Sayıştay 8. Dairesi 36949 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 36949

• Tutanak No: 39865

• Tutanak Tarihi: 06.01.2015

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Nurten AYDIN ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. ) 829 sayılı İlam’ın 9. maddesi ile, yükseköğrenim öğrencilerine belediye bütçesinden eğitim yardımı verilmesi nedeniyle 458.000,00. TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler göndermiş oldukları ortak dilekçede özetle; eğitim komisyonu üyesi harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak eğitim yardımı verilmesine dair alınan kararla ilgili olarak sorumlu tutulduklarını; fakat eğitim yardımlarının tüm yasal süreçleri tamamlanarak yürürlüğe giren Bakırköy Belediyesi Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde verildiğini;

07.11.2008 tarihinde toplanan eğitim yardımı komisyonunun, 660 üniversite öğrencisine, Ekim ve Mayıs aylarını da içine alan, yılda 8 ay olmak üzere, eğitim yardımı verilmesini kararlaştırdığını; söz konusu tarihte yürürlükte olan 5102 sayılı Yüksek Öğretim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2. maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde öğrenim gören ve bu kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenen usul ve esaslar dahilinde yeterlilikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.

Genel bütçeli idareler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, İl Özel İdareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler hariç) birinci fıkrada belirtilen yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar kurumuna bildirirler.

Genel Bütçeli İdareler ve Katma Bütçeli İdareler ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için o kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağ, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz gün öncesine kadar kurum hesabına yatırılır” hükmünün söz konusu olduğunu;

Kaldı ki; söz konusu maddenin 2. fıkrasında yer alan “…(Belediyeler hariç)…” ibaresinin, Anayasa Mahkemesi’nin 20/11/2008 tarihli ve E:2004/24,K.2008/165 sayılı kararı ile iptal edildiğini, ancak gerekçeli kararın 10/03/2009 tarihinde Resmi Gazete de yayımlandığını;

Anayasa’nın 153. maddesinin 3. fıkrasında; “Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğü ya da bunları hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.” hükmüne yer verildiğini;

Sonuç olarak, konuyla ilgili Anayasa Mahkemesi Kararı 20/11/2008 tarihli olmasına karşın, kararın Resmi Gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı ve yürürlüğe girdiği tarihin 10/03/2009 olduğunu;

Bu durumun Anayasa’nın 153. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “iptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.” hükmü ve 5. fıkrasında yer alan “iptal kararları geriye yürümez.” hükümleri açısından düşünüldüğünde; gerekçesi yayımlandığı için Bakırköy Belediyesi açısından bir hüküm ifade etmediğini ve gerekçenin yayımlanması ile birlikte de bu kararın geriye yürümezliği ilkesi nedeniyle daha önce alınan idari kararı etkilemediğini;

Daha açık bir ifade ile Anayasa Mahkemesinin Kararının, bundan sonraki burs uygulamalarını doğrudan etkileyecek şekilde yorumlandığını ve daha önce alınan idari kararın ortadan kaldırılması anlamında değerlendirilmediğini;

Şöyle ki; 07.11.2008 tarihinde alınan komisyon kararının İdarenin ilan tahtasında ilan edildiğini ve idari işlemin böylelikle idarenin taahhüdü altına girdiğini; tamamlanan idari işlem ile girişilen taahhüdün yürürlükteki mevzuatın değişmesi nedeni ile geriye yönelik iptalinin mümkün olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “İlgililer temyiz dilekçesinde; burs verilmesini ilişkin eğitim yardımı komisyonu kararının Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararının yayınlandığı tarihten önceye ait olduğunu, dolayısıyla iptal kararı geriye yürümeyeceğinden, yapılan ödemelerin yasal olduğunu belirtmişlerdir.

