Sayıştay 8. Dairesi 40791 Kararı - Özel Bütçe Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40791

• Tutanak No: 42870

• Tutanak Tarihi: 15.03.2017

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Düzenlenen sempozyuma katılanlara ait tüm masrafları Yönetim Kurulu Kararı gereğince bütçeden karşılanmış olmasına rağmen ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi

1. ) 40 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile, ...’de düzenlenen sempozyuma katılanlara ait tüm masrafları ... Yönetim Kurulu Kararı gereğince ... Başkanlığı bütçesinden karşılanmış olmasına rağmen ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi nedeniyle .... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İdaresi adına temyiz talebinde bulunan ... Başkanı ... ilk temyiz dilekçesinde özetle,

6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. (İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.”

Bakanlar Kurulunca çıkarılan “Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar”ın 3’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;

“(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” hükümlerinin yer aldığını;

Bunlara rağmen Denetçi Raporunda;

“6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 34’üncü maddesi ve Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3 ’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir” hükmünün amir olduğu, bu maddede resmi kuruluşlar tarafından ödeme yapılmasının ‘veya’ bağlacıyla birinci cümleden ayrıldığı, bu nedenle de resmi kurumlar için özel anlaşma yapılma şartının aranmasına gerek olmadığı, ödemenin ... tarafından yapıldığı ve bu kurumun da resmi kurum olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, bu nedenle de sorguda belirtilen ödemelerin gündeliklerden düşülmesi gerektiği” ibarelerinin yer aldığını;

Konu ile ilgili mer’î mevzuat lafzi, amaçsal ve sistematik olarak analiz edildiğinde mezkûr ilam ve ona kaynak teşkil eden denetim raporunun hukuka aykırılığının açık ve bariz şekilde görülmekte olduğunu;

“Veya” bağlacı ile birbirine bağlanan öğelerin birbirinin seçeneği olduğunu; somut olaya bakıldığında, geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince;

-Yabancı devlet,

-Uluslararası kuruluş,

-Resmi diğer kuruluşlardan biri tarafından ödeme yapılması durumunun seçenekli olarak belirtildiğinin görüldüğünü;

Buradaki “özel anlaşma”nın maddede sayılan her üç tanım (yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi diğer kuruluşlar) için de geçerli olduğunun tartışmasız bir gerçek olduğunu; aksine bir yorumun hukuka aykırı olacağını;

İlam’da yapıldığı gibi, “veya” bağlacından sonra gelen öğenin bağlaçla cümleden ayrıldığı, bu nedenle resmi kurumlar için ayrıca özel anlaşma yapılma şartının aranmasına gerek olmadığı tespitinin, Türkçe dilbilgisi kurallarına uymadığı gibi 6245 sayılı Harcırah Kanununun 34’üncü maddesinin lafzına ve amacına da aykırı olduğunu;

...nun İlama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının ikinci fıkrası esas alınarak bir değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini; Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde bazı şartlar sayılarak bu durumların gerçekleşmesi halinde kurumların ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilecekleri hükmünün yer aldığını;

Birinci fıkradaki geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapılması durumunda bu ödemelerin gündeliklerden indirileceği hükmü emredici iken ikinci fıkradaki hükmün emredici nitelikte olmadığını; “Kurumlar hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” ibaresiyle Kurumlara tanınan daha aşağı miktarda bir gündelik ödeyebilme takdir yetkisinin, görevlendirileceklerin yazılı onayı şartına bağlandığını;

Hizmetin özelliği, mevcut ödenek miktarının yeterliliği ve özel bir anlaşmanın bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde; Kamu Kurumlarının indirimli gündelik ödeme yoluna gitmek zorunda olmadığı ve Sayıştayın Kamu Kurumlarının bu noktadaki takdir yetkisini sınırlandıramayacağı hususlarının Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasından hareketle gayet açık olduğunu; İlgili mevzuatın amir hükümlerinin Kuruma vermiş olduğu takdir hakkı hiçe sayılarak, Kurumun iradesinin yerine geçilmeye çalışıldığını;

İlamda yer alan Kamu Zararı Tablosu incelendiğinde Yapılması Gereken Ödeme sütununda ilgililere görevlendirildiği günler için 2 (iki) günlük %50 artırımlı ödemenin uygun değerlendirildiğinin görüldüğünü; bu iki günün hangi günler olduğunun anlaşılamamış olmakla birlikte gidiş ve dönüş günleri kastediliyor ise, gidilen günde iaşe ve ibate, dönülen günde ise iaşe masraflarının Kurumca karşılandığının sabit olduğunu; bu durumda İlamın yaklaşımı ile meseleye bakılacak olunursa, hiçbir şekilde hiçbir gün için gündelik verilmemesi gerektiğini; bu ödemelerin uygun bulunmasının ise kendi içinde çelişki olduğunu ve Harcırah Kanunu ruhunun yeni baştan sorgulanması anlamına geldiğini;

