Sayıştay 8. Dairesi 33759 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 8

• Dosya No: 33759

• Tutanak No: 36551

• Tutanak Tarihi: 19.02.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Hurşit YÜKSEL ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1077 sayılı İlam’ın 7. maddesi ile, Giresun Merkez İçmesuyu İnşaatı İşi’nde;

34.064,50 m3 stabilize dolgu malzemesinin Belediye’den temin edilmesine rağmen 15.140/İB-1 pozlu Stabilize dolgu yapılması imalatı analizinde yer alan 08.008 Makine ile Tuvenen Kum Çakıl veya Stabilize Hazırlanması bedelinin ödenmesi;

34.064,50 m3’lük dolgu malzemesinin 16.327,53 m3’ü için, 07.06105/1 pozlu stabilize malzeme nakli birim fiyatının 6,5 km yerine 20 km esas alınarak oluşturulması;

2000 m3 dolgu kumu Belediye tarafından temin edilmesine rağmen 15.140/İB-8 pozlu Boru Tabanı Yatağı, Temel Dolgusu Yapımı imalatı için 08.008/İB Makina İle Tuvenen Kum Çakıl Veya Stabilize Hazırlanması (Figüre Bedeli Hariç) ve 0706104/1 Dolgu Kumu Nakli bedellerinin ödenmesi;

Nedenleri ile 182.998,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, belediyeler tarafından yapımı İller Bankasına devredilen yapım işlerinde, işin bütününün İller Bankası tarafından yürütüldüğünü, yani işin ihalesinin, sözleşmenin, yer tesliminin, iş programının, işin kontrolünün, hak edişler, kesintiler ve ödemelerin hepsinin İller Bankası tarafından yapıldığını; İller Bankasının bu işlemleri yaptıktan sonra belediyelerin yasal paylarını öderken bu harcamalar ile ilgili belediye paylarından kesinti yaparak, kesinti sonucu kalan payları belediye hesaplarına yatırdığını ve sonucunda o ayki pay miktarını ve hangi iş dolayısıyla kesilmişse kesinti miktarını bir yazı ile belediyelere bildirdiğini; İller Bankası yazıları dayanak alınarak payların ve kesintilerin mahsup işlemlerinin yapıldığını; İlama konu yapım işinde de bütün faaliyetlerin İller Bankası tarafından yapıldığını; hak edişlerin de İller Bankası yetkililerince ödendiğini; bu nedenle hak edişler ile ilgili bir sorun olduğunda sorumluların hak edişleri düzenleyen İller Bankası yetkilileri olacağını;

Ayrıca sorguda iddiaya muttali olunca da muhasebe yetkilisi ile İller Bankası Genel Müdürlüğüne ve Bölge Müdürlüğüne, sorguda belirtilen miktarın hak edişlerden ve teminatlardan kesilerek tedbir alınmasının yazı ile bildirildiğini; Sayıştay yetkililerince görüşmelerde 53 nolu hak edişe kadar nakliyesi yapılan 16.785,26 m3 stabilize malzemenin 54 nolu hak edişte minha edildiğinin bildirildiğini;

Sonuç olarak, yapım işinin hak edişlerde dahil olmak üzere İller Bankası tarafından gerçekleştirildiğinden sorumluluğun da onlara ait olacağını; herhangi bir fazla ödeme varsa, bu bildirimden sonra yükleniciden hak edişlerinden ve teminatlardan kesilerek ortadan kaldırılması imkanının İller Bankasının uhdesinde olduğunu ve fazla ödeme iddiasından sorumlu tutulamayacağını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık, dilekçi talebinin reddine karar verilmesi yönünde görüş bildirmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesi neticesinde;

Giresun Merkez İçmesuyu İnşaatı İşi’nin İller Bankası 17. Bölge Müdürlüğü kontrollüğünde yürütüldüğü ve ilgili hakedişlerin İller Bankası personelince hazırlanmış ve onaylanmış olduğu; hakediş evraklarında hiçbir belediye personelinin imzasının bulunmadığı;

İlam’da sorumlu olarak Belediye’den Üst Yönetici ve Muhasebe Yetkilisinin sorumlu tutulduğu, diğer sorumluların İller Bankası personeli olduğu; Giresun Belediyesi hesabı incelenmiş olmasına rağmen, denetim kapsamında bulunmayan ve Sayıştay’ın ilgili yıl itibariyle denetim yetkisi içinde bulunmayan İller Bankası personelinin sorumlu tayin edilmiş olduğu;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11. Maddesinde;

“Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmektedir.

