Sayıştay 8. Dairesi 38268 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 38268

• Tutanak No: 38519

• Tutanak Tarihi: 04.03.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten ve duruşmada hazır bulunan murafaacılar ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 1296 sayılı ilamın 9.maddesi ile; Fatsa Belediyesi’nde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre memur olarak çalışan personelin öğle yemeği için ödemesi gereken memur katkı bedellerinin belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle 1.274,49 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesindeki yetkiye istinaden 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak çıkarılan 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4.maddesinde; "Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre Kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır." denildiğini,

Sayıştay’ın, "Ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği aşmaması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılması" yönünde karar verdiğini dolayısıyla bütçedeki ödenek aşılmadığından ortada bir kamu zararı olmadığını,

Anayasanın 5.maddesinde;

“Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, Ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve Demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, Sosyal Hukuk Devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır." denilmek suretiyle İdareye sosyal hukuk devleti ile bağdaşmayacak ekonomik ve sosyal engelleri kaldırma görevi verildiğini,

Personele verilen yemek bedeline ilişkin kişi borcu çıkarılmasının hukuka, hakkaniyete ve en başta Anayasaya aykırı olduğunu,

2009 yılı merkezi yönetim bütçe uygulama tebliği (sıra no:3)’nde asgari tutarların belirtildiğini,

Ayrıca konu ile ilgili Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.5.2012 tarih ve 1312 ilam no.lu 26.06.2012 tarih ve 704 ilam no.lu kararlarının örnek olarak dilekçe ekinde sunulduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; ilam maddesiyle ilgili olarak, tazmin hükmü Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesindeki hükme dayanmakta olup, Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden yemek yardımının kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığıyla verilmesine göre düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde de "Yönetmeliğin 4. maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez, hükmü yer almaktadır. Kurumlarca ihale yoluyla temin edilen yemek yardımı alımında ise bu unsurlara tekabül eden payın hesabı mümkün bulunmamaktadır.Bu nedenle yemek maliyetinin büyük bir kısmını oluşturan unsurlara tekabül eden tutardan sonra kalan kısmın, yarısına tekabül edeceği düşünülen Bütçe Uygulama Talimatındaki asgari yemek bedellerinin memurlardan alınmasının yeterli olacağı değerlendirildiğinden ve ilama konu olan olayda da asgari yemek bedelleri memurlardan tahsil edilmiş bulunduğundan, talep doğrultusunda tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi” şeklinde görüş bildirmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212. maddesinde; “Devlet Memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmiştir.

Bu maddeye dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4.maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtım yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır...” hükmüne yer verilmiştir.

14.01.2009 tarih ve 27110 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (3) Sıra No’lu 2009 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatı’nda;

“1-657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesinde, yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Bu çerçevede, öğle yemeği servisinden faydalanan memurlardan 15/1/2009 - 14/1/2010 tarihleri arasında alınacak yemek bedelleri 14.01.2009 tarih ve 27110 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (3) Sıra No’lu 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğiyle belirlenmişti. Bu bedellerin yerine 2009 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan en az aşağıda belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınması uygun görülmüştür.

2. Bu uygulamaya 15/1/2009 tarihinde başlanacaktır.

3. Kuruluşlar hizmetlerinin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebileceklerdir.

4. Bu Tebliğe, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeli kuruluşlar ve fonlar ile diğer kamu idareleri uyacaklardır.

Tebliğ olunur.” denilmektedir.

Görüldüğü üzere yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi, her yılbaşında bütçe uygulama talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edilebilecektir. Bu nedenle bütçe uygulama talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer bütçe uygulama talimatında belirtilen miktar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktar kurum bütçesinden karşılanmıştır olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Yine söz konusu mevzuat hükümleri yemek maliyetinin devlet tarafından karşılanacak kısmının nasıl hesaplanacağını göstermektedir. Bu hükümlere göre idarenin belirlediği sistemde ortaya çıkan yemek maliyetinin yarısı idare tarafından, diğer yarısı ise yemek yiyen memurlar tarafından karşılanacaktır. Bir diğer ifadeyle yapılması gereken uygulama; yemek bedelinin en fazla yarısının kurum bütçesinden karşılanması; geriye kalan diğer yarısının ise memurlardan yemek bedeli olarak tahsil edilmesidir. Bu bedeller Bütçe Uygulama Talimatının 3. maddesine göre, verilen hizmet bedelinin maliyetine bağlı olarak belirlenen asgari bedellerden fazla olabilecektir.

Mevzuatın açık hükmüne göre yemek bedelinin yarısının kurum bütçesinden, geriye kalan diğer yarısının ise memurlardan yemek bedeli olarak tahsil edilmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada, yemek yiyen memurdan, verilen yemeğin maliyetinin yarısına tekabül eden tutarın kesilmesi gerekirken bu tutar yerine 14.01.2009 tarih ve 27110 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (3) Sıra No’lu 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğiyle belirlenen asgari tutarlar kesilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre memur olarak çalışan personelin öğle yemeği için ödemesi gereken memur katkı bedellerinin belediye bütçesinden karşılanması mevzuata aykırıdır.

