Sayıştay 8. Dairesi 34014 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 8

• Dosya No: 34014

• Tutanak No: 35209

• Tutanak Tarihi: 12.06.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve sorumlu İbrahim ÖZDEMİR adına avukat Esmani KIRMIZI ile Sayıştay Savcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1256 sayılı ilamın 5’inci maddesinde; Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nde görevli ilköğretim müfettişlerinin rehberlik, denetim, teftiş, inceleme ve soruşturma görevleri için düzenlenen yurtiçi geçici görev yolluklarında;

A) 6245 sayılı Kanunun33. maddesinin (b) bendi ile saptanan gündeliğin, 39. maddede yer alan oranlar uygulanmaksızın ödenmesi nedeniyle toplam 27.533,00 YTL.’ye

B) Bazı yerler için mutat olarak işletilen ve daha ekonomik olan minübüs, belediye otobüsü, dolmuş gibi vasıtalar bulunmasına rağmen yol masrafının, çok daha pahalı olan taksi ücreti üzerinden (seyahat kendi araçları ile yapılmasına rağmen) hesaplanması nedeniyle toplam 112.346,20 YTL.’ye olmak üzere toplam

139.879,20 YTL.’ye tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde, 6245 sayılı Harcırah Kanunun 33/b maddesi memurun asli görevini yapması durumunda, 39. maddesi ise geçici görevlendirme durumunda nasıl gündelik ödeneceğini öngörmüş olup rehberlik, denetim, inceleme ve soruşturma İlköğretim Müfettişlerinin asli görevi olduğundan 6245 Sayılı Kanunun 33. maddesinin İlköğretim Müfettişlerini 39. madde hükümlerinin kapsamı dışında bıraktığını, bununla ilgili münferit birçok yargı kararları da bulunduğunu, eksik görülen bir diğer hususun da saat belirtilmeyen bütün gündeliklerin ödemesinin alt birimden değerlendirildiğini, Maliye Bakanlığı Bütçe Ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün İlköğretim Müfettişleri Harcırahı konulu 31/10/2005 tarih ve B.07.0.BMK.0.17-520-290 sayılı emirlerinde "...günlük çalışma sürelerini görevlendirildikleri yerlerde geçirmeleri şartıyla buraya aynı gün gidip dönmeleri halinde tam gündelik ödenmesi mümkün bulunmakta, ancak gerek aynı gün gerek tatil ve bayram günlerinde geçici görev mahallinden ayrılmalar ve dönüşler için yol gideri ödenmesine imkan bulunmamaktadır." Yine Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 27/04/2001 tarih ve B.08.O.İGM. 0.08.03.03./4848 sayılı yazısında "... Mahkeme kararları ve 6245 sayılı Kanun maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden, il düzeyinde teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma yapmak ilköğretim müfettişlerinin "asli" görevlerinden olduğu, ilköğretim müfettişlerinin bu nitelikteki çalışmalarına ilişkin gündeliklerinin 6245 sayılı Kanununun 33/b maddesi çerçevesinde ödenmesi gerektiği..." hükmü yer aldığını, Sayıştay 4. Daire Kararında "... İlköğretim Müfettişleri ve Yardımcılarının günübirlik görev yolculuklarından sonra düzenledikleri bildirimlerinde görevin başlangıç- son saatleri gösterilmemiş ise de; ilköğretim müfettişlerinin yıllık çalışma programları uyarınca günlük çalışma saatlerini geçici görev mahallerinde geçirdikleri gerekçesiyle harcamada mevzuata aykırılık bulunmadığına..." ilişkin kararı bulunduğunu,

