Sayıştay 8. Dairesi 36801 Kararı - Genel Bütçe Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 36801

• Tutanak No: 40761

• Tutanak Tarihi: 15.09.2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: KASKO

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1458 sayılı ilamın 1.maddesi ile; Kültür ve Turizm Bakanlığı ………. Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü’ne ait taşıtlara yaptırılan kasko sigortası bedellerinin işletme bütçesinden karşılanması nedeniyle ………. TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü 04.03.2014 tarih ve 38557 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Sorumlu adına Av. ………. tarafından yapılan karar düzeltme başvurusuna ilişkin dilekçede özetle;

Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayılı Kararında, kamu görevlilerinin mali sorumluluğu için, 5018 sayılı Kanunun 71 nci maddesinde, “kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur ve ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanarak kamu zararının belirlenmesinde;

“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan veya iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması.

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması esas alınır,” şıklarındaki durumların gerçekleşmesi gerektiğini,

Kanuna göre mali sorumluluğun şartlarının;

“-Kamu görevlilerinin kasıt, kusur ve ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem bulunması,

-Ortada bir kamu zararı olması,

-Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında illiyet bağı olması” şeklinde sıralandığını,

Olayda, kasıt, kusur ve ihmali söz konusu olmayan ve bu haliyle herhangi bir zarar ika etmesi de mümkün olmayan müvekkil/harcama yetkilisine mali sorumluluk yüklenmesinin mümkün olmadığını, sorumlu tutlmasının 5018 sayılı Kanuna aykırı olduğunu, temyiz edilen kararda, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması nedeniyle tazmin kararı verilmişse de taşıtların kasko bedelinin işletme bütçesinden ödenmeyip döner sermayeden ödendiğini belirterek kararın düzeltilmesini istemiştir.

Başsavcılık, Karar düzeltilmesine mahal olmadığı yönünde görüş bildirmiştir.

Sorumluluğa yapılan itiraz değerlendirildiğinde;

08.11.1980 tarih ve 17154 s. Resmi Gazete yayımlanan Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliğinin III.Bölümü 18 inci maddesinde;

“İşletme Müdürleri:

Madde 18 – İşletme Müdürleri Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Bakan tarafından atanır. Bunlar döner sermaye işlemlerinin kanun, tüzük, yönetmelik, Yönetim Kurulu ve işletme kurulu kararlarına uygun olarak yürütülmesinden sorumludurlar.

Başlıca görevleri şunlardır:

a)Döner sermaye işletmesini yönetmek ve temsil etmek;

b)İşletmenin idari, mali ve teknik işlerini, kanun, tüzük, yönetmelik, talimat, çalışma programları, bütçe, Yönetim Kurulu kararları ve Bakanlık emirleri doğrultusunda, verimlilik ve karlılık prensiplerine uygun biçimde yürütmek;

c) (Değişik: RG 27/07/2007 - 26595) İdarî işlerde yalnız, malî işlerde muhasebe yetkilisi, teknik işlerde ilgili şube müdürü veya bölüm başkanı ile birlikte sorumluluk taşımak;

ç)İşletmenin işlemleri ile ilgili kendi yetki ve görevi içindeki her türlü belgeyi imzalamak;

d)Yıllık iş programlarının ve bütçe tasarılarının süresinde hazırlanmasını sağlamak;

e)İşletme varlığının iyi bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve denetimini sağlamak;

f)Döner sermaye hesaplarını, ayniyat ve ambar işlemlerini takip edip denetlemek;

g)İşletmenin alım, satım işlerini düzenlemek.”

şeklinde İşletme Müdürleri ve görevleri işlenmiştir.

İlgili yönetmeliğin harcamalara ilişkin 45 inci maddesinde de “Döner Sermayeden 8. ve 9. maddede belirtilen giderler dışında harcama yapılamaz.” denilmiştir.

İşletmenin idari, mali ve teknik işlerini, kanun, tüzük, yönetmelik hükümleri doğrultusunda, verimlilik ve karlılık prensiplerine uygun biçimde yürütmek işletme müdürünün görevleri arasında sayıldığından harcama yetkilisi olarak yapılan sorumluluk itirazının yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

İlgili Döner Sermaye Yönetmeliğinin II.Bölümü 7 nci maddesinde döner sermayenin gelirleri, 8 inci maddesinde de giderleri belirtilmiştir.