Bu nedenle 1296 sayılı ilamın 9.maddesi ile 1.274,49 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1296 sayılı ilamın 10.maddesi ile; Fatsa Belediye Başkanı’nın düğün, sünnet vb. törenlerde hediye ettiği altın bedellerinin belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle 29.308.52 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Belediye Kanununun 38.maddesinde temsil ve ağırlama gideri için ayrılan ödeneği kullanmanın, Belediye Başkanlığının görev ve yetkileri arasında sayıldığını, keza aynı Kanunun 60.maddesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin Belediye gideri olarak belirtildiğini,

Bu hükümler çerçevesinde Belediye başkanı tarafından hediye edilmek üzere satın alınan 29.308,52 TL tutarında altın bedelinin, tazminen tahsiline karar verilmiş bulunulmasının yerinde olmadığını, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı teşkilat görevleri hakkında Kanunun 11.maddesinde İç İşleri Bakanlığına verilen yetkiye istinaden 25.04.1984 tarih 1984 27302 sayılı Belediye Bütçesinden yapılacak temsil ağırlama yönergesi çıkartıldığını,

Yönergenin 4.maddesinde "Temsil Giderleri"nin;

a)Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

b)Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

c)Gerçek ve tüzel kişilere plaket,ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek,

d)Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, şeklinde sayıldığını,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermenin, çiçek göndermenin de temsil gideri olarak kabul edildiğini, bu çerçevede Belediye Başkanının belediyeyi temsilen davet edildiği düğün veya sünnet gibi merasimlere katılması ve hediye vermesinin toplumsal bir gelenek olarak gereklilik arz ettiğini, aksi bir davranışın genel kabul gören değer yargıları bakımından nezaketsizlik olarak nitelendirileceğini,

Hal böyle olunca Başkanın, mümkün olduğu ölçüde bu davetlere katılmasını ve geleneğin bir parçası olan, taşıdığı statüye ve temsil ettiği makama uygun bir hediye vermesini doğal karşılamak gerektiğini,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 19.01.2010 tarih ve 31079 tutanak sayılı kaldırma kararının bulunduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “İlamın 10. maddesine ilişkin olarak, Belediye Başkanı tarafından hediye edilmek üzere satın alınan altın bedellerinin tazminine karar verildiği, oysa Belediye Başkanının belediyeyi temsilen davet edildiği düğün veya sünnet gibi merasimlere katılmasının ve hediye vermesinin toplumsal bir gelenek olarak gereklilik arz ettiği, aksi bir davranışın ise genel kabul gören değer yargıları bakımından nezaketsizlik olarak nitelendirildiği, diğer taraftan yapılan işlemin 5393 sayılı Belediye Kanunu ile Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesine aykırılık taşımadığı ileri sürülmekte ve tazmin kararının kaldırılmasını istenilmektedir.Daire kararında da belirtildiği üzere evlenme ve sünnet düğünlerinde altın hediye edilmesi gerçek kişiler arasındaki akrabalık ve dostluk ilişkilerine dayanmakta olup bir kamu tüzel kişisi olan belediyeyi bu tür bir ilişkinin taraflarından biri olarak düşünmek ve bu düşünceyle harcamada bulunmak mümkün görülmemektedir. Kaldı ki 13.04.2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve esasları Hakkında Yönetmelik'in "Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı" başlıklı 15. maddesinin 4. fıkrasında, "Kamu görevlileri, kamu kaynaklarını kullanarak hediye veremez, resmi gün, tören ve bayramlar dışında, hiçbir gerçek veya tüzel kişiye çelenk veya çiçek gönderemezler; görev ve hizmetle ilgisi olmayan kutlama, duyuru ve anma ilanları veremezler" hükmü ile kamu görevlilerinin bu tür davranışlarda bulunmaları açık olarak yasaklanmıştır.Diğer taraftan konuya ilişkin olarak Belediye Başkanının düğün, sünnet vb törenlerde altın hediye ettiği ve hediyelerin parasını belediye bütçesinden karşıladığı" yönündeki şikayet başvurusu üzerine Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun 26.06.2009 tarih ve 27270 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kararında; 5176 sayılı Kanun ve buna dayanılarak çıkarılan Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde, İçişleri Bakanlığı'nın Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde yer alan hususların yapılan harcamalara hukuki gerekçe olarak gösterilemeyeceği, Belediye Başkanının bu fiilinin, temsil ve ağırlama giderleri kapsamında kamu hizmetlerinin bir parçası olarak değerlendirilemeyeceğine yer verilmiştir.Bu nedenlerle, talebin reddedilerek Daire Kararının onanması,”şeklinde görüş bildirmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun "Belediyenin Giderleri" başlıklı 60. maddesinin (k) bendinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin bütçeden ödeneceği ifade edilmiş aynı zamanda Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile de bu harcamaların belediye bütçesinden yapılabileceği vurgulanmıştır.

Aynı Kanunun 38. maddesinin "Belediye Başkanının görev ve yetkileri" başlıklı (o) bendinde "Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak" yetkisi Belediye Başkanına bırakılmıştır.

Söz konusu Yönergenin Genel Kural Başlıklı 3. maddesinde, temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtilmiştir. Temsil giderlerinde görevle ilgili olmak, ağırlama giderlerinde de beldenin misafiri olmak şartı dışında her hangi bir kısıtlama getirilmemiştir.

Ayrıca, aynı yönergenin 10. maddesinde, yukarıdaki maddelerde belirtilenler dışında kalan ve yapılması belde için gerekli olan veya mahalli örf adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlikler ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) de harcama yapılabileceği, düzenlenmiştir.

Belediye başkanının belediyeyi temsilen katılmış olduğu nişan, nikah ve düğün törenlerinde altın hediye etmesi, bu Yönergenin 10. maddesinde düzenlenen mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için gerekli sayılan etkinlikler kapsamında bulunduğundan, yapılan harcamada mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Bu nedenle 1296 sayılı ilamın 10.maddesi ile 29.308,52 TL. ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 04.03.2014 tarih ve 38519 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.