İlköğretim Müfettişlerinin yıllık çalışma programlarına uygun olarak görev bölgelerinde çalıştıklarını, Bu bağlamda okullarda eğitim öğretim mesaisi saat 17.30 da sona erdiğini, bundan sonra teftiş ve denetimi yapılan öğretmenlerle, şube öğretmenleriyle görüşmeler ve yöneticilerle değerlendirme toplantısı yapıldığını, Daha sonra da kurumun genel değerlendirmesinin grupça yapılarak bir kanaat oluşturulduğunu, saat 20.00 civarında işin bittiğini, bundan ikamet merkezlerine dönmek üzere yaklaşık bir iki saatlik yolculuk yapıldığını, Yıllık ve aylık çalışma programları incelendiğinde görevlendirilmelerin yıllık yapıldığını, görev alanlarının bütünün de yatacak yer olmadığından il ve ilçe merkezine zorunlu gidip geldiklerini, yargı kararlarından dolayı tam yevmiyenin hakları olduğunu düşünerek zaman belirtme ihtiyacı hissedilmediğini, Ayrıca bu miktarın neden en azından 2/3 değil de 1/3 olarak değerlendirildiğinin anlaşılamadığını,

B) şıkkı ile ilgili olarak, İlköğretim Müfettişlerinin il merkezinde ikamet edip, dış görev esnasında İlçe merkezinde konakladığını, köy ve kasabalarda konaklayacak tesis de bulunmadığından zorunlu olarak ilçe merkezinde konaklandığını,

Alınan rayiçlerle ilgili olarak; Maliye Bakanlığı Bütçe Ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 31/10/2005 tarih ve B.07.0.BMK.0.17-520-290 sayılı emirlerinde rayiçlerin "Belediyelerden veya yetkili mercilerden " alınacağının belirtildiğini, okullarda eğitim ve öğretimin 07.30 ile 17.30 saatleri arasında ve 15 Eylül—15 Haziran tarihleri arasında yapıldığını, İlköğretim Müfettişlerinin 8/9 kişilik gruplar halinde görev mahalline köy ve kasabalara gidip geldiklerini, Birkaç saatte bir veya bir sabah bir akşam vasıtası olan, 8. dairenin vermiş olduğu 1256 sayılı ilamda mutat kabul edilen, köy ve kasabalardaki araçların, il ve ilçelerden kasaba ve köylere doğru değil, tersine kasaba ve köylerden il ve ilçelere doğru olduğunu, bu araçlarla İlköğretim Müfettişinin verimli, zamanında ve problemsiz olarak köy ve kasabalara ulaşarak görev yapıp dönebilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca öğle yemekleri için de en yakın birime kendi araçlarıyla gidip yemek yiyip döndüklerini, mutat vasıta olduğu iddia edilen birimlere gidişlerde gecikmelerden dolayı işin gereği gibi yapılamayacağını, mutat vasıtanın hangi yerleşim biriminde bulunup bulunmadığı konusunda birçok çelişki ve bilinmezlik mevcutken, mutat vasıta varmış gibi fazla ödeme listeleri çıkarıldığını, gerçekte bazı köylerin ve kasabaların garaja bir sabah giriş bir akşam dönüşü, bazı belediye ve köylerin günde birkaç seferi, bazı belediyelerin ise 2-3 saat arayla, bazılarının da saatte bir aracı olduğunu, Rayiç ve mutat vasıta listelerinin gayrı muayyen olduğunu, Kahramanmaraş Köy Garajı Odalarından ve Belediyelerden alınan yazılar incelendiğinde, her nasılsa günde bir-iki kez aracı gidip-gelen Belediye otolarının da mutat sayıldığını ve bu belediye otobüslerinin yakınından geçtiği fakat görev yapmaya gidilecek okulun uzaklığı 1-4 kilometre aralığında olan yerleşim birimleri ve köylere de bu araçlar mutat kabul edilerek fazla ödeme listesi çıkarılmasında ve geri ödeme istemlerinde hukuka, hakkaniyet kurallarına adalet ilkelerine hizmetin gerekleri ve kamu yararı ilkelerine aykırılık olduğunu, Belediyelerden alınan açık olmayan belgelere göre fazla ödeme belgesi düzenlenmesi ve 2007 tarihinde aynı kurum ve kuruluşlarca Müfettişliklerince alınmış resmi belgelere itibar edilmemesinde hukuki tutarlılık ve uyarlılık bulunmadığını, 2007 yılına ait yol masraflarının Kahramanmaraş Şoförler ve Otomobilciler Odasından alınan 29.09.2006 tarihinden geçerli Kahramanmaraş köy ve kasabalarına ait vasıta ücret ve rayiç cetveline yazısına göre tahakkuk ve ödeme yapıldığını, Aynı zamanda Maliye Bakanlığı Bütçe Ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 31/10/2005 tarih ve B.07.0.BMK.0.17-520-290 sayılı emirlerine uygun olarak 11.09.2006 tarih ve 410/2819 sayılı yazı üzerine, Kahramanmaraş Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığının 29.09.2006 tarih ve 2006/55 sayılı yazısıyla bir günlük beklemeli oto rayici 250YTL.olmasına rağmen, 1/3 'lük kar payı düşülerek 2006 ve 2007 yıllarında İlköğretim Müfettişlerimizin gidiş dönüş taksi ücreti olarak yarısından az kısmı 120.YTL olarak tahakkuk ettirildiğini ve ödendiğini, İlçe rayiçlerine göre yapılan harcamalara gelince: Firmalara ait rayiçlerin Ulaştırma Bakanlığı Adana Bölge Müdürlüğünden tasdikli olarak S.S. 57 NOLU ÖZ ELBİSTAN OTOB.MOT.TAŞ.KOOP. BELEDİYE OTOGARI ELBİSTAN/K.MARAŞ firmasından alındığını, Burada genel olarak uygulanan ve belgeye dayalı rayiç yasal olup taraflarınca da kullanıldığını, sonuç olarak ; A ve B bentleriyle tazmin hükmolunan toplam 139.879,20 YTL.’ye tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı “6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 2562 sayılı kanunla değişik 33. maddesinin (b) bendi: “Devamlı ikamet ettikleri yerler dikkate alınarak Kurumlarınca belirlenen görev merkezi, mıntıka merkezi ve grup merkezi dışında teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile gönderilen … ilköğretim müfettişlerinden (3) il düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit edilen gündelik miktarının, 0,9 katı gündelik ödeneceğine” amirdir.