“BÖLÜM II

Gelir ve Giderler

Gelirler:

Madde 7 – Döner Sermayenin gelirleri şunlardır:

a) (Değişik: RG 21/12/2004 - 25677) Kültür ve turizm yatırımları için Bakanlıkça yapılan tahsislerden elde edilecek sosyal ve teknik altyapı katılım payları ile 6 ncı madde gereğince yapılacak iş ve hizmetler karşılığında sağlanan gelirler;

b) Müzeler, müze haline sokulmuş tarihi binalar ve düzenlenmiş ören yerleri giriş ücretleri;

c) Devlet Tiyatroları ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünce düzenlenenler dışındaki, tiyatro, opera, konser, sinema, seminer, sempozyum, festival, kongre ve benzeri kültür faaliyetlerinde giriş ücretleri;

ç) Her çeşit mal, hizmet, sanat eseri, kültür malzemesi, yayın ve benzeri satış gelirleri;

d) (Değişik: RG 08/07/2004-25516) Taşınır mallarla, Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edilen ve döner sermaye hizmetlerinde kullanılan taşınmaz malların ve tesislerin, sergi, yeme, içme, dinlenme yerleri ile salon, büfe ve otoparkların işletme, kira ve geçici olarak kullandırılmasından elde edilen gelirler;

e) Depozito gelirleri;

f) Telif hakları gelirleri;

g) (Değişik: RG 08/07/2004-25516) 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu gereği işletme belgeleri Bakanlıkça iptal edilen seyahat acentalarının irat kaydedilen kuruluş teminatları ve benzeri her çeşit irat gelirleri;

ğ) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Kart, belge, kokart, işletme belgesi, plaket ve benzeri her çeşit gelirler;

h) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Kültürel ve turistik eğitim amaçlı hizmetlerden elde edilen gelirler ile turizm eğitim merkezlerinin ve uygulama otellerinin işletilmesinden doğan her çeşit gelirler;

ı) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Döner Sermaye İşletmesinin ortak veya sahibi olduğu şirketlerden elde edilen kâr payları;

i) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Diğer gelirlerdir.

Giderler:

Madde 8 – Döner Sermayenin başlıca giderleri şunlardır:

a) (Değişik: RG 08/07/2004-25516) Kadroları döner sermaye işletmesinde bulunan memurların aylık ve mali hakları ile sosyal hak ve yardımları ve döner sermaye işletmesi adına vize edilmiş bulunan sözleşmeli personel ve geçici iş pozisyonlarında istihdam edilen sözleşmeli personel ve geçici işçilerin ücretleri ile bunların her türlü kanuni istihkakları,…

b) (Değişik: RG 21/12/2004 - 25677) Döner sermaye hizmetlerinde çalıştırılacak döner sermaye personeline ve döner sermayenin kullanım alanına giren faaliyetlerde görevlendirilecek diğer personele Harcırah Kanunu gereğince ödenecek yolluklar;

c) Döner Sermaye ile ilgili olarak kültür varlıklarımızın tespit edilmesi, kültürümüzün etkinleştirilmesi maksadıyla Bakan mucibiyle kurulan yayın, yazı, danışma ve inceleme kurullarının Bakanlık dışından katılan üyelerinin huzur hakları;

ç)Her çeşit mal-malzeme alımı ve yaptırma giderleri;…

d) (Değişik: RG 21/12/2004 - 25677)

Kültür malzemesi alımı ve yaptırma giderleri;…

e) Kültür hizmeti alımı ve yaptırma giderleri;…

f) (Değişik: RG 08/07/2004-25516) Telif, tercüme, her türlü hizmet alımı, kurs, eğitim, yarışma ve ödül ücret ve giderleri;…

g) Eski eser ve sanat eserleri alım, bakım ve onarım giderleri;…

ğ) Satış yerleri için gerekli mal alım ve yaptırma giderleri;…

h) Kırtasiye ve benzeri alımlar ile baskı ve yayın giderleri;

