Sayıştay 8. Dairesi 38441 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 8

• Dosya No: 38441

• Tutanak No: 38893

• Tutanak Tarihi: 22.04.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada bulunan mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1630 sayılı ek ilamın 3.maddesi ile; Mühendislik Fakültesinde görevli öğretim görevlilerine diğer faaliyetler için (uygulama) I.öğretimde verilen derslerin bir kısmına ücret tahakkuk ettirilmeyip ücreti daha fazla olduğu için II.öğretim ders ücretinin ödenmesi nedeniyle 9.725,00 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun "Ek Ders Ücreti" başlıklı 11. maddesine göre;

"2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36.maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elemanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla normal öğretimde en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.” ve

3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun'un "Ders Ücreti" başlıklı 10. maddesine göre;

"Normal örgün öğretimde zorunlu ders yükünü doldurmuş olan öğretim elemanlarına ikinci öğretimde verdikleri her ders için; dolduramamış olan öğretim elemanlarına bu yükün doldurulmasından sonra verdikleri her ders için, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 11. maddesinde öngörülen hükümler çerçevesinde ek ders ücreti ile ara sınav, yarıyıl ve yıl sonu sınavları için ödenecek ücretlerin üç katını aşmayacak şekilde ikinci öğretim programları esas alınarak, Yükseköğretim Kurulunun görüşü, Milli Eğitim Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek ders ücreti ödenir."denildiğini,

Yukarıda belirtilen madde hükümlerine göre, mecburi ders yüklerinin hesaplanmasında öncelikle örgün öğretimde verilen derslerin ve faaliyetlerin dikkate alınacağının düzenlenmiş olduğunu, normal örgün öğretimde öncelikle teorik dersler dışındaki faaliyetlerle mecburi ders yükünün tamamlanması yönünde herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini,

Temyiz konusu Sayıştay İlamında kıyaslama yapılarak, ders yüklerinin tamamlanmasında ve ek ders ödemelerinde öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetlerin dikkate alınması gerektiği, eğer bu aşamadan sonra saatlik sınırlamalar dolmadıysa ikinci öğretimdeki ders ve faaliyetlerin dikkate alınması gerektiği gerekçesine dayanıldığını, bu gerekçenin, yukarıda açıklanan nedenlerle hukuka uygun olmadığını,

Benzer konularda daha önce verilmiş Sayıştay Temyiz Kurulu Kararlarının bulunduğunu (Sayıştay Temyiz Kurulu, 04.01.2008 tarih ve 2008/30064 sayılı kararı, 04.01.2008 tarih ve 2008/30058 sayılı kararı) ,

İkinci dilekçesinde;

Sayıştay’ın verdiği söz konusu tazmin kararlarına hep 16.09.2005 tarihinde YÖK ün çıkarmış olduğu Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar’ın dayanak olarak gösterildiğini,

Söz konusu esasların 3-a ve 5.maddesinde mealen "ders yüklerinin tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında sırasıyla; normal örgün öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler daha sonra ikinci öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler dikkate alınır" denildiğini,

Bu esasların kelime kelime yorumu yani lafzının Sayıştay’ı bu tazmin konusunda belki haklı çıkarabileceğini, Sayıştay’ın burada öncelikle gündüzden ek ders ücreti alınmalıdır diye ısrar ettiğini,

Ancak söz konusu esasların ruhunun böyle demediğini, burada aslında söylenmek istenenin ders yükünün öncelikle gündüz öğretiminden tamamlanması gerektiği, olduğunu,

Bu esasları çıkaran YÖK'ün “az ders verene çok ücret, çok ders verene az ücret” verelim mantığıyla hareket etmediğini, zira söz konusu esasların sadece lafzı ile yorumlandığında yukarıdaki “az ders verene çok ücret, çok ders verene az ücret ödenmesi” garipliğinin ortaya çıkacağını,

Kanununun ruhu ile bağdaşmayan bir sözel anlamın ( lafzı yorum ) kabul edilemeyeceğini,

"Kanun hükmünün manasını tayin etmekte ilk esas, metnin meydana geldiği sözlerden çıkan manadır ve ancak bu şekilde metne verilmesi gereken mana, hükmün kanuna konulmasıyla güdülen gayeye aykırı neticeler doğuracak olduğu takdirde, lafızdan çıkan mana yerine, kanunun ruhundan çıkan manaya göre hüküm verilmesi gerekir.”şeklindeki Yargıtay'ın 27.3.1957 tarih ve 1/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının da bu yönde olduğunu, aynı şekilde 4.2.1959 tarihli ve 146 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da; “Kanun hükümlerinin sadece lafzına göre değil, hem lafzına hem de ruhuna göre yorumlanması ve kanunun lafzına dayanılarak konuluş maksatlarına aykırı sonuçlara varılmasına meydan bırakılmaması, bu günün hukuk ilminin ve tatbikatının kaideleridir.”denildiğini,

