Sayıştay 8. Dairesi 38076 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 38076

• Tutanak No: 38863

• Tutanak Tarihi: 22.04.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1309 sayılı ilamın 1.maddesi ile;Diyarbakır ili Dicle Kaymakamları Sezer IŞIKTAŞ ile Yasin TİKDAĞ’ a 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 63. maddesi uyarınca verilen ödenekten gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle 917,87 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; İlçe Özel İdare Müdürlüğünce 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63. maddesi gereğince; İlçe Kaymakamlarına yapılmış ödemelerden Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintilerinin 15.12.2006 tarihine kadar devam ettiğini ancak 15.12.2006 tarihinden itibaren Valilik İl Özel İdaresi Genel Sekreterliğinin 15.12.2006 tarih ve 2006/5-4594 sayılı yazıları ekinde alınan Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığının 14.12.2006 tarih ve 3155 sayılı yazılarında; 5540 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanununda değişiklik yapılmasına dair Kanununa eklenen 5. madde ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ek ödeneklerin ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz denildiğini, yine İçişleri Bakanlığının 12.10.2006 tarih ve 22714 sayılı yazıları gereğince, 01.07.2006 tarihinde 1700 sayılı Dahiliye Memurlarına 5540 sayılı kanunla eklenen ek-5. maddesi kapsamında bir ek ödeme sayılması gerektiğinin bildirildiğini,

Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63. maddesine göre Kaymakamlara yapılan ödemelerin, 1700 sayılı Dahiliye Memurlarına 5540 sayılı Kanunla eklenen ek-5. maddesi kapsamında bir ek ödeme sayıldığından gelir vergisi kesintisi yapılmaması gerektiğini, maddenin yürürlülük tarihi olan 01.07.2006 tarihinden sonra yapılan gelir vergisi tevkifatlarının Malmüdürlüklerinden iadesinin talep edilmesine ilişkin Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığının 14.12.2006 tarih ve 3155 sayılı yazılarına istinaden gelir vergisi tevkifatlarının yapılmadığını ve yine bu konuya ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinden alınan 22.12.2008 tarih ve 2008/5019 sayılı kararı çerçevesinde İlçe Kaymakamlarına gelir vergisi tevkifatı yapılmadan ödeme yapıldığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “Dilekçede özetle, 5302 sayılı Kanunun 63.maddesi uyarınca Kaymakamlara verilen ödeneklerden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle tazmin hükmolunduğu, oysa uygulamanın Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığının 14.12.2006 tarih ve 3155 sayılı yazıları ile İçişleri Bakanlığının 12.10.2006 tarih ve 22714 sayılı yazısının esas alınarak yapıldığı, ayrıca yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmeyeceğine dair Danıştay 4. Dairesinin de kararının bulunduğu ileri sürülmekte ve tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

5302 sayılı Kanunun 63. maddesine istinaden yapılan ödemeler 193 sayılı Kanuna göre ücret mahiyetinde ödemelerdir. Söz konusu ödemelerin gelir vergisinden istisna tutulduğuna dair gerek 5302 sayılı Kanunda, gerekse 193 sayılı Kanun’da herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca, konuya ilişkin olarak vergi mahkemeleri ve Danıştay tarafından değişik tarihlerde verilmiş lehte kararlar bulunmakla birlikte, son olarak Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu 03.06.2011 günlü ve E.2010/290, K:2011/240 sayılı kararıyla anılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerektiği yönünde karar vermiştir.Dolayısıyla Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararı karşısında, temyiz dilekçesinde belirtilen hususlar tazmin hükmünün kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığından Daire kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”şeklinde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “Yetki Devri” başlıklı 32. maddesinde;

“Vali, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, vali yardımcılarına, yöneticilik sıfatı bulunan il özel idaresi görevlileri ile ilçelerde kaymakamlara devredebilir.” denilmektedir.

“Görev ve ek ödenek” başlıklı 63. maddesinde ise;

“Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.

Bu madde ile 28. maddede belirtilen ödeneklerin ödenmesinde, 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunun 5. maddesinin (c) fıkrası ile 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Malî ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesi hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücret Tarifi’’ başlıklı 61. maddesinde;

“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez...’’ denilmektedir.

