Sayıştay 8. Dairesi 35650 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 35650

• Tutanak No: 37329

• Tutanak Tarihi: 11.06.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Mensuri TOPÇUGİL ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1405 sayılı İlam’ın 1’inci maddesi ile, İdare ile Taftalı Petrol Ltd.Şti. arasında yapılan Tüpraş Batman Rafinerisinden asfalt taşıma işi sözleşmesi gereğince, yüklenici firma tarafından Tüpraş Batman Rafinerisinden İdare adına alınan ve İdareye teslim edilmesi gereken malın teslim edilmemesi nedeniyle 827.374.06 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, konunun tespit edildikten sonra Erzurum İl Özel İdaresi Hukuk Müşavirliği’ne yazılan 13.10.2008 tarih ve 11420 sayılı yazı ile hukuki sürecin başlatıldığını ve halen Erzurum 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde 2010/145 dosya numarası ile hukuki sürecin devam etmekte olduğunu;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33.maddesinin “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükmü gereğince, gerçekleştirme görevlisi olarak 2008 yılında çeşitli defalar bütçeden, bütçenin diğer fasıllarından, köylere hizmet götürme birliklerinden ve ek bütçeden Yol ve Ulaşım Müdürlüğü faslına aktarılan ödenekler (EK-3,8,9,13) sebebiyle tek bir defa değil çeşitli defalar Tüpraş’a asfalt alımı için kurumca para yatırıldığını, asfalt malzemesi nakliyesinin Tüpraş’a İl Özel İdaresince para yatırıldıktan sonra, hizmet alımı olarak 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesine göre yaptırıldığını; bu hususla ilgili olarak oluşturulmuş komisyon teşkil olurlarının savunma ekinde yer aldığını; ayrıca gelen asfaltın muayene ve kabulünü yapmak için oluşturulmuş komisyon olurunun da yine savunma ekinde yer aldığını;(EK-1,4)

