Sayıştay 8. Dairesi 37482 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 37482

• Tutanak No: 41816

• Tutanak Tarihi: 19.04.2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kültür Merkezi için sigorta yaptırılması

1063 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile, 2009 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda, istisna olarak sayılanlar dışındaki Devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu belirtildiği halde, ... Kültür Merkezi için sigorta yaptırılması nedeniyle ...-TL’ye tazmin hükmü verilmiş olup, 24.02.2015 tarih ve 40046 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile hükmün Tasdikine karar verilmiştir.

İlam’da Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan ... karar düzeltme dilekçesinde özetle,

... Kültür Merkezinin, resmi daire olarak kullanılmadığını ve içinde 8 adet sinema salonu, kitapçı dükkanları, kafeterya, restoran, biri 650 kişilik olmak üzere toplam 3 salon, kütüphane, resim galerisi bulunduğunu; sinema ve tiyatrodaki yangın riskleri ortada iken bu hususun araştırılmadan risk olmadığı düşünülerek verilen kararın eksik ve isabetsiz olduğunu;

Belediye yönetiminin söz konusu Kültür Merkezini sigorta yaptırırken aynı konumda bulunan ve kiralık mülk olarak kullandığı Süreyya Opera Binasını da sigorta yaptırdığını ve Süreyya Opera Binasının yangın riskinin yüksekliği nedeniyle sigorta yapılmasının tazmine konu edilmediğini;

Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun ilgili maddesinin günümüz gerçekleri ile bağdaşmadığını; ... Kültür Merkezinin ne olduğu, hangi amaçla kullanıldığı, kaça mal olduğu, risk derecesinin hiç tartışılmadan kararın onandığını; oysa burasının sigortalanırken tüm bu hususların dikkate alınarak sigortalandığını;

Anadolu yakasının en büyük ve prestijli resim galerisinin ... Kültür Merkezi içinde bulunduğunu ve Belediye denetiminde uluslararası sergi açanlara tahsis edildiğini; her bir resmin yüksek maddi değeri olduğu nazara alındığında böyle bir yerde sigorta olmamasının düşünülemeyeceğini; kaldı ki sergi açanların birçoğunun öncelikle sigorta koşulunu aradıklarını; yani işin gereği için de olsa sigortanın gerekli olduğunu belirterek 24.02.2015 tarih ve 40046 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1’inci maddesinin düzeltilmek suretiyle 1063 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında;

“Adı geçenin dilekçesinde; Temyiz Kurulu tarafından verilen kararın l’inci maddesi ilişkin olarak, ... Kültür Merkezi için sigorta yaptırılmasının mevzuatına uygun olduğu belirtilerek, verilen tazmin hükmünün karar düzeltilmesi yoluyla kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Konu adı geçen tarafından temyiz aşamasında da dile getirilmiş olup, yargılama sırasında değerlendirilmiştir. Bu itibarla, 832 sayılı Kanunun 77’nci maddesinde belirtilen sebeplerden her hangi birisinin mevcut olmaması nedeniyle, adı geçenin karar düzeltme talebinin reddine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü;

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ncı maddesinin (h) bendinde “faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” denilerek sigorta giderleri, belediyenin giderleri arasında sayılmış olup; söz konusu maddede belediye mallarının sigorta yaptırılamayacağı yönünde bir hüküm bulunmamaktadır.

2009 Bütçe Kanununun (E) cetvelinin 25’inci maddesinde her ne kadar “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası ile dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden ödenir.” hükmüne yer verilmiş ise de bu hüküm Genel Bütçeye tabi kurumları kapsamaktadır.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Mali Hükümler-Bütçe başlıklı 161’inci maddesinde “Devletin ve kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır.

Mali yıl başlangıcı ile merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve kontrolü kanunla düzenlenir.

Kanun, kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir.

Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca da Bütçe Kanunu ile, Anayasaya aykırı düzenleme getirilmemesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, Belediye mülkiyetinde bulunan Alışveriş ve Kültür Merkezi olarak özel girişimcilere kiraya verilen söz konusu gayrimenkulün kamu hizmetine tahsisli bir gayrimenkul olduğunu ileri sürmek imkanı bulunmadığı gibi, bu yönde alınmış bir Belediye Meclis Kararı da ortaya konulmamıştır. Dolayısıyla, kamu hizmetine tahsisli olmayıp ticari niteliğe haiz bir malın devlet malı olarak kabul edilip Bütçe Kanunu’nun (E) Cetveli kapsamında değerlendirilme imkanı da bulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle, Belediyeye ait ve ticari niteliğe haiz Alışveriş ve Kültür Merkezinin sigorta yaptırılmasında, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Anayasa’ya aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 24.02.2015 tarih ve 40046 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1’inci maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve 1063 sayılı İlam’ın 2’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oyçokluğu ile;

(Üyeler … “5393 sayılı Belediye Kanununun 60’ıncı maddesinin (h) bendinde ‘faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri’ denilerek sigorta giderleri, belediyenin giderleri arasında sayılmıştır. Ancak burada ifade edilen sigorta giderleri mevzuatın izin verdiği sigorta giderlerini kapsamaktadır.

İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsayan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 10.03.2006 tarih ve 26104 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu yönetmelikte tüm sigorta giderinin ödeneceğine dair açık bir hüküm bulunmadığı gibi ‘Hüküm Bulunmayan Haller’ başlıklı 464’üncü maddesinde de;

‘Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.’ denilmektedir.

Buradan hareketle 31.12.2008 tarih ve 27097 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun (E) cetvelinin 25’inci sırasında;

‘Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a)Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak, helikopter ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b)Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c)Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d)Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

e)Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri döner sermaye bütçelerinden, Türk Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Askeri Kantin Yönetmeliğinde belirlenecek esaslar ve usuller çerçevesinde askeri kantin gelirlerinden ödenir.’ hükmüne yer verildiği görülmektedir.

Buna göre, Merkezi Yönetim kapsamındaki idarelere ait devlet mallarının bazı istisnalar hariç, ilke olarak sigorta ettirilmemesi esası benimsenmiştir. Mahalli idareler, merkezi yönetim kapsamında olmamakla birlikte malları Devlet malı niteliğinde olduğundan, istisna olarak sayılan giderler dışında Devlet mallarının sigorta giderlerinin bütçeden karşılanması yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre mümkün değildir.

Bu nedenle, karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde karar verilmesi gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 19.04.2016 tarih ve 41816 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.