Sayıştay 8. Dairesi 39387 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 8

• Dosya No: 39387

• Tutanak No: 39969

• Tutanak Tarihi: 27.01.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1682 sayılı ek ilam ile Belediye tarafından ilçe otogarında bulunan tek başına bir işletme niteliğinde olan WC’nin işletme hakkının 01.06.2006 tarihli Encümen Kararına istinaden Mehmet Harun EKİN’e kiraya verilmesi ancak tahsil edilen kira bedelleri üzerinden katma değer vergisinin tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle 8.131,32 TL’ye tazmin hükmü vermiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; otogarda bulunan ve mülkiyeti belediyeye ait olan WC’nin kiralama işleminde gerek ihale dokümanında, gerekse ihale aşamasında KDV den bahsedilmediğini, ihaleye iştirak edenlerin KDV ödeyeceklerini bilmeleri durumunda teklifin daha düşük olacağını, dolayısıyla ortada kamu zararı bulunmadığını,

Büyükşehir Belediyesinin 2007 yılı hesabının 2008 yılında görevlendirilen Sayıştay denetçileri tarafından 832 sayılı Kanun’a göre denetlendiğini, yapılan yargılamalar sonucunda 6085 sayılı Kanun’un Geçici Madde-3 ün 2 nci fıkrası hükmü uyarınca sonuçlandırıldığını ve 25.06.2013 tarih ve 21670 sayılı Temyiz Kurulu kararı ile kesin hükme bağlandığını, 832 sayılı Kanun’un 2007 yılı hesabı ile ilgili yürürlük süresinin 25.06.2013 tarihinde dolduğunu,

Bu nedenle 2007 yılı hesabı 25.06.2013 tarihinde sonuca bağlanmış olduğundan 832 sayılı Kanun’a göre yargılamanın iadesi talebinde bulunulması ve ilgili dairenin bunu yerinde görerek mülga bir kanunla yargılama yapmasının genel hukuk kurallarına aykırı olduğunu,

Otogarda giriş çıkış kapısı, otobüs ve minibüs yazıhaneleri, yolcu indirme ve bindirme peronları, lokanta, büfe, fırın, yolcu ihtiyaçları için alışveriş dükkânları, yolcu araçları için otopark ve WC’lerin yer aldığını, otogarın işletilmesinin belediye tarafından yapıldığını, yapısı gereği bazı ünitelerin kiraya verildiğini, otogarın yönetimi, temizliği, güvenliği, giriş-çıkış kontrolünün belediye tarafından yerine getirildiğini, 5216 sayılı Kanun’a göre işletme olan otogarın her bir ünitesinin ayrı bir işletme olmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla kiraya verilme işleminin, işletme hakkının kiralanması mahiyetinde olmayıp gayrimenkul kiralaması niteliğinde olması nedeniyle Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-d maddesi uyarınca KDV’den istisna edilmesi gerektiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı “İlama konu olan husus gayrimenkul kiralaması değil, işletme hakkının kiralanmasıdır. İşletme hakkının kiralaması ise 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/3-f maddesi uyarınca vergiye tabi tutulması gerektiğinden talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Dilekçi her ne kadar 2007 yılı hesabı 25.06.2013 tarihinde sonuca bağlanmış olduğundan 832 sayılı Kanun’a göre yargılamanın iadesi talebinde bulunulması ve ilgili dairenin bunu yerinde görerek mülga bir kanunla yargılama yapmasının genel hukuk kurallarına aykırı olduğunu belirtmişse de;

6085 sayılı Kanun’un Geçici 3. Maddesinde;

“ …..

(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanmış seçim, denetim ve hükme bağlama işlemleri 832 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılır.

…” denilmektedir.

Dolayısıyla Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin 2007 yılı hesabına ilişkin denetim ve yargılama 6085 sayılı kanun yürürlüğe girmeden önce (yani 19.12.2010 tarihinden önce) başladığından, 6085 sayılı kanuna göre değil, 832 sayılı kanuna göre yapılmaktadır.

832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 74. maddesinde; “Yargılamanın iadesi isteminde bulunma süresi ilamın tebliği tarihinden itibaren beş yıldır. Bu süre, hükmen onanmış hesaplarda hesabın onandığı tarihten başlar” denilmektedir.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi 2007 yılına ait idare hesabı hakkındaki raporun Sayıştay 8. Dairesi tarafından 04.06.2010 tarihinde yargılanması sonucunda 1292 sayılı ilam düzenlenmiştir.

Söz konusu idare ilgili olarak yargılamanın iadesi süresi, hüküm tarihinden itibaren beş yılın sonu olan 04.06.2015 tarihinde veya ilamın Saymanlığa tebliğ edildiği tarihe göre en geç beş yıl içerisinde (ki bu tarih doğal olarak 04.06.2015 tarihinden daha sonraki bir tarihe tekabül edecektir) dolacaktır. Yargılamanın iadesi suretiyle düzenlenen 1682 sayılı Ek İlamın hüküm tarihi ise 25.03.2014’tür. Bu nedenle dilekçinin usule ilişkin itirazının kabulü mümkün değildir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun, Kapsam başlıklı 1. maddesinde; “Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir.” denildikten sonra, aynı maddenin 3-f fıkrasında; “Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri”nin Katma Değer Vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.

Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde ise;

“Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:

1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;

2. Voli mahalleri ve dalyanlar;

3. Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum tesisatı demirbaş eşyası ve döşemeleri;

4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;

5. (Değişik bent: 04/12/1985 - 3239/55 md. ) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır. ), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır. );

6. …

…………….”

hükmü ile kiralanması vergi kapsamına giren mal ve haklar sayılmıştır.

Bu hükme göre, Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması; ticari, zirai, mesleki faaliyet kapsamına girmese dahi vergiye tabi olmaktadır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-d bendinde, bu Kanunun 1/3-f bendinde vergiye tabi olarak sayılan işlemlerden bazılarına istisna getirilmiş ve iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri vergiden istisna edilmiştir. Kamu idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler, iktisadi işletme mahiyetinde olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri prensip olarak katma değer vergisinden müstesnadır.

Fakat bu madde hükmü ile, sadece bir iktisadi işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması vergiden istisna edilmiş, Katma Değer Vergisi Kanununun 1/3-f maddesi ile gönderme yapılan Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde sayılan diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri istisna kapsamına dahil edilmemiştir.

Konuyla ilgili olarak 11 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin E bölümünde bu durum açıkça şu şekilde ifade edilmiştir:

“Katma Değer Vergisi Kanununun 1. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde sayılan; genel bütçeye dahil idareler, katma bütçeye dahil idareler, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamına girmediğinden vergiye tabi olmayacaktır. Bu kuruluşlar iktisadi işletme niteliği taşımadığından sahip oldukları gayrimenkullerin kiralanması işlemleri de vergiye tabi olmayacak, ancak Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesi kapsamına giren diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri ile bu kuruluşlarca gerçekleştirilen her türlü ithalat vergiye tabi olacaktır. …”

Bu bağlamda “gayrimenkul kiralaması” dışında kalan, “işletme hakkının kiralanması” gibi, kamuya ait diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri yukarıdaki hükümler gereği Katma Değer Vergisine tabi olacaktır.

Maliye Bakanlığının mevzuatın nasıl yorumlanacağı ve uygulamanın nasıl olacağı konularına açıklık getirmeye yardımcı olmak için konu ile ilgili verdiği 30.01.2004 tarih ve KDV.MUK.B.07.4.DEF.0.34.18.753 sayılı muktezada konu ayrıntılı bir şekilde açıklandıktan sonra sonuç kısmında aynen;

“1-Devletin hüküm ve tasarrufundaki (iktisadi işletme mahiyetinde olmayan) gayrimenkullerin kiraya verilmesi halinde anılan Kanunun 17/4-d maddesi gereği katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.

2. İktisadi işletmeye dahil olmasa da kiraya verilen gayrimenkul tek başına bir iktisadi işletme mahiyetinde ise, bu kiralama işlemi “gayrimenkul kiralaması” değil de “işletme hakkının kiraya verilmesi” (çay ocağı, spor tesisi, otopark, iskele, büfe vb gibi) olarak değerlendirileceğinden anılan Kanunun 1/3. f maddesine göre katma değer vergisine tabi olacaktır.

…” denilmek suretiyle, iktisadi işletme mahiyetinde olan gayrimenkul kiralarından KDV kesilmesi gerekliliği açıkça ifade edilmiştir. Verilen muktezaların genel bir bağlayıcılığı olmasa da uygulamanın nasıl olacağı hakkında yol gösterici olduğu açıktır.

Dilekçi her ne kadar 5216 sayılı Kanun’a göre işletme olan otogarın her bir ünitesinin ayrı bir işletme olmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla kiraya verilme işleminin, işletme hakkının kiralanması mahiyetinde olmayıp gayrimenkul kiralaması niteliğinde olması nedeniyle Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-d maddesi uyarınca KDV’den istisna edilmesi gerektiğini belirtilmişse de;

Tazmin hükmüne konu taşınmazın tek başına bir iktisadi işletme mahiyetinde olduğu, belediye tarafından kiraya verildiğinde yapısı itibariyle WC olması sebebiyle başka amaçla kullanılamaz olduğu ve belirli bir bedel ve süre dahilinde taşınmazın başkasının kullanımına bırakılmış olduğu açıktır. Dolayısıyla bir işletme veya müessesenin belirli bir bedel ve süre dahilinde başkasının kullanımına bırakılması şeklindeki işletme hakkının kiralanması işlemleri KDV Kanunu’nun 1/3/f maddesine göre KDV’ye tabi tutulacaktır.

Ayrıca dilekçi gerek ihale dokümanında, gerekse ihale aşamasında KDV’den bahsedilmediğini belirtmişse de; KDV’nin tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi hususu, kanundan kaynaklanmakta olup ihale dokümanında KDV’den bahsedilip bahsedilmemesi, kanunların emredici hükümleri karşısında bir anlam ifade etmemektedir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 1682 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 27.01.2015 tarih ve 39969 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.