Sayıştay 8. Dairesi 32964 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 8

• Dosya No: 32964

• Tutanak No: 34027

• Tutanak Tarihi: 06.12.2011

• Konu:

KARAR

1. 1016 sayılı ilamın 15. maddesiyle Yalova İli Termal İlçesi Kaymakamı H. Bilge AKTAŞ'a 5302 sayılı Kanunun 63.maddesi uyarınca yapılan ödemeden gelir vergisinin kesilmemesi ve kesilen gelir vergisinin de iadesinin yapıldığı gerekçesiyle 762,81 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddeleri kapsamında yapılan ödemelerin gelir vergisine tabi olup olmayacağı konusu ile ilgili, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.12.2006 tarih ve 14914 sayılı yazısında; "5540 sayılı kanuna dayanılarak yapılan ek Ödemeler ile İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki Mülkî İdare Amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlanmış olup, bu çerçevede 5302 Sayılı Kanunun 28 ve 63. maddelerine göre yapılacak ilave ödemelerin ek ödemeler konusunda dikkate alındığı ve bu nedenle de 5302 sayılı kanuna göre yapılan bu ödemelerin 5540 Sayılı Kanunun ek 5. maddesinin kapsamında bir ek ödeme sayılması gerektiğine kuşku bulunulmadığı" belirtildiğini,

İlgili görüş nedeniyle Vergi Dairesi Başkanlıkları da 5302 sayılı kanunun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemelerden kesilen gelir vergilerini ilgililerine iade edilmesine karar verdiğini,

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun genel bir kanun, 5440 sayılı Kanunun ise hem özel bir kanun olduğu, hem de daha sonra çıkartıldığı, 5440 sayılı kanuna aykırı olan eski ve genel Kanun hükümlerinin uygulanamayacağının genel Hukuk kuralı olduğu,

Konu ile ilgili olarak Kırıkkale Vergi Mahkemesinin E:2009/628, k:2010/142 (EK:7/1,...7/3) ve Danıştay 4. Dairesinin E;200/5848, K:2008/5019 sayılı (EK:8/1...8/6) kararları da mevcut olup, uygulamanın mevzuata uygunluğu açık bir ifade İle kabul edildiği,

Diğer yandan 10.07.2009 tarih ve 27284 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 25.06.2009 tarih ve 5917 sayılı kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı il özel idaresi kanununa eklenen geçici 4.madde ile "bu kanunun 28. ve 63.maddeleri gereğince, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vaz geçilerek borç takibi işlemine son verilir" hükmü getirilmiş olmakla tazmin hükmünün hiçbir dayanağı kalmadığını, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, 5540 sayılı Yasa’nın Ek 5. maddesi ile İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatlarında eşdeğer görev yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlanmış olduğundan, bu kişilere yapılan ek ödemelerinde vergi istisnası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca bu konuda Danıştay 4. Dairesinin E:2009/1510, K:2009/4, yine aynı dairenin E:2007/5848 K:2008/5019 sayılı kararları da bulunduğunu belirterek, hükmünün kaldırılması yönünde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28. maddesinde; “Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir.” denilmektedir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61 inci maddesinde; Ücretin, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu,

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği,

94 üncü maddesinde, Kamu idare ve müesseselerinin hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

hükme bağlanmıştır.

Bu düzenlemelere göre, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28. maddesine göre encümen üyelerine yapılan ödemenin Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır.

Dilekçinin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemelerin, 1700 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi kapsamında bir ek ödeme olduğunu ve damga vergisi dışında bir kesintiye tabi tutulmaması gerektiğini iddiasına ilişkin olarak; 5540 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddesinde;

“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” Denilmektedir.

Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, encümen başkanı (Vali), encümen üyeleri, vali yardımcıları ve kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmü, hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Ayrıca, vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili mümkün değildir.

Diğer taraftan, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na 5917 sayılı Kanun’un 36. maddesi ile eklenen Geçici 4. Madde hükmü gereğince tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişse de, söz konusu düzenleme 5302 sayılı Kanun’un 28. ve 63. maddeleri gereği yapılacak ödemelerin aslı ile ilgili olup bu ödemelerden yapılacak kesintileri kapsamamaktadır.

