttiği açıklamalara ilaveten; eski eser yapılarda duvarlara zaman içerisinde çeşitli malzemelerle dokularına uymayan sıva müdahaleleri yapıldığından öncelikle sıva raspası yapılarak, bu raspa sonucu tüm yüzeylerden duvar dokusuna uymayan sıva malzemelerinin itina ile temizlendiğini, bilindiği üzere eski yapıların duvarlarının genellikle (sıvalı yapılanları) moloz taş veya moloz taş ile tuğla malzeme karışık yapılmakta, dizimlerinin ise sıralı ve düzgün yapılmamakta olduğunu, hatta bazılarında bağlayıcı harçların bile eksik olabilmekte olduğunu, bu şekilde oluşan boşlukları fazla ve gönyesinde olmayan bu tür yapılarda duvar dokusunun sıvalı yüzey olarak kullanılabilmesi için öncelikle bir sıva atı dolgusu ile boşlukların doldurulmasının sağlandığını, sonrasında ise duvarın düz bir yüzey olarak görselliğini oluşturabilmek için; sıva altı dolgusu ile tamamlanan boşlukların duvar yüzeyinde düzeltilmesi veya duvarda oluşan sehim ve malzemelerin dizimindeki bozuklukların (usta hatası veya dış müdahalelerle oluşan deformasyonlar) ise yapılan sıva uygulamasının alt malzemesi ile düzeltilip sonra üst tabaka uygulaması yapılarak sıva işleminin tamamlandığını, bu nedenle; restorasyon işlerinde, duvarda sıva yapımına başlanırken öncelikle duvarın 4 cm den fazla şakülünden kaçmış, fazla tahrip olma nedeniyle yer yer oyulmuş bölümlerinin tespitinin yapıldığını, ayrıca, Denetçi görüşünde de belirtildiği üzere 4 cm'e kadar olan kaçık ve bozuklarda V. 1664/A pozunun tek başına yeterli gelebileceğinin öngörülebileceğini, ancak yerinde yapılan tespitten de anlaşılacağı üzere yapılan imalatta sıva kalınlığının ortalama 7 cm civarında olduğunun görüldüğünü, bu durumda V.1661/A pozunun sıva altı dolgusu imalatının duvar yüzeylerindeki bozukluğu gidermek, V.1664/A pozunun ise alt tabaka ve üst tabaka olmak üzere iki tabaka halinde (kaba ve ince) sıva yapılmak amacıyla kullanıldığını, bahsi geçen ödeme kalemlerine ilişkin pozların teknik şartnamesi ve analizleri incelendiğinde de durumun görüleceğini, V.1661/A pozunun içeriğinde 0,035 m3 V.0130 analizi ile belirtilen Horasan sıva harcı, V. 1664/A pozu analizinde 0,035 m3 V.0129 Horasan duvar harcı ile 0,012 m3 V.0130 Horasan sıva harcı, V.1665/A poz analizinde 0,03 m3 V.0129 Horasan duvar harcı ile 0,012 m3 V.0130 Horasan sıva harcı girdilerinin yer aldığını, her üç poza ait teknik tariflerin incelenmesi neticesinde V.1661/A imalatı için ortalama 3 cm sıva yapılması gerektiğini (V.0164/A pozu tanımı ve analizinde V.0129 0,035 m3 sıva için ort. 3 cm olarak tarif edildiğini), V.1664/A imalatının yapılması sonucu alt ve üst tabaka ayrı ayrı olmak üzere 3 cm + 1 cm = ort. 4 cm sıva yapılması gerektiğini, V. 1661/A sıva altı dolgusunun ort. 3 cm olarak teknik tarifinin yapıldığı dikkate alındığında sıva altı dolgusu yapılan bölümlerde ort. 7 cm sıva yapılması gerektiğinin anlaşılmakta olduğunu, kaldı ki yukarıda da belirtildiği üzere yerinde de ortalama 7 cm kalınlık tespit edildiğini, kamu zararı olarak tespit edilen 1 cm’lik V.0130 nolu poz ödenmediği takdirde yüklenicinin 7 cm’lik imalat yaparak, duvarı gönyesine getirip düzgün yüzey çıkardığı halde toplamda 6 cm’lik imalat yapmış gibi ödeme almış olacağını (bu durumun dilekçe eki fotoğraflardan görülebileceğini), ayrıca Denetçi görüşünde V.1664/A pozunun tarifine atıfta bulunularak pürüzsüz yüzey elde edildiği ve hatta yüzeyin kalem işi uygulanacak hale geldiğinin belirtildiğini, Bu konuda yanılgı oluşturmaması adına açıklama yapılmasına gerek duyulduğunu, sıvanın düz yüzey haline gelmekte ancak teknik olarak kalem işinin direk tatbik edilebileceği bir yüzey değil sadece altlığının oluşmasını sağlamakta olduğunu, çünkü kalem işinin yapılabilmesi için Poz No V.1712/A: Kalem işi yapılacak satıhta alçı zemin hazırlanmasının gerekmekte olduğunu; yani kalem işi uygulamasından daha da pürüzsüz bir temiz zemin elde edebilmek ve uygulanacak boya malzemelerinin teknik olarak sağlıklı desenler oluşturabilmesi için pozun tarifine uygun kalınlıkta sıva üzerine alçı zemin hazırlanmasının gerekmekte olduğunu, tarihi yığma yapılarda sıva altı dolgusu duvarlarda oluşmuş olan pürüz, boşluk, taş-tuğla birleşim yerleri ve taş yüzeylerinin aynı yanal kotta