Sayıştay 8. Dairesi 39192 Kararı - Özel Bütçe Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Yılı: 2011

• Daire: 8

• Dosya No: 39192

• Tutanak No: 40746

• Tutanak Tarihi: 15.09.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: ÜCRETLERİN SÖZLEŞME HÜKÜMLERİNE AYKIRI ŞEKİLDE ÖDENMESİ

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten ve duruşmada hazır bulunan murafaacı ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

125 sayılı ek ilam ile ………… Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü’nde Müzik İşleri Yöneticisi pozisyonunda görev yapan …………’in, Türkiye’yi izinsiz olarak 2011 yılında 184 gün ve orkestra sanatçısı eşi …………’in de 132 gün terk etmesi nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesi gerekirken fesih işleminin yapılmayarak, Türkiye dışına izinsiz gittikleri günlere ait ücretlerinin sözleşme hükümlerine aykırı şekilde tam olarak ödenmesi nedeniyle ………… TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu adına avukatı tarafından yapılan temyiz başvurusuna ilişkin dilekçede özetle;

Daire hükmüne gerekçe olarak; "söz konusu yönetmelik hükmüne göre müdürler birinci derecede sorumlu yönetici sıfatıyla çalışanların kanun, yönetmelik, sözleşme vb. mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesini sağlayacak idari tedbirleri almak, birimler arası bilgi akışını sağlamak, sözleşme hükümlerini zamanında uygulamak ve sözleşmenin feshi konusunda üst yöneticiyi bilgilendirmekle sorumludurlar" ifadesinin kullanıldığını,

İtirazlarının aşağıda sıralandığını;

1. Mevzuat gereğince bildirim yapmakla görevli ve yetkili orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından, müdürlüğe intikal ettirilen bir hususun mevcut olmadığını;

Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuarı Piyano bölümü mezunu olan opera ve bale sanatçısı müvekkillinin, 2010 Temmuz ayından itibaren Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü …………'in teklifi ve Kültür Bakanının onayı ile ………… müdürlük görevini vekaleten yürüttüğünü, müvekkilin gerek repertuvar seçimi, gerek seyirci artışı, gerek sosyal sorumluluk projeleri ve turne programlarındaki başarılı çalışmaları dolayısıyla 2012 yılının Mart ayında aynı göreve asaleten atandığını ve 9 Ekim 2013 tarihine kadar bu görevini sürdürdüğünü,

Uyuşmazlığa konu uygulama hakkında bilgi vermek gerektiğinde; Opera sanat sezonu programı belirlendiği zaman eserlerde görev alacak sanatçı listesinin bir yıl önceden hazırlanıp tüm çalışanlara duyurulduğunu ve programın 1 yıl öncesinden hazırlandığını, Müdürlük bünyesinde bulunan her sanatçının her eserde görev alması gibi bir durumun olmadığını,

Hazırlanan program dahilinde mevcut çalışmalara ve provalara sanatçıların gelmemesi halinde orkestradan sorumlu olan Orkestra Müdürü, Konzertmeister, Sahne müdürü veya Orkestra Temsilcisi'nin hazırladığı tutanak sonucunda vaziyetin müdüre iletildiğini ve buna göre müdürün gerekli işlemleri tesis ettiğini,

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin "Orkestra müdürleri" başlıklı 20 nci maddesinin;

“Madde 20- Orkestra müdürünün görevleri şunlardır:

a- Prova ve temsillerde, orkestra yönünden çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesi için gereken tedbirleri almak,

b- Orkestradaki bütün elemanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek; c- Orkestra faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre, düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek,

d- Orkestra elemanlarından hastalananların durumlarını Sahne Müdürlüğüne bildirerek gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak;,

e- Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen orkestra sanatçılarından, engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanlar haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya müdürlüklere yazı ile bildirmek.” şeklinde olduğunu,

Yine bununla birlikte, anılan yönetmeliğin 21 nci maddesinde;

"Madde 21- Sahne Müdürü, Devlet Opera ve Balesinde temsil edilecek eserler ve verilecek konserlerle ilgili her türlü sahne faaliyetinin düzenli ve disiplinli bir şekilde yürümesi için gerekli bütün tedbirlerin alınmasından sorumludur.

Sahne Müdürünün başlıca görevleri şunlardır:

a- Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek;

b- Sahne faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek;

c- Sahne müdürlüğüne bağlı servislerde çalışanlar arasında işbirliği sağlamak;

d- Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların hastalanmaları halinde, bunları muayene ve tedavi için kuruluş doktorlarına göndermek ve alacakları raporlara göre işlem yapmak;

e- Kuruluşta görev yapan hastabakıcılar-ın çalışma düzenini, daire amiri ve idare müdürü ile işbirliği yaparak sağlamak;

f-Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek." denilerek Sahne müdürlerinin görevlerinin sıralandığını,

Yasal düzenlemeler ile de sabit olduğu üzere, "Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek" görevinin orkestra müdürü ve sahne müdürünün görev alanına girdiğini,

