Sayıştay 8. Dairesi 35016 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 35016

• Tutanak No: 35211

• Tutanak Tarihi: 12.06.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve sorumlu İbrahim ÖZDEMİR adına avukat Esmani KIRMIZI ile Sayıştay Savcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 853 sayılı ilamın 1’inci maddesinde, Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde görevli ilköğretim müfettişlerinin rehberlik, denetim, teftiş, inceleme ve soruşturma görevleri için düzenlenen yurtiçi geçici görev yolluklarında; bazı yerler için mutat olarak işletilen ve daha ekonomik olan minibüs, belediye otobüsü, dolmuş gibi vasıtalar bulunmasına rağmen yol masrafının, çok daha pahalı olan taksi ücreti üzerinden (seyahat kendi araçları ile yapılmasına rağmen) hesaplanması nedeniyle toplam 152.303,18 YTL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi Kahramanmaraş Defterdarlık Muhabebe Müdürlüğü 2007 yılına ilişkin 1256 sayılı ilam ile aynı mahiyetteki konu hakkında, aynı iddialara ilave olarak ilköğretim müfettişlerine kamu zararı çıkarılan tablo incelendiğinde, aynı gün aynı yere aynı tip araçla giden ilköğretim müfettişlerine birbirinden farklı yol masrafı belirlendiğini, tablolar incelendiğinde bu tür örneklerin yüzlerce olduğunu, kaldı ki bu yerlerin hiçbirine muayyen taşıt bulunmadığını ve bu ücretlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı “Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli İlköğretim müfettişlerine geçici görev yolluğu ücreti ödenirken, yol masrafı 6245 sayılı Kanunun 6, 27 ve 33/b. Maddelerine göre mutat ve ekonomik olan taşıt ücretleri üzerinden hesaplanması gerekirken, geçici görev mahalline kendi özel araçları ile gidildiği gerekçesi taksi ücreti üzerinden hesaplanıp ödenmesi yasal değildir.

Bu durum karşısında tazmin hükmünün 832 Sayılı kanunun 73. maddesi gereği tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”şeklinde görüş bildirmiştir.

6245 sayılı Harcırah Kanununun 6. maddesinde; harcırahın, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıtın esas alınacağı, bu yol ve taşıtın, yolculukta geçen süreye göre memur ve hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tesbit olunacağı, birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulünün merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "yurt içinde yol masrafı" başlıklı 27. maddesinde ise; yurt içinde yol masrafının, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp edeceği kurala bağlanmıştır.

(1) sayılı cetvelin 1 inci sütununun 2 nci maddesinde ise 33 üncü maddenin (b) bendine dahil olanların gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla seyahati halinde mutat ve ekonomik olan taşıtlara ait yol masrafı ve icap ve zaruret halinde kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafının ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Burada sözü edilen “icap ve zaruret hali” ifadesinden, görevin önemi ve ivediliği bakımından mutat ve ekonomik olan taşıt araçları ile yolculuğun güvenlik, süre v.b. açılardan yeterli bulunmadığı hallerin anlaşılması gerekmektedir. 27. maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde 33. maddenin (b) bendine dahil olanların, muayyen tarifeli olmayan taşıtlarla seyahatte, "mutat ve ekonomik olan taşıt" tan maksadın, iki mahal arasında mutat olarak otomobil, otobüs gibi taşıtlar işlemekte ise bunlardan ucuz olanı olup, özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı öngörülmüştür.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; muayyen tarifeli taşıtların bulunduğu bir yerin denetimiyle görevlendirilen müfettişlere gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan taşıtlara ait ücretin, gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla (taksi veya kendilerine ait özel araçlarla) seyahat etmeleri halinde ise gidiş-dönüş ücretinin, gidilen yerin km'si ve her bir yer için; kâr, şoför ücreti ve bekleme ücreti hariç bir otomobilin km başına yakacağı yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine karşılık olacak gerçek masrafın karşılanmasının esas olduğu ve ödeme için bu hususu açıklayan bilgileri içerir belgelerin idareye sunulması gerektiği açıktır.