olmaması nedeniyle düzgün bir yüzey elde etme amacıyla yapıldığı dikkate alındığında, pozun adından da anlaşılacağı üzere V.1661/A pozunun sıva altına uygulanan bir imalat olduğunu, yani sıva altı dolgu ve sıva yapılmasının iki ayrı imalat olarak uygulandığını, bunun üzerine yapılan normal sıva yapılmasında, sıva altı dolgu yapılarak ve üst sıva ile son katın sonlandırılarak yapılmasının birbirinden farklı imalatlar olduğunu, kaldı ki; sıva raspaları sonrasında duvardaki bozukluklar ve eğriliklerin V. 1664/A pozu ile düzeltilemeyeceği ve kalınlık olarak yeterli olmayacağı tespit edildiği için, V. 1661/A pozu için ek imalat oluru alınarak uygulama yapıldığını, hem sıva altı dolguda hem de sıvada aynı malzemeden imal edilmiş harcın kullanılmasının bunun mükerrer kullanıldığı anlamına gelmediğini, zaten malzemelerin üst üste uygulanan tabakalarda benzer kullanılmasının tabakalar arasındaki aderansı ve sıva yapılan duvarın sağlamlığını pekiştireceğini, V. 1664/A ve V. 1665/A pozu içinde ayrı ayrı tanımlanmış olan tabakalardan herhangi birinin, işe ait ödemelerde V.1661/A sıva altı dolgu poz imalatı verildiği gerekçesiyle minha edilmesinin işin teknik tariflerine uygun düşmediğini, bir an için yapılan ödemenin mükerrer olduğu düşünülse bile işin sözleşmesinde yer alan V. 1664/A sıva pozunun alt tabakası yerine, sözleşmeye ek olur alınarak sonradan imalata eklenen V.1661/A sıva altı dolgusu pozu imalatının kesin hesap cetvelinde 372,971 m2 olarak belirtilen miktarının düşülmesi gerektiğinin düşünülmekte olduğunu, eğer ek imalat oluru alınarak V. 1661/A pozu sıva altı dolgusu imalatı ödemesi gerçekleştirilmeseydi söz konusu mükerrerlikten bahsetmenin de mümkün olmayacağını ve Denetçi görüşünde belirtilen V. 1664/A pozunun tek başına yeterli olacağını, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda imalatlarda bir mükerrerlik olmadığını, V.1664/A ve V. 1665/A pozu imalatlarındaki ödemelerin yukarıda belirtildiği gibi zorunlu olarak uygulandığını, ilamda belirtildiği gibi bir tabakanın kesilerek ödenmesi halinde ise, yerinde zorunlu yapılan imalatların yükleniciye ödemesinin gerçekleştirilmesinin mümkün olamayacağını, sonuç olarak, yukarıda arz ve izah ettiği gerekçelerle dilekçesinin ve duruşma talebinin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini dile getirmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede; … İşinde; aynı yerlere uygulanmış olan V.1661/A ve V.1664/A poz nolu imalatların ödemesi yapılırken, V.0130 nolu poz bedelinin mükerrer ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiş ise de imalatlarda bir mükerrerlik olmadığının, V.1664/A pozu imalatlarındaki ödemelerin zorunlu olarak uygulandığının ileri sürüldüğü ve tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; V. 1661/A poz nolu imalatın, horasan harcı ile yüzü bozuk, eski, düz ve kavisli satıhlara sıva altı dolgu işi olduğu, gerek V.1661/A, gerekse V.1664/A nolu her iki pozun birim fiyat analizinde, V.0130 Horasan sıva harcının alt tabaka ve dolgu için olduğunun açık bir şekilde ifade edildiği, dolayısıyla V.1664/A nolu poz kapsamında alt tabaka dolgu için uygulanan horasan sıva harcının, aynı alana V. 1661/A nolu pozun uygulanması durumunda tekrardan uygulanması mümkün olmayacağından; bedelinin her iki poz kapsamında değil sadece tek bir poz (V. 1661/A) kapsamında ödenmesinin gerektiği, bu nedenle talebin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen Sorumlu, Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak ikinci temyiz dilekçesinde; savunmalarındaki tüm teknik detaylar dikkate alındığında, itirazının haklı gerekçeye dayalı olduğunun görüleceğini savunmalarını tekrarla itirazlarının kabulüne karar verilmesini arz etmiştir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki yazılarında belirttikleri görüşlerinin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan … ve aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunanlardan 40940 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra (aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunan ve 40938 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan …’ya 21.03.2018 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında),

