Sayıştay 8. Dairesi 36801 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 36801

• Tutanak No: 38557

• Tutanak Tarihi: 04.03.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1458 sayılı ilamın 1.maddesi ile; Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü’ne ait taşıtlara yaptırılan kasko sigortası bedellerinin işletme bütçesinden karşılanması nedeniyle 4.408,80 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 5018 sayılı Yasanın 71. maddesinde kamu zararı tanımlandıktan sonra, kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan veya iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması.

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması esas alınır, hükmüne yer verildiğini,

Temyize konu kararda yukarıda sayılan hallerden sadece (g) bendinde yer alan "mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması" bendine göre tazmin kararı verildiğini,

Taşıtların kasko bedelinin işletme bütçesinden ödenmeyip, döner sermayeden ödendiğini,

Ödemenin mevzuatta öngörülmediği sonucuna ise;

• 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun "Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar" başlıklı (E) cetvelinin 20. sırasında yer alan "Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen Sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır" hükmünden yola çıkılarak hangi hallerde kasko sigortası uygulaması yapılabileceği sayıldıktan sonra, bunun dışında mevzuatta isteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortasının yaptırılabileceğine dair hükme yer verilmemiş olması,

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106, 85 ve 101. maddelerinden bahisle, kamu kuruluşlarına ait motorlu araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırılabileceği hükümleri ile ulaşıldığını,

Oysa, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliğinin 8. maddesinde sigorta giderlerinin açıkça döner sermaye gideri olarak kabul edildiğini, 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları belirleyen (E) cetvelinin 20. maddesinde bu cetvelin (d) bendinde "Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçesinden ödenir' denilmek suretiyle, kasko sigorta giderlerinin, döner sermaye bütçelerinden karşılanabileceğinin belirtildiğini,

Bu hükmün mefhumu muhalifinden kanun koyucunun aksine 112 acil ambulansları hariç döner sermayelerin hiçbir şekilde kasko sigortası yaptıramayacaklarını amaçladığı sonucunun çıkarılamayacağını,

2918 sayılı Yasada yer alan İşletenin Sorumluluğuna ilişkin düzenleme göz önüne alındığında mali sorumluluk sigortasının kamu araçlarının karşı taraftan gelecek trafik kazalarından doğan zararları, çalınma, yangın, terör saldırıları ve araçlara verilen vb. zararları karşılamadığının bilindiğini,

Bu nedenle İşletme Müdürlüğüne ait araçlara işletme döner sermayesinden kasko sigorta yaptırılmasının ilgili yasa hükümlerine aykırı olmayıp, hukuka uygun olduğunu,

Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde de işletmelere ait araçların kasko sigorta yapılamayacağına dair bir hüküm bulunmadığını,

Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulunun 22.06.1993 tarih ve 23084 sayılı kararında Belediye araçlarının Kasko Sigorta yaptırılabileceği ve bu konuda yasal bir engel bulunmadığının belirtildiğini,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 35/1-a maddesine göre, Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamayacağını, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamayacağını,

İdarenin takdir yetkisini kullanarak, işletmeye ait araçları Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliğinin 8. maddesi uyarınca kasko sigorta yaptırarak, uğranılacak maddi ve manevi zararların Devlete ödetilmesini engellenmeye çalıştığını,

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, kamu araçlarının verdikleri zararlardan dolayı idarenin, kamu hukukunun kurallarına göre değil, "işleten" olarak özel hukuk kurallarına göre sorumlu tutulabileceğini (örnek. Yar. 4. Huk. Dai. 05.10.2009 gün ve 2009/8100 E. 2009/10674 K., 16.12.2009 gün ve 2009/13216 E. 2009/14278 K.),

Sonuç olarak 6085 sayılı Yasanın 71. maddesine göre Kamu zararı oluşturmayan, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmayan bir anlamda idarenin takdir yetkisini kullanarak işletmeye ait araçları kasko sigorta yaptırarak giderlerini döner sermayeden ödenmesi işleminin hukuka uygun olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık;

“…

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesinde İl özel idarelerine ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, aynı Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağı ve 85. maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101. maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü oldukları hükmü yer almakta olup, ancak isteğe bağlı sigorta türü olan “Kasko” nun yaptırılmasına dair herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.