Bu itibarla, müdürlük görevini ifa eden müvekkiline gerek orkestra müdürü ve gerekse sahne müdürü tarafından söz konusu yabancı uyruklu sanatçıların yurt dışında bulunması sebebiyle görevleri başında olmamaları, çalışmalarını aksattıkları yönünde hiçbir bildirim, ihbar gelmediğini,

Bu haliyle, müvekkilinin görev alanı dışında olan bir konu için sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini zira, bu tür durumlarla karşılaşıldığında mevcut yönetmelik hükmü ile de düzenlendiği üzere, orkestra veya sahne müdürü tarafından durum tespit edilerek, gereğinin ifası için müdüre bir tutanak ile bildirilmesi gerektiğini,

Ancak somut olayda böyle bir durumun gerçekleşmediğini, yani adı geçen yabancı uyruklu misafir sanatçının çalışmalara gelmediği, işinin başına geç geldiği, işini aksattığı veya görevini vaktinden önce terk ettiği yönünde bir bildirim yapılmadığını,

Asla kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için söz konusu iddianın doğruluğu kabul edilse dahi, yönetmelik hükmünde bu bildirimi yapmakla görevli ve yetkili kılınan orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından müdüre (müvekkile), bu yönde bir bildirim yapılmaksızın, müdürün bu durumu bilebilmesinin hakkaniyete uyarlı olmayacağını,

Oysa ki, müvekkilin müdürlük yaptığı dönemde yaşanan bir başka olayda, bir eserde görev verilen yabancı uyruklu misafir sanatçı olan …………'ın, görevli olduğu provaya gelmemesi sebebi ile orkestra müdürü tarafından tutanak tutularak durumun müdüre yani müvekkile bildirilmiş ve müvekkilin de gerekli idari araştırmaları sonucunda durumun doğruluğunu teyit ederek, söz konusu bu şahısın provasının olduğunu bildiği halde izinsiz olarak yurt dışına çıkmış olduğunu anlaması üzerine, bu kişinin kurumun sanatsal olarak işleyişini aksattığı, sözleşmesine aykırı hareket ettiği gerekçesi ile Genel Müdürlüğün onayı da alınarak, sözleşmesinin feshedildiğini, bu emsal olaya ilişkin gerekli evrakların dilekçe ekinde sunulduğunu,

Kaldı ki, bir örneğini ekte sundukları, Orkestra Müdürü …………, …………ve orkestra temsilcisi …………, Konzertmeister …………tarafından imzalanarak düzenlenen 09.05.2014 günlü belgede;

"………… Devlet Opera Ve Balesi Müdürlüğünde 2001- 2012 yılları arasında orkestra şefi ve genel müzik direktörü olarak görev yapan …………, bu tarihler arasında idare tarafından görevlendirildiği eserlerin tüm provalarına ve temsillerine eksiksiz olarak katılmıştır. Bu çalışmaların sonucunda başarılı konserler ve temsiller gerçekleştirilmiştir." denilerek, yabancı uyruklu sanatçının herhangi bir çalışmasını veya provasını aksatmadığı, başarılı bir şekilde çalışmalarını yürüttüğü tespitinin yapıldığını,

Yine bununla birlikte, bir örneği ekte sunulan, Sahne Müdürü Hamdi Akçakavak tarafından imzalanarak düzenlenen 09.05.2014 günlü belgede de;

"………… Devlet Opera Ve Balesi Müdürlüğünde 2001- 2012 yılları arasında orkestra şefi ve genel müzik direktörü olarak görev yapan …………, sahne müdürü olarak görev yaptığım 2006 yılından itibaren idare tarafından görevlendirildiği eserlerin tüm provalarına ve temsillerine eksiksiz olarak katılmıştır. Bu çalışmaların sonucunda başarılı konserler ve temsiller gerçekleştirilmiştir." denildiğini,

Bu itibarla, söz konusu ilamda yer alan yabancı uyruklu sanatçının görevini yerine getirmediği halde sözleşmesi feshedilmeyerek, ücretin ödendiği yönündeki iddia ve bu iddia konusu olay nedeniyle kamu zararı oluştuğu ve bu sebeple bu zararın müdür olan müvekkilden tahsil edilmesi yönündeki hükmün, hiçbir şekilde maddi olaylarla bağdaşmadığı, dayanaksız kaldığı gibi hukuki bir temelden de yoksun olduğunu,

2. Kültür Turizm Bakanlığı Devlet Opera Balesi Genel Müdürlüğü tarafından yazılan 21.05.2014 günlü yazı ile müvekkilin haklılığının tasdik edildiğini;

Kültür Turizm Bakanlığı Devlet Opera Balesi Genel Müdürlüğü tarafından müvekkile yazılan 21.05.2014 günlü yazı ile müvekkilin haklılığının tasdik edildiğini ve somut olayda müvekkilin hiçbir şekilde kusurunun olmadığı ve kamu zararının da gerçekleşmediğinin ifade edilerek, yabancı uyruklu sözleşmeli sanatçıların yürüttükleri hizmetin özelliğine göre çalışma sürelerinin ne şekilde belirlendiği ve buna ilişkin usule dair açıklık getirildiğini;

