Sayıştay 8. Dairesi 36627 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 36627

• Tutanak No: 38624

• Tutanak Tarihi: 18.03.2014

• Konu:

KARAR

Murafaacı adına duruşmada hazır bulunan Avukat Atilla İNAN ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1504 sayılı İlam’ın 3 üncü maddesi ile, Antepe İnşaat ve Ticaret A.Ş.’nin yükleniminde bulunan “Kaleiçi Düzenleme Projesi Öncesinde Altyapı Hatları İnşaatı Yapılması İşi”nde ASAT, Türk Telekom ve AKEDAŞ tarafından ödenmesi gereken alt yapı imalat bedellerinin, ilgili kurumlardan tahsil edilmemesi nedeniyle 5.545.038,67-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi vekili Avukat Atilla İNAN dilekçesinde özetle, 1504 sayılı İlam ile tazmin kararı verilirken yapılan işlemlerin kanuna aykırılığı değil, söz konusu miktarın ilgili kurumlardan henüz tahsil edilememesinin gerekçe olarak gösterilmiş olduğunu; tahsilat işlemlerinin yapılamaması gibi bir durumun da söz konusu olmadığını ve alacağın tahsili için çalışmaların da sürdürüldüğünü, yani borçluları belli olan bu belediye alacağının hala tahsil edilebilirlik özelliğini korumakta olduğunu; bu nedenle somut bir hazine zararı söz konusu olmadığı için, müvekkilin kişisel sorumluluğuna hükmedilmesinin Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ve bu konuda çıkarılan ikincil mevzuat hükümlerine açıkça aykırı olduğunu;

Söz konusu belediye alacağının takibinin 5018 sayılı Kanun’un 32 nci maddesi uyarınca harcama yetkilisinin görevi de olmadığını;

Müvekkilinin belediyedeki görevinden ayrıldığı için söz konusu alacakların tahsil konusunda hiçbir yetkisi bulunmadığını; işe ait kurum hak edişlerinin kesin hesap sonrasında müvekkil görevden ayrıldıktan sonra düzenlendiğini; müvekkilinin bu sürece müdahale etme ve alacaklarının tahsili hakkında hiçbir yetkisinin kalmadığını;

Müvekkilin uyuşmazlık konusu alacağın tahsili ile ilgili olarak üzerine düşen görevi eksiksiz olarak yerine getirdiğini ve durumu 06.10.2009 tarih ve 553/2777 sayılı yazı ile Mali Hizmetler Daire Başkanlığına tahsilat ve yasal işlemler için göndermiş olduğunu; tazmin konusu alacağın tahsil edilmemesi konusunda kast, taksir veya ihmalinin olmadığını;

Müvekkil görevinden ayrılmış olmakla beraber konuyla ilgili gelişmeler incelediğinde, Türk Telekom tarafından ödenmesi gereken bedelin Belediyenin ilgili hesabına aktarıldığını; ASAT Genel Müdürlüğünün 30.1.2012 tarih, M.07.1 .ABB.5.01.09.01/47-1720 sayılı yazısı ile de gerekli mahsuplaşma işleminin yapıldığını ve Antalya Büyükşehir Belediyesinin 30.12.2011 tarih, M.07.0.ABB.0.16.04/2011-12.119.662 sayılı yazısı ile AKEDAŞ Antalya İl Müdürlüğünden gerekli mahsuplaşma işleminin yapılmasının istendiğini; bu gelişmelerin olmasının ve sonradan belediye alacağının tahsilinin ilamın infazı niteliğinde olmayıp söz konusu ilamın esasen kanuna aykırılığının kanıtı olduğunu belirterek müvekkili hakkında verilen ve icra infaz kanuna göre infazı öngörülen şahsi sorumluluğunun kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “İlgilinin dilekçesinde sorumluluğa ve esasa ilişkin itirazlarda bulunmuştur. Bu türden altyapı yatırımlarının koordineli bir şekilde yapılmasına yönelik olarak 5216 sayılı Kanun 8 inci maddesinde ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

İş ve ödemesi mevzuatına göre gerçekleştirilmiş olup, yapılan işten kaynaklanan bir yersiz ödeme söz konusu değildir. Yapılan harcamadan ilgili kurumlara ilişkin paylar da alacak olarak takibe alındığından, bu aşamada özkaynakta bir azalma söz konusu değildir.