Anayasa Mahkemesinin 22 Mayıs 1987 gün ve E. 1986/3, K. 1987/13 sayılı kararında “yasaların amacına uygun yorumlanması asıldır" görüşüne yer verildiğini,

İlamda; bir öğretim üyesinin gündüz+gece Uygulamalı ders saati sayısı haftada 10'u aşıyorsa öğretim üyesinin gece yapmış olduğu uygulamalardan ücret alamadığını, bu durumda bir öğretim üyesinin gece verdiği ders sayısı sabit kalırken alacağı (gündüz+geceden) toplam ek ders ücretinin gündüzde verdiği uygulamalı ders sayısına bağlı olarak ters orantılı bir şekilde değiştiğini, yani öğretim üyesinin gündüzde verdiği uygulamalı ders sayısı az ise toplamda fazla ücret, gündüzde verdiği uygulama ders sayısı çok ise toplamda daha az ücret alması gerektiği sonucunun ortaya çıktığını, büyük bir adaletsizlik yapıldığını,

Buna bir örnek vermek gerekirse; Zorunlu ders yükü sıfır olan bir profesör için,

Tablo-l: Sayıştay Denetçisinin yorumuna göre alınması gereken ek ders ücreti (Uygulama toplamları haftada 14 saat, 10 saati aşıyor)

Tablo-2:Sayıştay Denetçisinin yorumuna göre alınması gereken ek ders ücreti (Uygulama toplamları 5 saat İse, 10 saatin altında kalıyorsa)

Sayıştay denetçisinin ek ders esaslarını sadece lafzına göre yorumunun yanlış bir uygulamaya yol açtığını;

Tablo-1 deki öğretim üyesinin, Tablo 2 deki öğretim üyesinin gündüz+gece ders yüküne ilaveten gündüzden 9 saat daha fazla uygulamaya girdiği halde ayda 2496-1881= 615 TL. daha az ücret alması gerektiğini,

Tablo-1 deki öğretim üyesinin kendisinden 9 saat daha az uygulama dersi olan Tablo-2 deki öğretim üyesinin ücretini almaya kalktığında Sayıştay’ın kendisine kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle zimmet çıkardığını,

Burada aslında kamunun bir zararı değil aksine kamunun karı olduğu gerçeğinin ortaya çıktığını, çünkü Devlet 20 saat gündüz+10 saat gece dersi için ödeyeceği ücrete 29 saat gündüz+10 saat gece dersi yaptırıyor yani fazladan gündüzden 9 saat daha dersi de bedava yaptırdığını ama Sayıştay'ın yorumuyla ücret ödemeye gelince 20 saat gündüz+10 saat gece dersi ücretini de verilmediğini örneklendirme yolu ile belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “Dilekçede özetle, harcama yetkilisi sıfatıyla adına borç çıkarılan işlemde, ilama dayanak yapılan gerekçenin hukuka uygun olmadığı, benzer konularda verilmiş Temyiz Kurulu Kararlarının bulunduğu, bu nedenle de tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği ileri sürülmektedir.Daire kararında da belirtildiği üzere, Yükseköğretim Kurulu'nun 16.09.2005 tarih ve 2005.04.2312 sayılı kararı ile kabul edilen "Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ödemelerinde Uyulacak Esaslar"ın, Ek Ders Ücreti başlıklı 3. maddesinde;

"Ders yüklerinin tamamlanmasında ve ek ders ücretlerinin hesaplanmasında, öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak, haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, toplam on saati, aşan kısım için ek ders ücreti ödenmez.”denilmektedir.Bu hükme göre, diğer faaliyetler (uygulama) için getirilen haftalık on saatlik sınırlamanın hem ders yükü hesabında hem de ek ders ücreti ödenmesinde dikkate alınacağı ve on saatlik sınırlamanın aşılamayacağı açıkça anlaşılmakta olup on saati aşan ders saatlerinin (diğer faaliyet) mecburi ders yükünün doldurulmasında ve ek ders ücreti ödenmesinde dikkate alınmaması gerekmektedir.Aynı Kararın 5. maddesinde de;

'"Haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında sırasıyla: normal örgün öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler, daha sonra ikinci öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler dikkate alınır." denilerek, hesaplamada önceliğin gündüz dersleri için yapılması gerektiği ifade edilmiştir.Diğer taraftan, İlamda öğretim görevlilerine diğer faaliyetler için (uygulama) normal örgün öğretimde verilen derslerin bir kısmına ücret tahakkuk ettirilmeyip, ücreti daha fazla olduğu için II. Öğretim ders ücretinin ödenmesi nedeniyle tazmin hükmü verilmiş olup, dilekçe ekinde yer alan Temyiz Kurulunun 01.04.2008 tarih ve 30064 Tutanak Nolu Kararına konu olan olay ile benzerlik taşımamaktadır. Bu nedenle, talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş bildirilmiştir.

