Sayıştay 8. Dairesi 38236 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 38236

• Tutanak No: 38869

• Tutanak Tarihi: 22.04.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1309 sayılı ilamın 13.maddesi ile; Erensan İnşaat Malzemeleri Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki “Diyarbakır Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğü Lojman İnşaatı Yapımı İşi” ile ilgili olarak fiyat farkı hesabına esas indekslerin hatalı alınması nedeniyle 168.293,81 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Anahtar teslimi Götürü bedel sözleşmenin ilgili maddelerinde Mücbir sebepler ve İdarenin kusuru sonucu işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek sureti ile uzatılması halinde, 24.12.2002 tarih ve 5039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre İhalesi yapılacak olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı hesabına uygulanacak Esasların 12. maddesi uyarınca Fiyat Farkı ödenir, denildiğini ancak 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu sözleşme düzenlemesi esaslarına göre 12. madde metninin sözleşme metnine dahil edilmesi gerektiğini, söz konusu İşin sözleşme metninin 7. sayfasının açıklama kısımlarında 12. madde metninin eklenmesi gerektiği belirtilmesine rağmen; 12.madde metninin sözleşme metnine dahil edilmediğini,

Temel indeks ile güncel indeks olarak hangi aylara ait indekslerin kullanılacağının sözleşme metnine dahil edilmemiş olmasının sözleşmenin eksikliği olduğunu, Sözleşme metnindeki bu eksikten dolayı fiyat farkı uygulamasının ne şekilde yapılacağının açıklık kazanmadığını,

Oysa ki fiyat farkı uygulaması öngörülen işlerde fiyat farkı hesaplamalarının ne şekilde yapılacağının formülüzasyon ve açıklamalarının sözleşme metnine eklendiğini, dolayısı ile yoruma mahal bırakılmayarak farklı uygulama yapılma ihtimalinin önüne geçildiğini,

Örnek fiyat farkı metninin aşağıdaki gibi olacağını;

“Madde 6- Fiyat Farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır;

F=AnB(Pn -1)

Pn= (aln_+blÇn +b2Dn+b3Yn +b4 Kn_+ b5 Gn )

lo Ço Do YO KO GO

Formülde;

F: Fiyat farkını (TL),

An: İlk geçici hakedişte (n=l) olmak üzere (n) inci hakedişte, birim fiyatlı işlerde, uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise, uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

B: 0,90 katsayısını,

Pn: ilk geçici hakedişte (n=l) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a, bl, b2, b3, b4, b5 ve c ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

a: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak işçilik ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

bl: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak çimentonun ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

b2: Sözleşme kapsamındaki İşlerin yapılmasında kullanılacak demirin/çeliğin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

b3: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, b4: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak kerestenin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, b5: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzemelerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

c: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, İfade eder.

a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c için belirlenecek sabit katsayıların toplamının bire (1.00) eşit olacak şekilde, ihaleden önce, işin niteliğine ve gereklerine göre idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Bu sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçe ile değiştirilemez. Formüldeki temel indeksler (o) ve güncel indeksler(n) ise;

İo, İn: İşçilik temel indeksleri ve güncel indeksleri, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-3: Bölgelere ve İllere Göre Kentsel Yerler Tüketici Fiyatları indeksi Tablosunun 'Türkiye" satırındaki sayıyı,

Ço, Çn: Çimento temel indeksleri ve güncel indeksleri, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri İmalatı" satırındaki sayıyı,

Do, Dn: Demir/çelik temel indeksleri ve güncel indeksleri. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Ana Metal Sanayi"satırındaki sayıyı,

Yo, Yn: Akaryakıt temel indeksleri ve güncel indeksleri, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları indeks Sayıları Tablosunun "Kok Kömürü, Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri" satırındaki sayıyı,

Ko, Kn: Kereste temel indeksleri ve güncel indeksleri. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Ağaç ve Mantar Ürünleri imalatı" satırındaki sayıyı,

Go, Gn: Diğer malzemelerin temel indeksleri ve güncel indeksleri, idarelerin ihaleden önce işin niteliğine ve gereklerine göre Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosundan alt sektörler itibariyle belirleyerek ihale dokümanında gösterecekleri ve iş bünyesinde kullanılacak olan diğer malzemelere karşılık gelen temel indekslere ve güncel indekslere ait sayıları; idarelerin bu tespiti yapamadıkları veyahut yapmadıkları durumlarda ise, Başbakanlık Devlet istatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2:Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Genel" satırındaki sayıyı, Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortismanın temel indeksleri ve güncel indeksleri. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Makine ve Teçhizat İmalatı" satırındaki sayıyı, ifade eder.

Yukarıdaki indekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen indekse eşdeğer yeni bir indeks belirlenir ise bu indeks; yeni bir indeks belirlenmez ise. Başbakanlık Devlet istatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Genel" satırındaki sayı, esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

Ancak, idari şartname ve sözleşmede bu Esaslara göre fiyat farkı verileceği belirtilmesine rağmen, ihaleyi yapan idare tarafından ihale dokümanında işin niteliğine ve gereklerine göre a, bl, b2, b3, b4, b5 ve c sabit katsayıları için toplamları bire (1.00) eşit olacak şekilde herhangi bir ağırlık oranı temsil katsayısı belirlenmemiş ise, fiyat farkı hesaplanırken temel indeks ve güncel indeks olarak yukarıdaki indeksler yerine, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Genel" satırındaki sayı esas alınır.

