Sayıştay 8. Dairesi 40791 Kararı - Özel Bütçe Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 8

• Dosya No: 40791

• Tutanak No: 43872

• Tutanak Tarihi: 13.12.2017

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sempozyuma katılanlara ait tüm masrafları Yönetim Kurulu Kararı gereğince Başkanlığı bütçesinden karşılanmış olmasına rağmen ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi.

1. 40 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile, ….de düzenlenen sempozyuma katılanlara ait tüm masrafları …… Yönetim Kurulu Kararı gereğince ... Başkanlığı bütçesinden karşılanmış olmasına rağmen ayrıca yurtdışı geçici görev yolluğu ödenmesi nedeniyle …-TL’ye verilen tazmin hükmünün, Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 15.03.2017 tarih ve 42870 tutanak sayılı Kararının 1’inci maddesiyle TASDİKİNE karar verilmişti.

... adına temyiz başvurusunda bulunan …. karar düzeltilmesi talebi ile vermiş olduğu dilekçesinde özetle;

Temyiz Kurulu ilamında yer alan ayrık görüşün, Harcırah Kanununa ve bu Kanunun 34. maddesine dayanılarak çıkarılan Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararına (2014) tümüyle uygun olmasına rağmen; Dairenin, Savcılığın ve Temyiz Kurulunun olayı karmaşık hale getirerek ilgililer adına zimmet çıkardığı ileri sürülmekte ve Temyiz Kurulu ilamının ayrık görüşte belirtilen görüş çerçevesinde karar düzeltme yolu ile bozulması talep edilmektedir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Temyiz dilekçesine yaptığımız karşılamada da belirtiğimiz üzere, her türlü ihtiyacı ... bütçesinden karşılanan kurum personeline seyahat ve sempozyum süresince gündeliklerinin tam olarak ödenmesi gerektiği hususuna dayanak olarak gösterilen Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3 üncü maddesinin, ikinci fıkrasında,

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.

Hükmü yer almaktadır.

Bu hükümden de anlaşılacağı üzere, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması durumunda gündeliğin tam ya da indirimli olarak ödenebilmesi, ancak fıkrada sayılan konaklama ve yemek gibi katkıların,

yabancı devlet,

uluslararası kuruluş,

resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanması halinde mümkün olabilecektir.

Oysa İlama konu olan olayda, gerek Cibuti’de gerekse Atina ve Varşova’da düzenlenen sempozyumlarda konaklama, yemek vs. tüm ihtiyaçlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle hizmet alımı olarak ... bütçesinden karşılanmıştır. Eğer yemek ve konaklama gibi hizmetler yabancı devlet, uluslararası kuruluş ya da ... dışındaki resmi veya özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmış olsaydı ilgililere Bakanlar Kurulu Kararına ekli cetvelde belirtilen gündeliğin tamamı veya ilgililerin kabulü halinde daha aşağıdaki bir tutar hem yolculuk, hem de sempozyum süresince ödenebilirdi. Ancak fıkrada sayılan katkılar Kurum tarafından karşılanmıştır. Dolayısıyla Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm, ilgililere ayrıca gündelik ödenmesinin gerekçesi olamaz. Aksi bir uygulama her türlü ihtiyacı kurum tarafından karşılanan personele ilave olarak ödeme yapılması sonucunu doğurur ki, böyle bir uygulama Harcırah Kanununun amacına, ruhuna ve lafzına açıkça aykırılık oluşturacaktır.

Bu nedenle karar düzeltilmesi talebinin reddedilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

Dairesi adına başvuruda bulunan ….’ ın; karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar, 15.03.2017 tarih ve 42870 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında dikkate alındığından ve 6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesinde belirtilen karar düzeltilmesini gerektiren yeni bir husus ileri sürülmediğinden 15.03.2017 tarih ve 42870 tutanak sayılı(2686 İlam Nolu) Temyiz Kurulu İlamının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, Oyçokluğuyla

Karşı oy gerekçesi

Üye … ‘nın karşı oy gerekçesi:

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. (İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.’