Gidiş ve dönüş arasındaki günlere ait yapılan gündelik ödemelerinin mükerrer ödeme olarak telakki edilip Kamu Zararı sütununda gösterilmesinin, Harcırah Kanununun 34’üncü maddesi ve bütününde hukuki karşılık bulmasının mümkün olmadığını; bu noktadan hareketle tesis edilen ödeme işleminde mükerrerlikten bahsedilemeyeceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“... 2014 yılı hesabının 8’ine i Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 04.01.2016 tarih ve 40 nolu ilam hükmünü Kurum adına temyiz eden ...’ın ilgi yazı ekinde gönderilen dilekçesi incelendi.

Dilekçede özetle, ..., ... ve ...’de düzenlenen sempozyuma katılanlara ait tüm masraflar ... Yönetim Kurulu Kararı gereğince ... Başkanlığı bütçesinden karşılanmasına rağmen, katılımcılara ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiş ise de, konu ile ilgili meri mevzuat lafzî, amaçsal ve sistematik olarak analiz edildiğinde mezkûr ilam ve ona teşkil eden denetim raporunun hukuka aykırılığının açık ve bariz bir şekilde görüleceği, ilama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinin ikinci fıkrası esas alınarak değerlendirmeye tabi tutulmasının gerektiği; ilgili mevzuatın amir hükümlerinin Kurum’a vermiş olduğu takdir hakkının hiçe sayılarak Kurum iradesinin yerine geçilmeye çalışıldığı ifade edilmekte ve Dairece verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Temyiz dilekçesinde, yapılan ödemeye dayanak olarak gösterilen Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3. maddesinin ikinci fıkrasında,

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.

Hükmü yer almaktadır.

Anılan fıkra hükmünün uygulanabilmesi için, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi katkıların,

• yabancı devlet,

• uluslararası kuruluş,

• resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmış olması gerekir.

İlama konu olan olayda ise otel, yemek vs. tüm ihtiyaçlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle hizmet alımı olarak zaten ... bütçesinden karşılanmıştır. Dolayısıyla Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm, ilgililere ayrıca gündelik ödenmesinin gerekçesi olamaz.

Kaldı ki, ..., 5018 sayılı Kanuna ekli II Sayılı Cetvelde yer alan Özel Bütçeli bir idare olarak 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle Kurumca yurtdışına yapılan geçici görevlendirmelerde, ilgililere ödenecek olan gündelik ve diğer unsurların (konaklama, uçak bileti vs.) yapılan hizmet alımı ihalesinden ayrık tutularak Harcırah Kanunu kapsamında tahakkuk ettirilerek ilgililere ödenmesi gerekirdi.

Buna rağmen 2014 yılı içerisinde değişik tarihlerde ..., ... ve ...’de düzenlenen sempozyumlarda, işin niteliği gereğince yapılması gereken giderlerin (toplantı salonu ve dekor hizmetleri, teknik kurulum, baskılı materyaller, personel hizmetleri gb.) yanı sıra, tamamen Harcırah Kanununda belirlenen esaslar çerçevesinde tahakkuk ettirilerek katılımcılara ödenmesi gereken konaklama ve yemek giderleri ile yol ve transfer masrafları, sempozyuma ilişkin giderler kapsamında ihale yoluyla temin edilmiş ve bedeli ... Başkanlığı bütçesinden organizatör firmalara ödenmiştir. Yapılan uygulama Harcırah Kanununun ruhuna aykırı olup, bu işlemle Kanun hükümleri by-pas edilmiştir.

Ödeme belgelerinin tetkikinde, Örneğin ... de düzenlenen sempozyuma katılan her katılımcı için, bir gecelik konaklama (kahvaltı dahil) ile öğle ve akşam yemeği bedeli olarak ... Danışmanlık Araştırma ve Proje Yönetimi Ltd. Şti. ye (KDV dahil) ...-TL ödeme yapılmıştır. Oysa, 1. derecedeki bir uzman için Harcırah Kanunu çerçevesinde ödenebilecek olan gündelik (konaklama dahil) tutarının üst sınırı, sempozyumun yapıldığı tarih itibariyle ...-TL iken, bu rakam 8. derecedeki bir uzman yardımcısı için ...- TL dir.