Oluşturulan Muayene ve Kabul Komisyonu’nun düzenlemiş olduğu, o işle ilgili çekilmesi gerekli asfalt miktarının çekildiğini belirten tutanak doğrultusunda ödeme evrakının (hakediş) düzenlenmiş olduğunu; yine Muayene Kabul Komisyonu’nun sonradan Tüpraş’tan gönderilen faturalarla, gelen asfaltın irsaliyelerini karşılaştırması sonucu ilgili firma tarafından asfaltın eksik çekildiğinin 3.doğrudan temin işi devam ederken tespit edilince, önce ilgili firmaya yazı yazıldığını (EK-17) akabinde de Savcılığa tarafımızca suç duyurusunda (EK-19) bulunulduğunu; yani firma tarafından asfaltın eksik çekildiğinin, herhangi bir soruşturma sonucunda değil, Muayene ve Kabul Komisyonu ve kendilerince 3.doğrudan temin işi devam ederken tespit edildiğini ve gerekli işlemlerin yapıldığını; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu göre gerçekleştirme görevlisi olarak yapılması gereken sorumlulukların eksiksiz olarak yerine getirilmiş olduğunu;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 08.03.2007 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmış 2007/1 sayılı “Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliğ”inde de (3-1) “Mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde kesin ödeme öncesi avans veya kredi olarak ön ödeme yapılabilmesi için harcama yetkililerinin harcama yetkilisi mutemedi görevlendirmeleri gerekir” denildiğini; bu işle ilgili olarak gerçekleştirme görevlisi olarak şahsının değil, harcama yetkilisinin harcama yetkilisi mutemedi görevlendirmesi gerektiğini; 5018 sayılı Kanunun 8. maddesi ve Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik hükümleri gereğince harcama yetkilisi mutemetleri; kendilerine verilen kredi avanslara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri bir ay içersinde ödeme emri belgesi ekinde, muhasebe yetkilisine vermekle yükümlü olduğunu; gerek harcama yetkilisinin harcama mutemedi görevlendirmemesi ve gerekse muhasebe yetkililerinin avans açtıktan sonra bu hususta harcama yetkilisini uyarmamalarının kanaatince bu işteki eksiklik olarak görüldüğünü;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35.maddesine dayanılarak hazırlanmış 2005/9913 karar sayılı Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 11.maddesinde “mahsup işlemi yapılmadıkça aynı iş için ön ödeme yapılamaz” denildiğini; Asfalt nakli işi ile ilgili olarak Tüpraş’a para yatıran ve işle ilgili olarak her türlü ön ödemeyi yapan muhasebe yetkililerinin, yukarıda belirtilen yönetmelik hükmü gereğince bir işin ön ödemesi ile ilgili mahsup işlemi yapılmadan aynı iş için ön ödeme yapmamaları gerektiğini; Muhasebe yetkililerinin yukarıda zikredilen yönetmeliğin 11. maddesi hükümlerine aykırı olarak 1. işin ön ödemesi ile ilgili mahsup işleminin yapmadan 2. ön ödemeyi; 2. ön ödeme ile ilgili mahsup işlemini yapmadan 3. ve 4. ön ödemeyi yaptıklarını; 1. ön ödeme sırasında mahsup işlemi yapılsa idi zaten işi taahhüt eden Yüklenici Firma’nın taahhüdünü yerine getirilmediğinin 1. iş esnasında öğrenilebileceğini; Ayrıca muhasebe yetkililerinin gerek asfalt nakliye işleri devam ederken ve gerekse 1. ve 2. asfalt nakliye işleri bittikten sonra avansın kapatılmasına dair Daire Başkanlığını uyarıcı bir yazıları olmadığını; ancak 3. iş esnasında Yüklenici Firma’nın Tüpraş’tan Özel İdare adına çıkan asfaltı eksik getirdiği tespit edilip, savcılığa suç duyurusunda bulunduktan (13.10.2008) (EK-19) sonra 31.10.2008 tarihinde uyarı yazısı (EK-20) yazdıklarını;

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar kapsamında; Tüpraş’tan yapılan asfalt alımına ilişkin 2.200.000,00 YTL’lik avans ve kredi açılması işleminde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerinin aksine, açılan kredi mahsup edilmeden yeniden kredi açılması ve idarece görevlendirilecek mutemet adına banka nezdinde kredi açılması gerekirken, doğrudan Tüpraş hesaplarına açılan kredilerin kanunda belirtilen mahsup süresine uyulmaması hususlarıyla ilgili olarak herhangi bir görev ihmalinin söz konusu olmadığını;

2008 Yılı içersinde Yol ve Ulaşım Müdürlüğü faslına çeşitli defalar aktarılan ödenekler sebebiyle o yıl içerisinde;

1’inci doğrudan temin işinin 18.06.2008 tarih ve 06478 sayılı Onay Belgesi ile yaptırılmış, Muayene ve Kabul Komisyonu’nun 13.08.2008 tarihli Kabul Tutanağı’nda da belirtildiği gibi 513,060 ton asfalt İl Özel İdaresi Ambarları’na teslim edilmiş ve bu iş karşılığında Yüklenici Firma’ya KDV dahil 34,811.12-YTL’lik ödeme yapılmış olduğunu; (EK-5,6,10)

2’nci doğrudan temin işinin 14.08.2008 tarih ve 09120 sayılı Onay Belgesi İle yaptırılmış, Muayene ve Kabul Komisyonu’nun 29.08.2008 tarihli Kabul Tutanağı’nda da belirtildiği gibi 485,880 ton asfalt İl Özel idaresi Ambarları’na teslim edilmiş ve bu iş karşılığında Yüklenici Firma’ya herhangi ödeme yapılmamış olduğunu; (EK-11,12,14)