Kurum genel müdürlüğü tarafından yazılan 21.5.2014 günlü yazıda;

"Genel müdürlüğümüzde görev yapan sözleşmeli sanatçıların çalışma saatleri diğer kamu kurumlarında çalışan personel gibi günlük 8.30-12.30, 13.30-17.30 ve cumartesi Pazar günleri tatil şeklinde düzenlenmemiştir. ... hizmetin özelliği gereği sözleşmeli sanatçıların çalışma süreleri, görevli bulundukları eserin sahnelenmesine hazırlık ve temsil sürecinde, idare tarafından duyurulan çalışma programındaki sürelerdir. Bu sürelerin dışında sözleşmeli sanatçıların kurumda bulunma zorunluluğu yoktur. Bu süre içinde de sözleşme ile belirlenen ücretleri kesintisiz ödenmektedir." açıklaması ile sanatçıların hizmet gereği çalışma süre ve esaslarının ortaya konulduğu, somut olayda Sayıştay 8. Daire tarafından verilen ilama da değinilerek, "Sayıştay 8. Daire Başkanlığının 03.12.2013 tarihli ilamı incelendiğinde ... söz konusu maddede yer alan 10 gün ve 20 gün göreve gelmemekten kasıt sözleşmeli sanatçının görevli olduğu eser için idarece belirlenen çalışma süresi içinde gelinmeyen günlerdir." denilerek, Sayıştay ilamında belirtilen yabancı uyruklu sanatçıların yurt dışında bulunması sebebiyle sözleşmelerinin feshedilmesi gerektiği yönündeki kararının, işin esasına ve çalışma usullerine uymadığı yönünde görüş bildirildiğini,

Son olarak ise işbu yazı ile orkestra müdürü tarafından anılan yabancı sanatçıların göreve gelmediklerine ilişkin herhangi bir bildirim yapılmadığını ve bu sanatçıların görevlerini tam ve zamanında yerine getirdiklerini, bu sebeple de müdürlüğe intikal eden bir durum olmadığından, müdürlük makamının da sözleşmelerin feshi yönünde işlem yapmasının beklenemeyeceğinin ifade edildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık; “Dilekçede özetle; Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde görev yapan sözleşmeli sanatçıların çalışma saatlerinin, hizmetin özelliği gereği görevli bulundukları eserin sahnelenmesine hazırlık ve temsil sürecinde, idare tarafından duyurulan çalışma programındaki süreler olduğu, bu sürelerin dışında sözleşmeli sanatçıların kurumda bulunma zorunluluğunun olmadığı, ayrıca haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulayıcı uzmanlardan işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanlar hakkında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek görevinin orkestra müdürü ve sahne müdürünün görev alanına girdiği, bu meyanda gerek orkestra müdürü gerekse sahne müdürü tarafından söz konusu sanatçıların yurtdışında bulunması sebebiyle çalışmalarını aksattıkları yönünde hiçbir bildirim ve ihbarın gelmediği ifade edilmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması istenilmektedir.

İleri sürülen gerekçelere Savcılığımızca da iştirak edildiğinden, talebin kabul edilerek Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

23.09.1971 tarih ve 13965 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde;

“Müdürler :

Madde 5–Müdürler, başında bulundukları Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün, her türlü sanat, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olup, kuruluşun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlarlar.

Müdürlerin başlıca görevleri şunlardır:

a- Müdürlüğün sanat, teknik ve idare yönlerinden her türlü faaliyetinin, Devlet Opera ve Balesine yakışır, en iyi şekilde yürütülmesini sağlamak;

b- Müdürlük bütçe taslağını hazırlamak ve ita amirliği yapmak;

c- Müdürlüğün kurul, bölüm ve servisleri arasında işbirliği kurmak, bütün sanatçı, memur ve müstahdemlerin iyi ve verimli çalışmalarını, gelişmelerini, işlerini vaktinde, yolunda yürütülmesini ve disipline aykırı eylemlere meydan verilmemesini sağlamak;

d- Müdürlüğün kadrosunda aylıklı, ücretli, sözleşmeli ve sair suretle görev kabul eden yerli ve yabancı bütün görevlilerin kuruluşa en verimli olacak şekilde çalıştırmak;

e- Atamaları Müdürlükçe yapılan aylıklı memurlar ile sözleşmeli sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanlar hakkında en geç Mayıs ayı sonuna kadar ikinci derece tezkiye amiri sıfatiyle idari ve mesleki tezkiye varakası hazırlamak.” denilerek Devlet Opera ve Balesinde görevli müdürler ve görevleri düzenlenmiştir.

Bahsedilen Yönetmeliğin 20 ve 21 inci maddelerinde ise Orkestra müdürleri ve sahne müdürlerinin görevleri belirtilmiştir.

