Sayıştay 8. Dairesi 40067 Kararı - Özel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 8

• Dosya No: 40067

• Tutanak No: 42615

• Tutanak Tarihi: 18.01.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanların tespiti ve bunlara rücu edilmesine ilişkin sürecin başlatılmaması.

88 sayılı ilamın 2 nci maddesinde, ….. ……. Müdürlüğü’nün kiraladığı ……ve …….. Sahnelerine ait kira bedellerinin geç ödenmesi sonucunda icra takibine bağlı olarak vekâlet ücreti, faiz, masraf adı altında ödeme yapılmasından sonra, kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanların tespiti ve bunlara rücu edilmesine ilişkin süreç başlatılmadığından ….. TL. ye tazmin hükmolunmuştur.

Sorumlu dilekçesinde, .... Sahnesi kira bedelinin 01.01.2013 tarihinden itibaren .... ....su Müdürlüğü'nce ödenmeye başladığını, Genel Müdürlük ile ... A.Ş. arasında imzalanan protokol gereği, .... Sahnesi için üçer aylık dönemlerde her dönemin ilk ayında, .... Sahnesi için de her ay fatura düzenlemesi gerektiğini, mülkiyet sahibi firmanın faturalarını çoğunlukla zamanında düzenlemediğini ve göndermediğini, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin "Kiralar" başlıklı 45. maddesi gereğince, fatura olmadan kira bedellerinin ödenmesinin mümkün olmadığını,

Her iki sahnenin 2013 Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait kira faturalarının 24.04.2013 tarihinde düzenlendiğini ve hemen ertesi gün 25.04.2013 tarihinde icraya verildiğini, Müdürlüğe gönderildiği tarihte ödenek bulunmadığı ve ilgili personelce Mayıs ayında aktarılacak olan ödeneklerden söz konusu faturaların ödenmesi düşünüldüğünden, sorumlu personel tarafından gerçekleştirme belgeleri düzenlenmediğini ve tarafına imzaya verilmediğini,

Söz konusu faturaların ödemesinin, ilgili harcama kalemine 1 Mayıs resmi tatil olduğundan 2 Mayıs'ta aktarılan ödenekten yapılacakken, Hukuk Müşavirliğinin 02.05.2013 tarihli ve 347/2849 sayılı yazısı ekinde .... 25. İcra Müdürlüğünün 25.04.2013 tarih 2013/6640 ve 2013/6641 Esas sayılı ödeme emirlerinin gönderildiğini ve en geç 29.05.2013 tarihine kadar İcra Dairesine ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, temerrüde düşülmemesi ve kira borcunun süresinde ödenmemesi tahliye için bir gerekçe sayılacağından 03.05.2013 tarihli Ödeme Emri Belgesi ile İcra Dairesine ödendiğini,

İlam hükmünün mevzuata aykırı olduğunu, Şöyle ki;

1. İlama konu ödemede; 5018 sayılı Kanunun 71 'inci maddesinin ilk fıkrasında belirtildiği şekilde, kasıt, kusur ve ihmal olmadığı gibi mevzuata aykırı bir işlem de bulunmadığını, İcra Emri üzerine, harcama yetkilisinin ödeme yapmama gibi bir seçeneği bulunmadığını,

2. Aynı maddenin ikinci fıkrası kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak durumların sayıldığını, yapılan ödemenin sayılanların hiç birine girmediğini,

3. Yapılan ödemedeki gecikmenin, mal sahibinin faturalarını zamanında düzenlememesinden kaynaklandığını, . . . . Sahnesi ile ilgili olarak . . . . ları Genel Müdürlüğü ile . . . A. Ş. arasında imzalanan protokolün "Kira Bedeli ve Ödemeler" başlıklı bölümünün "B" bendi uyarınca fatura düzenlenmesi gerektiğini, yine yapılan sözleşmeye göre faturanın aylık olarak düzenlenerek gönderilmesi gerekirken bu yükümlülüğe mülkiyet sahibi tarafından uyulmadığını,

Kaldı ki Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin "Kiralar" başlığını taşıyan 45'inci maddesinde aynen;

"Kira bedellerinin ödenmesinde, kiralamanın çeşidine göre aşağıdaki belgeler aranır.

