Sayıştay 8. Dairesi 35789 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 8

• Dosya No: 35789

• Tutanak No: 38621

• Tutanak Tarihi: 18.03.2014

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi İbrahim Yücel Aydemir ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

271 sayılı İlam’ın 2 nci maddesi ile, Türk Standartları Enstitüsü Spor Kulübüne Türk Standartları Enstitüsü bütçesinden yardım yapılması nedeniyle 305.000,00-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 132 sayılı Türk Standartları Enstitüsü Kuruluş Kanunu’nda gider ve harcamalarla ile ilgili 14 üncü maddeden başka bir hüküm bulunmamakta olup gider ve harcamaların nasıl yapılacağına ilişkin ayrıca yürürlükte olan herhangi bir yönetmelik bulunmadığını;

Enstitünün yaptığı tüm harcamalara ilişkin kararların önce TSE Yönetim Kurulu tarafından alındığını ve bu kararların harcama yetkilileri tarafından yerine getirildiğini; TSE Spor Kulübüne yapılan yardım da Kanun ve Yönetmelikte belirtilmemiş olmakla birlikte Yönetim Kurulu kararıyla yapıldığını;

Buna göre, TSE Spor Kulübüne TSE Yönetim Kurulu kararına istinaden yapılmış bulunan yardımlar dolayısıyla, karar mercii olan Yönetim Kurulunun herhangi bir sorumluluğuna gidilmeden yalnızca harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulmasının, hukuk düzeni ve hakkaniyet ölçüleri karşısında makul karşılanmasına imkan bulunmadığını;

TSE Spor Kulübünün, kurulduğu 1985 yılından bugüne kadar sadece bünyesinde bulunduğu TSE’den yardım talebinde bulunduğunu ve TSE Yönetim Kurulu kararıyla TSE bütçesinden yardımlar aldığını; dolayısıyla, TSE Spor Kulübe’ne TSE Başkanlığınca yapılan yardım ile Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinin ilişkilendirilmesi ve bundan dolayı suçlanmasının isabetsiz olduğunu;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesindeki; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denildiğini;

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin yardım yapılabilme şartlarını belirleyen 5 inci maddesinde yer alan;

“(1) İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

ç) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

d) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

e) Teşekkülün, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

f) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması, gerekir. “ hükümleri uyarınca;

TSE’nin 2009 Mali Yılı Bütçesine Tablo 23.Harcama Türüne Göre Bütçe Giderleri tablosunda 05.Cari Transfer başlıklı bölümünün 05.03.Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yapılan Transferler maddesinin altında 05.03.01 Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara, 05.03.01.01.Dernek, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık vb. kuruluşlara gider kaleminde TSE Spor Kulübü Derneği’ne vardım amacıyla 532.724,00.- TL ödenek konulduğunu, söz konusu aktarılan meblağın bu ödeme kaleminden ödendiğini ve 11 Mayıs 2010 tarihinde 49. TSE Genel Kurul Toplantısında Genel Kurul Üyelerince de onaylandığını;

TSE Yönetim Kurulunun 25 Mart 2009 tarih ve XVII/19-215 sayılı Kararı ile toplam 380.000,00-TL’nin 80.000,00-TL’sinin Nisan 2009 ayında ödenmesine geri kalan miktarın ise Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında eşit taksitler halinde (75.000 TL) TSE Spor Kulübü Derneğine aktarılmasına oy birliği ile karar verildiğini;

TSE Spor Kulübü Derneği'ne aktarılan yardımların hukuka uygun olup olmadığı ile ilgili olarak 02.11.2006 tarih ve B.02.2.TSE.73.04-91076 sayılı yazıyla Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne görüş sorulduğunu ve gelen 06.12.2006 tarih B.07.0.BMK.0.09.040.22.390-25564 sayılı cevabi yazıda özetle;

“…

Bu hükümler çerçevesinde Türk Standardları Enstitüsü Spor Kulübünün faaliyetleri, Türk Standardları Enstitüsü'nü Enstitünün yürüttüğü hizmetleri ve Enstitü çalışanlarını ekonomik olarak desteklemekten ziyade sportif faaliyet niteliği taşıdığından 5072 sayılı Dernek kapsamında yer almadığı düşünülmektedir.

Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin yardım yapılabilme şartlarını belirleyen 5 inci maddesinde belirtilen şartları yerine getirmek kaydıyla Kurumunuzun 2006 yılı bütçesinden anılan spor kulübüne yardım yapılmasında bir sakınca görülmemektedir" denilerek TSE Spor Kulübü Derneği'ne ödenek aktarılmasına izin verildiğini ve 2006 yılından bu yana da 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi ile ilgili Yönetmelikte herhangi bir değişiklik olmadığını;

Harcama yetkilisi olarak bu üst organların kararları dışında bir işlem yapma yetki veya görevinin zaten bulunmadığını; sorumlu tutulduğu hususun, imzasının Yönetim Kurulunun harcama talimatına göre düzenlenen para aktarımına dair belgede bulunmasından kaynaklandığını; yapılan işlemde TSE mevzuatına aykırılık bulunmadığını;

Sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine tazmin çıkarılmasının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Sayıştay Genel Kurulunun 14.6.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararı hükümlerine uygun olmayıp hukuka aykırı olduğu gibi, TSE Yönetim Kurulu Üyeleri de mali sorumluluğa dâhil edilmediğinden yargılamanın usul açısından da bozulması gerektiğini;

132 sayılı TSE Kuruluş Kanununun 7 nci maddesine göre bütçeden para aktarılması yetki ve görevinin sadece TSE Yönetim Kuruluna ait olduğunu; gerçekleştirme görevlisi veya harcama yetkilisinin bu konuda bir yetkisinin bulunmadığını;

Harcama yetkilisi olarak bu kararları yerine getirmeme gibi bir yetkim bulunmadığını; hatta bu emirlere karşı gelmesi halinde idari ve mali sorumluluğu yanında disiplin mevzuatı yönüyle de çok ciddi yaptırımlarla karşılaşmasının söz konusu olacağını; çünkü eylemin TSE Yönetim Kurulunun bir kararını yerine getirmeme olarak değerlendirileceğini ve işten çıkarma dâhil pek çok sorunla karşı karşıya kalabileceğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinde dernek, vakıf, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere kamu kaynağının kullandırılmasının temel esasları belirlenmiş olup, yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usullerin ise Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Anılan maddeye göre çıkarılan Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin, yardım yapılabilme şartlarını taşıyan 5’inci maddesinin c bendinde, Teşekkülün yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi gerektiği ifadesi yer almaktadır.

Türk Standartları Enstitüsünün görevleri 132 sayılı Kuruluş Kanununun 2’nci maddesinde sayılmış olup, sayılan görevler arasında TSE Spor Kulübünün faaliyeti ile örtüşen herhangi bir husus bulunmamaktadır. Bu nedenle TSE bütçesinden, TSE Spor Kulübüne yapılan yardımın kamu zararı oluşturduğu düşünülmektedir.

Öte yandan 5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında, Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurul, komite veya komisyona ait olacağı hükmü yer almaktadır. Ayrıca Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı ‘‘5018 Sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkındaki Kararı’’ nda Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağı belirtilmiştir.

İlama konu olan tutar TSE Yönetim Kurulunun harcama talimatı niteliğindeki kararı uyarınca, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin imzası ile TSE Spor Kulübü Derneğine aktarılmıştır. Kamu zararının oluşumunda yönetim kurulu üyelerinin de sorumluluğu bulunduğundan ilgilinin sorumluluğa ilişkin itirazının yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenle Daire kararının bozularak, sorumlular açısından yeniden hüküm tesis edilmek üzere dosyanın Dairesine gönderilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;” Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmekte olup bu hüküm uyarınca çıkarılan ve 2006/10656 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin “Yardım yapılabilme şartları” başlıklı 5 inci maddesinde;

“İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için;

a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,

b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,

c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,

ç) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,

d) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,

e) Teşekkülün, Anayasa ve kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,

f) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşımı veya kâr dağıtımı amacının bulunmaması, gerekir.” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve İşbirliği” başlıklı 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında;

“5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında ayni veya nakdi katkı sağlayabilirler.”