2914 sayılı Kanunun Ek ders ücreti başlıklı 11.maddesinde;

“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36. maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.

Dersi veren öğretim elemanına her ders için ayrı ayrı olmak üzere yarı yıl ve yıl sonu dönemlerinde her 50 öğrenci için 300 gösterge rakamının Devlet Memurları Kanununa göre aylıklar için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda sınav ücreti ödenir. Öğrenci sayısının hesabında küsurlar tama iblağ edilir ve 500 öğrenciden fazlası dikkate alınmaz. Ara sınavlar ve bütünleme sınavları için sınav ücreti ödenmez.

Ek ders ücreti, aşağıdaki göstergelerin Devlet Memurları Kanununa göre aylıklar için belirlenen katsayı ile çarpımından oluşur.

Ek Ders Ücreti

Unvanı Göstergesi

Profesör 300

Doçent 250

Yardımcı Doçent 200

Öğretim Görevlisi ve Okutman 160

Yükseköğretim Kurumlarının kadrolarında olmayıp bu unvanları taşıyanlardan ders saati başına görevlendirilenlerin sosyal güvenlik kuruluşlarından almakta oldukları aylıklar bu şekilde görevlendirilmeleri nedeniyle kesilmez.

Müfredat programları uyarınca normal çalışma günlerinde çalışma saatinin bitiminden ve saat 17.00'den sonra başlayan gece öğretimi ile hafta tatili, yarı yıl veya yaz tatillerinde yapılan öğretimde yukarıdaki şekilde hesaplanan ek ders ücretleri % 60 zamlı ödenir. Yaz ve yarı yıl tatillerinde yapılan öğretim için verilecek ek ders ücretinin hesabında ders yükü dikkate alınmaz.”hükmü yer almaktadır.

27.11.1992 tarih ve 21418 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanunun "Ders Ücreti" başlıklı 10.maddesinde de;

“Normal örgün öğretimde zorunlu ders yükünü doldurmuş olan öğretim elemanlarına ikinci öğretimde verdikleri her ders için; dolduramamış olan öğretim elemanlarına bu yükün doldurulmasından sonra verdikleri her ders için, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 11. maddesinde öngörülen hükümler çerçevesinde ek ders ücreti ile ara sınav, yarıyıl ve yıl sonu sınavları için ödenecek ücretlerin üç katını aşmayacak şekilde ikinci öğretim programları esas alınarak, Yükseköğretim Kurulunun görüşü, Milli Eğitim Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek ders ücreti ödenir.”denilmektedir.

Yükseköğretim Kurulunun 16.09.2005 tarih ve 2005.04.2312 sayılı kararı ile kabul edilen Ders Yükü Tespitinde Uyulacak Esasların Ek Ders Ücreti başlıklı 3 (a) maddesinde;

“Ek ders ücreti, haftalık ders yükü sınırını aşan teorik dersler ve diğer faaliyetler için ödenir. Kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elemanlarına normal örgün öğretimde en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Bir öğretim elemanı hem normal örgün öğretimde, hem de ikinci öğretimde görev alıyorsa en çok otuz saate kadar (20 saati normal öğretim, 10 saati ikinci öğretim için olmak üzere) ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında, öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

…”ve 5.maddesinde

“Haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında sırasıyla; normal örgün öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler, daha sonra ikinci öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler dikkate alınır.” denilerek 3.madde hükmü vurgulanmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre diğer faaliyetler (uygulama) için getirilen haftalık on saatlik sınırlamanın hem ders yükü hesabında hem de ek ders ücreti ödenmesinde dikkate alınacağı ve diğer faaliyetlerdeki on saatlik sınırlamanın aşılamayacağı, hesaplamada da önceliğin gündüz dersleri için yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Söz konusu üniversitede ek ders ücretleri hesaplanırken saat ücreti daha fazla olduğu için II.öğretime öncelik verilmiştir. Haftalık ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesaplanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetler, daha sonra ikinci öğretimde verilen teorik dersler ve diğer faaliyetlerin dikkate alınması gerekmektedir.

Bu nedenle 1630 sayılı ek ilamın 3.maddesi ile 9.725,00 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 22.04.2014 tarih ve 38893 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.