3’üncü doğrudan temin işinin 02.09.2008 tarih ve 0034 sayılı Onay Belgesi ile yaptırıldığını ve bu iş devam ederken, Yüklenici Firma’nın Özel İdare adına Tüpraş’tan aldığı asfaltı Kurum ambarlarına teslim etmediğinin, Tüpraş tarafından sonradan gönderilen faturalarla, o güne kadar irsaliyelerle asfaltı teslim almış Muayene ve Kabul Komisyonu’nun irsaliyelerini karşılaştırması sonucu tespit edilmiş olduğunu ve bunun üzerine önce Yüklenici Firma’ya yazı yazıldığını; akabinde Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulduğunu (EK-15,16,17,19) Tüpraş’tan istenilen belge ile Yüklenici Firma tarafından Teslim edilmeyen asfalt miktarının tam olarak belirlenebildiğini; (EK-21,22)

2008 yılı içerisinde Tüpraş’a yapılan ön ödemeler karşılığında nakliyeyi yapan firma tarafından Erzurum İl Özel İdaresi Ambarlarına toplam 1.156,860 ton asfalt teslim edildiğini, 840,760 ton asfaltın teslim edilmediğini; Teslim edilen 1.156,860 ton asfaltın nakliye bedeli olarak 513,060 tonunun ödendiğini; diğerinin ödenmediğini; bu nedenle nakliye işinde fazla bir ödemenin söz konusu olmadığını;

2008 yılında TÜPRAŞ’tan alımı yapılan asfaltın naklinde bir fazla ödemenin söz konusu olmadığını, aksine nakli yapılıp İl Özel İdaresi ambarlarına teslim edilen asfaltın nakil bedelinin çoğunun ödemesinin bile yapılmadığını; buradaki problemin TÜPRAŞ’tan alımı yapıldıktan sonra Erzurum İl Özel İdaresi’ne nakli yapan firma tarafından asfaltın getirilmeyip başka birilerine satılması olduğunu ve bu durumun kendilerince tespit edilerek savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “5018 sayılı Kanunun 35’inci maddesinde harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi ve zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11’inci maddesinde ise her mutemedin ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlü olduğu, harcama yetkilisinin talimatıyla bu süreler içinde getirilecek harcama belgeleri tutarında yeniden ön ödeme yapılabileceği, bu şekilde mahsup işlemi yapılmadıkça aynı iş için ön ödeme yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

İlama konu olan olayda ise açılan kredi işlemi için harcama yetkilisi mutemedi görevlendirilmeden 2.200.000,00 TL tutarındaki kredi 25.06.2008, 06.08.2008, 19.08.2008 ve 01.09.2009 tarihlerinde dört ayrı işlemle doğrudan Tüpraş’ın hesabına aktarılmıştır. Gerek harcama yetkilisi mutemedi görevlendirilmeden kredi tutarının doğrudan Tüpraş’ın hesabına aktarılması, gerekse açılan ilk kredinin mahsubu yapılmadan tekrar kredi verilmesine ilişkin süreçte gerçekleştirme görevlilerinin 5018 sayılı Kanun çerçevesinde bir görevinin bulunmaması nedeniyle kamu zararının oluşumunda ilgilinin herhangi bir sorumluğunun bulunmadığı düşünüldüğünden, sorumluluğa ilişkin itirazın kabul edilerek, ilgilinin sorumlular arasından çıkarılmasına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir” denilmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Erzurum İl Özel İdaresi ile Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (Tüpraş) arasında asfalt ve asfalt malzemesi (AC 160/220, MC30, MC800, AC70/120) alımına ilişkin olarak 11.02.2008 tarihinde bir protokol imzalanmış olduğu;

Rafineriden protokol konusu asfalt ürünlerini teslim almaya, teslim ve tesellüme takip ikmal ve intaca ifa ve imzalamaya, Erzurum’a nakletmeye nakliye işlemlerini yapmaya mezun ve yetkili olmak üzere Taftalı Petrol Ürünleri İnş.Taah.Nak.Tic.ve San.Ltd.Şti.’nin tayin edilmiş olduğu ve bunun 10.07.2008 tarihli yazı ile Tüpraş Batman Rafinerisi Müdürlüğüne bildirilmiş olduğu;