Aynı Kanunun 39. maddesi ise Resmi bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere görevlendirilenlerden buralarda ve yolda öğle (saat 13) ve akşam (saat 19) yemek zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verileceğini hükme bağlamıştır.

Bu maddeler birlikte mütalâa edildiğinde tam yevmiye almanın üç koşulu olduğu anlaşılmaktadır. Bu koşullar görevli olunan mahalde öğle ve akşam yemek saatlerinde bulunulması ve geceyi de görevli olduğu mahalde geçirme şarttır.

Harcırah Kanunu kapsamındaki kişilerin görev mahallerinde daimi veya geçici değişiklik vukuunda yapacakları giderlerin idarece karşılanmasını hükme bağlamıştır. Anılan giderler daimi ve geçici görev yolluğu şeklinde belirlenmiş ve yasa kapsamındaki tüm memurlara teşmil edilmiştir. Bu itibarla Kanunun 33. maddesinde belirtilen denetim elemanlarının geçici görev gündeliğinin hesabı yönünden diğer memurlardan ayrı mütalâa edilmesinin mümkün olamayacağı, zira 33. maddenin (b) fıkrası denetim elemanlarının geçici görev gündeliğinin hesabı yönünden diğer memurlardan ayrı düşünülmesi amacıyla değil, verilecek gündelik miktarının tespiti ile ilgili zerk edilmiş bir hükümdür. Bu nedenle geçici görevle memuriyet mahalli dışına çıkan ve beyannamelerinde dönüş saati belirtilmeyen ilköğretim müfettişlerine 1/3 yevmiye yerine tam yevmiye verilmesi nedeniyle fazla ödemede bulunulduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca bu konuda mahkemelerde, alınan kararlarda Sayıştay’ın hesap ve işlemler yönünden denetimine ve hükmüne engel teşkil etmemektedir.