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamda tazmin hükmü, “V.1661/A ve V.1664/A poz nolu imalatlar kapsamında aynı alana mükerrer dolgu harcı ödendiği” ana gerekçesi üzerine kurulmuş, bu gerekçe de “V.1661/A poz nolu “Horasan harcı ile yüzü bozuk, eski, düz ve kavisli duvar satıhlarında sıva altı dolgu yapılması” birim fiyat analizinde V.0130 nolu “Horasan sıva harcı (alt tabaka ve dolgu için)” rayicine 0,035 m³ (3,5 cm) olarak yer verildiği, V.1664/A poz nolu “Horasan harcı ile eski duvar yüzlerine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması” birim fiyat analizinde de V.0130 nolu “Horasan sıva harcı (alt tabaka ve dolgu için)” rayicine 0,012 m³ (ortalama 1 cm) ve V.0129 nolu “Horasan duvar harcı” rayicine 0,035 m³ (3,5 cm) olarak yer verildiği, dolayısıyla her iki pozun aynı alana uygulanması halinde V.1664/A poz nolu imalatta yer alan V.0130 poz nolu alt tabaka ve dolgu harcının mükerrer olacağı, aynı alana mükerrer sıva altı dolgu harcının uygulanması söz konusu olamayacağına göre V.1664/A poz nolu imalat kapsamında yapılan ödemelerden V.0130 nolu poz bedelinin düşülmesi gerektiği” şeklindeki değerlendirmelere dayandırılmıştır.

