Sayıştay 8. Dairesi 34946 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 34946

• Tutanak No: 35674

• Tutanak Tarihi: 13.11.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

862 sayılı İlamın 4. maddesi ile Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde ikinci öğretim kapsamında yürütülen 2007-2008 öğretim yılı İnsan Kaynakları ve Kariyer Danışmanlığı ile 2008-2009 öğretim yılı İşletme tezsiz yüksek lisans programlarında normal ders ücretinin on katı olarak belirlenen ek ders ücretlerinin öğretim üyeleri dışında öğretim görevlilerine de ödendiği gerekçesiyle 9.614,74 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi ilamda tazminen tahsili istenen tutarların ilgililerinden tahsili için girişimlerde bulunulduğunu belirttikten sonra temyiz dilekçesinde öncelikli olarak 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'na 17.9.2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile eklenen Ek 27. maddenin nasıl anlaşılması gerektiğinden bahsetmiştir. Bu çerçevede her ne kadar ilgili maddede: “...diğer yandan özel ödenek kaydedilerek 11.10.1983 tarihli ve 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesi (son fıkrasının ilk cümlesi hariç) ve 19.11.1992 tarihli ve 3843 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi hükümleri dikkate alınarak 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasında akademik unvanlar itibarıyla öngörülen ek ders ücretinin her halükârda on katını ve aynı maddede öngörülen sınav ücretinin beş katını geçmemek üzere bu eğitim programında fiilen ders veren öğretim üyelerine ek ders ve sınav ücreti; ... olarak ödenir.” denilmekte ise de sorunun; maddede yer alan ‘öğretim üyesi’ terimine atfedilecek anlamla ilgili olduğunu, bu terimin; 2547 sayılı Kanun kapsamında özel bir içeriğe sahip olmasına rağmen ikinci öğretim bağlamında bu terimle fiilen ders veren; öğreten; dersi üstlenenin kastedildiğini; yine bu bağlamda enstitüler bünyesinde, İnsan Kaynakları Yönetimi ve Kariyer Danışmanlığı Anabilim Dalı bünyesinde verilen derslerin kamuda-özel sektörde kurumlarında ve firmaların insan kaynakları birimlerinde çalışacak personeli yetiştirmek amacıyla yürütülmekte olduğunu ve programa katılan öğrencilere hem pratik hem de teorik içerikli dersler verildiğini, söz konusu program kapsamında verilen derslerin amaca uygun olarak, daha ziyade bu işin uygulamasını yapan firmalarda çalışanlar tarafından verilmekte olduğunu, bu kapsamda dünyanın en büyük özel istihdam ofislerinden biri olan Adecco’da uzman olarak çalışan Başar BAYPINAR’ın “Özel İstihdam Hizmetleri” dersini, Beğendik Mağazaları’nda psiko drama tekniğiyle personel alımı yapan Erdal USLUER’in “Personel Seçiminde Psiko Drama” dersini, Manchester Üniversitesi’nde doktora tezi yazan ve Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünde öğretim elemanı olan Dr. Ali FIKIRKOCA’nın “Yenilik (İnovasyon) ve İnsan Kaynakları Yönetimi” dersini, Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü öğretim elemanı Dr. Arcan TUZCU’nun ise “Yeni Yönetim Modelleri” dersini üstlendiğini, adı geçen öğretim elemanlarının, programın amacına ulaşması bakımından özellikle tercih edildiğini, bu kişilerin ders verdikleri alanda uzman ve alternatifleri Türkiye’de sınırlı bulunan, yürütülen programın başarısı bakımından konularında uzman kişiler olduğunu dile getirmiştir.

Yukarıda adı geçen dilekçi ayrıca 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 5.maddesinde belirtilen; yükseköğretimin ana ilkelerinden öğretim plan ve programlarının, bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirileceği, üretim - insan gücü - eğitim unsurları arasında dengenin sağlanması, yükseköğretime ayrılan kaynakların ve ihtisas gücünün dağılımı, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda ülke, çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak yapılması gerektiğinden bahisle açılan program kapsamındaki derslerin ve görevlendirilen öğretim görevlilerinin bu bağlamda incelenmesi durumunda; derslerin bu amaçları gerçekleştirmek amacıyla özenle belirlendiğinin ve öğretim görevlilerinin de aynı amaçlar doğrultusunda azami faydayı sağlamak üzere özenle seçildiğinin görüleceğini ifade etmiştir.