Taşınmaza ilişkin kira bedellerinin ödenmesinde;

• Taahhüt dosyası,

-Fatura, ödeme belgesine bağlanır" hükmü yer aldığını, fatura olmadan ödeme yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil edeceğini, ayrıca söz konusu faturalar kuruma zamanında gelmediğinden, gerçekleştirme belgelerinin de düzenlenmediğini,

5018 sayılı Kanunun ''Giderin gerçekleştirilmesi" başlığını taşıyan 33' üncü maddesinde aynen "Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerektiğini, .... ve .... Sahnelerinin kiralarına ilişkin faturaların zamanında gönderilmemesi nedeniyle gerçekleştirme belgeleri düzenlenerek harcama yetkilisine (tarafına) intikal ettirilmediğini, dolayısıyla kira bedelinin geç ödenmesinde, harcama yetkilisi olarak sorumluluğunun bulunmadığını,

Müdürlüğe zamanında intikal ettirilmeyen Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait bu faturaların, mülkiyet sahibi tarafından, gecikmeli olarak 24 Nisan 2013 tarihinde düzenlenerek Tahakkuk ve Levazım Şube Müdürlüğü’ne teslim edildiğini ve hemen ertesi gün yani 25 Nisan tarihinde de icra takibi yapıldığını, zamanında intikal ettirilmeyen bu faturaların, gecikmeli olarak düzenlendiği tarihte de, ilgili harcama kaleminde yeterli ödenek bulunmadığı için ilgili personel tarafından gerçekleştirme belgeleri düzenlenmediğini,

4. Dairenin verdiği tazmin hükmünde " . . . Dolayısıyla icra takibine bağlı olarak vekalet ücreti, faiz, masraf adı altında ödeme yapılmasından sonra konunun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 'nun 12'nci maddesi kapsamında ele alınıp değerlendirilmesi ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi, yani kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanlar var ise bunlara rücu edilmesi gerekirdi. İdarece bu değerlendirme işlemine ilişkin süreç başlatılmadığından . . . TL. tutarındaki kamu zararının Harcama Yetkilisi …’ne tek başına. . . ödettirilmesine " denilmek suretiyle kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanların tespit edilerek rücu sürecinin başlatılmasının kendisinin görevi olduğu varsayımından hareket edildiğini,

Harcama yetkilisinin, 5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde "Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi …" şeklinde tanımlandığını, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise "Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmaz" denildiğini, Dairenin hükmüne gerekçe yaptığı hususun mali değil idari bir işlem olduğunu, dolayısıyla bu işlemlerin yapılmasının harcama biriminin en üst yetkilisi olmayan bir harcama yetkilisi ile ilgisi bulunmadığını, Kurumun en üst yetkilisinin Tiyatro Müdürü olup kusuru olanların tespiti ve rücu sürecinin başlatılmasının da Tiyatro Müdürünün sorumluluğunda olması gerektiğini, ayrıca rücu sürecinin başlatılmamasının, ne 5018 sayılı Kanunun 71 "inci maddesi ne de 6085 sayılı Kanunun 5/b maddesi karşısında hükme bağlanacak bir husus olmadığını,

Diğer taraftan, Müdürlük nezdindeki girişimler sonucunda konunun araştırılması için muhakkik tayin edildiğini ve ilk olarak kendisinin ifadesinin alındığını, Ek' te sunulan Onay'dan da anlaşılacağı üzere kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanların tespit edilerek rücu sürecinin başlatılmasının en üst yöneticinin onayına bağlı olduğunu, bu konuda yetkisi bulunmadığını belirterek, hükmün BOZULMASINA / KALDIRILMASINA karar verilmesini talep etmiştir.