Temyize konu ilam maddelerinde tartışmaya konu olan iki pozdan birisi “V.1661/A Horasan harcı ile yüzü bozuk, eski, düz ve kavisli duvar satıhlarında sıva altı dolgu yapılması” diğeri ise “V.1664/A Horasan harcı ile eski duvar yüzlerine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması” pozudur.

Bu pozların tariflerine ve analizlerine bakılacak olursa;

“V.1661/A Horasan harcı ile yüzü bozuk, eski, düz ve kavisli duvar satıhlarında sıva altı dolgu yapılması:

Poz no: V.1661 şartları ile poz no: V.0129 horasan harcı ile sıva yapılması, dolgu harcının en az iki tabaka halinde vurulması ve yüzünün mastar çekilmeden engebeli bırakılmaması harcın pirizi tamamlayıncaya kadar 8 saat ara ile sulanması her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli:

ÖLÇÜ: Poz no: V.1660 gibidir.”

V.1661/A Pozu Analizi

Rayiç No Tanımı Birimi Miktar

Malzeme:

V.0130 Horasan sıva harcı (alt tabaka ve dolgu için) m³ 0,035

İşçilik:

01.V05

(01.507) Mütehassıs usta yardımcıları

(Eski adıyla Birinci sınıf usta) Saat 1

01.501 Düz işçi Saat 0,5

“V.1664/A Horasan harcı ile eski duvar yüzlerine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması:

Sıva yapılacak satıhtaki derzlerin hararetli olan harçlarının temizlenip yıkanması için poz no: V.0129'daki horasan harcı ile ortalama 3 cm. kalınlıkta 2 tabaka, poz no: V.0130'daki horasan harcı ile ortalama 1 cm. kalınlıkta üst tabaka olmak üzere tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması, yüzeylerinin pürüzsüz ve kalem işi yapılacak hale getirilmesi her türlü malzeme ve işçilik dahil, (sıva yapılacak alanda derz açılması gerekiyor ise derz açma bedeli ilgili pozundan ayrıca ödenir.) beher m2 bedeli:

ÖLÇÜ: Sıva yapılan yüzeylerin alanları toplamı m2 cinsinden ölçülerek bedeli ödenir. Bütün boşlukların alanları ölçüden düşülür.”

Rayiç No Tanımı Birimi Miktar

Malzeme:

V.0129 Horasan duvar harcı m³ 0,035

V.0130 Horasan sıva harcı (alt tabaka ve dolgu için) m³ 0,012

İşçilik:

01.V04 Mütehassıs usta Saat 2

01.501 Düz işçi (inşaat işçisi) Saat 1,5

V.1664/A Pozu Analizi

Şeklindedir.

İlamdaki gibi salt yukarıda belirtilen poz tanımı ve analizlere bakılarak sonuca varılması, bir an için V.1664/A pozu ile sıva yapılan alana V.1661/A pozu ile sıva altı dolgu yapılmasının; V.0130 Horasan sıva harcının mükerrer olarak kullanılması anlamına geleceği algısına sebebiyet vermektedir.

Ancak sorumlular tarafından da açıklandığı üzere; eski eser yapılarda duvarlara zaman içerisinde çeşitli malzemelerle dokularına uymayan sıva müdahaleleri yapıldığından öncelikle sıva raspası yapılarak, bu raspa sonucu tüm yüzeylerden duvar dokusuna uymayan sıva malzemeleri itina ile temizlenir. Eski yapıların duvarları genellikle (sıvalı yapılanları) moloz taş veya moloz taş ile tuğla malzeme karışık yapılmakta, dizimleri ise sıralı ve düzgün yapılmamaktadır. Hatta bazılarında bağlayıcı harçlar bile eksik olmaktadır. Bu şekilde oluşan boşlukları fazla ve gönyesinde olmayan bu tür yapılarda duvar dokusunun sıvalı yüzey olarak kullanılabilmesi için öncelikle bir sıva atı dolgusu ile boşlukların doldurulması sağlanır. Sonrasında ise duvarın düz bir yüzey olarak görselliğini oluşturabilmek için; sıva altı dolgusu ile tamamlanan boşlukların duvar yüzeyinde düzeltilmesi veya duvarda oluşan sehim ve malzemelerin dizimindeki bozukluklar (usta hatası veya dış müdahalelerle oluşan deformasyonlar) ise yapılan sıva uygulamasının alt malzemesi ile düzeltilip sonra üst tabaka uygulaması yapılarak sıva işlemi tamamlanır.

Dolayısıyla, tarihi yığma yapılarda sıva altı dolgusu duvarlarda oluşmuş olan pürüz, boşluk, taş-tuğla birleşim yerleri, ve taş yüzeylerinin aynı yanal kotta olmaması nedeniyle düzgün bir yüzey elde etme amacıyla yapıldığı dikkate alındığında, pozun adından da anlaşılacağı üzere V.1661/A pozu sıva altına uygulanan bir imalattır. Yani sıva altı dolgu ve sıva yapılması iki ayrı imalat olarak uygulanır. Bunun üzerine yapılan normal sıva yapılmasında, sıva altı dolgu yapılarak ve üst sıva ile son katın sonlandırılarak yapılması birbirinden farklı imalatlardır. Kaldı ki sıva raspaları sonrasında duvardaki bozukluklar ve eğriliklerin V.1664/A pozu ile düzeltilemeyeceği ve kalınlık olarak yeterli olmayacağı tespit edildiği için, V. 1661/A pozu için ek imalat oluru alınarak uygulama yapılmıştır.

Hem sıva altı dolguda hem de sıvada aynı malzemeden imal edilmiş harcın kullanılması bunun mükerrer kullanıldığı anlamına gelmemektedir. Zaten malzemelerin üst üste uygulanan tabakalarda benzer kullanılması tabakalar arasındaki aderansı ve sıva yapılan duvarın sağlamlığını pekiştirecektir.

