Sayıştay 8. Dairesi 37546 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 37546

• Tutanak No: 38072

• Tutanak Tarihi: 03.12.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 945 sayılı ilamın 2. Maddesi ile; İl Özel İdaresi İl Encümen Başkanı Vali Nuri OKUTAN, Vali Recep KIZILCIK ile isimleri kamu zararı tablosunda belirtilen Vali Yardımcılarına ödenen ödeneklerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 8.922,88 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; vali, vali yardımcısı ve kaymakamlara verilen ek ödeneklerden gelir vergisi kesilmeyeceğine dair 5440 sayılı Kanunun Ek ödeme başlıklı Ek-5. maddedesin de;"İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) %200' ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakam tarafından belirlenir.5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemede damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5.nci maddesinin (c ) bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesinin hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek-3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz. " denildiğini,

Özel idareden yapılan ödemelerin de ek ödeme olduğunu, bu konuyla ilgili, içişleri bakanlığı mahalli idareler genel müdürlüğünün 20.12.2006 tarih ve 14914 sayılı yazısında; "Bakanlığımız Personel Genel Müdürlüğünden ve bazı valiliklerden intikal eden yazılarda; İl Özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi uyarınca vali yardımcıları ve kaymakamlara il özel idaresi bütçesinden yapılacak ödemelerden damga vergisi dışında vergi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş sorulmaktadır. Bilindiği gibi 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi "görev ve ek ödenek" başlığını taşımaktadır. 5540 Sayılı Kanunla il özel idaresinden ek ödenek almayan mülki idare amirlerine sağlanan hak, esas itibariyle bir ek ödenek biçiminde düzenlenmiştir.

Dolayısıyla, 5540 Sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinin uygulanması çerçevesinde Bakanlığımız ve Maliye Bakanlığı tarafından mutabık kalınarak hazırlanan Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan İçişleri Bakanlığı personeline yapılacak Ek Ödemeye ilişkin Usul ve Esaslar ile merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlanmış olup bu ödemede damga vergisi dışında bir kesinti yapılmamaktadır.

Bu çerçevede 5540 Sayılı Kanunla sağlanan ek ödemelerde temel olarak, 5302 Sayılı İl özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi kapsamında yapılan ödemeler, dikkate alınarak taşrada görev yapan vali, vali yardımcıları ve kaymakamlar için bu oranlar söz konusu Ödemeler kadar eksiltilerek belirlenmiştir. Nitekim 5540 Sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinde yer alan "... 5302 Sayılı îl özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsal unvanlara göre belirlenen oranlarının altında ek ödeme tespit edilebilir...." hükmü de bu doğrultudadır.

Bu konuda DANIŞTAY DÖRDÜNCÜ DAİRESİNDE acılan Esas No 2007/5848, Karar No 2008/5019 sayılı ilam gereği "5540 sayılı kanunun Ek-5.inci maddesi ile 5302 sayılı yasa 63 maddesine göre yapılan ödemelerinde ek ödeme olduğu gibi İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlandığından mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnası uygulanacağı açıktır." Hükmüne yer verilmiştir.

Bu durumda, taşra personeline 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanuna göre yapılan ödemelerin de, 5540 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında bir ek ödeme olarak kabulü ile damga vergisi dışında bir kesintiye tabi tutulmaması gerekmektedir." Denildiğini,

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun, genel bir Kanun olduğunu, 5440 sayılı Kanunun ise hem özel bir kanun olduğunu, hem de daha sonra çıkartıldığını, 5440'sayılı Kanuna aykırı olan eski ve genel kanun hükümlerinin uygulanamayacağının genel hukuk kuralı olduğunu,

Ayrıca 10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bütçe kanunlarında yer alan bazı hükümlerin ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelere eklenmesi ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına ilişkin 5917 sayılı kanunun 36. maddesiyle 22.02.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen "Geçici Madde - 4 ile Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir." hüküm altına alındığını, diğer taraftan söz konusu ödemelerin, 02.11.2012 tarih ve 28103 sayılı resmi gazetede yayımlanan 666 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-12 maddesi gereğince 01.01.012 tarihi itibari ile kaldırılmış olup, İl Özel İdaresince ödeme yapılmadığını,

Bakanlık yazıları, Danıştay 4. Dairesi, Vergi Mahkemesi kararları ve 5917 sayılı kanun ve 666 Sayılı kanun Hükmünde Kararname de göz önüne alınarak, verilen tazmin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “Dilekçede özetle, Vali ve Vali Yardımcılarına 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’ üncü maddesi uyarınca yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle tazmin hükmolunduğu, oysa uygulamanın İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.12.2006 tarih ve 14914 sayılı yazısı esas alınarak yapıldığı, yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmeyeceğine dair Danıştay 4. Dairesinin kararının bulunduğu; ayrıca 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na 25.06.2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanun ile eklenen geçici madde uyarınca, 5302 sayılı Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince 04.03.2005 tarihinden, 10.07.2009 tarihine kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı, çıkarılmış ise borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takip işlemine son verilmesi gerektiği ileri sürülmekte ve tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

5302 sayılı Kanun’a istinaden Vali ve Vali Yardımcılarına yapılan ödemeler 193 sayılı Kanun’a göre ücret mahiyetinde ödemelerdir. Söz konusu ödemelerin gelir vergisinden istisna tutulduğuna dair gerek 5302 sayılı Kanun’da, gerekse 193 sayılı Kanun’da herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 03.06.2011 günlü ve E.2010/290, K:2011/240 sayılı Kararında da, anılan ödemelerin gelir vergisine tabi tutulması gerektiği karara bağlanmıştır.