Rapor dosyası eki belgelerin incelenmesinde; Kahramanmaraş Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca, Harcırah Kanunu’nun 6.ve 28 maddelerine göre Kahramanmaraş İline bağlı merkez ilçe, belde ve köylerdeki kurumlara; teftiş, inceleme, soruşturma ve ön inceleme görevleri için gidilip dönülmesinde icap ve zaruret nedeniyle ticari taksi veya özel taksi ile gidilip dönülmesine ilişkin olarak Kahramanmaraş Valiliğinden onay alındığı ve geçici görev yolluklarında yol ücretinin Belediyelerden veya Şoförler ve Otomobilciler Odası başkanlığından alınan rayiç yazılarına uygun olarak ödendiği görülmüştür. Yapılan uygulama ve ödeme yukarıda belirtilen mevzuata hükümlerine uygundur.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile; 853 sayılı ilamın 1. maddesiyle toplam 152.303,18 YTL.’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 853 sayılı ilamın 2’nci maddesinde; Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde görevli ilköğretim müfettişlerinin rehberlik, denetim, teftiş, inceleme ve soruşturma görevleri için düzenlenen yurtiçi geçici görev yolluklarında; 6245 sayılı Kanunun33. maddesinin (b) bendi ile saptanan gündeliğin, 39. maddede yer alan oranlar uygulanmaksızın ödenmesi nedeniyle toplam 55.611,61 YTL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde, Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli İlköğretim Müfettişlerinin rehberlik, denetim, teftiş, inceleme ve soruşturma görevleri nedeniyle özel otomobilleri ile yaptıkları seyahatler için düzenlenen yurt içi geçici görev yolluklarında; yol masrafının gerçek gider yerine taksi ücretinin 2/3'ü üzerinden hesaplanması suretiyle oluşan 55.611,61 TL tutarındaki kamu zararlarının oluştuğu"nun iddia edildiğini, Kahramanmaraş ilinin harita üzerinde orta büyüklükte bir il olarak gözükse de dağlık, coğrafyası oldukça zor, düzlem hale getirildiğinde alan olarak Türkiye coğrafyasının en büyük illerinden biri ve Köy ve kasaba yollarının dağlık ve sarp arazi koşullarına göre şekillenmekte olup ulaşımının oldukça zor olduğunu, İlköğretim Müfettişlerinin her yıl en az bir defa, duruma göre iki defa görmek zorunda olduğu 614 adet kurum bulunduğunu, Diğer taraftan Kahramanmaraş İlinin köy ve kasabalara olan toplam yol mesafesi 13.000 km ile 14.000 km. arasında olup bunun 2.500 km ile 3000 km.'sinin stabilize yol olduğunu, açıklanan çalışma koşullarına bağlı olarak 6245 sayılı yasanın 6.maddesinin 4. paragrafında "Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amirlerinin, taşrada memur ve hizmetlinin mensubu olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır." hükmüne istinaden Kahramanmaraş Valiliğinden 24.06.2009 tarih ve 18252 sayılı olur alındığını, 6245 Sayılı Kanuna göre rayiç belirlemeyle ilgili olarak Maliye Bakanlığının yapacağı düzenlemeye göre hareket edilmesi esası getirildiğini, Bu bağlamda Maliye Bakanlığı Bütçe Ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 31/10/2005 tarih ve B.07.0.BMK.0.17-520-290/22266 sayılı emirlerinde rayiçlerin "Belediyelerden veya yetkili mercilerden" alınacağı, mutat taşıtın işlediği bir yer için, icap ve zaruret halinde, özel otomobil ile gidilmesi durumunda, belediyelerden veya yetkili mercilerden alınacak taksi rayicine göre