Daha sonra ek olarak gönderdiği dilekçesinde, Kurumu tarafından atanan muhakkik tarafından düzenlenen ve dilekçe ekinde gönderilen raporda, ödenek yetersizliğinden dolayı suçsuzluğuna karar verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı aynen;

“…..

Kurumun en üst yetkilisinin süreci başlatabilmesi, ödeme yapıldıktan sonra kendisinin yapılan ödeme konusunda bilgilendirilmesi yoluyla mümkün olabilir. İlama konu olan olayda, yetki devri yoluyla harcama yetkilisi olarak görev yapan ....’ın sorumlu tutulması bu bilgilendirmeyi yapmamasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle Daire kararı yerindedir.

Diğer taraftan temyiz dilekçesinde Daire kararı üzerine konunun araştırılması için muhakkik tayin edildiği ve soruşturma tamamlandıktan sonra raporun Sayıştay'a sunulacağı ifade edilmekte ise de henüz Sayıştay'a ulaşan bir rapor bulunmadığından talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı” şeklinde görüş belirtmiş, dosyanın duruşmalı görüşülmesi esnasında görüşünü “muhakkik raporuna göre, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi uygun olur” şeklinde değiştirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve sorumlu .... ve Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü.

Sorumlunun, Harcama yetkisinin devredilmesinin; yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, Dairenin hükmüne gerekçe yaptığı hususun mali değil idari bir işlem olduğu, dolayısıyla bu işlemlerin yapılmasının, Kurumun en üst yetkilisinin Tiyatro Müdürü olup kusuru olanların tespiti ve rücu sürecinin başlatılmasının da Tiyatro Müdürünün sorumluluğunda olması gerektiği iddiası ile ilgili olarak;

Kurumun en üst yetkilisinin süreci başlatabilmesi, ödeme yapıldıktan sonra kendisinin yapılan ödeme konusunda bilgilendirilmesi yoluyla mümkün olabileceğinden ve bu konuda bilgilendirildiğine dair bir belge de bulunmadığından; bu iddiayı kabul etmek mümkün değildir.

Diğer taraftan konunun esası ile ilgili olarak;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 11 inci maddesinde, devlet memurlarının görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumlu oldukları, 12 nci maddesinde de, devlet memurlarının görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek zorunda oldukları ve kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesinin esas olduğu açıklanmıştır.

Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar ” başlıklı 34 üncü maddesinin ikinci fıkrasında;

“Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.” denilmekte,

Aynı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir…” hükmü yer almaktadır.

15.11.2002 tarihli, ....ları Görev ve Çalışma Yönergesinin Taşra Kuruluşları başlıklı 5 inci maddesinde, Tiyatro Müdürlüklerinin, her türlü sanat, idari, mali ve teknik işlemlerini mevcut mevzuat hükümlerine göre yürütecekleri belirtilmiş,

Kiralama işlemleri ile ilgili Saymanlık işlemlerini yapmak ise anılan Yönergenin 15 inci maddesinde İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının görevi olarak sayılmıştır.

Dolayısıyla, kira giderlerinin zamanında tahakkuk ettirilip ödenmek üzere saymanlığa teslim edilmesi idari mali ve sosyal işler şube müdürünün görevi olup; Harcama Yetkilileri ise yapılan işlemleri onaylar ve ödenmesine izin verirler.

İlamda, icra takibine bağlı olarak vekalet ücreti, faiz, masraf adı altında ödeme yapılmasından sonra, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12’nci maddesi kapsamında, kira bedelinin geç ödenmesinde ve icra takibine gerekli itirazın yapılmamasında kusuru olanların tespiti bunlara rücu edilmesi işlemine ilişkin süreç başlatılmadığından kamu zararından Harcama Yetkilisi sorumlu tutulmuştur.