Bunların yanı sıra dilekçi İnsan Kaynakları Yönetimi ve Kariyer Danışmanlığı Anabilim Dalının Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Türkiye İş Kurumu arasında imzalanan Dünya Bankası destekli İstihdam ve Eğitim Projesi Sözleşmesi kapsamında kurulduğunu, Yüksek Lisans Programının yürütülmesinin işbu sözleşme gereğince yapılmakta olduğunu, Anabilim Dalı bünyesinde açılan derslerin ve yapılan görevlendirmelerin Ankara Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun 24.04.2007 tarihli ve 770/14539 sayılı Kararı doğrultusunda yapıldığını, adı geçen dersleri, Anabilim Dalı bünyesinde verebilecek başka bir öğretim üyesinin bulunmadığını, bahse konu öğretim görevlilerinin görevlendirilmemiş olması durumunda programın kuruluş amacına ulaşmasının mümkün olamayacağını, bu durumun da yükseköğretimin amaçlarıyla bağdaşmayacağını belirtmiştir.

Son olarak dilekçi dersi fiilen vermiş ve programın gereklerini yerine getirmiş bir öğretim görevlisinden kendisine ödenen ücretin iadesini talep etmenin ilgili programın bundan sonraki başarısını olumsuz etkileyeceğini, kaldı ki; ilgili öğretim görevlilerinden ‘öğretim üyesi’ olmadıkları gerekçesiyle, bir kanun hükmünün lafzına dayanarak, yapılan ödemelerin geri istenmesinin programda ders verenler arasında ayrımcılık sonucunu doğuracağını, sonuç olarak bir hizmetin verildiğini, karşılığının alınarak programın amacına ulaştığını; bir başka deyişle ortada fiili bir durumun mevcut olduğunu, uygulamaya yönelik yüksek lisans programının niteliği gereği bahse konu öğretim görevlilerinden yararlanıldığını, olayların normal akışı, genel hayat telakkileri ve genel hukuk ilkelerine göre verilmiş ve amacına ulaşmış bir hizmetin karşılığının iadesinin istenmesinin kamu hizmetini engelleyeceğini, programın uygulanmasında kadro ve eleman sıkıntısı yaşanması sebebiyle söz konusu öğretim görevlilerinin zorunlu olarak görevlendirildiğini ve bu kişilerin programda istihdamının sağlanması konusunda büyük emekler sarf edildiğini, normal şartlar altında; verilen ek ders ücretleri ile dahi bu kişilerin programda görevlendirilmesinin mümkün olmadığını gerekçe göstererek tazmin hükmü verilen ilamın ilgili maddesinin kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık Karşılamasında, Yükseköğretim Genel Kurulunca kabul edilen ve 01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Yürütülen Tezsiz Yüksek Lisans Programları Uygulama Esas ve Usulleri’nin 4/d maddesi, 2914 sayılı Kanun’un 11. maddesi, 2547 sayılı Kanun’un Ek 27. maddesi uyarınca Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde ikinci öğretim kapsamında yürütülen 2007-2008 öğretim yılı İnsan Kaynakları ve Kariyer Danışmanlığı ile 2008-2009 öğretim yılı işletme tezsiz yüksek lisans programında ders verenlerden yalnızca öğretim üyelerine ek ders ücreti verilebileceği dolayısıyla öğretim görevlilerine ek ders ücreti ödenmesinin yasal olmadığı gerekçesiyle verilen tazmin hükmünün 832 sayılı Kanun’un 73. maddesi gereği tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile eklenen Ek 27. maddesinde:

“Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde hukuk, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme, bilgi teknolojileri ve ileri teknolojiler ile öğretmenlik alanlarında ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, öğrencilerden alınacak öğretim ücretleri, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri, aşağıda belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

(…)

Toplanan öğretim ücretlerinin % 30’undan az olmamak üzere üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca belirlenecek kısmı, bilimsel araştırma projelerinde kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarında yer alan mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek kaydedilir. Geri kalanı ise, ilgili kurumların bütçesinin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydedilerek 11.10.1983 tarihli ve 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesi (son fıkrasının ilk cümlesi hariç) ve 19.11.1992 tarihli ve 3843 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi hükümleri dikkate alınarak 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasında akademik unvanlar itibarıyla öngörülen ek ders ücretinin her halükârda on katını ve aynı maddede öngörülen sınav ücretinin beş katını geçmemek üzere bu eğitim programında fiilen ders veren öğretim üyelerine ek ders ve sınav ücreti; 3843 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen esaslara göre bu program için görevlendirilen idarî personele fazla çalışma ücreti olarak ödenir.

(…)

Bu maddenin uygulanmasında yukarıda belirtilmeyen hususlar hakkında 2914 sayılı Kanun ile 3843 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(…)

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.”

denilmektedir.