Diğer taraftan Daire kararında da belirtildiği üzere 5917 sayılı Kanunun 36’ncı maddesiyle getirilen düzenleme, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemenin esasıyla ilgili olup tamamen ayrı bir kanun olan gelir vergisi açısından herhangi bir düzenleme getirmemekte ve vergiyle ilgili bir husustan bahsetmemektedir.

Bu nedenlerle talebin reddedilerek Daire Kararının onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir” şeklinde görüş belirtmiştir.

Bilindiği üzere; 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde; “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmektedir. Bu maddenin 1 numaralı bendinde “Hizmet erbabına ödenen ödenen ücretler ile, 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre” vergi tevkifatı yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre; ücret ve ücret sayılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 61, 94, 103 ve 104’üncü maddelerine göre vergi tevkifatı yapılması suretiyle verilendirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Encümen Üyelerine Verilecek Ödenek” başlıklı 28’inci maddesinde; “Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir. “Görev ve Ek Ödenek” başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında da “ Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.”

01.07.2006 tarih ve 5540 sayılı Dahiliye Memurları, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1’inci maddesiyle 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “Ek Ödeme” başlıklı Ek 5’inci maddesinde ise “İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında, 27/1/2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin (c) bendi ile 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16’ıncı maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3’üncü maddesine göre ödeme yapılmaz.”

Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlerin tetkikinden; encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödeme yapılabileceği sonucu çıkmaktadır. Bu ödemelerden birisi 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63’üncü maddeleri kapsamında encümen başkanı ve üyeleri ile vali yardımcıları ve kaymakamlara yapılan ödemeler, ikincisi ise 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesine göre yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır.

Buna göre, 1700 sayılı Kanunun ek 5’inci maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamakta olup, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri uyarınca yapılan ödemeleri kapsamamakta ve bu ödemelerin, diğer kanunlarda da istisna hükmü olmaması nedeniyle eskiden olduğu gibi genel hükümler çerçevesinde vergilendirilmesi gerekmektedir.

5540 sayılı Kanun ile getirilen ek ödemenin amacı, İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatındaki eş değer görevleri yapan ve aynı memuriyet kıdemindeki Mülki İdare Amirleri sınıfına dahil personelin aylıklarının eşitlenmesi ise; burada yapılması gereken, 5540 sayılı Kanuna dayanılarak yapılan ek ödeme miktarlarının, diğer Kanunlara istinaden yapılan ödemelerin gelir vergisine tabi olduğu dikkate alınarak yeniden belirlenmesidir.

Öte yandan, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 03.06.2011 tarihli ve 2011/240 Karar, 2010/290 Esas Sayılı Kararında açıkça gelir vergisi kesilmesi nedeniyle açılan davanın temyizi sonrasındaki direnme kararında hukuka aykırılık görülmemiş ve gelir vergisi kesileceği karara bağlanmıştır.

Diğer taraftan, 5917 sayılı Kanunun 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindeki hükmü ise, ödeneğin kendisi ile ilgili olup ödenekten yapılacak kesintilerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Ek ödeneğin gelir vergisinden istisna edildiğine dair gerek Gelir Vergisi Kanununda gerekse İl Özel İdaresi Kanununda herhangi bir hüküm bulunmadığına göre, Vali ve kaymakamlara 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28 ve 63. maddeleri uyarınca yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

İlamda yer alan tazmin hükmünü 6009 sayılı kanunun Geçici 8. maddesi kapsamında değerlendirmekte mümkün değildir. Zira 6009 sayılı kanunun geçici 8. maddesinde, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamayacağı hükmü, herhangi bir mevzuatla öngörülmemiş olan, toplu sözleşme ile ya da idari bir tasarrufla mahalli idarelerin bütün personeli için çalışanların koşullarını iyileştirici nitelikte genel olarak bütün çalışanlar için yapılan ek ödemelerle ilgili olup, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28’inci ve 63’üncü maddelerine göre yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmemesini bu Kanun kapsamında değerlendirmek de mümkün değildir.

Bu itibarla, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 2. maddesiyle 8.922,88 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 945 sayılı ilamın 6. Maddesi ile; Beşikdüzü Kaymakamı Alper Faruk GÜNGÖR'e ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı gerekçesi ile 385,80 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 6. maddesiyle 385,80 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. 945 sayılı ilamın 7. Maddesi ile; Çarşıbaşı Kaymakamı Özkan DEMİR'e ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı gerekçesi ile 719,67 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 7. maddesiyle 719,67 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

4. 945 sayılı ilamın 8. Maddesi ile; Dernekpazarı Kaymakamı Turgay GÜLENÇ'e ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı gerekçesi ile 603,96 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 8. maddesiyle 603,96 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5. 945 sayılı ilamın 9. Maddesi ile; Hayrat Kaymakamı Mustafa Ünver BÖKE'ye ödenen özel idare ödeneğinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı gerekçesi ile 100,66 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 9. maddesiyle 100,66 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

6. 945 sayılı ilamın 12. Maddesi ile; Vakfıkebir Kaymakamı Fikret ZAMAN'a ödenen özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı gerekçesi ile 355,66 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, dilekçi talebinin reddi ile 945 sayılı ilamın 12. maddesiyle 355,66 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

Karar verildiği 03.12.2013 tarihli ve 38072 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.