“Orkestra Müdürleri:

Madde 20- Orkestra müdürünün görevleri şunlardır:

a- Prova ve temsillerde, orkestra yönünden çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesi için gereken tedbirleri almak;

b- Orkestradaki bütün elemanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek;

c- Orkestra faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre, düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek;

d- Orkestra elemanlarından hastalananların durumların Sahne Müdürlüğüne bildirerek gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak;

e- Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen orkestra sanatçılarından, engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanlar haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya müdürlüklere yazı ile bildirmek.

Sahne Müdürleri:

Madde 21- Sahne Müdürü, Devlet Opera ve Balesinde temsil edilecek eserler ve verilecek konserlerle ilgili her türlü sahne faaliyetinin düzenli ve disiplinli bir şekilde yürümesi için gerekli bütün tedbirlerin alınmasından sorumludur.

Sahne Müdürünün başlıca görevleri şunlardır:

a- Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek;

b-Sahne faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek;

c- Sahne müdürlüğüne bağlı servislerde çalışanlar arasında işbirliği sağlamak;

d-Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların hastalanmaları halinde, bunları muayene ve tedavi için kuruluş doktorlarına göndermek ve alacakları raporlara göre işlem yapmak;

e- Kuruluşda görev yapan hastabakıcıların çalışma düzenini, daire amiri ve idare müdürü ile işbirliği yaparak sağlamak;

f- Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek.”

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 20 ve 21 inci maddelerine göre "Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek" görevinin orkestra müdürü ve sahne müdürünün görev alanına girdiği görülmektedir.

Opera sanat sezonu programı belirlendiği zaman eserlerde görev alacak sanatçı listesinin bir yıl önceden hazırlanıp tüm çalışanlara duyurulduğu ve programın 1 yıl öncesinden hazırlandığı, Müdürlük bünyesinde bulunan her sanatçının her eserde görev alması gibi bir durumun olmadığı, hazırlanan program dahilinde mevcut çalışmalara ve provalara sanatçıların gelmemesi halinde orkestradan sorumlu olan Orkestra Müdürü ve Sahne müdürünün hazırladığı tutanak sonucunda durumun müdüre iletildiği ve buna göre müdürün gerekli işlemleri tesis ettiği, ilama konu olayda orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından söz konusu yabancı uyruklu sanatçıların yurt dışında bulunması sebebiyle görevleri başında bulunmadıkları, çalışmalarını aksattıkları yönünde hiçbir bildirim veya ihbar gelmediği, oysa bu tür durumlarla karşılaşıldığında mevcut yönetmelik hükümlerine göre, orkestra veya sahne müdürü tarafından durum tespiti yapılarak gereğinin ifası için müdüre bir tutanak ile bildirilmesi gerektiği, mevzuat gereğince bildirim yapmakla görevli ve yetkili orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından, müdürlüğe intikal ettirilen bir hususun mevcut olmadığı durumda, ilamda sorumlu tutulan ………… Devlet Opera ve Balesi müdürüne sorumluluk atfedilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Kültür Turizm Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünün 21.05.2014 tarih ve 640-350 sayılı konuya ilişkin yazısında da;

“…

Genel Müdürlüğümüzün sanat sezonu için belirlediği repertuvarda yer alan eserlerde görev alacak sözleşmeli sanatçılar görev aldıkları eserin çalışma programına uymak zorundadır. Bütün görevliler ilan tahtalarındaki çalışma programlarını, emir ve genelgeleri okumaya, değişiklikleri günü gününe izlemeye ve gereğini yapmaya mecburdurlar.

Genel müdürlüğümüzde görev yapan sözleşmeli sanatçıların çalışma saatleri diğer kamu kurumlarında çalışan personel gibi günlük 8.30-12.30, 13.30-17.30 ve Cumartesi Pazar günleri tatil şeklinde düzenlenmemiştir. Masa başı diye tabir edilen ve günlük takip çizelgesi ile takip edilen bir sistem olmadığı gibi sözleşmeli çalışan sanatçılarımızın mesailerini tamamladıkları bir odaları da mevcut değildir. Bir sanat kurumu olan Genel Müdürlüğüz ve müdürlüklerimizde hizmetin özelliği gereği sözleşmeli sanatçıların çalışma süreleri, görevli bulundukları eserin sahnelenmesine hazırlık ve temsil sürecinde, idare tarafından duyurulan çalışma programındaki sürelerdir. Bu sürelerin dışında sözleşmeli sanatçıların kurumda bulunma zorunluluğu yoktur. Bu süre içinde de sözleşme ile belirlenen ücretleri kesintisiz ödenmektedir. Daha açık bir anlatımla sözleşmeli sanatçılarımızın mesaileri görevli bulundukları eserin çalışma saatleri ile sınırlıdır.

…

Orkestra müdürü tarafından görevine gelmediğine ilişkin gerekli işlem yapılmak üzere Müdürlüğe intikal eden bir husus mevcut değildir. Sanatçı ile yapılan sözleşme gereği Müdürlük tarafından verilen görevleri istisnasız yerine getirmiştir.