Madde hükmüne göre üst yöneticiler harcama sürecinin dışına çıkarılmışlar, gözetim görev ve sorumluluğu üstlenmişlerdir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında ise;

“Üst Yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur” ifadesi yer almaktadır. Bu ifadeyle kastedilen, üst yöneticilerin harcama yetkisi kullanmaları (harcama talimatı vermeleri) halinde sorumlu olacaklarıdır. Fakat, İlama konu olan ödeme emri belgesinde üst yönetici belediye başkanının imzası bulunmamaktadır.

Ayrıca, 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un “Payların Hesaplanması ve Dağıtımı” başlıklı 1.maddesinde;

“Genel Bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden belediyelere % 6, il özel idarelerine % 1.12 nispetinde pay verilir.

Bu paylar, ek 2’nci madde hükümlerine göre aylık olarak hesaplanır, tahsil edilen ayı takip eden ay sonuna kadar İçişleri Bakanlığı emrinde ayrı ayrı hesaplara kaydolunmak üzere İller Bankasına yatırılır.

İller Bankasında her ay sonuna kadar toplanan belediyeler payı Banka tarafından İçişleri Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre büyükşehir belediyeleri dışındaki belediyelere dağıtılır.

İller Bankasında her ay sonuna kadar toplanan il özel idare payı Banka tarafından İçişleri Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre il özel idarelerine dağıtılır.

İller Bankası kendisine borçlu belediye ve il özel idarelerinin vadesi gelmiş borç taksitlerini genel bütçeden bu idarelere ayrılan paylardan kesmeye yetkilidir” denilmektedir.

5018 sayılı Kanunun Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları başlıklı 61. Maddesinde ise muhasebe hizmetlerinin gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleri olduğu hükme bağlanmış olup bu hususlar dışında başkaca bir bilgi ve belge arama yetkileri ve görevleri bulunmamaktadır.

Buna göre, Belediyenin vadesi gelmiş borç taksitlerini, genel bütçeden bu idareye ayrılan paylardan kesmeye yetkili olan İller Bankası tarafından düzenlenmiş ve onaylanmış hakedişlerin yanlış olduğu savıyla, söz konusu belediye payından yapılan kesintinin fazla olduğu iddia edilerek Belediyenin üst yöneticisinin ve muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulması mevzuata uygun değildir.

Bununla birlikte, 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sayıştayın Görev ve Yetkisi” başlıklı 1. maddesinde; “Sayıştay, genel ve katma bütçeli dairelerin gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini yargılama yoluyla kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir.” denilmektedir.

İller Bankası ise 2006 yılı itibariyle, 4759 sayılı İller Bankası Kanunu’nun 1.maddesinde belirtildiği üzere, bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olarak, ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulmuş, tüzel kişiliği haiz özel bütçeli bir kuruluş olup Sayıştay denetimine tabi değildir.

Bu durumda, Sayıştay denetimine tabi olmayan bir kurum tarafından düzenlenmiş olan hakedişlerde imzası bulunan kişilerin Giresun Belediyesi 2006 yılı hesabının incelenmesi sonucunda düzenlenen İlamda sorumlu olarak tayin edilmeleri de mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, 1077 sayılı İlam’ın 7. maddesi ile verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak İller Bankası personelinin yanı sıra Belediye üst yöneticisinin ve muhasebe yetkilisinin de sorumlu tayin edilmesi mümkün olmadığından, hükmün Bozularak dosyanın Dairesine TEVDİİNE,

Karar verildiği 19.02.2013 tarih ve 36551 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.