Protokol gereğince Tüpraş’a,

25.06.2008 tarih ve 3407 nolu Muhasebe İşlem Fişi ile 500.000,00 TL

06.08.2008 tarih ve 4453 nolu Muhasebe İşlem Fişi ile 500.000,00 TL

19.08.2008 tarih ve 4775 nolu Muhasebe İşlem Fişi ile 800.000,00 TL

01.09.2008 tarih ve 5064 nolu Muhasebe İşlem Fişi ile 400.000,00 TL olmak üzere toplam 2.200.000,00-TL avans kredisi verildiği ve Tüpraş tarafından muhtelif tarihlerde 2.074.984,65-TL’lik asfalt ve asfalt malzemesinin idarenin temsilcisi taşıyıcı firmaya teslim edildiği;

Açılan kredi avansının bakiyesi olan 125.015,31-TL’yi de Özel İdarenin T.C. Ziraat Bankasındaki hesabına 25.11.2008 tarih ve F05186 nolu dekontla yatırmış olduğu;

Söz konusu asfalt ve asfalt malzemesinin Tüpraş tarafından idarenin temsilcisi olarak görevlendirilen taşıyıcı firmaya teslimi yapıldığından, Tüpraş’ın Protokol gereği sorumluluğunu yerine getirmiş olduğu;

Tazmin konusu edilen toplam 827.374,06-TL tutarındaki asfalt ve asfalt malzemelerinin Tüpraş tarafından İdare temsilcisi Taftalı Petrol’e teslim edildiği fakat söz konusu taşıyıcı firma tarafından malın Erzurum İl Özel İdaresine teslim edilmediği;

Bu durumun Erzurum İl Özel İdaresi adına Tüpraş tarafından düzenlenen ve İl Özel İdaresine kargoyla gönderilen faturalar ile Taftalı Petrol tarafından düzenlenen sevk irsaliyeleri ve yine Tüpraş tarafından düzenlenen ürün teslim fişlerinin karşılaştırılması sonucu tespit edildiği görülmüştür.

10.03.2006 tarih ve 26104 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği’nin “Ön Ödemeler” başlıklı 110’uncu maddesinde, ön ödemeler ile ilgili olarak bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35 inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı;

112’inci maddesinde de, kredi işlemlerinin, mutemetler için tespit olunan avans sınırlarını aşan giderler için, yeterli ödeneği bulunmak koşulu ile dairesinin göstereceği lüzum üzerine mutemetler adına herhangi bir banka veya muhasebe birimi nezdinde kredi açtırılabileceği;

Açılacak krediler için dairesince düzenlenecek muhasebe işlem fişine, yapılacak hizmetin niteliği, açılması istenilen kredinin tutarı, bütçe tertibi, hangi banka nezdinde ve kimin adına açılacağına ilişkin açıklamalar ile mutemedin tatbik imzasını gösterir dairesince onaylı iki adet sirküler bağlanarak muhasebe yetkilisine verileceği;

İşin niteliğine, toplu veya ayrıntılı oluşuna göre mutemede imza karşılığında yeteri kadar kredi ödeme emri verileceği;

Verilen kredi ödeme emrinin yaprak sayısı ile numaraları, nezdinde kredi açılan bankaya bildirileceği ve mutemedin imza sirkülerinden birinin gönderileceği;

Kredi ödeme emirlerinin, mal alındıkça veya hizmet gördürüldükçe mutemetlerce düzenleneceği; birinci parçasının parasını almak üzere alacaklıya verileceği; ikinci parçasının tahakkuk belgelerine bağlanacağı; dipkoçanı olan üçüncü parçanın ise sonradan mahsup belgeleriyle birlikte muhasebe yetkilisine verileceği;