193 sayılı Kanun’un 94.maddesinde ise, kamu idarelerinin ücret ödemeleri sırasında (103 ve 104 üncü maddelere göre) gelir vergisi tevkifatı yapmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda bahsi geçen Kanun maddelerinden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre verilen ödenekler, Gelir Vergisi Kanununun “ücret” tarifi içine giren ödemelerdir. Gerek Gelir Vergisi Kanununda, gerekse diğer kanunlarda bu ödemelerin gelir vergisine tabi olmayacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle 5302 sayılı Kanun’un 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Kanunun 1. maddesi ile 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “Ek Ödeme” başlıklı ek 5. maddesinde;

“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında, 27/1/2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi ile 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz.” hükmü yer almaktadır.

Görüleceği üzere, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63 üncü maddesine göre verilen ödenekler ile 1700 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesine göre verilen “ek ödeme” farklı nitelikler taşımaktadır. Bunlardan birisi, İl Özel İdaresi Kanununa dayanarak il encümen başkanına, il encümen üyeleri ile özel idaredeki görevleri karşılığında vali yardımcıları ve kaymakamlara brüt olarak verilen ödenek niteliğindeki ödemelerdir. 1700 sayılı Kanuna göre yapılan ödemeler ise, mülki idare sınıfındakilere yapılan ek ödemelerdir.

Bunun yanında ödemelerin yapılışında da temel farklılıklar bulunmaktadır. Birisi mülki idare amirlerine yerel yönetim organındaki görevleri karşılığında özel idare bütçesinden yapılırken diğeri genel bütçeden yapılmaktadır.

1700 sayılı Kanunla verilen ek ödeme aynı kanunda damga vergisi hariç diğer vergilerden muaf tutulmuştur. Bu Kanunda geçen “…5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28.ve 63. maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir…” hükmü, 5302 sayılı Kanun’un 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemeler için de gelir vergisi kesilmez anlamında yorumlanamaz. Eğer kanun koyucu 5302 sayılı Kanunla yapılan bu ödemeleri gelir vergisinden istisna tutmak isteseydi, 1700 sayılı yasada bunu da açıkça zikretme yoluna giderdi.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesini gerekli kılan Kanun, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’dur. Bu Kanunla konulan vergi ancak yeni bir kanun maddesi ile kaldırılabilir. 1700 sayılı Kanun’un ek 5. maddesinde getirilen gelir vergisi istisnası ise yalnızca bu Kanunda düzenlenen ek ödemeler içindir. İstisna hükmü geniş yorumlayarak 5302 sayılı Kanuna göre yapılan ödemelere de uygulanması mümkün değildir.

Buna göre, 1700 sayılı Kanun’un Ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde ile verilen ek ödemeleri kapsamakta olup, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemeleri kapsamamaktadır. 5302 sayılı Kanunla yapılan bu ödemeler 193 sayılı Kanununun ücret tanımına girdiğinden ve bu ödemelere yönelik başkaca bir Kanunla da gelir vergisi istisnası getirilmediğinden dolayı bu ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan 10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5917 sayılı “Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun” un 36 ncı maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa Geçici 4 üncü madde eklenmiştir. Bu madde de aynen; “Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 4/3/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.” denilmektedir. Ancak söz konusu hüküm 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63. maddeleri gereği yapılan ödemelerin esasıyla ilgili olup tamamen ayrı bir kanun olan Gelir Vergisi Kanunu açısından herhangi bir düzenleme getirmemekte, vergiyle ilgili bir husustan bahsetmemektedir.

Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2010/290 Esas nolu 2011/240 Karar nolu kararında, 5302 sayılı Kanun gereğince ödenen ödeneklerden gelir vergisi kesintisi yapılmasına ilişkin açılan davayı, 5302 sayılı Kanuna göre yapılan ödemenin gelir vergisinden müstesna olduğuna ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı, istisna hükmünün yalnızca 1700 sayılı Kanuna göre yapılan ek ödemeyi kapsadığı gerekçesiyle reddeden vergi mahkemesi ısrar kararını hukuka uygun bulmuştur.

Bu nedenle 1309 sayılı ilamın 1.maddesi ile 917,87 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 22.04.2014 tarih ve 38863 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.