Bakanlar Kurulunca çıkarılan ‘Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;

‘(1) Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.

(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ hükümleri yer almaktadır.

…nun İlama konu olan yurtdışı faaliyetlerinin, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası esas alınarak bir değerlendirmeye tabi tutulması gerekmekte olup; ilgili maddede bazı şartlar sayılarak bu durumların gerçekleşmesi halinde kurumların ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Birinci fıkradaki geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapılması durumunda bu ödemelerin gündeliklerden indirileceği hükmü, emredici nitelikte iken ikinci fıkra hükmü emredici nitelikte değildir. Söz konusu fıkrada, ‘Kurumlar hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.’ denilmek suretiyle Kurumlara tanınan daha aşağı miktarda bir gündelik ödeyebilme takdir yetkisi, görevlendirileceklerin yazılı onayı şartına bağlanmıştır.

Bu nedenle, yapılan ödemeler mevzuata uygun olduğundan tazmin hükmünün düzeltilerek, ilam hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.”

Üye ….’nün karşı oy gerekçesi:

6245 sayılı Harcırah Kanununun 14 üncü maddesinde “bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere” muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verileceği ve hamal, bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masraflarının da ayrıca tediye olunacağı ifade edilmiştir. Asıl olan görevlendirilen kişiye kanun gereği harcırahının ödenmesidir. Ancak bunun bazı istisnaları vardır.

Örneğin 6245 sayılı Harcırah Kanununun, “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinin son fıkrasında;

“Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” denilmekte, 25.01.2014 tarih ve 28893 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinde de bu hükme paralel olarak;

“(1) Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir” denilmektedir. Bu hükümler karşısında geçici görevle yabancı ülkelere giden kişiye bir ödeme yapılmışsa bu ödemenin gündelikten indirileceği açıktır. Söz konusu düzenlemelerde giderlerin karşılanmasından değil, bir ödeme yapılmasından söz edilmektedir. Ancak ilama konu olan kişilere her hangi bir ödeme yapılmamaktadır.

Yabancı ülkelere gidenlerin bazı giderlerinin karşılanması durumu 2014/5832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinin 2 fıkrasında; “Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir” şeklinde düzenlenerek belli şartlara bağlanmıştır.

Burada idareye bir takdir yetkisi tanınmıştır. İdare gündeliği tam da ödeyebilir, belirlenen yasal miktardan daha aşağı da ödeyebilir. Ancak daha aşağı miktarda ödemeyi düşünmüşse bunu ilgiliye bildirmesi, bu şekilde eksik ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin de görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir. Ancak idare hizmetin özellikleri, mevcut ödenek durumu karşısında takdir yetkisini gündeliklerde bir indirime gitmeme yönünde kullanmıştır. Kaldı ki düzenlemede bunlara gündelik ödenmez denilmemiş, belirlenen miktardan daha az gündelik ödenebileceği ifade edilmiştir. Ayrıca asıl olan görevlendirilen kişiye yapılacak gündeliktir. Belli harcamalarının kendi kurumu ya da başka bir kurum tarafından karşılanmış olmasının sonuca bir etkisi de bulunmamaktadır. Gerçi organizasyon hizmetleri yanında konaklama ve yeme içme gibi esasen Harcırah Kanunun unsurları içinde yer alan ve bu Kanun hükümlerine göre karşılanması gereken ihtiyaçların da 4734 sayılı kanun çerçevesinde organizasyon hizmetlerine eklemlenmesi suretiyle bir anlamda Harcırah Kanununun işlevsiz hale getirilmesi de uygun değildir. Ayrıca kaynakların kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, mevzuata uygunluk yanında, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanması için gerekli önlemleri almaları beklenir. Ancak mevzuatta idareye farklı iki uygulama imkanı tanınmışken, kamu idaresinin yerine geçerek bunlardan sadece birinin yapılmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak bir hüküm vermek uygun olmaz. Tazmin hükmünün kaldırılması gerekir”