Sayıştay 8. Dairesi 32936 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 8

• Dosya No: 32936

• Tutanak No: 34229

• Tutanak Tarihi: 19.01.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçi Ümit KOCASAKAL ile Sayıştay Savcının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 667 sayılı ilamın 2. maddesiyle, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ikinci öğretim kapsamında yürütülen tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyelerine ödenmesi gereken 10 katı ek ders ücretlerinin kanuna aykırı olarak öğretim görevlilerine ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle 64. 296,00. YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamın 2. maddesi hükmüne karşı ilgili gönderdiği temyiz dilekçesinde, tezsiz yüksek lisans programlarında görevlendirmelerin 3843 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca olduğunu, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine göre, tezsiz yüksek lisans programının amacı mesleki konularda bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermek olduğunu, bu amaç doğrultusunda Enstitü Tezsiz Yüksek Lisans Programlarının üniversitede konularında uzman ve yetkin olan öğretim görevlilerine de yer verildiğini ve Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylandığını, öğretim görevlilerinin 2547 sayılı Kanunun 31 inci maddesine göre görevlendirildiklerini, 2547 sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde yer alan "öğretim üyeleri" teriminin öğretim görevlilerine yapılacak ödemeleri sınırlandırmadığını, bu koşullarda Kanunun Ek 27 inci maddesinde yer alan öğretim üyeleri ifadesinin geniş anlamıyla kullanıldığını, Kanunların çoğu kez salt metin itibariyle değil ancak sevk amaçları (ratio legis) itibariyle ele alınmak ve yorumlanması gerektiğini, tezsiz yüksek lisans eğitim ve öğretiminin özellikleri dikkate alındığında 2547 Sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde zikredilen "öğretim üyeleri" ifadesinin bu alanda öğretim elemanlarını da kapsadığını, tezsiz yüksek lisans programının kendi kaynağını yaratmakta olduğundan devlet bütçesinden değil bizzat programa iştirak eden katılımcılardan gelen kaynakla karşılandığını, kamu maliyesi hiçbir şekilde zarar görmediğini belirterek hukuka aykırı olan ilamın kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı karşılamasında; tazmin hükmünün onanması istenilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanunla eklenen ek 27. maddesinde:

“Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde hukuk, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme, bilgi teknolojileri ve ileri teknolojiler ile öğretmenlik alanlarında ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, öğrencilerden alınacak öğretim ücretleri, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri, aşağıda belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

(…)

Toplanan öğretim ücretlerinin % 30'undan az olmamak üzere üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca belirlenecek kısmı, bilimsel araştırma projelerinde kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarında yer alan mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek kaydedilir. Geri kalanı ise, ilgili kurumların bütçesinin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydedilerek 11.10.1983 tarihli ve 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesi (son fıkrasının ilk cümlesi hariç) ve 19.11.1992 tarihli ve 3843 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi hükümleri dikkate alınarak 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasında akademik unvanlar itibarıyla öngörülen ek ders ücretinin her halükârda on katını ve aynı maddede öngörülen sınav ücretinin beş katını geçmemek üzere bu eğitim programında fiilen ders veren öğretim üyelerine ek ders ve sınav ücreti; 3843 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen esaslara göre bu program için görevlendirilen idarî personele fazla çalışma ücreti olarak ödenir.

(…)

Bu maddenin uygulanmasında yukarıda belirtilmeyen hususlar hakkında 2914 sayılı Kanun ile 3843 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(…)

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.”

denilmektedir.

Kanun hükümlerine göre, Üniversite bağlı enstitülerde ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarda fiilen dersi veren öğretim üyelerine on katını kadar ek ders ücretleri ödenebilecektir.

Öğretim üyesi tarifi ise, 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde “Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir” şeklinde ifade edilmiştir.

Aynı tanımlama 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun 3. maddesinde de yapılmış ve öğretim elamanları sınıflara ayrılmıştır. Bu sınıflandırmaya göre, öğretim üyeleri sınıfı profesörler, doçentler ve yardımcı doçentlerden oluşmaktadır. Burada öğretim görevlileri B fıkrasında ayrı bir sınıf olarak düzenlenmiştir.

Üniversite bağlı Enstitülerin tezsiz yüksek lisans programlarda ders verme görevi öğretim üyelerine tanındığından bu çerçevede öğretim görevlilerine normal ders ücretinin on katı miktarında ek ders ücreti ödenmesi de mümkün değildir.

