Sayıştay 8. Dairesi 38211 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 38211

• Tutanak No: 38692

• Tutanak Tarihi: 25.03.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1297 sayılı İlamın 7. maddesi ile Ondokuz Mayıs Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce personele yapılan döner sermaye katkı payı ödemelerinden gelir vergisi kesintisinin eksik yapıldığı ve daha önce doğru yapılan gelir vergisi kesintilerinin fazla yapıldığı düşüncesiyle personele geri ödendiği gerekçesiyle 11.307,92 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; bilindiği üzere eskiden Maliye Bakanlığı Personeline Vergi Usul Kanununun Ek 13’üncü maddesine göre ek ödeme yapılmakta olduğunu, ayrıca Üniversite Döner Sermaye Saymanlığında çalışan Saymanlık Personeline 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu hükümlerine göre döner sermaye katkı payı da ödenmekte olduğunu, bu iki ödeme arasında mahsuplaşma yapılırken "Gelir Vergisi Matrahı" kavramının nasıl belirleneceği konusunda tereddüde düşüldüğünü, başka bir anlatımla Saymanlık personeline ödenecek döner sermaye katkı payından hesaplanacak gelir vergisi matrahının VUK Ek 13 üncü maddesine göre ödenen tazminat çıkıldıktan sonra mı, yoksa öncelikle döner sermaye katkı payı hesaplanıp bundan yasal kesintiler (gelir vergisi-damga vergisi) yapıldıktan sonra kalan tutarla mı VUK'un Ek 13 üncü maddeye göre hesaplanan tazminatın net tutarı arasında mukayese yapılıp aradaki farkın mı matrah olacağı konusundaki tereddüdün giderilmesi için 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri gereği Samsun Vergi Dairesi Başkanlığından görüş sorulduğunu, alınan görüş yazısında döner sermaye katkı payından Vergi Usul Kanunu Ek 13 üncü maddeye göre ödenen tazimatın düşülmesi sonucu aradaki farkın döner sermaye katkı payından kesilerek gelir vergisi matrahı olacağının bildirildiğini, bu özelgeye dayanarak İlamda belirtilen 1332, 1958, 3097, 4096, 5150 ve 6159 numaralı ödeme emirleri ile yapılan ödemelerde gelir vergisi matrahlarının bu şekilde hesaplandığını, daha önceki aylarda yapılan ödemelerde de matrahın özelgeye göre fazla hesaplandığı anlaşıldığından fazladan ödenen vergilerin VUK'un düzeltmeye ilişkin hükümleri çerçevesinde düzeltilerek iadesi için ilgili vergi dairesinden düzeltme talebinde bulunulduğunu, bu taleplerinin mevzuata uygun bulunarak, gerekli düzeltmenin yapıldığını, fazla tahsil edilen gelir vergisi tutarının Saymanlığa iade edildiğini, iade edilen tutarın yine İlamda belirtilen 1895 numaralı muhasebe işlem fişi ile de ilgililere ödendiğini, izahına çalışılan tüm bu işlemlerin tamamen yazılı hukuk kurallarına uygun olarak yapıldığını, burada kamu zararından söz etmenin kanunen mümkün olmadığını, zira Borçlar Kanununun 63’üncü maddesinin aynen; "Kanunun verdiği yetkiye dayanan ve yetkinin sınırlar içinde kalan bir fiil zarara yol açsa bile hukuka aykırı sayılmaz..." hükmüne amir olduğunu, dolayısıyla Saymanlığın tereddüde düştüğü Gelir Vergisi Matrahının hesaplama şeklini ilgili ve yetkili mercilerden sormuş olduğunu ve alınan yazılı cevaplara dayanarak işlem tesis ettiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçede, Samsun Vergi Dairesi Başkanlığının görüş yazısına göre işlem yapıldığı, dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı belirtilmekte ise de, aynı konu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığınca Giresun Valiliğine (Defterdarlık Gelir Müdürlüğü) gönderilmiş olan 09.07.2009 tarih ve B.07.1.GİB.0.03.43/4313-768-066386 sayılı yazıda; "213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü maddesine göre yapılan ek ödemenin net tutarından, döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin net tutarının mahsup edilmesi gerektiğinden, döner sermaye gelirlerinin tamamı üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesileceği tabiidir. " denilmek suretiyle konu hakkında izlenecek yolun açıklandığı ifade edildikten sonra ancak yapılan uygulamada, personele döner sermaye katkı payı ödemesi yapılırken, brüt döner sermaye katkı payından, brüt ek tazminat tutarı düşülerek matrah tespit edildiği ve bu nedenle de gelir vergisini eksik kesilmiş olacağı gerekçesiyle talebin reddedilerek Daire kararının onanmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçi, ikinci temyiz dilekçesinde birinci dilekçesinde belirttiği aynı gerekçelerle söz konusu tazmin hükmünün Kurulumuzca kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Ek 13’üncü maddesinin 4’üncü bendinde:

“Maliye Bakanı:

a) (Mülga : 5/7/1991 - KHK - 433/16md.; Yeniden düzenleme: 19/8/1991 - KHK - 449/3 md. Değişik : 20/3/1997 - KHK - 570/12 md.)

Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele (bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç) en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yaptırmaya,

b) Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatında çalışan (sözleşmeli olarak istihdam edilenler dahil) personele, normal mesai gün ve saatleri dahilinde, daire dışında yapılan çalışmalarda, aylık toplam 100 saati geçmemek üzere, dışarıda geçirilen her bir saat için, karşılığı genel bütçeden ödenen fazla mesai ücreti esas alınmak suretiyle, bu ücretin üç katını aşmayacak şekilde ödeme yaptırmaya;

c) Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele, ayda 100 saati aşmayacak şekilde yaptırılacak ek fazla mesai karşılığında, fazla mesainin yaptırıldığı saatler, çalışma mahalleri, çalışmaların resmi tatil ve bayram günlerinde yaptırılması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle, Genel Bütçeden ödenen fazla mesai ücretinin beş katım aşmayacak şekilde, saat başına farklı fazla mesai ücreti tespitine,

d) (Ek: 28/12/2001-4731/4 md.) Şehirler arası yollarda yapılacak vergi denetimlerine yardımcı olmak üzere görevlendirilen güvenlik görevlilerine de bu esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti ödenmesine,

Yetkilidir.

Ek ödemelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır.

(Ek hüküm : 26/12/1993 - 3946/2 md.) Görev yapılan birim ve iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin sınıfı, kadro ünvanı, derecesi ve atanma biçimi gibi kriterlere göre yapılacak ek ödemelerin farklı miktarları ve ödemeye ilişkin usul ve esasları Maliye Bakanı tarafından tespit edilir.

(Ek hüküm : 26/12/1993 - 3946/2 md.) Yukarıda belirtilen esaslar dahilinde yapılacak ödemeler Gelir Vergisine tabi tutulmaz. (Ek cümle: 20/6/2001-4684/15 md.) Bu ödemeler bütçeden karşılanır. Bağlı kuruluşlar personeline yapılacak ek ödemelerin belirlenmesinde, bunlara ödenmekte olan ikramiye, fazla mesai ücreti gibi farklı ödemeler ile diğer imkanlar dikkate alınır ve bağlı kuruluş bütçelerinden ödenir.

(Ek paragraf:(7) 17/9/2004-5234/5 md.) Bu madde kapsamında bulunan personele yapılan ikramiye, teşvik primi, teşvik ödemesi, döner sermaye katkı payı ödemeleri, döner sermaye gelirlerinden yapılan ek ödemeler ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ödenen tutarlar ile Maliye Bakanlığınca belirlenecek benzeri ödemelerin net tutarları, bu madde kapsamında yapılan ek ödemenin aylık net tutarından mahsup edilir. Mahsuba ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödeme ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye payı, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” hükümleri yer almaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesi 4’üncü fıkrasında ise:

“(Değişik dördüncü paragraf: 24/7/2008-5793/4 md.) Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az yüzde 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personel arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının yüzde 200’ünü, diğer öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tâbi personel için ise yüzde 100’ünü geçemez. Bu oran; tıp ve diş hekimliği fakülteleri uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan 657 sayılı Kanuna tâbi personelden başhemşire için yüzde 200, diğerleri için yüzde 150, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için yüzde 200 olarak uygulanabilir. Sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibariyle aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminattan hariç) toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine saat 14.00’den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının yüzde 10’una kadar ayrıca pay verilebilir. Bu fıkra uyarınca 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personele yapılan ödemeler, 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin (c) fıkrası ile 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümlerinin uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 1 inci maddesinde:

“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safı tutarıdır.”,

Aynı Kanun’un “Esas Tarife” başlıklı 103 üncü maddesinde:

“(5479 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle 01.01.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 08.04.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren madde), (271 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 01.01.2009’dan itibaren uygulanmak üzere belirlenen tarife); Gelir vergisine tâbi gelirler;