bekleme süresi dikkate alınmaksızın belirlenecek ücretin 2/3'ünün ödenmesi, mutat taşıtın işlemediği bir yer için, icap ve zaruret halleri de dahil olmak üzere, özel otomobil ile gidilmesi durumunda, belediyelerden veya yetkili mercilerden alınacak taksi rayicine göre bekleme süresi dikkate alınmaksızın belirlenecek ücretin 2/3'ünün ödenmesi, gerektiği belirtildiğini, Bu nedenle Kahramanmaraş İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca 25/09/2008 tarih ve 1386 sayılı yazı ile Kahramanmaraş Şoförler ve Otomobilciler Odasına "Köylere mutat vasıta olup olmadığı, 1 km için asfalt ve stabilize yol ücretleri, 1 saatlik bekleme ücreti" sorulmuş, Kahramanmaraş Şoförler ve Otomobilciler Odası'nın 25/09/2008 tarihli ve 2008/52 sayılı cevabi yazısında, "Köylere mutat vasıta rayici bulunmadığı, 1 km için taksi ücretinin stabilize yol ücreti 6 TL asfalt yol için 5 TL, minibüs ücretinin stabilize yol ücreti km başına 8,5 TL asfalt yol için 7,5 TL olduğunun belirtildiğini, Yine Kahramanmaraş Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden ilçelerin mutat vasıta rayiçleri istenmiş, gelen cevabi yazıda İlçelerin mutat vasıta ücretleri ve mesafeleri ile Ekinözü İlçesine Kahramanmaraş merkezden mutat vasıta olmadığının belirtildiğini, Rayiç alınma konusunda tek bir yere bağlı kalınmayıp, Ticaret ve Sanayi odasından. Belediyelerden, Şoförler odasından, yazışmalarla bilgiler istenmiş bunlardan ekonomik ve uygulanabilir olanları tercih edilerek Maliye Bakanlığının yazısına bağlı kalınarak özel araç veya minibüsle gidilen yerler için alınan rayicin her bir kilometre için 2/3 geçici görev yolluklarının hesaplanmasında kullanıldığını, İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca İl Özel İdare Müdürlüğüne 21/08/2008 tarihinde 24866 sayılı yazı ile "Kahramanmaraş İline ait tüm köy ve kasabaların merkez ve ilçelere olan mesafeleri" istenilmiş ve gelen yazı ekindeki mesafe cetvellerinin yol masraflarında esas alındığını, Yukarıda açıklanan usul ve yöntemlerle mevzuata uygun olarak alınan rayiçler yok sayılarak, denetçi tarafından rayiç belirleme yetkisine sahip hiçbir kurumdan tarife almadan, tamamen kendi inisiyatifi ile belirlediği yol masrafına göre geri ödeme çıkarmasında hukuka uyarlılık bulunmadığını, Uzman denetçinin geri ödemeye esas aldığı Danıştay 2.Dairesinin 13.02.2007 tarih ve 2328 Esas, 2007/3966 nolu kararında yol masrafının belirlenmesiyle ilgili olarak dört veri kullanılmış olup, bunlar aracın yakıt, yağ, amortisman ve diğer masrafları olarak belirtildiğini, Sayıştay Uzman Denetçisi tarafından bunlardan sadece aracın yakıt, yağ ve amortisman giderlerini veri alarak yol masrafı belirlendiğini, Bir aracın stabilize yolda yaptığı masrafla asfalt yolda yaptığı masrafın aynı olmayacağını, Stabilize asfalt yol ayrımı yapılmadan ve diğer masraflar da kilometre hesaplamasına dahil edilmeden bulunan yol masrafının hakkaniyet ve adalet ölçüleriyle bağdaşmadığını, olurun mahallin en büyük mülkü amiri yerine vali yardımcısı tarafından verilmesinin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle denetçi tarafından kabul edilmediğini, Diğer taraftan bu olura itibar edilmemesi üzerine tekrar Kahramanmaraş Valiliğinden en büyük mülkü amir sıfatıyla Validen 