Kanun hükümlerine göre, Üniversiteye bağlı enstitülerde ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarda fiilen dersi veren öğretim üyelerine normal ders ücretinin on katına kadar ek ders ücretleri ödenebilecektir.

Öğretim üyesi tarifi ise, 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde: “Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir.” şeklinde ifade edilmiştir.

Aynı tanımlama 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun 3. maddesinde de yapılmış ve öğretim elamanları sınıflara ayrılmıştır. Bu maddede ise:

“A) Öğretim üyeleri sınıfı :

Bu sınıf, profesörler, doçentler ve yardımcı doçentlerden oluşur.

(…)

B) Öğretim görevlileri ve okutmanlar sınıfı:

Bu sınıf, öğretim görevlileri ile okutmanlardan oluşur.”

Denilmek suretiyle burada öğretim görevlileri B fıkrasında ayrı bir sınıf olarak düzenlenmiştir.

Üniversiteye bağlı Enstitülerin tezsiz yüksek lisans programlarda ders verme görevi öğretim üyelerine tanındığından bu çerçevede öğretim görevlilerine normal ders ücretinin on katı miktarında ek ders ücreti ödenmesi de mümkün değildir.

Diğer taraftan; dilekçinin, 2547 sayılı Kanunun Ek 27. maddesinde geçen “öğretim üyeleri, teriminin fiilen ders veren; öğreten; dersi üstlenen öğretim elemanları anlamında kullanıldığı” yönündeki savunması değerlendirildiğinde; 2547 sayılı Kanuna 5234 sayılı Kanunun 2. maddesi ile eklenen Ek 26. maddede ücret ödeneceklere ilişkin ‘ders vermekle görevli öğretim elemanları’ ve ‘2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde unvanları için öngörülen’ ibarelerine yer verilirken; aynı Kanunla eklenen ve ilama dayanak olan Ek 27. maddede ‘öğretim üyeleri’ terimi ile ‘akademik unvanları itibariyle öngörülen’ ibarelerinin kullanılması ve bu ibarelerin aynı Kanunla yapılması; Kanun Koyucu tarafından ‘öğretim elemanı-unvan’ ve ‘öğretim üyesi-akademik unvan’ terimlerinin bilinçli olarak kullanıldığını göstermekte, bu suretle tezsiz yüksek lisans öğrenimine öğretim üyelerinin ilgisini sağlamak için normal ücretinin on katı tutarındaki ek ders ücretinin öğretim üyelerine ödenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Nitekim Kanun gerekçesinde de buna paralel açıklamalara yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanunun Ek 27. maddesinde 2914 sayılı Kanunun 11. maddesi ve 3843 sayılı Kanunun 10. maddesi hükümlerine atıf yapılmasının amacı; ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyelerine ödenecek ek ders ücretlerinin, temel kuralların belirlendiği bu hükümler çerçevesinde ödenmesini sağlamaya yöneliktir. 2914 sayılı Kanunun 11. maddesindeki hükümler haftalık azami ek ders ücreti sınırı, teorik ve uygulamalı derslerinin ders yüklerinin belirlenmesi, sınav ücretlerinin hesabı gibi konulara ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Dolayısıyla bu esaslar dikkate alınmaksızın tezsiz yüksek lisans programlarında ek ders ücretleri ödenmesi mümkün değildir. Kaldı ki; 2547 sayılı Kanunun Ek 27. maddesinde ‘akademik unvanlar’ itibarıyla ek ders ücretinin hesaplanması öngörülmektedir. 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde de ‘akademik unvan’ sahibi kişiler sadece profesör, doçent ve yardımcı doçentler olarak ifade edilmiştir.

2547 sayılı Kanunun 31. maddesinde ise ‘Öğretim Görevlileri’ nin çalıştırılma şartları ile bu kişilere ödenecek ek ders ücretleri düzenlenmiştir. Maddeye göre öğretim görevlileri normal ve ikinci öğretinde ders vermekle görevlendirilebilirler. Ancak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek 27. maddesi ile yapılan özel düzenlemeye göre ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında ders verme yetkisi sadece öğretim üyelerine tanınmıştır.

19.11.1992 tarih ve 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması Hakkındaki Kanun’un 9. maddesinde ikinci öğretimde öğretim elamanlarının görevlendirilmelerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla genel olarak ikinci öğretim söz konusu edilmiş; ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları ise 17.09.2004 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek 27. maddesi ile doğrudan özel düzenlemeye konu olmuştur. Hukuk devleti ilkesi gereği genel kanuni hüküm karşısında özel kanun hükmünün öncelikle uygulanması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 862 sayılı İlamın 4. maddesiyle verilen 9.614,74 TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE;

Karar verildiği 13.11.2012 tarih ve 35674 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.