Burada, yapılan harcamadan kaynaklanan payların yukarıda sayılan kurumlardan tahsilinde bir gecikme ve yetersizlik söz konusudur. İlgili savunmasında, söz konu payların mali hizmetler birimi tarafından hesaplara alınıp takip ve tahsiline başlandığını, ilam tarihinden önce olmak üzere Türk Telekom payı 500.943,15 TL ile ilam tarihinden sonra olmak üzere ASAT payı ve gecikme faizi 1.396.811,45 TL’nin mahsup suretiyle tahsil edildiği, AKEDAŞ’tan tahsili gereken tutarın ise takip edildiğini belirtmiştir.

İlgilinin savunması ve mevzuat karşısında, yapı denetim sorumlusu olarak alacağın takibi yönünde bir görevi olamayacağından sorumluluğunun bulunmadığına ilişkin itirazının kabulü ile ayrıca söz konusu tutara ilişkin tazmin kararının kaldırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Alt yapı hizmetleri” başlıklı 8 inci maddesinde; “Büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerinin katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapı koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için kalkınma planı ve yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program hâline getirir. Bu amaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafi bilgi sistemleri dâhil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenler ortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına aktarılır.

Ortak programa alınan hizmetler için kamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunmadığının bildirilmesi durumunda büyükşehir belediyesi veya ilgisine göre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynak ayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortak yatırım hizmetleri için harcanan miktarda ödeneği yeniden değerleme oranı da dikkate alarak ertesi yıl bütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediye veya ilgili bağlı kuruluşunun hesabına aktarılır. Bu bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya kuruluşu büyükşehir belediyesi sınırlarında yeni bir yatırım yapamaz.

Ortak programa alınmayan yatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşları alt yapı koordinasyon merkezi tarafından belirlenen programa göre harcamalarını kendi bütçelerinde yaparlar.

Koordinasyon merkezi tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.

Alt yapı koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurallara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmeliğin, alt yapı yatırım hesabının kullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına ilişkin kısımları hakkında Maliye Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşünü alır.” denilmektedir.

Bu hüküm uyarınca da, Antalya Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Şube Müdürlüğü tarafından yapılan AYKOME Genel Kurul toplantılarında; 08.08.2007 tarih ve 02 sayılı, 20.02.2008 tarih ve 01 sayılı, 16.07.2008 tarih ve 02 sayılı kararlarla “Kaleiçi Düzenleme Projesi Öncesinde Altyapı Hatları İnşaatı Yapılması İşi” ve sonradan ilgili kurumların talebi üzerine işin kapsamına alınan ilave imalatlar, ortak altyapı programına alınmış ve bu kararlar ilgili kurum yetkililerince de imzalanmıştır.

Bu durumda, 5216 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde yer alan “Ortak programa alınan hizmetler için kamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunmadığının bildirilmesi durumunda büyükşehir belediyesi veya ilgisine göre bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynak ayrılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları alt yapı ortak yatırım hizmetleri için harcanan miktarda ödeneği yeniden değerleme oranı da dikkate alarak ertesi yıl bütçesinde ayırır. Ayrılan bu ödenek belediye veya ilgili bağlı kuruluşunun hesabına aktarılır.” hükmü gereğince ASAT, Türk Telekom ve AKEDAŞ tarafından karşılanması gereken imalatların Büyükşehir Belediyesince gerçekleştirilmesi halinde bu tutarların ertesi yıl ilgili kuruluşlardan tahsil edilmesi gerekmekte olup, aksi halde oluşan kamu zararının varlığı inkar edilemez. Bununla birlikte, 2014 yılı itibariyle henüz tahsil edilmemiş bir imalatın varlığı da aşikardır.