Belirtilen gerekçeler tazmin hükmünün kaldırılmasını gerektirir nitelikte olmadığından, Daire Kararının tasdik edilmesi uygun olur.” denilmiş olup, duruşmada tazmin hükmünün kaldırılması yönünde görüş bildirilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Bakırköy Belediyesi Eğitim Yardım Yönetmeliği gereği, Bakırköy’de ikamet edip maddi olanakları kısıtlı olan ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencilerine 2008-2009 öğretim yılı için eğitim yardımı verilmesine dair Bakırköy Belediyesi Eğitim Yardımı Komisyonu’nun 07.11.2008 tarihli kararının bulunduğu;

Komisyon kararının alındığı tarihte, 5102 sayılı Yüksek Öğretim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve Kredilerin verilmesi” başlıklı 2. maddesinin tüm hükümleriyle yürürlükte olduğu;

5102 sayılı Kanun’un 2. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…(belediyeler hariç)…” ibaresinin Anayasa Mahkemesinin 20.11.2008 tarih ve E:2004/24, K:2008/165 sayılı kararı ile iptal edildiği ve gerekçeli kararın 10.03.2009 tarih ve 27165 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı;

829 sayılı İlam’ın 9. maddesinde, Bakırköy Belediyesince yükseköğretim öğrencilerine verilen ve Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararının Resmi Gazetede yayımlandığı 10.03.2009 tarihinden sonraki dönemde gerçekleştirilen eğitim yardımı ödemelerinin kamu zararı olarak nitelendirildiği görülmüştür.

Bakırköy Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’ne ve o tarihte yürürlükte olan ve 5102 sayılı Yüksek Öğretim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve Kredilerin verilmesi” başlıklı 2. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler hariç) birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.” hükmüne uygun olarak düzenlenen 07.11.2008 tarihli Bakırköy Belediyesi Eğitim Yardımı Komisyonu kararı ile, Bakırköy’de ikamet edip resmi ilköğretim okulları, lise ve dengi okullarda eğitim gören, yardıma muhtaç, şehit çocuğu, öksüz, yetim ve engelli öğrenciler ile yine Bakırköy’de ikamet edip devlet üniversitelerinde okuyan ancak, maddi olanakları kısıtlı olduğu için öğrenimlerini sürdürmekte sıkıntı çeken öğrencilere yardımcı olmak amacıyla, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencilerine 2008-2009 öğretim yılı için eğitim yardımı yapılmasına karar verilmiş ve yardım yapılmıştır.

Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının yürürlüğe girmesi ile ilgili esaslar, Anayasa’nın 153. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddede, “Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukukî boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.

İptal kararları geriye yürümez.” denilmek suretiyle, iptal kararının yürürlüğü için dikkate alınması gereken tarihin, ayrıca kararlaştırılmadıkça, kararın Resmi Gazetede yayımı tarihi olduğu vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararları, ister kararın Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte, ister mahkemenin kararı doğrultusunda daha ileri bir tarihte yürürlüğe girsin, bu kararların yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanması ya da başka bir ifade ile bu işlemler için bir sonuç doğurması mümkün değildir. İptal kararları, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonra hukuki sonuç doğurmaktadır. Yani Anayasa Mahkemesince verilen bir iptal kararı gerekçe gösterilerek, bu kararın yürürlüğe girmesinden önce yapılmış bir işlemin iptali istenememektedir. Zira daha önce usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş bir hukuk normuna güvenerek iş ve işlem yapan kişilere karşı iptal hükmünü geçmişe etkili kılmak, hukuki belirsizliklere yol açabileceği gibi hakkaniyete aykırı sonuçlar da doğurabilecektir. Bu uygulama, kaynağını hukuk devleti ilkesinden alan “hukuki güvenlik” ve özellikle “kazanılmış hakların korunması” ilkelerine dayanmaktadır.

Hukuki güvenlik ilkesi, bir hukuk devletinde herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi ve geleceğe yönelik planlarını da buna göre güvenle yapabilmesi, anlamına gelmektedir.

Kazanılmış hak ise, ortaya çıkması anında hukuka uygun olarak tamamlanmış, böylece kişiye özgü, lehte sonuçlar doğurmuş, sonradan hukuk kurallarındaki değişiklik veya işlemin geri alınması gibi nedenlere rağmen, hukuk düzeni tarafından korunma altında kalan hak anlamına gelmektedir.

Bu bakımdan, bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilen, hukuken tekemmül ederek gerçek anlamda kazanılan, başka bir ifadeyle hukuk düzeni tarafından korunmaya değer bir aşamaya gelen bir hakkın, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi nedenlerle hak sahiplerinden geri alınması hukuka aykırılık teşkil edecek ve hukuki güvenlik ilkesi ile bağdaşmayacaktır.

