Sayıştay 8. Dairesi 33135 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 8

• Dosya No: 33135

• Tutanak No: 36857

• Tutanak Tarihi: 26.03.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

98 sayılı ilamın 1.maddesi ile; Adnan Menderes Üniversitesi'nin çeşitli birimlerine ait su faturalarında atık su bedellerinin de ödemeye dahil edilmesi nedeniyle 2.385,47 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, Konu ile ilgili olarak Aydın Belediye Başkanlığına müracaat edilerek atık su bedelinin hangi yasaya dayanarak su fatura bedelleri beraberinde tahsil edildiğinin, Aydın'da tüm kamu kurum ve kuruluşlarından atık su bedeli alınıp alınmadığının ve Sayıştay denetimlerinde başka herhangi bir kurumla bu konuda sorun yaşanıp yaşanmadığının sorulduğunu,

Aydın Belediye Başkanlığından alınan bilgide, atık su bedelinin çevre temizlik vergisi olmadığı, zaten çevre temizlik vergisinden Üniversitenin muaf olduğu, çevre temizlik vergisi ile Atık su bedelinin ayrı unsurlar olduğu belirtilerek Sayıştay Denetimleri açısından başka bir kamu kurum ve kuruluşuyla sorun olmadığının anlaşıldığını,

Tahakkuk ettirilen atık su bedelinin yasal dayanağının da 09/08/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunun 26/04/2006 tarih ve 5491 sayılı Kanunla maddelerinde yapılan değişiklikler olduğunun belirtildiğini,

Çevre Kanununda değişiklik yapılmasına dair 26.04.2006 tarih ve 5491 sayılı Kanunun 8. maddesi;

“2872 sayılı Kanunun 11. maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Maddenin 3. şıkkının 3. Paragrafında; "Atık su toplayan kanalizasyon sistemi ile atık suların arıtıldığı ve arıtılmış suların atık suların bertarafının sağlandığı atık su alt yapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; Büyükşehirlerde 20/11/1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve görevleri hakkında kanunla belirlenen kuruluşlar belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskana konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur."

Maddenin 5. Paragrafında; "Atık su alt yapı sistemlerini kullanan ve kullanacaklar bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yüklü ve atık su miktarı oranında katılmak zorundadır.Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atık su toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atık su ile ilgili hizmetler dışında kullanılamaz" denildiğini,

Söz konusu kanun değişikliğine istinaden atık su bedeli alınması ve tarife ücretinin belirlenmesi ile ilgili Aydın Belediye Meclisinin 10.08.2006 tarih ve 185 no.lu Tarifeler konulu Meclis kararı örneğinin dilekçe ekinde sunulduğunu,

Ekte su ihbarnamelerinden görüleceği üzere çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediğini, yani çevre temizlik vergisi ile atık su bedelinin ayrı kavramlar olduğu dolayısıyla Çevre Temizlik vergisi ile Atık su bedeli mahiyetleri itibariyle fark ödemeler olduğu için bu iki konunun ayrılarak incelenmesi gerektiğini,

Atık su bedelinin, 2560 sayılı kanun 13. maddesinin (a) bendi ve 23. maddesi hükümleri uyarınca belli bir tarife üzerinden ve kullanılmış suyun uzaklaştırılması hizmetine karşılık olmak üzere belediyelerce alınan bir ücret olduğu,

Çevre temizlik vergisinin ve 2464 sayılı kanunun mükerrer 44. maddesinin 15. Fıkrasında yer alan, "Bu madde uyarınca tahsil edilen vergiler çevre temizliği gayesi dışında kullanılamaz" şeklindeki hükmünden anlaşılacağı üzere maddede adı geçen katı atıkların ve atık suların çevreye verdiği zararı gidermek için kaynak yaratılması amacıyla getirilmiş bir vergi olduğunu, bu verginin konusunu katı atıklar ve atık suların oluşturduğunun anlaşıldığını,

Çevre temizlik vergisinin atık sularla ilgili olarak nasıl belirleneceği ve tahsil edileceğinin anılan maddenin 12. fıkrasında belirtildiğini,

Özetle Belediyelerin abonelerden almış oldukları atık su bedeli;atık suyun kendi bedeli ve ilave olarak alınan çevre temizlik vergisi olmak üzere iki unsurdan oluşur, denildiğini,

Bu ayrımın yapılması halinde (muaf olan çevre temizlik vergisi ödenmemiş) atık su bedelinin ödenebileceğini, diğer taraftan Büyük Şehir Belediyeleri gibi bu hizmeti veren diğer belediyelerin bu hizmetin bedelini almalarının da eşitlik ilkesine aykırı olmayacağını,

Yukarıda verilen bilgiler, belgeler ile çevre kanununda yapılan değişikliklerin tekrar incelenerek Kamu zararı verilmediği hakkındaki savunmasının tekrar değerlendirilmesini istemiştir.