Kaldı ki, dilekçe ekinde ve duruşma sırasında sunulan fotoğraflardan da yerinde yapılan tespitlerde yapılan imalatta sıva kalınlığının ortalama 7 cm civarında olduğu anlaşılmakta olup, bu durumda da V.1661/A pozu sıva altı dolgusu imalatının duvar yüzeylerindeki bozukluğu gidermek, V.1664/A pozu ise alt tabaka ve üst tabaka olmak üzere iki tabaka halinde (kaba ve ince) sıva yapılmak amacıyla kullanıldığı açık bir şekilde görülmektedir.

Özetle, V. 1664/A pozu içinde ayrı ayrı tanımlanmış olan tabakalardan herhangi birinin, işe ait ödemelerde V.1661/A sıva altı dolgu poz imalatı verildiği gerekçesiyle minha edilmesi işin teknik tariflerine uygun düşmeyeceğinden; İdarece yapılan uygulamanın kamu zararına sebebiyet verdiğinden söz etmek mümkün değildir.

Sonuç itibariyle, sorumluların duruşma sırasında yaptığı açıklamalar ve sundukları fotoğraflar da dikkate alınmak suretiyle temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek 64 sayılı İlamın 32. maddesinin B) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA, (Üye …’un aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …’un;

Yukarıdaki tarif ve analizlerden görüleceği üzere; V.1664/A pozu ile “V.0129'daki horasan harcı ile ortalama 3 cm kalınlıkta 2 tabaka (3 cm x 2 = 6 cm) ve poz no: V.0130'daki horasan harcı ile ortalama 1 cm kalınlıkta üst tabaka olmak üzere toplamda (alt tabaka ve dolgu dâhil) 7 cm’lik bir sıva elde edilmektedir. Nitekim temyiz dilekçesi ekinde gönderilen fotoğraflardaki yerinde yapılan 7 cm’lik tespit de bu durumu doğrular niteliktedir. Bu anlamda, temyiz dilekçesindeki; “kamu zararı olarak tespit edilen 1 cm lik V.0130 nolu poz ödenmediği takdirde yükleniciye 7 cm’lik imalat yaparak, duvarı gönyesine getirip düzgün yüzey çıkardığı halde toplamda 6 cm’lik imalat yapmış gibi ödeme yapılmış olacağı” iddiası geçersiz olup, sadece V.1664/A pozunun yapılması durumunda zaten yükleniciye 7 cm’lik imalat için ödeme yapılmış olmaktadır.

Dolayısıyla, V.1664/A pozu ile yapılan sıva yeterli olup, V.1661/A pozu ile sıva altı dolgu yapılması, aynı alana V.0130 Horasan sıva harcı ile sıva altı dolgu yapılması sonucu doğuracak ve mükerrerlik oluşturacaktır.

Olayın bu yönleriyle, ilamdaki “mükerrerlik” hususu yerindedir. Ancak mükerrer olarak ödenen poz konusunda yanlış bir değerlendirme yapılmış, V.1664/A pozu içerisindeki V.0130 Horasan sıva harcı ve buna ilişkin işçilik kamu zararı olarak nitelendirilmiştir.

Oysaki gerek yukarıda yapılan açıklamalar gerekse de sözleşmeye ek olur alınarak sonradan işe eklenmesi karşısında; V.1661/A pozunun kamu zararı olarak nitelendirilmesi gerekmektedir.

Bu doğrultuda, V.1661/A pozunun kesin hesaptaki (hakedişteki) miktarı ve teklif birim fiyatı ölçüsünde hesaplanacak tutarın kamu zararı kabul edilmesi suretiyle tazmin hükmü düzeltilecek olursa;

Kesin Hesaptaki (Hakedişteki) Miktar = 372,971

Birim Fiyat = …

Kamu Zararı = 372,971 x … = … TL

KDV = … x % 18 = …

Toplam Kamu Zararı = … + … = … TL

Şeklinde olacaktır.

Sonuç itibariyle, temyiz talebinde bulunan sorumlunun (sorumluların) temyiz dilekçesindeki iddialarının kısmen kabul edilerek (aynen ilamdaki) sorumluların uhdelerinde kalmak üzere, hükmün … TL olarak düzeltilerek tasdikine karar verilmesi gerekir.