Diğer taraftan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 464.maddesinde, bütçeye ilişkin olarak Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemelerin esas alınacağı belirtilmekte olup, 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (E) cetvelinin 20 sıra nolu açıklamasında, Devlet mallarının sigorta ettirilmemesinin esas olduğu belirtildikten sonra hangi Devlet mallarının istisnai olarak sigortalanabileceği ve buna ilişkin giderlerin bütçelerin ilgili tertiplerinden ödeneceği tek tek belirtilmiş olup, sayılan istisnalar içerisinde il özel idaresi araçlarına ait kasko sigorta giderleri yer almamaktadır. Bu nedenlerle talebin reddedilerek Daire Kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” şeklinde görüş bildirmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106.maddesinde;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85’inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101’inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilmek suretiyle kamu kuruluşlarına ait motorlu araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.

2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) cetvelinin 20.sırasında ise aynen;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçelerinden ödenir.” ifadeleri yer almaktadır.

Söz konusu hükümlerden de anlaşılacağı üzere Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Taşıtlar için yeterli görülen sigorta çeşidinin zorunlu mali sorumluluk sigortası olduğu "Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri" hükmünden sarih olarak anlaşılmaktadır. Ayrıca kaskonun yalnızca dış kuruluşlarla ilgili olduğu tartışmaya mahal vermeyecek netlikte belirtilmiş, bunun dışında mevzuatta isteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortasının yaptırılabileceğine dair bir hükme yer verilmemiştir.

Dilekçede, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği 8. maddesinde sigorta giderlerinin açıkça döner sermaye gideri olarak kabul edildiği, hangi devlet mallarına kasko sigortası yapılabileceğinin 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları belirleyen E Cetvelinin 20. maddesinde belirtilerek bu cetvelin (d) bendinde, “Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçelerinden ödenir.” denilmek suretiyle ambulanslar için bir istisna sağlanırken aynı zamanda, döner sermaye bütçelerinin bu tür sigorta giderlerinin karşılanması için uygun bir kaynak olarak değerlendirildiğinin ortaya konulduğu, mali sorumluluk sigortasının resmi ve özel araçları karşı taraftan gelecek trafik kazalarından doğan zararları, çalınma, yangın, terör saldırıları ve araçlara verilen vb. zararlara karşı hiçbir koruma sağlamadığı ileri sürülmüşse de;

Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliğinin 8. maddesinde sigorta giderlerinin açıkça döner sermaye gideri olarak kabul edildiğini belirtmişlerse de döner sermayenin başlıca giderlerini düzenleyen söz konusu 8. maddenin “mali - hukuki ve diğer giderler” başlıklı (o) bendinde yer alan; “Faiz, komisyon, …sigorta giderleri, amortisman,” ifadesindeki sigorta giderleri ibaresinden mevzuat gereği yaptırılma zorunluluğu bulunan sigorta giderlerinin, örneğin araçlar için zorunlu mali trafik sigortasının anlaşılması gerekmektedir.

Diğer taraftan 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları belirleyen E Cetvelinin (d) bendinde, “Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçelerinden ödenir.” denilmek suretiyle ambulanslar için sağlanan istisna hükmünden hareketle döner sermaye bütçelerinin bu tür sigorta giderlerinin karşılanması için uygun bir kaynak olarak değerlendirildiğinin ortaya konulduğu iddiası geçersizdir. Zira kanun koyucunun bu yönde bir iradesi olmuş olsaydı istisna hükmünü sadece 112 acil ambulansları için değil tüm döner sermayelere teşmil edebilirdi. Bu hükmün mefhumu muhalifinden kanun koyucunun aksine 112 acil ambulansları hariç döner sermayelerin hiçbir şekilde kasko sigortası yaptıramayacaklarını amaçladığı da ileri sürülebilir.

Mali sorumluluk sigortasının resmi ve özel araçları karşı taraftan gelecek trafik kazalarından doğan zararları, çalınma, yangın, terör saldırıları ve araçlara verilen vb. zararlara karşı hiçbir koruma sağlamadığı ifade edilmiş ise de kamu görevlisi veya bir başka şahsın kasıt, kusur veya ihmali nedeniyle kamu malına bir zarar verilmesi halinde, bu zararın zarar veren kişi tarafından karşılanması esastır. Kamu görevlileri yanında diğer kişiler tarafından devlet mallarına verilebilecek zararların ne şekilde karşılanacağı yine mevzuatta düzenlenmiş olup bu mevzuat hükümlerinde Devlet malına gelebilecek zararın yine kamu kurum ve kuruluşunun bütçesine yük olunmaksızın nasıl karşılanması gerektiği belirlenmiştir.

Sonuç olarak yukarıda açıklanan gerekçelerle İşletme Müdürlüğü’ne ait araçlara işletme bütçesinden kasko sigortası yaptırılması mevzuata uygun değildir.

Bu nedenle ilamın 1.maddesi ile 4.408,80 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 04.03.2014 tarih ve 38557 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.