…." açıklamalarına yer verilmiştir.

Uygulamada Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde görev yapan sözleşmeli sanatçıların çalışma saatlerinin, hizmetin özelliği gereği görevli bulundukları eserin sahnelenmesine hazırlık ve temsil sürecinde, idare tarafından duyurulan çalışma programındaki süreler olduğu, bu sürelerin dışında sözleşmeli sanatçıların kurumda bulunma zorunluluğunun olmadığı,

Ayrıca haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulayıcı uzmanlardan işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanlar hakkında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek görevinin orkestra müdürü ve sahne müdürünün görev alanına girdiği, bu meyanda gerek orkestra müdürü gerekse sahne müdürü tarafından söz konusu sanatçıların yurtdışında bulunması sebebiyle çalışmalarını aksattıkları yönünde bir bildirim gelmediği dolayısıyla ilgililere ait sözleşmelerin feshedilmediği ve geçerli olan sözleşme hükümleri gereği ödemelerin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle 125 sayılı ek ilam ile ………… TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozulmasına ve yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine,

(… Daire Başkanı …………ile Üye …………’ün; ilam hükmünün Bozulması yönünde verilen karara katılmakla birlikte Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 20 ve 21 inci maddelerine göre "Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek" görevinin orkestra müdürü ve sahne müdürünün görev alanına girdiği, mevzuat gereğince bildirim yapmakla görevli ve yetkili orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından, müdürlüğe intikal ettirilen bir hususun mevcut olmadığı durumda sadece ………… Devlet Opera ve Balesi Müdürüne sorumluluk yüklenemeyeceği, ilam hükmünün bu nedenle bozulması gerektiği yönündeki görüşleri ile,

Üye …………’ın;

İlam hükmünün ‘Bozulması’ yönünde verilen karara esasta katılmakla birlikte, ilave olarak;

“Adı geçen yabancı sanatçılarla idare arasında akdedilen Yabancı Uyruklu Uzmanlar İçin Misafir Sanatçı Sözleşmesi’nin 5inci maddesinde; “Sanatçıya görevi karşılığı, kanuni kesintiler yapıldıktan sonra her ay için ………….. TL. net ücret, aylık çalışma sonunda ödenir.” denilmektedir.

Yine, bu sanatçılardan ………… ile imzalanan sözleşmenin 11, 12 ve 13 ncü maddelerinde;

“11. Sanatçı, sözleşme süresinde, idarenin yürürlükte bulunan kanun, yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabul eder. Sözleşme süresi içinde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü veya Müdürlüklerince pozisyon unvanı ile ilgili verilen her türlü görevi yapmakla hükümlüdür.”

“12. Sanatçı, sözleşme süresi içinde idarenin izni olmadıkça başka kurum veya kuruluşlarda özel veya resmi görev alamaz. Yurtiçi veya yurtdışında idarenin onayı ile başka kurumlarda sanatsal etkinliklerde görev aldığı sürede ücretsiz izinli sayılır.”

“13. Sanatçının görevinde ve hizmetin yürütülmesinde, mesai saatlerine ve çalışma programına uyumda, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü sanatçılarına ait sözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümleri uygulanır.

Sanatçıya, idarece belirlenen Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü sanatçılarına verilen izin kadar ücretli izin verilebilir.

Sanatçıya, gerekli durumlarda yurtdışına gidiş-dönüş yol ücretini kendisi karşılamak kaydıyla 10 güne kadar mazeret izni verilebilir.”

denilmektedir.

………… ile imzalanan 2012 yılı sözleşmesinin 11, 12 ve 13 üncü maddeleri de (13 üncü maddenin iki ve üçüncü paragrafları hariç) eşi ………… ile imzalanan sözleşme hükümleri ile aynıdır.

Bahsi geçen sözleşmelerin 13 üncü maddesinin birinci paragrafında, sanatçıların görevini yerine getirmesi, hizmetin yürütülmesi, mesai saatleri ve çalışma programına uyumda Genel Müdürlük sanatçılarına ait sözleşmenin devam ve disiplin hükümlerine tabi oldukları belirtildiğinden, İlamda; atıfta bulunulan ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü sanatçılarına uygulanan “Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memur Sözleşmesi”nin 5 inci maddesinde geçen “İzinsiz ve mazeretsiz olarak kesintisiz 10 (ON) gün, sözleşme dönemi içinde özürsüz olarak toplam 20 (YİRMİ) gün göreve gelmeyenlerin sözleşmeleri Genel Müdür veya ilgili Müdür tarafından re’sen fesh edilir.” hükmünden hareketle, adı geçenlerden sanatçı …………’in 2012 yılında toplam 232 gün ve …………’in de 2011 yılının devamı olarak (Aralık 2011-Ocak 2012 aylık döneminde) toplam 16 gün Türkiye’yi izinsiz terk etmeleri, sözleşmelerinin feshedilmesi gereken bir durum olarak değerlendirilip, buna rağmen sözleşmelerinin devam ettirilerek izinsiz olarak Türkiye dışında bulundukları günlere ait ücretlerinin sözleşme hükümlerine aykırı şekilde tam olarak ödenmesi, belirtilen mevzuat ve sözleşme hükümlerine aykırı görülmüş ve bu sürelere ait ücret tutarları için tazmin hükmolunmuştur.

