Sayıştay 8. Dairesi 336 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 24.12.2024

• Karar No: 336

• İlam No: 198

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2021

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Gecikme Cezası

… Belediyesi 2021 yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı İlamın …’inci maddesinde, “ …” işinde Sözleşme hükümleri ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı olarak süre uzatımı verilmesi sonucu oluşan … TL’lik kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmişti.

Söz konusu tazmin hükmüne karşı sorumlulardan Harcama Yetkilisi (...) …, Diğer Sorumlu (...) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) … tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen … tarihli ve …, …, … tutanak numaralı kararlarda özetle; Temyiz dilekçesinde ve konunun sözlü savunmasında yapılan açıklamalar doğrultusunda, 2020 yılında başlamış olan salgın hastalıktan dolayı (Covid-19) birçok alanda kısıtlamalara gidildiği, üretim sürecinde yaşanan aksaklıklardan dolayı devam eden söz konusu yapım işinin de yavaşladığı, sözleşme ile belirlenen takvimin gerisine düşüldüğünün anlaşıldığı, salgın hastalık döneminin mücbir sebep sayılan hallerden olduğu, temyiz dilekçesi ekinde sunulan meteorolojik verilerden de yapım işinin devam ettiği dönemde bölgenin ağır kış koşulları altında bulunduğu, yapım işinin mevsim şartları normalleştiğinde yeniden başlamak üzere yüklenicinin bir kusuru olmaksızın durdurulduğu, bu nedenle yaşanan gecikmenin makul olduğu, gecikme cezası uygulanmasının ise mevzuata uygun olmadığı belirtilmiş, bu itibarla, … sayılı İlamın …’inci maddesiyle verilen …TL’nin tazminine ilişkin hükmün bozularak yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine karar verildiği ifade edilmiştir. Söz konusu bozma kararı çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

… Anonim Şirketi yükleniminde bulunan …TL bedelli “…” işinde Sözleşme hükümleri ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırı olarak süre uzatımı verilmesi sonucu, gereken gecikme ceza kesintisinin yapılmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; işin sözleşmede belirtilen bitim tarihinde veya süre uzatımı verilmesi durumunda belirlenen tarihte tamamlanıp geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, gecikilen her gün için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezasının uygulanacağı ifade edilmiştir. Yine aynı maddede, mücbir sebep halinde süre uzatımı verilebilecek haller;

a) Doğal afetler,

b) Kanuni grev,

c) Genel salgın hastalık,

ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı,

d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller,

şeklinde sayılmış olup, bu hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve süre uzatımı verilebilmesi için;

a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması,

b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,

c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi

ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması,

d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,

şartlarının varlığı zorunlu kılınmıştır.

Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin uzatılabileceği belirtilmiştir.

Düzenlemenin devamında ise; zamanında yapılmayan yazılı bildirimlerin dikkate alınmayacağı ve müracaat süresi geçirildikten sonra süre uzatımı talebinde bulunulamayacağı hüküm altına alınmıştır.

… ihale kayıt numaralı söz konusu işe ait sözleşmenin “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9’uncu maddesinde; sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren (01.09.2020) beş gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanılacağı, taahhüt edilen işin tamamının işyeri teslim tarihinden itibaren (02.09.2020) 150 gün içerisinde tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirileceği ve sürenin hesaplanmasında havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından bu neden ile ayrıca süre uzatımı verilmeyeceği kararlaştırılmıştır.

Bahse konu sözleşmenin “Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 25’inci maddesinde ise; yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin 0,0004’ü (on binde dört) oranında gecikme cezası uygulanması öngörülmüştür.

İlişikli belgelerin incelenmesi sonucunda, 02.09.2020 tarihinde iş yeri tesliminin yapıldığı ve sözleşmede belirtilen süre dolayısıyla işin bitirilmesi gereken tarihin 29.01.2021 olduğu, Belediye tarafından … tarihli ve … sayılı yazı ile süre uzatımı verildiği anlaşılmıştır. İlgili yazıda aynen;

“… verilen iş bitim tarihi kış sezonuna ve çalışılmayan günlere denk gelmiştir. İşin yapım süreci 20.11.2020 tarihinde durdurulmuştur. Sözleşme tasarısında 173 gün çalışmaya uygun olmayan gün belirtilmiştir. İş teslim süreci dahilinde olan 21.11.2020-29.01.2021 tarihleri arasındaki günlerin hesaplanarak çalışılamayan günlerin 2021 yılı çalışılabilecek günlere eklenmesi ve iş bitim tarihinin 22.06.2021 olarak belirlenmesi”nden bahsedilerek süre uzatımı gerekçelendirilmiştir.