8. 700 Yeni Türk Lirasına kadar % 15

22.000 Yeni Türk Lirasının 8.700 lirası için 1.305 lira, fazlası % 20

50.000 Yeni Türk Lirasının 22.000 lirası için 3.965 lira, fazlası % 27

50.000 Yeni Türk Lirasından fazlasının 50.000 lirası için 11.525 lira, fazlası % 35

oranında vergilendirilir.” Denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere üniversite döner sermaye biriminde görevli Maliye Bakanlığı personeline döner sermaye katkı payı verilebilecek, ayrıca bu personel 213 sayılı Kanun’un Ek 13’üncü maddesi gereği ek tazminat alabilecek, fakat bu iki ödeme arasında net tutarları itibariyle mahsuplaşma yapılacaktır. Ek tazminat söz konusu maddede gelir vergisinden muaf tutulmuştur. Bu ödemeden 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu hükümlerine istinaden damga vergisi kesintisi yapılacak, kalan tutar net ödemeyi oluşturacaktır. Döner sermaye katkı payı ödemelerinin net tutarı ise brüt tutardan gelir ve damga vergisi kesintileri düşüldükten sonra kalan kısımdır. Döner sermaye katkı payı ödemesinin net tutarı, ek tazminatın aylık net tutarından mahsup edilir. Net tutarlar arasında mahsuplaşma yapılacağı için öncelikle brüt tutarlar üzerinden ilgili vergilerin kesilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla döner sermaye gelirinin tamamı üzerinden gelir ve damga vergisi kesileceği tabiidir.

Ayrıca, aynı konu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığınca Giresun Valiliğine (Defterdarlık Gelir Müdürlüğü) gönderilmiş olan 09.07.2009 tarih ve B.07.1.GİB.0.03.43/4313-768-066386 sayılı yazıda da; "213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 13 üncü maddesine göre yapılan ek ödemenin net tutarından, döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin net tutarının mahsup edilmesi gerektiğinden, döner sermaye gelirlerinin tamamı üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesileceği tabiidir." denilmek suretiyle konu hakkında izlenecek yol açıklanmıştır.

Sonuç olarak, döner sermaye birimi personeline döner sermaye katkı payı ödemeleri yapılırken brüt döner sermaye katkı payından brüt ek tazminat tutarının düşülerek matrahın tespit edilmesi, böylece gelir vergisi kesintisinin eksik yapılması ve diğer taraftan daha önce mevzuata uygun olarak kesintisi yapılan gelir vergilerinin de vergi hatası olarak değerlendirilerek hatalı kesilmiş gibi geri alınması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Öte yandan ilamda aynı konu hakkında temyiz talebinde bulunan bir diğer dilekçi Mustafa Bekir SELÇUK tarafından (38212 sayılı dosyada) yapılan bildirime göre oluşan (vergi hatası olarak değerlendirilerek hatalı kesilmiş gibi geri iade edilen kısım dışında kalan) 4.612,70 TL’lik kamu zararı ile ilgili Döner Sermaye Saymanlığınca yasal faiziyle birlikte toplam 5.027,94 TL 2012 mali hesap yılına ait 6552/11371 kayıt nolu muhasebe işlem fişi gelir kaydedilerek borçlandırma yapılmış, yapılan bu borçlandırmaya istinaden ilgililerden Ahiz Dilek TANRIVERDİ’ye ait 403,96 TL 17.12.2012 tarih ve 79921 alındı (0736839 sıra) numaralı, Ahiz Hülya ŞAHİN’e ait 467,92 TL tarih ve 79922 alındı (0736840 sıra) numaralı, Ahiz Güler BAŞARAN’a ait 480,59 TL 17.12.2012 tarih ve 79919 alındı (0736837 sıra) numaralı, Ahiz S. Ahmet ALTOP’a ait 521,63 TL 17.12.2012 tarih ve 79924 alındı (0736842 sıra) numaralı, Ahiz Kenan ÖZTAŞKIN’a ait 500,08 TL 17.12.2012 tarih ve 79925 alındı (0736843 sıra) numaralı, Ahiz Zeynep AKKAYA’ya ait 481,44 TL 17.12.2012 tarih ve 79927 alındı (0736845 sıra) numaralı, Ahiz Cengiz ÜNSAL’a ait 496,63 TL 17.12.2012 tarih ve 79926 alındı (0736846 sıra) numaralı ve Ahiz Yusuf ÖZEL’e ait 600,13 TL 20.12.2012 tarih ve 79977 alındı (0736888 sıra) numaralı alındı belgesi ile tahsil edilmiştir.

Bildirilen bu kısmi tahsilat ise hüküm tarihi olan 22.12.2011 tarihinden sonra yapılmış olup ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğundan Kurulumuzca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda 1297 sayılı İlamın 7. maddesi ile verilen 11.307,92 TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE,

Karar verildiği 25.03.2014 tarih ve 38692 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.