Burada “görev” kavramının tanımı, mahiyeti ile “görev süresi” kavramı önem kazanmaktadır.

Bu meyanda, sorumlu vekili savunmasında;

Opera sanat sezonu programı belirlendiği zaman eserlerde görev alacak sanatçı listesinin bir yıl önceden hazırlanıp tüm çalışanlara duyurulduğunu ve programın 1 yıl öncesinden hazırlandığını, Müdürlük bünyesinde bulunan her sanatçının her eserde görev alması gibi bir durumun olmadığını,

Hazırlanan program dahilinde mevcut çalışmalara ve provalara sanatçıların gelmemesi halinde orkestradan sorumlu olan Orkestra Müdürü, Konzertmeister, Sahne müdürü veya Orkestra Temsilcisi'nin hazırladığı tutanak sonucunda vaziyetin müdüre iletildiğini ve buna göre müdürün gerekli işlemleri tesis ettiğini,

Bu haliyle, müvekkilinin görev alanı dışında olan bir konu için sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini zira, bu tür durumlarla karşılaşıldığında mevcut yönetmelik hükmü ile de düzenlendiği üzere, orkestra veya sahne müdürü tarafından durum tespit edilerek, gereğinin ifası için müdüre bir tutanak ile bildirilmesi gerektiğini,

Ancak somut olayda böyle bir durumun gerçekleşmediğini, yani adı geçen yabancı uyruklu misafir sanatçının çalışmalara gelmediği, işinin başına geç geldiği, işini aksattığı veya görevini vaktinden önce terk ettiği yönünde bir bildirim yapılmadığını,….asla kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için söz konusu iddianın doğruluğu kabul edilse dahi, yönetmelik hükmünde bu bildirimi yapmakla görevli ve yetkili kılınan orkestra müdürü ve sahne müdürü tarafından müdüre (müvekkile), bu yönde bir bildirim yapılmaksızın, müdürün bu durumu bilebilmesinin hakkaniyete uyarlı olmayacağını,

Belirtmiş ve konu ile ilgili olarak Kültür Turizm Bakanlığı Devlet Opera Balesi Genel Müdürlüğü tarafından yazılan 21.05.2014 günlü yazıdan bahisle, bahsi geçen yazının da bu hususları doğruladığını ifade etmiştir.

Bu durumda, ilamda atıfta bulunulan sözleşme hükümlerine göre, “İzinsiz ve mazeretsiz olarak kesintisiz 10 (ON) gün, sözleşme dönemi içinde özürsüz olarak toplam 20 (YİRMİ) gün göreve gelmeme” durumunun bu sanatçılar için gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti gerekmektedir. Bunun için de, öncelikle atıfta bulunulan sözleşmeye tabi bulunan yerli sanatçılar için uygulamanın ne şekilde gerçekleştirildiğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Bu meyanda, Genel Müdürlükçe ileri sürülen; ”… hizmetin özelliği gereği sözleşmeli sanatçıların çalışma süreleri, görevli bulundukları eserin sahnelenmesine hazırlık ve temsil sürecinde, idare tarafından duyurulan çalışma programındaki sürelerdir. Bu sürelerin dışında sözleşmeli sanatçıların kurumda bulunma zorunluluğu yoktur.” ifadesi karşısında, adı geçen yabancı sanatçılar için önceden düzenlenmiş olan çalışma programlarının tespit edilerek, bu programların hangi süreler için öngörülmüş olduğunun ve bu sürelerde adı geçen sanatçıların görev başında mı yoksa yurt dışında mı oldukları hususunun değerlendirilmesi ve belgeleri ile ortaya konulması gerekmektedir. Bu konuda bir tespit yapılmış değildir.

Orkestra veya Sahne Müdürü tarafından belirtilen sanatçıların görevlerine gelmediklerine ilişkin olarak, gerekli işlem yapılmak üzere Müdürlüğe intikal ettirilen bir husus da mevcut değildir.

Diğer taraftan; böyle bir tespit yapılmış veya yapılacak ise , konunun sorumluluk yönü ile de ele alınarak, savunmada ileri sürülen hususlar değerlendirilip yeniden sorumluluk tespitinin yapılması gerekmektedir. Şöyle ki;

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin "Orkestra müdürleri" başlıklı 20 nci maddesinde Orkestra Müdürünün görevleri; yine, anılan yönetmeliğin "Sahne müdürleri" başlıklı 21 nci maddesinde Sahne Müdürünün görevleri belirlenmiştir.