Fakat sözleşme hükümlerine göre işin süresi, yer tesliminden itibaren 150 gündür ve bu sürenin hesaplanmasında, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi de göz önünde bulundurulduğundan, hava şartlarının gerekçe gösterilerek süre uzatımı verilmesi mümkün değildir.

Savunmalarda, 2020 yılında etkili olan Covid -19 salgın hastalığı işin gecikmesinde asıl neden olmasına rağmen, süre uzatımı olur yazısında, salgın hastalığa mücbir sebep olarak sehven yer verilmediği belirtilmişse de, incelenen ihale işlem dosyasında, Covid-19 salgını sebebiyle yüklenici tarafından talep edilen bir süre uzatımı dilekçesi bulunmadığı görülmüştür. Oysa, yukarıda yer verilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 29’uncu maddesinde, zamanında yapılmayan yazılı bildirimlerin dikkate alınmayacağı ve müracaat süresi geçirildikten sonra süre uzatımı talebinde bulunulamayacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 2020 yılında etkili olan Covid -19 salgın hastalığı gerekçe gösterilerek süre uzatımı kararı verilmesi mevzuata uygun değildir.

Bunun yanında, savunmalarda; 2020 yılında … rakımlı … ilçesinde kış şartlarının, savunma ekinde sunulan belgelerden görüleceği üzere planlanan süreden erken ve ağır başladığı belirtilmiş ve bu hususla ilgili Meteoroloji Müdürlüğünden alınan belgeler savunma ekinde sunulmuş olsa da; Öncelikli olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının …tarihli ve …sayılı yazısı ile …ilçesi için, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi: 25 Ekim-15 Nisan tarihleri arası olarak belirlenmiştir. Savunma ekinde sunulan ve Meteoroloji Müdürlüğünden alınan ortalama sıcaklık ve ortalama yağış miktarlarına ilişkin veriler ise, 20.11.2020-29.01.2021 tarihleri arasını kapsamaktadır. Yani, savunma ekindeki belgelerle hava şartlarına ilişkin bilgi sunulan tarih aralığı, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının yazısı ile tespit edilen ve havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devrenin içinde bulunmaktadır. Diğer taraftan, işe ait sözleşmenin yine yukarıda yer verilen “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9’uncu maddesinde; sürenin hesaplanmasında havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından bu neden ile ayrıca süre uzatımı verilmeyeceği kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla, sözleşmeye göre işin süresi belirlenirken, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi dikkate alındığından, bu devre içinde bulunan bir zaman dilimiyle ilgili olarak kış şartlarının beklenenden erken ve ağır başladığı gerekçeleri ile süre uzatımı verilmesi mümkün değildir.

Ayrıca, dilekçelerde, yukarıda yer verilen nedenlerle oluşan iş programında gecikmelerden dolayı, dış imalatların kış koşulları başlamadan bitirilemediği, inşaat işleri devam ederken soğuktan ve don olaylarından kaynaklı harçlı imalatların bozuk ve kötü çıkmaya başladığı, bütün bu şartlardan dolayı işin durdurulmasına ve mevsim şartları normalleştiğinde yeniden başlanılmasına, yüklenici firmanın talebi olmadan idarece karar verildiği belirtilmiş olsa da; idarenin inşaatı durdurduğuna ilişkin yazılı bir talimat veya belge savunma ekinde sunulmamıştır. Ayrıca idarenin mevzuatta sayılan haller dışında süre uzatımı verme ya da inşaatı durdurma yetkisi bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, geçerli bir gerekçesi bulunmayan … tarihli ve … sayılı süre uzatımı kararı ile sözleşmeye göre bitim tarihi 29.01.2021 olan işin, 22.06.2021 tarihinde bitirilmesi sonucu 144 gün gecikmeye sebebiyet verilmiş ve gecikilen bu süre için gecikme cezasının uygulanmadığı tespit edilmiştir.

Oluşan kamu zararından, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince kesin hakedişe ait ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır. Ayrıca mevzuata aykırı olarak verilen süre uzatım kararında; süre uzatımı verilmesi ile ilgili işlemi olura sunan … ve oluru veren …’ın da sorumluluğu bulunmaktadır. Zira mevzuata aykırı süre uzatımı verilmesi adı geçen görevlilerce yapılan idari işlem sonucunda oluşmuştur.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, yüklenici … Anonim Şirketi’ne mevzuata aykırı olarak süre uzatımı verilmesi sonucunda gecikme cezası uygulanmaması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının,

Harcama Yetkilisi (…) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) …ve Diğer Sorumlu (…) …’a müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.