24.06.2009 tarih ve 18252 sayılı olur alındığını, Sayıştay Genel Kurulunun 15.07.1954 - 2203/2 sayılı kararında "Muayyen tarifeli nakil vasıtası işlemeyen iki mahal arasında mutat olarak aynı zamanda otomobil, otobüs ve araba işlemesi halinde, işteki zaruret amiri itanın mezuniyeti ile tavzih olunmuş ise gereken vasıtadan istifade edilebileceği (Müfettiş ve benzerleri için mezuniyet sonradan alınsa da olur)", hükmü yer aldığını, Sonradan alınan Valilik oluruna denetçi tarafından itibar edilmeyerek zimmet çıkarılmasında hukuka uyarlılık bulunmadığını, Tüm bu nedenlerle; İlköğretim Müfettişlerinin 2008 yılında yaptıkları iş ve işlemlerin 6245 sayılı Harcırah Kanununa uygun ve yasal olduğunu belirterek 853 sayılı İlamının incelenerek temyizen bozulmasını talep etmektedir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde, öncelikle tazmin hükmünün gerekçesi ilamda yer alan “6245 sayılı Kanunun33. maddesinin (b) bendi ile saptanan gündeliğin, 39. maddede yer alan oranlar uygulanmaksızın ödenmesi” değil, dilekçilerin de belirttiği gibi “yol masrafının gerçek gider yerine taksi ücretinin 2/3'ü üzerinden hesaplanması”dır. Yargı raporunun 5’inci maddesinde, Danıştay 2. Dairesinin 2007 tarih ve 2007/3966 nolu kararında muayyen tarifeli taşıtların bulunduğu bir yerin denetimiyle görevlendirilen müfettişlere gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan taşıtlara ait ücretin, gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla (taksi veya kendilerine ait özel araçlarla) seyahat etmeleri halinde ise gidiş-dönüş ücretinin, gidilen yerin km'si ve her bir yer için; kâr, şoför ücreti ve bekleme ücreti hariç bir otomobilin km başına yakacağı yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine karşılık olacak gerçek masrafın karşılanmasının esas olduğu ve ödeme için bu hususu açıklayan bilgileri içerir belgelerin idareye sunulması gerektiği belirtildiğinden bahisle yol masrafının gerçek gider yerine taksi ücretinin 2/3’ü üzerinden hesaplanması nedeniyle ayrıntısı ekli tabloda gösterilen 55.611,61 TL. tutarındaki kamu zararı için tazmin hükmolunması istenilmiştir. İlamın 2’nci maddesinde ise raporun 5’inci maddesi ile toplam 55.661,61 TL. hakkındaki tazmin hükmünün gerekçesinin sehven hatalı yazıldığı anlaşılmaktadır.

Rapor dosyası eki belgelerin incelenmesinde; Kahramanmaraş Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca, Harcırah Kanunu’nun 6.ve 28 maddelerine göre Kahramanmaraş İline bağlı merkez ilçe, belde ve köylerdeki kurumlara; teftiş, inceleme, soruşturma ve ön inceleme görevleri için gidilip dönülmesinde icap ve zaruret nedeniyle ticari taksi veya özel taksi ile gidilip dönülmesine ilişkin olarak Kahramanmaraş Valiliğinden onay alındığı ve geçici görev yolluklarında yol ücretinin Belediyelerden veya Şoförler ve Otomobilciler Odası başkanlığından alınan rayiç yazılarına uygun olarak ödendiği görülmüştür. Yapılan uygulama ve ödeme işbu ilamın 1’inci maddesinde belirtilen mevzuata hükümlerine uygundur.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile; 853 sayılı ilamın 2. maddesiyle toplam 55.611,61 YTL.’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 12.06.2012 tarih ve 35211 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.