Dilekçi bu ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmayacağına ilişkin Danıştay 4. Dairesi ile Kırıkkale Vergi Mahkemesi kararlarına değinmekte ise de, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 03.06.2011 tarih ve 2010/290 E, 2011/240 K. Sayılı kararında 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ek ödemenin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemelerle ilişkilendirilmesine olanak bulunmadığına karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçi iddialarının reddiyle, ilamın 15. maddesiyle verilen 762,81 TL tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. İlamın 16. maddesiyle Yalova İli Termal İlçe Özel İdare Müdürlüğünde çalışan 1 personele yiyecek yardımı yapılması maksadıyla SODEXHO Restaurant Servisleri A.Ş. ile aktedilen yemek sözleşmesi gereğince ilgili şirket bünyesinde yemek yiyen personelin yemek katkı bedeli ödenirken, kurum tarafından karşılanacak kısmın yanlış hesaplandığı gerekçesiyle 1.029,42 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Öğle yemeği servisinden faydalanan memurlardan 15/01/2006 -14/01/2007 tarihleri arasında alınacak yemek bedelleri 14/01/2006 tarihli ve 26049 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (1) Sıra No'lu 2006 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatıyla belirlenen asgari tutarlar dikkate alınarak tahsil edildiğini,

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 5 ve 9.maddelerindeki, idarenin yemek hizmeti sunulabilecek bir yerinin bulunması, tesis ve demirbaş eşyanın kurumca sağlanması ve yemek hazırlanması ve servisinde çalışacak personel giderleri ile, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilmeyeceği hususlarına binaen, yönetmeliğin 6, 7, 8. maddeleri de dikkate alındığında, anılan yönetmeliğin 4.maddesindeki maliyetin yarısından fazlasının memurlar tarafından karşılanacağı hususunun, kamu kurumlarının kendi bünyesinde bulunan yemekhanelerde yemek servisi verilmesine ilişkin düzenlemeler için getirildiğinin anlaşıldığı,

2006 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatında ise, talimatta gösterilen çizelgede belirtilen tutarların, ödenmesi gereken en az yemek bedelleri olduğu, kuruluşların hizmetlerin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde sunulması gibi hususlar dikkate alınarak, çizelgedeki bedellerin üstünde de yemek bedeli tespit edilebileceğinin ifade edildiği, madde hükmünde,"...yemek bedeli tespit edebileceklerdir." Demek suretiyle idareye bu konuda kesin değil takdiri yetki verildiği, Talimatın 3.bendi ile bedellerin muhakkak arttırılması istenseydi, madde hükmünün "...tespit edeceklerdir." biçiminde sonlanacağını, belirtmiş ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 23/05/2000 tarih ve 24760 sayılı, 11.12.2007 tarih ve 29763 sayılı, 25.03.2008 tarih ve 30039 sayılı kararlarını emsal göstererek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

İlamda tazmin gerekçesi Devlet memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin 4. maddesindeki; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

…

Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır…” hükmüne dayandırılmaktadır.

Söz konusu Yönetmeliğin, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği Yönetmeliğin 5,6 ve 7. maddelerinden anlaşılmakta; servisler aracılığı ile verilen 4. madde gereğince yarısı yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklanmıştır.

Yönetmeliğin 9. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” Hükmü yer almaktadır. Yemek yardımı uygulamasında Yönetmeliğin bir bütün olarak ele alınması, sadece 4. maddenin değil, 9. maddenin de dikkate alınması; bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden yarısının alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9. maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın hesabı mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle Maliye Bakanlığınca yayımlanan asgari yemek bedellerinin, yemek maliyetinin büyük kısmını oluşturan bu unsurlara tekabül eden tutardan sonra kalan kısmın yarısına tekabül edeceği ve bu tutarın da yemek yiyenlerden alınması karşısında 1016 sayılı ilamın 16. maddesiyle verilen 1.029,42 TL. tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 06.12.2011 tarih ve 34027 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.