Savcılık

“Temyiz dilekçesinde: “Üniversitelerinin ödemiş olduğu su bedellerinin; 2560 sayılı kanunun 13/a ve 23. maddeleri, 2464 sayılı kanunun mükerrer 44/15. maddesi, 5491 sayılı kanunun 8. maddesini değiştiren 2872 sayılı kanunun 11. maddesi ile Belediye Meclisinin 10.08.2006 tarih ve 185 sayılı kararına uygun olduğunu dolayısıyla fazla ödemenin söz konusu olmadığını ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını” istemektedir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Çevre Temizlik Vergisi başlıklı mükerrer 44. maddesinin 1 fıkrasında Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğunu, 2. fıkrasında ise kamu kurumlarının bu vergiden istisna edildiğini belirtmektedir. Kanunun açık olan bu hükmü karşısında Büyükşehir belediyesi kapsamında olmayan Aydın Belediyesine vergiden istisna olan Üniversitenin atık su bedeli adı altında çevre temizlik vergisi ödemesi mümkün değildir.Bu durum karşısında 832 Sayılı Kanunun 73. maddesi gereği tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi uygun olur,”şeklinde görüş bildirmiştir.

26.5.1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa 15.7.1993 tarih ve 3914 sayılı Kanunun 1. maddesi ile eklenen “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44. maddenin birinci fıkrasında, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların, Çevre Temizlik Vergisine tabi oldukları belirtilmiş, ikinci fıkrasında da bu vergiden muaf olan kurum ve kuruluşlar sayılmıştır.

Anılan maddenin, on ikinci fıkrasında ise, belediyelerin atık su ile ilgili olarak da Çevre Temizlik Vergisi alacakları belirtilmiş ve atık su ile ilgili vergi miktarının nasıl belirleneceği ve tahsil edileceği açıklandıktan sonra, “Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise, atık su bedellerinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabidir.” denilmiştir.

20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 13. maddesinin (a) bendinde, su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler İSKİ’nin gelirleri arasında sayılmış ve 23. maddesinde de, su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılacağı; tarifelerin tespiti ile tahsilâta ilişkin usul ve esasların bir yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

Dolayısıyla, 2560 sayılı Kanunun yukarıda açıklanan 13 ve 23. maddelerinde yer alan hükümler, büyükşehir belediyelerine, belirlemiş oldukları tarifeler üzerinden kullanılmış suların uzaklaştırılması hizmetine karşılık olmak üzere abonelerden atık su bedeli adı altında bir ücret tahsil etmelerine cevaz vermekte olup, Kanunda herhangi bir muafiyet hükmüne de yer verilmemiştir. O nedenle bütün abonelerin bu bedeli ödemesi gerekmektedir.

Diğer taraftan 26.04.2006 tarih ve 5491 sayılı Kanunun 8.maddesi ile 11.08.1983 tarih ve 18132 sayılı Resmi Gazete yayımlanmış olan 2872 sayılı Çevre Kanununun 11.maddesinde değişiklik yapılmış olup sözü edilen 11.maddede;

“(Değişik madde : 26/04/2006 - 5492 S.K/8.mad) Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.

Birinci fıkrada belirtilen yükümlülüğü bulunan tesis ve işletmeler ile yerleşim birimlerine;

1. İnşaat ruhsatı aşamasında bu yükümlülüğünü yerine getireceğini gösterir proje ve belgeleri ilgili kuruma sunmadıkça inşaat ruhsatı verilmez.

2. İnşaatı bitmiş olanlardan, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere işletme ruhsatı ve/veya yapı kullanma ruhsatı verilmez.

3. İnşaat ruhsatına, yapı kullanma veya işletme ruhsatını haiz olmakla birlikte arıtma ve bertaraf yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, verilmiş yapı kullanma izni veya işletme izni iptal edilir.

Faaliyetlerinde değişiklik yapmayı ve/veya tesislerini büyütmeyi plânlayan gerçek ve tüzel kişiler yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde atıklarını arıtma veya bertaraf etme yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadırlar.

Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur.

Serbest ve/veya endüstri bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimler, organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi yönetimi, küçük sanayi sitelerinde kooperatif başkanlıkları, mevcut yerleşim alanlarından kopuk olarak münferit yapılmış tatil köyü, tatil sitesi, turizm tesis alanları vb. kullanım alanlarında ise site yönetimleri veya tesis işletmecileri atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı ve işletilmesinden sorumludurlar.

Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar. Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılamaz.

…

Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamaz.

…”denilmiştir.

2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesine ve 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9. maddesine dayanılarak Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik 27.10.2010 tarih ve 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Atık su bedelinin, 2560 sayılı Kanunun 13. maddesinin (a) bendi ve 23. maddesi hükümleri uyarınca belli bir tarife üzerinden ve kullanılmış suyun uzaklaştırılması hizmetine karşılık olmak üzere belediyelerce alınan bir ücret olduğu, 2872 sayılı Kanunun 11.maddesinde yapılan değişiklikle Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananların sorumlu olduğu,

Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda oldukları,

Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı, belirtilerek atık su ve bertarafı ile ilgili konunun kanun maddesi ile düzenlendiği ve atık su ile ilgili hizmetlerden yararlananlardan alınacak ücretlerde kamu kurum ve kuruluşlarının muaf olduğuna ilişkin bir hükme yer verilmemiş olduğu anlaşılmaktadır.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; Çevre Kanununda yapılan değişikliğe istinaden atık su bedeli alınması ve tarife ücretinin belirlenmesi ile ilgili Aydın Belediye Meclisinin 10.08.2006 tarih ve 185 no.lu Tarifeler konulu Meclis kararı üzerine üniversite su faturaları ile atık su alt yapı sistemleri kullanma ücreti alındığı, faturalar üzerinde ayrıca çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde 98 sayılı ilamın 1.maddesi ile 2.385,47 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 26.03.2013 tarih ve 36857 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.