... ve ... da düzenlenen sempozyumlarda da Harcırah Kanunu çerçevesinde ödenmesi gereken gündelik (konaklama dahil) tutarının üzerindeki bir rakam, otel ücreti ve yemek bedeli adı altında hizmet alımı yoluyla organizatör firmalara ödenmiştir. Dolayısıyla ilama konu olan her üç sempozyum içinde kamu zararının yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, ..., ... ve ...’de düzenlenen sempozyumlara katılan Kurum personelinin Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanması gereken gündelik ve konaklama giderleri, Kurum Başkanı ...ile Başkan Vekili ...’nın 30.12.2013, 04.02.2014 ve 14.04.2014 tarihli yazılı talimatları üzerine hizmet alımı yoluyla sağlanmıştır. Bu talimatlardan ötürü Üst Yönetici ...ve ...’nın 14.06.2007 tarih ve 5189/1 Karar No lu Sayıştay Genel Kurulu Kararında belirtilen açıklamalar doğrultusunda mali sorumluluklarının bulunduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenlerle Daire kararının bozularak, hem kamu zararının yeniden hesaplanması, hem de üst yöneticilerin sorumluluğu açısından konunun değerlendirilmesi için dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olur.” denilmiştir.

İkinci temyiz dilekçesinde özetle,

Sayıştay Başsavcılığının 13 Mayıs 2016 tarihli cevabi yazısında Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3 ’üncü maddesinin ikinci fıkrasının eksik ve amacı dışında yorumlandığını; Cevapta, “Anılan fıkra hükmünün uygulanabilmesi için, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da yemek ihtiyaçlarının kısmen ya da tamamen karşılanması gibi katkıların,

-yabancı devlet,

-uluslararası kuruluş,

-resmî veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmış olması gerekir.” ibarelerinin yer aldığını; oysaki bu maddenin, Kurumlara, birbirinden virgül ile ayrılmış hususların tamamını dikkate alarak ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilmenin şartlarını gösterdiğini;

“(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.”

Adı geçen fıkra dikkatle incelendiğinde ve sistematik analiz yapıldığında, Kurumların, mevcut ödenek miktarı ve hizmetin özelliğini dikkate alarak katılımcıların yemek ve konaklama ihtiyaçlarının tamamen karşılanması durumunda dahi gündelikleri tam olarak ödeyebileceklerine imkan tanıdığının rahatlıkla görüleceğini;

Diğer taraftan, “İlama konu olayda otel, yemek vs. tüm ihtiyaçların zaten, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle ... bütçesinden karşılandığı, dolayısıyla Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hükmün ilgililere ayrıca gündelik ödenmesinin gerekçesi olamaz” denilerek konuya yaklaşılmasının oldukça yüzeysel olduğunu; Şöyle ki;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi;

“Madde 1- Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir. ”

“Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinin birinci fıkrasının a bendi;

“Madde 2- Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı/ döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler. ”

“İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin f bendi;

“f) (Değişik: 20/11/2008-5812/1 md.) Ulusal araştırma-geliştirme kurumlarının yürüttüğü ve desteklediği araştırma-geliştirme projeleri için gerekli olan mal ve hizmet alımları ile finansmanının tamamı Kanun kapsamındaki bir idare tarafından karşılanarak elde edilen sonuçların bu idare tarafından sadece kendi faaliyetlerinin yürütülmesinde faydalanıldığı haller hariç, her türlü araştırma ve geliştirme hizmeti alımları,”

“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci bendi;

“Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,

İfade eder. ”

“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin d bendi ise;

“d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (Elli üç bin iki yüz altmış bir Türk Lirası), diğer idarelerin beşmilyar (On yedi bin yedi yüz kırk dört Türk Lirası) Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.”

hükümlerini içermekte olduğunu;

3’üncü maddenin (f) bendine istinaden hazırlanarak 24.05.2011 tarih, 2011/1999 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Esasların 4 Temmuz 2011 sayılı, 27984 (2’nci mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini; Kurumun yurt dışında düzenlediği uluslararası sempozyumların bir Ar-Ge faaliyeti olduğunu ve 4734 sayılı Kanunun 3/f kapsamında istisnai bir kurum olduğu gerçeğinin göz ardı edildiğini;