Diğer taraftan; Dilekçinin, 2547 sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde geçen "öğretim üyeler, teriminin öğretim elemanları anlamında kullanıldığı" yönündeki savunması değerlendirildiğinde; 2547 sayılı Kanuna 5234 sayılı Kanunun 2 inci maddesi ile eklenen Ek 26. maddede ücret ödeneceklere ilişkin "ders vermekle görevli öğretim elemanları" ve "2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde unvanları için öngörülen" ibarelerine yer verilirken; aynı Kanunla eklenen ve ilama dayanak olan Ek 27 inci maddede “öğretim üyeleri” terimi ile " akademik unvanları itibariyle öngörülen" ibarelerinin kullanılması ve bu ibarelerin aynı Kanunla yapılması; Kanun Koyucunun "öğretim elemanı- unvan" ve "öğretim üyesi- akademik unvan" terimlerini bilinçli kullandığı, tezsiz yüksek lisans öğrenimine öğretim üyelerinin ilgisini sağlamak için on katı miktarındaki ek ders ücretinin öğretim üyelerine ödemeyi amaçladığı anlaşılmaktadır. Nitekim, Kanun gerekçesinde de buna paralel açıklamalara yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanunun ek 27. maddesinde 2914 sayılı Kanunun 11. maddesi ve 3843 sayılı Kanunun 10. maddesi hükümlerine atıf yapılmasının amacı ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyelerine ödenecek ek ders ücretlerinin temel kuralların belirlendiği bu hükümler çerçevesinde uygulamanın yapılmasını sağlamaya yöneliktir. 2914 sayılı Kanunun 11. maddesindeki hükümler haftalık azami ek ders ücreti sınırı, teorik ve uygulamalı derslerinin ders yüklerinin belirlenmesi, sınav ücretlerinin hesabı gibi konulara ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Dolayısıyla bu esaslar dikkate alınmaksızın tezsiz yüksek lisans programlarında ek ders ücretleri ödenmesi mümkün değildir. Kaldı ki, 2547 sayılı Kanunun ek 27. maddesinde “akademik ünvanlar” itibarıyla ek ders ücretinin hesaplanması öngörülmektedir. 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde de “akademik ünvan” sahibi kişiler sadece profesör, doçent ve yardımcı doçentler olarak ifade edilmiştir.

2547 sayılı Kanunun 31. maddesinde ‘Öğretim Görevlileri’ nin çalıştırılma şartları ile ödenecek ek ders ücretleri düzenlenmiştir. Maddeye göre öğretim görevlileri normal ve ikinci öğretinde ders vermekle görevlendirilebilirler. Ancak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 27. maddesi ile yapılan özel düzenlemeye göre ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında ders verme yetkisi sadece öğretim üyelerine tanınmıştır.

19.11. 1992 tarih ve 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması Hakkındaki Kanunun 9. maddesinde ikinci öğretimde öğretim elamanlarının görevlendirilmelerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla genel olarak ikinci öğretim söz konusu edilmiş ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları ise 17.09.2004 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 27. maddesi ile doğrudan özel düzenlemeye konu olmuştur. Hukuk devleti ilkesi gereği genel kanuni hüküm karşısında özel kanun hükmünün öncelikle uygulanması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 667 sayılı ilamın 2. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

2. Aynı ilamın 3. maddesiyle, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ikinci öğretim kapsamında yürütülen tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyelerine ödenmesi gereken 5 katı sınav ücretlerinin kanuna aykırı olarak öğretim görevlilerine ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle 733,20. YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamın 3. maddesi hükmüne karşı ilgili gönderdiği temyiz dilekçesinde, tezsiz yüksek lisans programlarında görevlendirmelerin 3843 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca olduğunu, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine göre, tezsiz yüksek lisans programının amacı mesleki konularda bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermek olduğunu, bu amaç doğrultusunda Enstitü Tezsiz Yüksek Lisans Programlarının üniversitede konularında uzman ve yetkin olan öğretim görevlilerine de yer verildiğini ve Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylandığını, öğretim görevlilerinin 2547 sayılı Kanunun 31 inci maddesine göre görevlendirildiklerini, 2547 sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde yer alan "öğretim üyeleri" teriminin öğretim görevlilerine yapılacak ödemeleri sınırlandırmadığını, bu koşullarda Kanunun Ek 27 inci maddesinde yer alan öğretim üyeleri ifadesinin geniş anlamıyla kullanıldığını, Kanunların çoğu kez salt metin itibariyle değil ancak sevk amaçları (ratio legis) itibariyle ele alınmak ve yorumlanması gerektiğini, tezsiz yüksek lisans eğitim ve öğretiminin özellikleri dikkate alındığında 2547 Sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde zikredilen "öğretim üyeleri" ifadesinin bu alanda öğretim elemanlarını da kapsadığını, tezsiz yüksek lisans programının kendi kaynağını yaratmakta olduğundan devlet bütçesinden değil bizzat programa iştirak eden katılımcılardan gelen kaynakla karşılandığını, kamu maliyesi hiçbir şekilde zarar görmediğini belirterek hukuka aykırı olan ilamın kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı karşılamasında; tazmin hükmünün onanması istenilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Kanunla eklenen ek 27. maddesinde:

“Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde hukuk, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme, bilgi teknolojileri ve ileri teknolojiler ile öğretmenlik alanlarında ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, öğrencilerden alınacak öğretim ücretleri, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri, aşağıda belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

(…)

Toplanan öğretim ücretlerinin % 30'undan az olmamak üzere üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca belirlenecek kısmı, bilimsel araştırma projelerinde kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarında yer alan mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek kaydedilir. Geri kalanı ise, ilgili kurumların bütçesinin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydedilerek 11.10.1983 tarihli ve 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesi (son fıkrasının ilk cümlesi hariç) ve 19.11.1992 tarihli ve 3843 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi hükümleri dikkate alınarak 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasında akademik unvanlar itibarıyla öngörülen ek ders ücretinin her halükârda on katını ve aynı maddede öngörülen sınav ücretinin beş katını geçmemek üzere bu eğitim programında fiilen ders veren öğretim üyelerine ek ders ve sınav ücreti; 3843 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen esaslara göre bu program için görevlendirilen idarî personele fazla çalışma ücreti olarak ödenir.