Somut olayda, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5102 sayılı Yüksek Öğretim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun ve Bakırköy Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’ne uygun olarak alınmış komisyon kararı ile ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencilerine 2008-2009 öğretim yılı için eğitim yardımı verilmesi kararlaştırılmış; bu karar uyarınca yardımdan faydalanacak öğrenciler tespit edilmiş; Belediye bütçesine buna göre ödenek konulmuş ve öğrencilere yardım yapılmaya başlanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından önce mevzuata uygun olarak yapılmış bir idari işlem gereği, idare taahhüt altına girmiş ve aynı zamanda da burstan faydalanan öğrenciler için 2008-2009 öğretim yılı boyunca kazanılmış bir hak ortaya çıkmıştır. Bu durumda, iptal kararından önce gerçekleşen bir idari işlem gereği yapılan yardımlardan, iptal kararından sonrakileri farklı birer idari işlem olarak görmek ve mevzuata aykırılığı gerekçesiyle kamu zararı olarak nitelendirmek mümkün değildir.

Bu itibarla, dilekçi taleplerinin kabul edilerek 829 sayılı İlam’ın 9. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. ) 829 sayılı İlam’ın 17. maddesi ile, Kadroları Bakırköy Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünde olan ve bu müdürlükte çalışan işçilerin;

A) Fazla mesai sürelerinin fazla hesaplanması;

B) İşçilerin fazla çalışma ücretlerinin ödenmesine ilişkin ödeme emirlerine çalışılan gün ve saatleri gösteren belgenin eklenmemesi, nedenleriyle toplam 438.144,89-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler 829 sayılı İlam’ın 17. maddesi ile verilen tazmin hükmüne itiraz etmekte ise de; söz konusu madde ile verilen tazmin hükmü yargılamanın iadesi yoluyla düzenlenen 05.12.2012 tarih ve 1352 sayılı Ek İlam’ın 1. maddesi ile kaldırılmış bulunduğundan; bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

3. ) 829 sayılı İlam’ın 18. maddesi ile, Kadroları Bakırköy Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğünde olmakla birlikte fiilen Park ve Bahçeler Müdürlüğünde çalışan işçilerin;

A) Fazla mesai sürelerinin fazla hesaplanması;

B) İşçilerin fazla çalışma ücretlerin ödenmesine ilişkin ödeme emirlerine çalışılan gün ve saatleri gösteren belgenin eklenmemesi, nedenleriyle toplam 654.538,25-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler 829 sayılı İlam’ın 18. maddesi ile verilen tazmin hükmüne itiraz etmekte ise de; söz konusu madde ile verilen tazmin hükmü yargılamanın iadesi yoluyla düzenlenen 05.12.2012 tarih ve 1352 sayılı Ek İlam’ın 2. maddesi ile kaldırılmış bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

4. ) 829 sayılı İlam’ın 19. maddesi ile, Kadroları Bakırköy Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünde olmakla birlikte fiilen Park ve Bahçeler Müdürlüğünde çalışan işçilerin;

A) Fazla mesai sürelerinin fazla hesaplanması;

B) İşçilerin fazla çalışma ücretlerin ödenmesine ilişkin ödeme emirlerine çalışılan gün ve saatleri gösteren belgenin eklenmemesi, nedenleriyle toplam 501.500,10-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler 829 sayılı İlam’ın 19. maddesi ile verilen tazmin hükmüne itiraz etmekte ise de; söz konusu madde ile verilen tazmin hükmü yargılamanın iadesi yoluyla düzenlenen 05.12.2012 tarih ve 1352 sayılı Ek İlam’ın 3. maddesi ile kaldırılmış bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

5. ) 829 sayılı İlam’ın 20. maddesi ile, Kadroları Bakırköy Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğünde olmakla birlikte fiilen Park ve Bahçeler Müdürlüğünde çalışan işçilerin;

A) Fazla mesai sürelerinin fazla hesaplanması;

B) İşçilerin fazla çalışma ücretlerin ödenmesine ilişkin ödeme emirlerine çalışılan gün ve saatleri gösteren belgenin eklenmemesi, nedenleriyle toplam 654.835,83-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler 829 sayılı İlam’ın 20. maddesi ile verilen tazmin hükmüne itiraz etmekte ise de; söz konusu madde ile verilen tazmin hükmü yargılamanın iadesi yoluyla düzenlenen 05.12.2012 tarih ve 1352 sayılı Ek İlam’ın 4. maddesi ile kaldırılmış bulunduğundan, bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

Karar verildiği 06.01.2015 tarih ve 39865 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.