Sayıştay Savcısının fazla gündelik ödenmesine dair olan temyize konu Sayıştay İlamına yeni bir boyut getirerek ilgililere ödenecek olan gündelik ve diğer unsurların (konaklama, uçak bileti vs.) yapılan hizmet alımı ihalesinden ayrık tutularak Harcırah Kanunu kapsamında tahakkuk ettirilerek ilgililere ödenmesi gerektiği görüşünü savunduğunu; ancak Harcırah Kanunu ve Kamu İhale Kanunu birlikte incelendiğinde “konaklama, seyahat ve iaşeye” ilişkin olarak sadece Harcırah Kanunu hükümlerinin uygulanacağına dair amir bir hükme rastlanmadığını; bununla birlikte yukarıda yer alan hükümler birlikte dikkate alındığında, Ar-Ge faaliyeti yürüten birer kamu kurumu olan Kurumlarının özel kanun ile kendilerine verilen görevleri yerine getirirken hizmet alımı yapmasında hukuken hiçbir sakınca bulunmadığını;

Sayıştay Savcısının yaklaşımının, uluslararası sempozyum düzenleyen kurumun katılımcılarının (uluslararası katılımcılar dahil) konaklama, iaşe, şehir içi transfer gibi ihtiyaçlarının kendi imkanları ile gerçekleştirmeleri anlamına geleceğini ve bunun da verilen akademik Ar-Ge hizmetini amacından uzaklaştıracağını; kendi otelini ve kendi yemeğinin planlamasıyla uğraşacak katılımcıların bilmedikleri ülkelerde, şehirlerde ihtiyaçlarını kendilerinin karşılamalarının, bu tip ilmi çalışmaları sekteye uğratacağını ki hukuken böyle bir zorunluluğun da bulunmadığını; Harcırah Kanununun amacı, sözü ve ruhunun da bu olmadığını; konunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile birlikte ele alınması gerekliliğinin açık ve net olduğunu;

Savcının iddia ettiği gibi Kurumun Harcırah Kanununu by-pas etmek gibi düşüncesi bulunmadığını; tam aksine somut olay bağlamında Harcırah Kanunu, Kamu İhale Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının birlikte ele alınarak sistematik bir şekilde analiz edildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında;

“İlgi yazı ekinde gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 13.05,2016 tarih ve 17163-28752 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

... adına duruşma talebinde bulunan … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

... tarafından 15-16 Kasım 2014 tarihlerinde ...’de “...” adlı Sempozyum düzenlendiği ve sempozyumla ilgili olarak organizasyon hizmet alımı gerçekleştirildiği;

Yapılan hizmet alımı kapsamında, çeşitli kurumlardan toplam 50 kişilik katılımcı grubunun gidiş-dönüş uçak biletlerinin temininin, yurtiçi ve yurtdışındaki transferlerinin, tüm konaklamalarının, sabah, öğle ve akşam yemeklerinin ve diğer tüm organizasyon hizmetlerinin ... tarafından ödenen bedel karşılığında yüklenici firma tarafından koordine edildiği;

Söz konusu Sempozyuma ...ndan katılan toplam 9 kişiye 13-17 Kasım 2014 tarihleri için 5 günlük yurtdışı gündeliği ödendiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

…”

“Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur.

(İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” hükümleri bulunmaktadır.

25.01.2014 tarih ve 28893 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinde ise;

“(1) Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” denilmektedir.

Mevzuatta yer alan tanımı ile harcırah, yasaya göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; yevmiye ise bu yasaya göre yolluk verilmesini gerektiren yolculuk ve oturmalar dolayısı ile ilgililere iaşe ve ibate giderlerinin karşılığı olarak miktarları yurtiçi görevlendirmeler için yılı Bütçe Kanunu ve yurtdışı görevlendirmeler için Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen gündeliği ifade etmektedir. Bu anlamda harcırah, kamu hizmetinin gerektirdiği görev sebebiyle kişilere ek gelir sağlama amacıyla değil; kişilerin katlandıkları zorunlu giderleri karşılamak amacıyla yapılan bir ödemedir.

Bu durumda, dilekçede de belirtildiği üzere, uluslararası sempozyumdaki katılımcıların konaklama, iaşe, şehir içi transfer gibi ihtiyaçlarını kendi imkanları ile gerçekleştirme zorunda kalmalarının, sempozyumun akademik Ar-Ge hizmetini amacından uzaklaştıracağı gerekçesiyle, katılımcıların Harcırah Kanununa konu olabilecek ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla özel bir firmadan sempozyum organizasyon hizmeti satın alınması mümkün olabilmekle birlikte; bu ihtiyaçlar karşılığı olarak, ... bütçesinden yüklenici firmaya yapılan ödemenin yanı sıra İlamda adı geçen kişilere de ayrıca gündelik ücreti ödenmesi mükerrerliğe sebebiyet verecektir.