Sorumlu tarafından, her iki sahnenin 2013 Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait kira faturalarının 24.04.2013 tarihinde düzenlendiği ve hemen ertesi gün 25.04.2013 tarihinde icraya verildiği, Müdürlüğe gönderildiği tarihte ise ödenek bulunmadığı ve ilgili personelce Mayıs ayında aktarılacak olan ödeneklerden söz konusu faturaların ödenmesi düşünüldüğünden, sorumlu personel tarafından gerçekleştirme belgeleri düzenlenmediği,

Söz konusu faturaların ödemesinin, 1 Mayıs resmi tatil olduğundan 2 Mayıs'ta aktarılan ödenekten yapılacakken, Hukuk Müşavirliğinin 02.05.2013 tarihli ve 347/2849 sayılı yazısı ekinde .... 25. İcra Müdürlüğünün 25.04.2013 tarih 2013/6640 ve 2013/6641 Esas sayılı ödeme emirlerinin gönderildiği ve en geç 29.05.2013 tarihine kadar İcra Dairesine ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, temerrüde düşülmemesi ve kira borcunun süresinde ödenmemesi tahliye için bir gerekçe sayılacağından 03.05.2013 tarihli Ödeme Emri Belgesi ile İcra Dairesine ödendiği ifade edilmektedir.

Kurum tarafından atanan muhakkik tarafından düzenlenen ve dilekçe ekinde gönderilen İnceleme Raporunda da; 2013 yılında bütçe ödeneklerinin yetersiz olduğu, harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlisinin ödemenin gecikmesi konusunda görevlerinin ifasına yönelik herhangi bir kusurlarının bulunmadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Bütün bunlardan; harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlisinin ödemenin gecikmesi konusunda kusurlu bulunmadıkları, dolayısıyla ortada bir kamu zararı bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 88 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen ….. TL. nin tazminine ilişkin hükmün Bozularak, dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine, Oyçokluğu ile

(Üyeler …., ….., ….., …., …. ile ……’ ın;

Hukuk Müşavirliğinin 02.05.2013 tarihli ve 347/2849 sayılı yazısı ekinde .... 25. İcra Müdürlüğünün 25.04.2013 tarih 2013/6640 ve 2013/6641 Esas sayılı ödeme emirlerinin gönderildiği ve en geç 29.05.2013 tarihine kadar İcra Dairesine ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, temerrüde düşülmemesi ve kira borcunun süresinde ödenmemesi tahliye için bir gerekçe sayılacağından 03.05.2013 tarihli Ödeme Emri Belgesi ile İcra Dairesine ödendiği ifade edilmektedir.

Sorumlu tarafından, Müdürlüğe zamanında intikal ettirilmeyen Ocak, Şubat ve Mart aylarına ait faturaların, mülkiyet sahibi tarafından, gecikmeli olarak 24 Nisan 2013 tarihinde düzenlenerek Tahakkuk ve Levazım Şube Müdürlüğü’ne teslim edildiği ve hemen ertesi gün yani 25 Nisan tarihinde de icra takibi yapıldığı belirtilmektedir.

İlgililerin, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 45'inci maddesine göre fatura olmadan ödeme yapılması mümkün olmadığından, kira bedelinin geç ödenmesinde kusurlarının bulunmadığı, Hukuk Müşavirliğinin yazısı üzerine sözkonusu ödemeyi yaptıkları anlaşılmaktadır.

Faturaların zamanında ödenmeyişi, firmanın faturaları geç düzenlenmesinden kaynaklandığından, icra emrine itiraz edilmesi gerekirdi. Rapor dosyasında mevcut belgelerden, İcra Müdürlüğü nezdinde icra emrine itiraz edilmediği anlaşılmakla birlikte, itiraz edilmemesi konusunda hangi birimin ve hangi kamu görevlilerinin ihmalinin bulunduğu anlaşılamadığından, konunun bu yönüyle araştırılarak bu konuda ihmali bulunanlar varsa buna göre sorumluluğun yeniden tespiti amacıyla hükmün Bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 18.01.2017 tarih ve 42615 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.