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin bahsi geçen 20 ve 21 inci maddelerine göre, "Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek" işleminin Orkestra Müdürü ve Sahne Müdürünün görev alanına girdiği anlaşılmaktadır. Bu yapılmaksızın, ………… Devlet Opera Ve Balesi Müdürünün konu hakkında bilgi sahibi olması ve işlem yapması mümkün olmadığından, bu şahısların savunmalarının alınarak, buna göre sorumluluk değerlendirmesi yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla, mevcut bilgi ve belgelere göre hüküm tesis etmek ve adı geçene sorumluluk yüklemek mümkün görülmediğinden, ilam hükmünün bozulması gerekmektedir.”

Yönündeki görüşü ile,

Üyeler …………, …………, …………, …………, …………ile …………’in;

23.09.1971 tarih ve 13965 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde;

“Müdürler :

Madde 5 – Müdürler, başında bulundukları Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğünün, her türlü san’at, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olup, kuruluşun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlarlar.

Müdürlerin başlıca görevleri şunlardır:

a- Müdürlüğün san’at, teknik ve idare yönlerinden her türlü faaliyetinin, Devlet Opera ve Balesine yakışır, en iyi şekilde yürütülmesini sağlamak;

b- Müdürlük bütçe taslağını hazırlamak ve ita amirliği yapmak;

c- Müdürlüğün kurul, bölüm ve servisleri arasında işbirliği kurmak, bütün sanatçı, memur ve müstahdemlerin iyi ve verimli çalışmalarını, gelişmelerini, işlerini vaktinde, yolunda yürütülmesini ve disipline aykırı eylemlere meydan verilmemesini sağlamak;

d- Müdürlüğün kadrosunda aylıklı, ücretli, sözleşmeli ve sair suretle görev kabul eden yerli ve yabancı bütün görevlilerin kuruluşa en verimli olacak şekilde çalıştırmak;

e- Atamaları Müdürlükçe yapılan aylıklı memurlar ile sözleşmeli sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanlar hakkında en geç Mayıs ayı sonuna kadar ikinci derece tezkiye amiri sıfatiyle idari ve mesleki tezkiye varakası hazırlamak.” denilerek Devlet Opera ve Balesinde görevli müdürler ve görevleri düzenlenmiştir.

Bahsedilen Yönetmeliğin 20 ve 21 inci maddelerinde de Orkestra müdürleri ve sahne müdürlerinin görevleri belirtilmiştir.

“Madde 20- Orkestra müdürünün görevleri şunlardır :

a- Prova ve temsillerde, orkestra yönünden çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesi için gereken tedbirleri almak;

b- Orkestradaki bütün elemanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek;

c- Orkestra faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre, düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek;

d- Orkestra elemanlarından hastalananların durumların Sahne Müdürlüğüne bildirerek gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak;

e- Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen orkestra sanatçılarından, engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanlar haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya müdürlüklere yazı ile bildirmek.

Sahne müdürleri :

Madde 21- Sahne Müdürü, Devlet Opera ve Balesinde temsil edilecek eserler ve verilecek konserlerle ilgili her türlü sahne faaliyetinin düzenli ve disiplinli bir şekilde yürümesi için gerekli bütün tedbirlerin alınmasından sorumludur.

Sahne Müdürünün başlıca görevleri şunlardır:

a- Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların devam işlerini izlemek ve kontrol etmek;

b-Sahne faaliyetinin, haftalık çalışma programına göre düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, muhtemel aksaklıkları ilgililerle görüşerek önlemek;

c- Sahne müdürlüğüne bağlı servislerde çalışanlar arasında işbirliği sağlamak;

d-Sanatçı, uygulatıcı uzman ve uzmanların hastalanmaları halinde, bunları muayene ve tedavi için kuruluş doktorlarına göndermek ve alacakları raporlara göre işlem yapmak;

e- Kuruluşda görev yapan hastabakıcıların çalışma düzenini, daire amiri ve idare müdürü ile işbirliği yaparak sağlamak;

f- Haftalık çalışma programlarında görevi belirtilen sanatçı ve uygulatıcı uzmanlardan engeli olmadığı halde işinin başına geç gelmiş veya hiç gelmemiş olanlarla, görevlerini vaktinden önce bırakanları, haklarında gerekli işlem yapılmak üzere Genel Müdürlük veya Müdürlüklere yazı ile bildirmek.”

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği’nin 5, 20 ve 21 inci maddelerine göre personelin çalışma programına göre sanatsal faaliyetlerini, görevdeki devamlılıklarını takip ile Müdür ve birlikte çalıştığı Orkestra Müdürü ve Sahne Müdürünün sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.Ancak;

23.07.1970 tarih ve 13557 s.R.G.de yayımlanan 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünün Kuruluşu Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde;

“Diğer şehirlerde kurulacak Devlet Opera ve Balesi müdürlüklerinde:

a) Müdür, opera, bale ve müzik alanında başarıları ile tanınmış sanatkarlar arasından genel müdürün teklifi üzerine, Milli Eğitim Bakanı tarafından ve 3656 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi hükmüne göre,

b) Yabancı uzmanlar müdürün teklifi ve genel müdürün tasvibi ile Milli Eğitim Bakanı tarafından sözleşme ile,

c) Yerli ve yabancı misafir sanatkarlar geçici süreli sözleşme ile müdür tarafından,

d) Her çeşit memur ve hizmetliler müdür tarafından görevlendirilirler. Sözleşmeli personelin sözleşmelerinin yenilenmesi de yapılışındaki usule tabidir.” denilmiştir.