Bununla birlikte, Kamu hizmetinin gerektirdiği görev sebebiyle kişilerin katlandıkları zorunlu giderlerin zaten kendi kurumlarınca fazlasıyla karşılandığı İlam konusu olayda, ilgililere ayrıca yurtdışı gündeliği ödenmesi Harcırah Kanununun düzenlenme amacına da aykırılık oluşturacaktır.

Kaldı ki İlamda, adı geçen kişilerin yurtdışı geçici ikametgahlarına gidiş ve dönüşlerinde geçen günler için yurtdışı gündeliği, yurtdışı çıkış ve pasaport harcı ödenebileceği kabul edilmiş; sadece ikametgahları boyunca ... tarafından iaşe, ibate ve transfer gibi tüm ihtiyaçlarının zaten karşılanmış olması nedeniyle, bugünler için gündelik ödenemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla, dilekçede ileri sürülen iddiaların reddedilerek 40 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, Oyçokluğu ile;

(Üye ...’ın, “Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

... tarafından 15-16 Kasım 2014 tarihlerinde ...’de “...” adlı Sempozyum düzenlendiği ve sempozyumla ilgili olarak organizasyon hizmet alımı gerçekleştirildiği;

Yapılan hizmet alımı kapsamında, çeşitli kurumlardan toplam 50 kişilik katılımcı grubunun gidiş-dönüş uçak biletlerinin temininin, yurtiçi ve yurtdışındaki transferlerinin, tüm konaklamalarının, sabah, öğle ve akşam yemeklerinin ve diğer tüm organizasyon hizmetlerinin ... tarafından ödenen bedel karşılığında yüklenici firma tarafından koordine edildiği;

Söz konusu Sempozyuma ...ndan katılan toplam 9 kişinin tüm ihtiyaçları bu organizasyon kapsamında karşılanmasına rağmen bu personele, 13-17 Kasım 2014 tarihleri için 5 günlük yurtdışı gündeliği de ödendiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanununun, Tarifler başlıklı 3/a Maddesinde Harcırah;

Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; ifade edeceği,

Aynı Kanun’un, Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde;

Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği,

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde ise;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

……………………………

………………………… denilmektedir.

Yukarıdaki hükümlere göre, geçici görevle yurt dışına gönderilenlere sadece yevmiye ve yol masrafı ödenebilecektir. Geçici görevle yurt dışına gönderilenlere ödenebilecek yol masrafı ve yevmiye karşılığı olan ödemeler, idarenin yaptığı organizasyon kapsamında söz konusu kişilere yapıldığından, bunlara ayrıca yevmiye ödenmesi mükerrerliğe sebebiyet verecektir.

Konu ile ilgili olarak yapılan temyiz duruşması sırasında, idare temsilcisi tarafından 6245 sayılı Kanun’un mülga 41. Maddesinden bahisle anılan kişilere ayrıca yevmiye ödenebileceği iddia edilmiş ise de, söz konusu maddenin ilamın konusuyla ilgisi bulunmamaktadır.

Bu itibarla, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların reddiyle 40 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün Tasdiki gerekir” şeklindeki farklı görüşüyle)

(Temyiz Kurulu ve … Daire Başkanı … ile Üyeler …’ın “6245 sayılı Harcırah Kanununun, ‘Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı’ başlıklı 34’üncü maddesinde;

‘Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. (İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.’

Bakanlar Kurulunca çıkarılan ‘Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;

‘(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ hükümleri yer almaktadır.

...nun İlama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası esas alınarak bir değerlendirmeye tabi tutulması gerekmekte olup; ilgili maddede bazı şartlar sayılarak bu durumların gerçekleşmesi halinde kurumların ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Birinci fıkradaki geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapılması durumunda bu ödemelerin gündeliklerden indirileceği hükmü, emredici nitelikte iken ikinci fıkra hükmü emredici nitelikte değildir. Söz konusu fıkrada, ‘Kurumlar hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ denilmek suretiyle Kurumlara tanınan daha aşağı miktarda bir gündelik ödeyebilme takdir yetkisi, görevlendirileceklerin yazılı onayı şartına bağlanmıştır.

Bu nedenle, yapılan ödemeler mevzuata uygun olduğundan ilam hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)