Yukarıdaki indekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen indekse eşdeğer yeni bir indeks belirlenir ise bu indeks; yeni bir indeks belirlenmez ise. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Genel" satırındaki sayı, esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

Ancak, idari şartname ve sözleşmede bu Esaslara göre fiyat farkı verileceği belirtilmesine rağmen, ihaleyi yapan idare tarafından ihale dokümanında işin niteliğine ve gereklerine göre a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c sabit katsayıları için toplamları bire (1.00) eşit olacak şekilde herhangi bir ağırlık oranı temsil katsayısı belirlenmemiş ise, fiyat farkı hesaplanırken temel indeks ve güncel indeks olarak yukarıdaki indeksler yerine, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun "Genel" satırındaki sayı esas alınır.”

Yukarıdaki örnek metinden de anlaşılacağı üzere fiyat farkı uygulamasına esas hususların sözleşme metninde açıkça belirtilmesi gerektiğini,

Sonuç olarak yapılan hesaplamalar arasındaki farkın şahsının kusurundan kaynaklanmayıp, idarenin kusurundan dolayı alınan süre uzatımına istinaden fiyat farkı uygulamasının detaylarının sözleşme metninde açıkça belirtilmemesinden kaynaklandığını, sözleşme metninde yer almayan herhangi bir hükümden dolayı sorumlu tutulmaması gerektiğini belirtmiştir.

Savcılık; “Dilekçede özetle, Erensan İnşaat Malzemeleri Tic. Ltd. Şti. yükleniminde gerçekleştirilen "Diyarbakır Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğü Lojman İnşaatı Yapımı" işinde, fiyat farkı hesabına esas indekslerin hatalı alınması sonucu fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle adına tazmin hükmolunduğu, oysa hatalı hesaplamanın kendi kusurundan değil, fiyat farkı uygulamasının detaylarının sözleşme metninde açıkça belirtilmemesinden kaynaklandığı, sözleşme metninde yer almayan herhangi bir hükümden dolayı da sorumlu tutulmaması gerektiği ileri sürülmektedir.Hakediş Belgesi ekleri içerisinde yer alan ve idare ile yüklenici arasında 28.04.2008 tarihinde imzalanan, Anahtar Teslimi Götürü Bedel İşler İçin Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmede, söz konusu iş için fiyat farkı verilmeyeceği, ancak idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilirse 24.12.2002 tarih ve 5039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 12. maddesi uyarınca fiyat farkı ödeneceği ibaresi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların "Fiyat Farkı Verilmesi Öngörülmeyen İşler" başlıklı 12. maddesinde de; fiyat farkı hesaplaması yapılırken, temel indeks olarak iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya ait indeksin ve güncel indeks olarak da hakediş düzenleme tarihinin içinde bulunduğu aya ait indeksin esas alınacağı açık bir biçimde düzenlenmiştir.

Belirtilen hükümler gereğince, sorumlunun "Sözleşme metninde fiyat farkı uygulamasının detaylarının açık olarak belirtilmediği, sözleşmede hüküm bulunmayan bir düzenleme nedeniyle de sorumlu olmaması gerektiği" yönündeki açıklaması yerinde görülmediğinden, talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.”şeklinde görüş bildirilmiştir.

İşe ait sözleşmenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 15. maddesinde;

“Yüklenici, gerek sözleşme süresi gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

Yükleniciye fiyat farkı verilmeyecektir. Ancak, mücbir sebepler veya İdarenin kusuru nedeniyle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, 24.12.2002 tarih ve 5039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 12.maddesi uyarınca fiyat farkı ödenir. Bu durumda, fiyat farkı hesaplanırken temel indeks ve güncel indeks olarak Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun “Genel” satırındaki sayı esas alınır.

…” hükmüne yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın “Fiyat Farkı Verilmesi Öngörülmeyen İşler” başlıklı 12. maddesinde;

“İdari şartname ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, mücbir sebepler ya da idarenin kusuru sonucu işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak yapılan iş kalemleri ya da iş grupları için, bu madde hükmüne işin idari şartname ve sözleşmesinde yer verilmiş olması şartıyla bu Esaslara göre fiyat farkı verilebilir.

Fiyat farkı hesabında temel indeks, iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya ait indeksi; güncel indeks ise, hakediş düzenleme tarihinin içinde bulunduğu aya ait indeksi ifade eder. Temel indeks ve güncel indeks olarak ise, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından aylık yayımlanan (1994=100) bazlı Tablo- 2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun “Genel” satırındaki sayı esas alınır.” denilmiştir.

Söz konusu yapım işinde idarenin sebebiyet verdiği gecikmeden dolayı (Sur İlçe Belediyesi tarafından inşaatın durdurulması) 123 gün süre uzatımı verilmiştir. Verilen bu süre uzatımı nedeniyle sözleşmenin belirtilen hükmü gereğince yükleniciye fiyat farkı verilmiştir. Ancak hak ediş eki fiyat farkı hesap cetvelinde temel indeks olarak ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksin, güncel indeks olarak ise hak edişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksin esas alındığı tespit edilmiştir. Oysaki yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince yükleniciye ödenecek fiyat farkının hesabında temel indeks olarak, sözleşme uyarınca iş bitim tarihi 25.02.2009 olduğundan, Şubat 2009 ayına ait indeksin; güncel indeks olarak ise, hak ediş düzenleme tarihinin içinde bulunduğu aya ait indeksin esas alınması gerekmektedir.

Bu nedenle 1309 sayılı ilamın 13.maddesi ile 168.293,81 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 22.04.2014 tarih ve 38869 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.