(…)

Bu maddenin uygulanmasında yukarıda belirtilmeyen hususlar hakkında 2914 sayılı Kanun ile 3843 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(…)

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.”

denilmektedir.

Kanun hükümlerine göre, Üniversite bağlı enstitülerde ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarda fiilen dersi veren öğretim üyelerine beş katını kadar sınav ücretleri ödenebilecektir.

Öğretim üyesi tarifi ise, 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde “Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir” şeklinde ifade edilmiştir.

Aynı tanımlama 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun 3. maddesinde de yapılmış ve öğretim elamanları sınıflara ayrılmıştır. Bu sınıflandırmaya göre, öğretim üyeleri sınıfı profesörler, doçentler ve yardımcı doçentlerden oluşmaktadır. Burada öğretim görevlileri B fıkrasında ayrı bir sınıf olarak düzenlenmiştir.

Üniversite bağlı Enstitülerin tezsiz yüksek lisans programlarda ders verme görevi öğretim üyelerine tanındığından bu çerçevede öğretim görevlilerine normal ders ücretinin beş katı miktarında sınav ücreti ödenmesi de mümkün değildir.

Diğer taraftan; Dilekçinin, 2547 sayılı Kanunun Ek 27 inci maddesinde geçen "öğretim üyeler, teriminin öğretim elemanları anlamında kullanıldığı" yönündeki savunması değerlendirildiğinde; 2547 sayılı Kanuna 5234 sayılı Kanunun 2 inci maddesi ile eklenen Ek 26. maddede ücret ödeneceklere ilişkin "ders vermekle görevli öğretim elemanları" ve "2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde unvanları için öngörülen" ibarelerine yer verilirken; aynı Kanunla eklenen ve ilama dayanak olan Ek 27 inci maddede “öğretim üyeleri” terimi ile " akademik unvanları itibariyle öngörülen" ibarelerinin kullanılması ve bu ibarelerin aynı Kanunla yapılması; Kanun Koyucunun "öğretim elemanı- unvan" ve "öğretim üyesi- akademik unvan" terimlerini bilinçli kullandığı, tezsiz yüksek lisans öğrenimine öğretim üyelerinin ilgisini sağlamak için on katı miktarındaki ek ders ücretinin öğretim üyelerine ödemeyi amaçladığı anlaşılmaktadır. Nitekim, Kanun gerekçesinde de buna paralel açıklamalara yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanunun ek 27. maddesinde 2914 sayılı Kanunun 11. maddesi ve 3843 sayılı Kanunun 10. maddesi hükümlerine atıf yapılmasının amacı ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyelerine ödenecek ek ders ücretlerinin temel kuralların belirlendiği bu hükümler çerçevesinde uygulamanın yapılmasını sağlamaya yöneliktir. 2914 sayılı Kanunun 11. maddesindeki hükümler haftalık azami ek ders ücreti sınırı, teorik ve uygulamalı derslerinin ders yüklerinin belirlenmesi, sınav ücretlerinin hesabı gibi konulara ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Dolayısıyla bu esaslar dikkate alınmaksızın tezsiz yüksek lisans programlarında ek ders ücretleri ödenmesi mümkün değildir. Kaldı ki, 2547 sayılı Kanunun ek 27. maddesinde “akademik ünvanlar” itibarıyla ek ders ücretinin hesaplanması öngörülmektedir. 2547 sayılı Kanunun 3/m maddesinde de “akademik ünvan” sahibi kişiler sadece profesör, doçent ve yardımcı doçentler olarak ifade edilmiştir.

2547 sayılı Kanunun 31. maddesinde ‘Öğretim Görevlileri’ nin çalıştırılma şartları ile ödenecek ek ders ve sınav ücretleri düzenlenmiştir. Maddeye göre öğretim görevlileri normal ve ikinci öğretinde ders vermekle görevlendirilebilirler. Ancak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 27. maddesi ile yapılan özel düzenlemeye göre ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarında ders verme yetkisi sadece öğretim üyelerine tanınmıştır.

19.11. 1992 tarih ve 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması Hakkındaki Kanunun 9. maddesinde ikinci öğretimde öğretim elamanlarının görevlendirilmelerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla genel olarak ikinci öğretim söz konusu edilmiş ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları ise 17.09.2004 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 27. maddesi ile doğrudan özel düzenlemeye konu olmuştur. Hukuk devleti ilkesi gereği genel kanuni hüküm karşısında özel kanun hükmünün öncelikle uygulanması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının reddi ile 667 sayılı ilamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE;

Karar verildiği 19.01.2012 tarih ve 34229 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.