ı) Araştırma ve inceleme giderleri;…

i) (Değişik: RG 21/12/2004 - 25677) Eski eserler, müzeler, kütüphaneler, kültür merkezleri ile döner sermaye hizmetlerinde kullanılan menkul ve gayrimenkullerin bakım, onarım, tadil, yenileme ve koruma giderleri;

j) Kira giderleri;…

k) Yolcu ve eşya taşıma giderleri;

l) Güvenlik giderleri;…

m) Satış giderleri;…

n) Haberleşme giderleri;…

o) Mali-hukuki ve diğer giderler; …

ö) Temizlik malzemeleri, sağlık, araç, gereç ve ilaç alımları ve bunlara ilişkin giderler;

p) Enerji, ısıtma, aydınlatma, su, yakıt, gaz giderleri;

r) Ambalaj ve depolama giderleri;

s) (Değişik: RG 08/07/2004-25516) 19/6/1979 tarihli ve 2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanununun 3 üncü maddesinde belirtilen faaliyetlerden kaynaklanan yurt içi ve yurt dışı her çeşit sergi, kongre, konferans, eğitim, kurs, sempozyum, açık oturum, toplantı, yarışma, şenlik, festival ve benzeri her çeşit düzenlemeler yapma, yaptırma, bunlara katılma, destek ve yardımcı olma, bu çalışmalar için gerekli her çeşit giderler;

ş) Taşıt, araç, gereç ve demirbaş alımları;

t) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Kart, belge, kokart, işletme belgesi, plaket ve benzeri giderler;

u) (Ek: RG 08/07/2004-25516) Kültürel ve turistik eğitim amaçlı hizmet giderleri ile turizm eğitim merkezlerinin ve uygulama otellerinin işletme giderleri;

ü) (Ek:RG 27/07/2007-26595) 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 12 nci maddesi gereğince yurt içinde kültür ve tabiat varlıkları ile yurt dışında Türk kültür varlıklarının korunması ve ihyasına yönelik olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinden, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü hesabına aktarılan ödenekten yapılan giderleri,”

2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) cetvelinin 20.sırasında ise aynen;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçelerinden ödenir.” ifadeleri yer almaktadır.

Söz konusu hükümlerden de anlaşılacağı üzere Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Taşıtlar için yeterli görülen sigorta çeşidinin zorunlu mali sorumluluk sigortası olduğu "Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri" hükmünden sarih olarak anlaşılmaktadır. Ayrıca kaskonun yalnızca dış kuruluşlarla ilgili olduğu tartışmaya mahal vermeyecek netlikte belirtilmiş, bunun dışında mevzuatta isteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortasının yaptırılabileceğine dair bir hükme yer verilmemiştir.

Döner sermayenin başlıca giderlerini düzenleyen söz konusu 8. maddenin “mali - hukuki ve diğer giderler” başlıklı (o) bendinde yer alan; “Faiz, komisyon, …sigorta giderleri, amortisman,” ifadesindeki sigorta giderleri ibaresinden de mevzuat gereği yaptırılma zorunluluğu bulunan sigorta giderlerinin, örneğin araçlar için zorunlu mali trafik sigortasının anlaşılması gerekmektedir.

Sonuç olarak yukarıda açıklanan gerekçelerle İşletme Müdürlüğü’ne ait araçlara kasko sigortası yaptırılması mevzuata uygun değildir.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde: “münhasıran bu Kanunun uygulanmasında;

h) Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,

(...)

İfade eder.” denilmiştir.

Kanun maddesinde, kanunlara dayanılarak yaptırılan iş, mal ve hizmet bedellerine ait giderlerin kamu giderini ifade ettiği belirtilmiştir. Şu halde, kamu adına bir harcamanın yapılması bu harcamanın yapılmasına izin veren yasal bir hükmün bulunmasına bağlıdır. Mevzuatta öngörülmeyen giderler kamu gideri kapsamında değildir.

Bu nedenle sorumlu talebinin reddi ile 04.03.2014 tarih ve 38557 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına,

15.09.2015 tarihinde karar verildi.