Diğer taraftan İlköğretim Müfettişlerinin görev aldıkları yerlere gidiş geliş için sürekli olarak çalışan ulaşım araçları bulunmasına rağmen kendi özel araçlarını kullanarak yol masrafının çok daha pahalı olan taksi fiyatı üzerinden hesaplanması 6245 sayılı kanunun 6 ve 27. maddelerine uygun değildir. Bu durum karşısında tazmin hükmünün 832 Sayılı kanunun 73. maddesi gereği tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı” şeklinde görüş bildirmiştir.

A) 6245 sayılı Kanunun 2562 sayılı Kanunla değişik 33’ üncü maddesinin (b) bendinde;

“Devamlı ikamet ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi, mıntıka merkezi ve grup merkezi dışında teftiş, denetim, inceleme veya kovuşturma görevi ile görevlendirilen .........................İlköğretim Müfettişleri ve Defterdarlık Kontrol Memurlarından,

..............

...............

(3) İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisini haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarının 0,9 katı,

Gündelik ödenir.”

Yine aynı Kanunun (2562 sayılı Kanunla değişik ) 39’ uncu maddesinde;

“.....................Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19:00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.” Hükümleri yer almıştır.

İlköğretim Müfettişlerine tam gündelik verilebilmesi için Kanunun değişik 39’ uncu maddesinde belirtildiği gibi öğle yemeği (saat. 13:00), akşam yemeği (saat:19:00) zamanlarını ve geceyi geçici görev mahallinde geçirmeleri gerekmektedir.

Dilekçinin dilekçesinde ileri sürdüğü, Kanunun değişik 39 uncu maddesinin, değişik 33’ üncü maddenin (b) bendinde sayılanlara uygulanamayacağı yorumu isabetsizdir. Çünkü Kanunun 33 üncü maddesinin (b) bendi bu bentte sayılan kişilerin teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma ile görevlendirilmeleri durumunda ödemeye esas olacak gündeliği, değişik 39 uncu madde ise geçici görevlilerin gidiş ve dönüş saatlerine göre ödenmesi gereken gündelik miktarını düzenlemekte, dolayısıyla ayrı konuları ilgilendirmektedir. Diğer bir deyişle teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile memuriyet mahalli dışına gönderilen İlköğretim Müfettişlerine Kanunun değişik 33 üncü maddesinin (b) bendine göre tespit edilecek gündeliğin verileceği tabiidir. Ancak bu maddeye göre tespit edilecek gündeliklerin geçici görevin gidiş ve dönüş saatlerine göre Kanunun değişik 39 uncu maddesindeki oranlar dahilinde ödenmesi gerekmektedir.

6245 sayılı Kanunun 2562 sayılı Kanunla değişik 39 uncu maddesinde herhangi bir istisna hükmüne de yer verilmemiştir. Kanun koyucunun bu yolda bir iradesi olsa idi, Kanunun değişik 42 inci maddesinin son bendinde, 33 üncü maddenin (b) bendinde sayılanlar için getirdiği istisna hükmüne 39 uncu madde de yer verilirdi.

Dilekçi tarafından yargı kararlarına istinaden tam yevmiye ödendiği belirtilmekte ise de; Anayasanın 160’ncı maddesinde;

“……..Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararlan arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır."

832 sayılı Sayıştay kanununun 65. maddesinde denetim sırasında suç teşkil eden bir fiile rastlandığı takdirde izlenecek yöntem belirtilirken ".. genel mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay'ın hesap ve işlemleri yönünden denetimine ve hükmüne engel değildir..." hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, Anayasal bir kuruluş olan Sayıştay'ın Anayasa ve kendi Kanunundan kaynaklanan denetim ve yargılama yetkisini kullanması sonucu verilen Sayıştay ilamlarına, vergi konusunda Danıştay'ca verilen kararlar hariç idari ve genel mahkemelerce verilen kararlar bir engel teşkil etmemektedir.