Adına kredi açılan mutemedin, krediden kendi adına kredi ödeme emri düzenleyip para alamayacağı; bu hususun muhasebe yetkilisince, nezdinde kredi açılan bankaya bir yazı ile bildirileceği;

Adına kredi açılan mutemedin, harcanan paralara ait mahsup belgelerini bağlı bulunduğu tahakkuk birimine teslim edeceği;

Dairesince tahakkuk işlemleri tamamlanarak mahsup belgelerinin ödeme emri belgesi ekinde muhasebe birimine verileceği ve kredinin mahsubunun sağlanacağı;

Her mutemedin, adına açılan krediden harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri kredinin açıldığı tarihten itibaren en çok üç ay içinde, ancak her halde yılsonunda muhasebe yetkilisine vermekle yükümlü olduğu;

Mutemedin, işin tamamlanmasından sonra üç aylık sürenin bitimini beklemeksizin kredi artığını, düzenleyeceği kredi ödeme emri ile bankaya yatırmak zorunda olduğu hususları belirtilmiştir.

21.06.2006 tarih ve 26056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Ön Ödeme Şekilleri ve Uygulaması” başlıklı 5’inci maddesinde ise;

“Ön ödeme, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla; ilgili kanunlarında öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle yapılabilir. Verilecek avansın üst sınırları yılları merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilir.

Avans, işi yapacak, mal veya hizmeti sağlayacak olan kişi veya kuruluşa ödenmek üzere, doğrudan mutemede verilir. Yurtdışı teşkilatının ihtiyaçları için verilen avanslar mutemetler adına mahallindeki banka hesaplarına transfer edilir. Bir mutemede verilecek avans, toplamı bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre belirlenen tutarı aşmamak koşuluyla bütçenin çeşitli tertiplerinden olabilir.

İlgili kanunlarına göre, görevlilere yolluk ve diğer giderleri karşılığı ödenecek avanslar kendilerine veya şahsi mutemetlerine verilebilir.

Sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere, yüklenicilere teminat karşılığında bütçe dışı avans verilebilir. İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır.

Kredi, mutemetler adına banka veya aynı idareye hizmet veren muhasebe birimi nezdinde açtırılabilir. Mutemetlerin imza örneği, nezdinde kredi açılan banka veya muhasebe birimine gönderilir.

Ön ödemeler hangi iş için verilmiş ise yalnızca o işte kullanılır.

Mutemetler avans almadan harcama yapamaz ve kamu idaresi adına harcama yapmak üzere muhasebe biriminin veznesi veya banka hesabından başka hiçbir yerden, hiçbir nam ile para alamazlar” denilmektedir.

08.03.2007 tarih ve 26456 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007 / 1 sayılı Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliğ’de benzer düzenlemeler yapılmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır”

“Harcama Yetkisi ve Yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinde; “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilat yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahalli idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.

Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde; idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idari sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir”,

“Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”,

“Giderin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik cümle: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

(Ek fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri; kamu borç yönetimine ilişkin olanlarda Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığınca, mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir”,

“Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde; “(Değişik fıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir. Verilecek avansın üst sınırları merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilir.

Sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere, yüklenicilere, teminat karşılığında bütçe dışı avans ödenebilir. İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır.

Açılmış akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle birlikte ödenekleri iptal olunur. Devredilen kredi artıklarının karşılığı, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanı, diğer kamu idarelerinde ise üst yönetici tarafından idare bütçesinin ilgili tertibine ödenek kaydolunur.

Sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına başlanılamamış ancak, ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi mali yıla taşmış ise; yılsonunda yüklenme artığı devredilir ve bu tutarlara ilişkin ödenekler hakkında akreditiflerle ilgili hükümler uygulanır. Devredilen yüklenme artığı karşılığı hizmet ek süre içinde yerine getirilerek kanıtlayıcı belgeleri verildiğinde, tutarı hizmetin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydıyla ödenir.

Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade etmekle yükümlüdür. Süresi içerisinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde ön ödeme şekilleri, devir ve mahsup işlemleri, yapılacak ön ödemelerin idareler ve gider türleri itibarıyla miktarı ve oranlarının belirlenmesi, zorunlu hallerde yapılacak harcamalar için ön ödemenin tutarı ve mahsup süresi, mutemetlerin görevlendirilmesi ve diğer işlemlere ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Diğer kamu idarelerinde ön ödemeye ilişkin usul ve esaslar bu madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle ilgili mevzuatlarında düzenlenir.

02/07/1992 tarihli ve 3833 sayılı Kanunun avans ve kredi işlemlerine ilişkin hükümleri saklıdır”,

“Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde; “Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.

Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. 09/12/1994 tarihli ve 4059 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. (Ek cümle: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad;Değişik cümle: 24/07/2008-5793 S.K./35.mad) Muhasebe yetkililerinin görev ve yetkilerinin yardımcılarına devredilmesine, muhasebe yetkililerinin herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmalarında muhasebe hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapmaya ve sertifika sınavlarına girmeye hak kazanılması bakımından muhasebe yetkilisi yardımcısı eşiti görevleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Muhasebe yetkilisi adına ve hesabına para ve parayla ifade edilebilen değerleri geçici olarak almaya, vermeye ve göndermeye yetkili olanlar muhasebe yetkilisi mutemedidir. Muhasebe yetkilisi mutemetleri doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumludur. Muhasebe yetkilisi mutemetlerinin görevlendirilmeleri, yetkileri, denetimi, tutacakları defter ve belgeler ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir”

Buna göre, Gerçekleştirme Görevlileri harcama talimatı üzerine işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütmekle yükümlü olduklarından ve dilekçi Mensuri TOPÇUGİL harcama yetkilisince görevlendirilmiş mutemet ve mutemet adına banka nezdinde açılmış bir hesap gibi ön ödemeye ilişkin gerekli belgeler olmaksızın doğrudan TÜPRAŞ’a paranın gönderilmesini sağlayan muhasebe işlem fişini gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla düzenlediğinden dilekçinin sorumluluk yönündeki itirazının kabulü mümkün değildir.

Bununla birlikte, Muhasebe Yetkilileri 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi uyarınca ödeme aşamasında, yetkililerin imzasını, ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığını ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlüdürler. Fakat muhasebe yetkilisi, ön ödemeye ilişkin parayı, mutemet adına banka nezdinde açılacak olan hesaba göndermesi gerekirken, doğrudan TÜPRAŞ’a paranın gönderilmesine izin vermiş, ön ödemeye ilişkin mevzuatında ifade edilen şartların oluşup oluşmadığını araştırmamıştır. Ayrıca; mahsup işlemleri de süresinde tamamlanmamıştır. Şöyle ki; TÜPRAŞ’a 25.06.2008, 06.08.2008, 19.08.2008 ve 01.09.2008 tarihlerinde olmak üzere dört defa para gönderilmiştir. Gönderme tarihlerine göre, üç aylık mahsup süresi, 25.09.2008, 06.11.2008, 19.11.2008 ve 01.12.2008 tarihlerinde dolmaktadır. Gönderilen tutarların mahsubu ise, 26.11.2008 / 7079 sayılı ödeme emri ile yapılmıştır. Ön ödemeye ilişkin mevzuata uyulmaması ve mahsup işlemlerinin zamanında yapılmaması nedenleriyle de, 827.374,06 TL’lik kamu zararı ortaya çıkmıştır.

Bu itibarla, muhasebe yetkilisine de sorumluluk tevcih edilmesi için 1405 sayılı İlam’ın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün gereğinin ifasını temini için dosyanın BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE,

Karar verildiği 11.06.2013 tarihli ve 37329 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.