1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanun ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre sanatçıların mesai saatlerine ve çalışma programına uyumunda, disiplin hükümlerinde, izinlerinde, çalışma düzeni ve tertibinde, sözleşme yapılması ve feshedilmesinde verilecek kararların Kurum Müdürünün yetki ve takdirinde bulunduğu görülmektedir.

Bu nedenle müdür ve sanat yönetmeni …………’nin, çalışanların kanun, yönetmelik ve sözleşme hükümlerine riayet etmelerinde gerektiğinde sözleşmenin feshinde yetkili olduğu anlaşıldığından sorumluluk hususunda yapılan itiraz yerinde değildir.

Esasa ilişkin olarak konuya bakıldığında;

………… Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü’nde Müzik işleri yöneticisi pozisyonunda görev yapan ………… ile imzalanan 2011 yılı sözleşmesinin 11, 12 ve 13 ncü maddelerinde;

“11. Sanatçı, sözleşme süresinde, idarenin yürürlükte bulunan kanun, yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabul eder. Sözleşme süresi içinde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü veya Müdürlüklerince pozisyon unvanı ile ilgili verilen her türlü görevi yapmakla hükümlüdür.

12. Sanatçı, sözleşme süresi içinde idarenin izni olmadıkça başka kurum veya kuruluşlarda özel veya resmi görev alamaz. Yurtiçi veya yurtdışında idarenin onayı ile başka kurumlarda sanatsal etkinliklerde görev aldığı sürede ücretsiz izinli sayılır.

13. Sanatçının görevinde ve hizmetin yürütülmesinde, mesai saatlerine ve çalışma programına uyumda, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü sanatçılarına ait sözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümleri uygulanır.

Sanatçıya, idarece belirlenen Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü sanatçılarına verilen izin kadar ücretli izin verilebilir.

Sanatçıya, gerekli durumlarda yurtdışına gidiş-dönüş yol ücretini kendisi karşılamak kaydıyla 10 güne kadar mazeret izni verilebilir.” denilmiştir.

………… ile imzalanan 2011 yılı sözleşmesinin 11, 12 ve 13 üncü maddeleri de (13 üncü maddenin iki ve üçüncü paragrafları hariç) eşi ………… ile imzalanan sözleşme hükümleri gibidir.

Sözleşmelerin 13 üncü maddesinin birinci paragrafında, sanatçıların görevini yerine getirmesi, hizmetin yürütülmesi, mesai saatleri ve çalışma programına uyumda Genel Müdürlük sanatçılarına ait sözleşmenin devam ve disiplin hükümlerine tabi oldukları açık olarak belirtilmiştir.

Yine, Genel Müdürlük tarafından düzenlenmiş bulunan “Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memur Sözleşmesi” nin 5 inci maddesinde;

“İzinsiz ve mazeretsiz olarak kesintisiz 10 (ON) gün, sözleşme dönemi içinde özürsüz olarak toplam 20 (YİRMİ) gün göreve gelmeyenlerin sözleşmeleri Genel Müdür veya ilgili Müdür tarafından re’sen fesh edilir.” denilmektedir.

23.09.1971 tarih ve 13965 sayılı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin “Müdürler” başlıklı 5 inci maddesinde ise;

“Müdürler, başında bulundukları Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü’nün, her türlü san’at, teknik ve idare işlerinin birinci derecede sorumlusu olup, kuruluşun düzenli ve iyi bir şekilde çalışmalarını sağlarlar.

….” hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelik hükmüne göre müdürler birinci derecede sorumlu yönetici sıfatıyla çalışanların kanun, yönetmelik, sözleşme v.b. mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesini sağlayacak idari tedbirleri almak, birimler arası bilgi akışını sağlamak, sözleşme hükümlerini zamanında uygulamak ve sözleşmenin feshi konusunda üst yöneticiyi bilgilendirmekle sorumludurlar.

Bu itibarla, sanatçı …………’in 2011 yılında toplam 184 gün ve eşi …………’in de 132 gün Türkiye’yi izinsiz terk etmeleri nedeniyle, sözleşmelerinin feshedilmesi gerekirken feshedilmeyerek, Türkiye dışına izinsiz gittikleri günlere ait ücretlerinin sözleşme hükümlerine aykırı şekilde tam ve kesintisiz olarak ödenmesi bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırıdır.

Bu nedenle verilen tazmin hükmünün Tasdiki gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

15.09.2015 tarihinde karar verildi.