İlam ile tazminine hükmedilen tutarın, hükümden önce tahsil edilmiş olan kısmının haricindeki meblağın kamu zararı olduğu açık olmakla birlikte, İlam’da değinilen imalatın ilgili kuruluşlardan tahsili ile sorumlu olan kişilerin tespitinde mevzuata aykırılık görülmüştür.

“Kaleiçi Düzenleme Projesi Öncesinde Altyapı Hatları İnşaatı Yapılması İşi”ne ilişkin imalatlar, 5216 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi ve yukarıda değinilen AYKOME Genel Kurul Kararları uyarınca Büyükşehir Belediyesince ilgili kuruluşlarda tahsil edilmek şartı ile yapılmış olup, bu hususta mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır. İlamda ilişikli tutulan ödeme emirleri ve ekli hakedişlerin, mevzuata, işin sözleşmesine ve ekli şartnamelere aykırı bir şekilde düzenlemiş ve ödenmiş olduğuna dair bir tespit de bulunmamaktadır. Bununla birlikte, İlam’da söz konusu imalatın yanlış, eksik veya mevzuata aykırı olduğu değil; yapılan harcamaların daha sonra ilgili kuruluşlardan tahsil edilmesi gerektiği konu edilmiştir. Fakat İlam’da, yapılan harcamaların ilgili kuruluşlardan tahsili ve takibi ile sorumlu kişilerin yerine, ilgili ödeme emirlerini ve hakedişleri mevzuata uygun şekilde düzenleyen ve onaylayan kişiler sorumlu tutulduğu görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesinde, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek muhasebe biriminin görevleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un 61 inci maddesinin birinci fıkrasında, muhasebe hizmeti, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleri, olarak tanımlanmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü maddesinde, gelirleri ve alacakları ilgili mevzuatına göre tahsil etmek, yersiz ve fazla tahsil edilenleri ilgililerine iade etmek ve bu işlemlere ilişkin kayıtları usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutmak, mali rapor ve tabloları her türlü müdahaleden bağımsız olarak düzenlemek muhasebe yetkilisinin görevlerinden kabul edilmiş; aynı Yönetmeliğin 32’nci maddesinde de idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının yükümlüleri ve sorumluları adına ilgili hesaplara kaydedilerek tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğu açıkça ifade edilmiştir. 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı” ile de, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının takip ve tahsil edilmesinden muhasebe yetkilisinin tek başına sorumlu olduğuna karar verilmiştir.

Bu nedenle, 5216 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi ve yukarıda değinilen AYKOME Genel Kurul Kararları uyarınca mevzuata, işin sözleşmesine ve ekli şartnamelere uygun olarak düzenlenen ödeme emirlerini ve ekli hakedişleri harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, hakedişi düzenleyen, tasvip eden ve onaylayan sıfatıyla imzalayan kişilerin sorumlu tayin edilmesi mümkün olmadığından, İlam’daki sorumlulukların yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, dilekçi 1504 sayılı İlam’ın 3 üncü maddesi ile tazminine hükmolunan 5.545.038,67-TL’nin 245.161,10-TL’lik kısmının hükümden önce; 1.269.811,45-TL’sinin ise Antalya Büyükşehir Belediyesi Su ve Atık Su İdaresi Genel Müdürlüğü ile mahsuplaşmak suretiyle hükümden sonra tahsil edildiğini bildirmiştir.

Bu itibarla, 1504 sayılı İlam’ın 3 üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün yukarıda belirtilen hususların göz önünde bulundurulmasını teminen Bozularak dosyanın Dairesine TEVDİİNE,

Karar verildiği 18.03.2014 tarih ve 38624 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.