Bu nedenlerle dilekçi iddialarının reddi ile 1256 sayılı ilamın 5’inci maddesi (A) bendiyle toplam 27.533,00 YTL.’ye tazmin hükmünün TASDİKİNE,

B) 6245 sayılı Harcırah Kanununun 6. maddesinde; harcırahın, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıtın esas alınacağı, bu yol ve taşıtın, yolculukta geçen süreye göre memur ve hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tesbit olunacağı, birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulünün merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "yurt içinde yol masrafı" başlıklı 27. maddesinde ise; yurt içinde yol masrafının, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp edeceği kurala bağlanmıştır.

(1) sayılı cetvelin 1 inci sütununun 2 nci maddesinde ise 33 üncü maddenin (b) bendine dahil olanların gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla seyahati halinde mutat ve ekonomik olan taşıtlara ait yol masrafı ve icap ve zaruret halinde kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafının ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Burada sözü edilen “icap ve zaruret hali” ifadesinden, görevin önemi ve ivediliği bakımından mutat ve ekonomik olan taşıt araçları ile yolculuğun güvenlik, süre v.b. açılardan yeterli bulunmadığı hallerin anlaşılması gerekmektedir. 27. maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde 33. maddenin (b) bendine dahil olanların, muayyen tarifeli olmayan taşıtlarla seyahatte, "mutat ve ekonomik olan taşıt" tan maksadın, iki mahal arasında mutat olarak otomobil, otobüs gibi taşıtlar işlemekte ise bunlardan ucuz olanı olup, özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı öngörülmüştür.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; muayyen tarifeli taşıtların bulunduğu bir yerin denetimiyle görevlendirilen müfettişlere gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan taşıtlara ait ücretin, gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla (taksi veya kendilerine ait özel araçlarla) seyahat etmeleri halinde ise gidiş-dönüş ücretinin, gidilen yerin km'si ve her bir yer için; kâr, şoför ücreti ve bekleme ücreti hariç bir otomobilin km başına yakacağı yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine karşılık olacak gerçek masrafın karşılanmasının esas olduğu ve ödeme için bu hususu açıklayan bilgileri içerir belgelerin idareye sunulması gerektiği açıktır.

Rapor dosyası eki belgelerin incelenmesinde; Kahramanmaraş Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim Müfettişleri Başkanlığınca, Harcırah Kanunu’nun 6.ve 28 maddelerine göre Kahramanmaraş İline bağlı merkez ilçe, belde ve köylerdeki kurumlara; teftiş, inceleme, soruşturma ve ön inceleme görevleri için gidilip dönülmesinde icap ve zaruret nedeniyle ticari taksi veya özel taksi ile gidilip dönülmesine ilişkin olarak Kahramanmaraş Valiliğinden onay alındığı ve geçici görev yolluklarında yol ücretinin Belediyelerden veya Şoförler ve Otomobilciler Odası başkanlığından alınan rayiç yazılarına uygun olarak ödendiği görülmüştür. Yapılan uygulama ve ödeme yukarıda belirtilen mevzuata hükümlerine uygundur.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile; 1256 sayılı ilamın 5.maddesi(B) bendiyle toplam 112.346,20 YTL.’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Sonuç olarak ilamın 5. maddesinde tazmin hükmü verilen toplam 139.879,20 YTL.’ den maddenin (b) fıkrasında yer alan 112.346,20 YTL.’nin düşülerek, kalan 27.533,00 YTL.’nin;

24.416,10 YTL.’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müd.) Mustafa ZİNCİRKIRAN ile Harcama Yetkilisi (Müd.Yard.) ibrahim ÖZDEMİR’in,

3. 116,90 YTL. ’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müd. ) Mustafa ZİNCİRKIRAN ile Harcama Yetkilisi (Müd. Yard. ) M. Emin ERSOY’un uhdelerinde bırakılmak suretiyle ilam hükmünün Düzelterek Tasdikine,

Karar verildiği 12.06.2012 tarih ve 35209 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.