Dernekler Yönetmeliğinin “Kamu Kurum ve Kuruluşları İle Yürütülen Ortak Projeler” başlıklı 91 inci maddesinde;

“Derneklerin, görev alanlarına ilişkin konularda kamu kurum ve kuruluşlarıyla işbirliği yapabilmesi, ortak bir projenin yürütülmesi şeklinde olur. Ancak, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklıdır. Projelerin, toplumun ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çözümler üretecek ve toplumsal gelişmeye katkı sağlayacak nitelikte olması şarttır. Yapılacak protokol çerçevesinde, projenin yürütülmesinden sorumlu olan, kamu kurum ve kuruluşu ile derneğin eşit sayıda temsilcilerinden oluşan ve tercihen koordinatörlüğünü dernek temsilcilerinden birinin yaptığı bir proje yönetim grubu oluşturulur. Protokolde, proje yönetim grubunda proje saymanı olarak dernek saymanının yer alması zorunludur. Proje yönetim grubu, yapılan protokol ve projenin örneğini EK- 23’de gösterilen Proje Bildirimine ekleyerek, protokol tarihini izleyen bir ay içinde projenin tarafı olan dernek merkezinin bulunduğu yerin valiliğine vermekle yükümlüdür.

Kamu kurum ve kuruluşları ile dernekler yürütecekleri ortak projelerde kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı hallerde, ortaklık anlaşması çerçevesinde, proje maliyetine sağlayacakları nakdi katkıları ortak bir hesapta bloke ederler. Kamu kurum ve kuruluşları projelere en fazla ayni veya nakdi yüzde elli katkıda bulunabilirler. Kamu kurum ve kuruluşları proje süresini geçmemek şartıyla, ortak projeye arsa tahsisinde bulunabilir. Proje çerçevesinde yapılacak harcamaların bir bankada açılacak ortak bir hesaptan yapılması, harcamaların belgelendirilmesi ve bu belgelerin asıl suretlerinin dernekler ile ilgili kamu kurum ve kuruluşunda saklanması zorunludur.” denilmektedir.

5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre derneklere nakdi yardım yapılabilmesi için ise; derneğin kamu kurumunun görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi ve kamu kurumunun görev alanına giren konularda ortak proje yürütülmesi gerekmektedir.

Türk Standartları Enstitüsünün görevleri 132 sayılı Kuruluş Kanunu’nun 2 nci maddesinde sayılmış olup, sayılan görevler arasında TSE Spor Kulübünün faaliyeti ile örtüşen herhangi bir husus bulunmamaktadır. Bu nedenle Türk Standartları Enstitüsünün bütçesinden, TSE Spor Kulübüne yapılan yardım mevzuata uygun görülmemiştir.

Bununla birlikte, 5018 sayılı Kanunun “Harcama Yetkisi ve Yetkilisi” başlıklı 31 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında aynen; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” denilmekte olup, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı ‘‘5018 Sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkındaki Kararı’’nda Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Buna göre, yukarıda belirtilen gerekçelerle mevzuata aykırı olduğu tespit edilen TSE Spor Kulübü Derneğine yardımın, TSE Yönetim Kurulunun 25 Mart 2009 tarih ve XVII/19-215 sayılı Kararı ile yapıldığı görüldüğünden, söz konusu kararda imzası bulunan Kurul üyelerinin de sorumluluğa dahil edilmesi gerekir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle tazmin hükmünün tasdiki gerekmekle birlikte, dilekçinin sorumluluk yönünde yaptığı itirazın kabul edilmek suretiyle 271 sayılı İlam’ın 2 nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye TEVDİİNE,

Karar verildiği 18.03.2014 tarih ve 38621 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.