Sayıştay 8. Dairesi 32419 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 8

• Dosya No: 32419

• Tutanak No: 36829

• Tutanak Tarihi: 26.03.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçiye duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, kanuni vekil göndermediği, duruşmada hazır bulunmama sebeplerini kabule şayan bir belge ile tevsik etmediği, duruşmada hazır bulunan Sayıştay Savcısının Savcılık karşılamasında belirtilen hususlara paralel mutaalasının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

335 sayılı ilamın 3.maddesi ile; Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinlerine ait vergi mükellefiyetlerinin zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle 142.082,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; söz konusu ilamda;

• Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinlerine ait vergi mükellefiyetlerinin zamanında yerine getirilmemesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği,

• Katma Değer vergisi, Kurumlar Vergisi ve Kurumlar Geçici Vergisine ait beyannamelerin zamanında düzenlenip vergilerin yatırılmaması sonucu 133.088 YTL Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizi ve Yargılama Harcı olarak Güzelhisar Vergi Dairesine,

• Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Kurumlar Geçici Vergisine ait beyannamelerin zamanında düzenlenip vergilerin yatırılmaması sonucu 8.994 YTL ödeme yapıldığı,

• Üniversitenin idari yargı yoluna başvurmuşsa da aleyhine sonuçlanan dava sonucunda ödenmesi gereken miktarın Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizi ve Yargılama Harcı olarak ödenen 142.082 YTL.si (133.088+8.994,-YTL) kamu zararı niteliği taşıdığının ileri sürüldüğünü,

A- Öncelikle 2001-2002-2003-2004-2005 Yıllarına Ait Katma Değer Vergisi Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizinin İadesi Olarak, Güzelhisar Vergi Dairesi Müdürlüğünden 26.12.2009 tarihi itibarıyla tahsil edilen 104.336,46 TL tutarın tazmin tutarından çıkarılmasını talep ettiğini,

Üniversitemiz Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinleri ile Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Kurumlar Geçici Vergisine ait Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizi ile ilgili Üniversite tarafından idari yargı yoluna başvurulması sonucunda; 2001-2002-2003-2004-2005 yıllarına ait Katma Değer Vergisi aslı, Vergi Zıyaı Cezası, Gecikme Faizi hakkında Aydın Vergi Mahkemelerinden verilen kararların Üniversitece temyiz edildiğini, Danıştay tarafından yapılan temyiz incelemesi sonucunda bozma kararı verildiğini,

Bu kararlara uyulmak suretiyle verilen mahkeme kararları uyarınca Güzelhisar Vergi Dairesinden 13.11.2009 tarihinde 118.075,04 TL ve 28.12.2009 tarihinde 25.907,69 TL tahsil edildiğini,

Söz konusu tutar içinde vergi aslı da bulunmakta olduğundan, bu tutarın ayrıldığını,

2001-2002-2003-2004-2005 yıllarına ait katma değer vergisi vergi ziyaı cezası, gecikme faizinin iadesi olarak 26.12.2009 tarihî itibarıyla 104.336,46 TL tahsil edildiğini,

Bu konuya ilişkin;

a) Katma Değer Vergisi ile ilgili vergi aslı ve ceza tutarlarını gösterir tablo,

b) Güzelhisar Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan tutarlara ait Muhasebe İşlem Fişi,

c) Söz konusu tutarların kişi borcunun kısmen kapatıldığını gösterir muhasebe işlem fişinin dilekçe ekinde sunulduğunu,

(ödenen yargılama giderinin iade edilmediğini, bu tutarın da ayrıca talep edileceğini),

Güzelhisar Vergi Dairesi Müdürlüğünden gelen tutarın kalan kısmının vergi aslına ait olup, gelir kaydedildiğini,

Bu suretle Sayıştay ilamında kamu zararı olduğu belirtilen 142.082,00 TL.nin 104.336,46 TL.sinin (KDV vergi ziyaı cezası ve faizi ile ilgili ödenen tutarın iadesi ) tahsil edilmiş olduğunu, tazminle yükümlü tutulan tutarın buna göre belirlenmesini,

B-Söz konusu ilamda harcama yetkilisi sıfatı nedeniyle sorumlu tutulduğunu, Harcama Yetkilisi olarak 5018 sayılı Yasa uyarınca üzerine düşen sorumluluğun gereği olarak yapması gerekenleri yerine getirdiğini,

1. a)Güzelhisar Vergi Dairesi ve Efeler Vergi Dairesi tarafından gönderilen ödeme emirleri aleyhine Adnan Menderes Üniversitesi tarafından idari yargı yoluna başvurulması sonucunda, Aydın Vergi Mahkemesi tarafından verilen mahkeme kararlarının Hukuk Müşavirliğine tebliğ edildiğini,

b)Yerel Mahkeme tarafından Üniversite tarafından açılan davaların reddine karar verilmesi üzerine, ilgili Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından mahkeme kararları uyarınca gerekli ödemelerin yapılmasının talep edildiğini,

c)Mahkeme kararlarında tarafın Adnan Menderes Üniversitesi Rektörlüğü olduğunu,

Bu nedenle ödemenin öncelikle Adnan menderes Üniversitesi Rektörlüğünce yapılmasını, daha sonra rücu işlemi gerekiyor ise ayrıca prosedür izlenmesini,

d)İdari yargı kararlarının gereğinin 30 gün içinde yerine getirilmesine dair İdari Yargılama Usul Kanunu gereğince harcama yetkilisi olarak işlem yapma zorunluluğu bulunduğunu,

e)Yaptığı ödemenin mahkeme kararı ile ödenmesi zorunlu tutarlara ilişkin olduğunu,

f)Ödeme yapılmaması halinde: Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından mahkeme kararları uyarınca başvurulacak yasal yollar nedeniyle doğacak yargılama gideri ve işleyecek faiz de eklenmek suretiyle kamu zararına neden olmakla sorumlu tutulma, ayrıca yargı kararının gereğini yerine getirmemek nedeniyle Türk Ceza Kanununa muhalefet iddiasıyla karşılaşmasının söz konusu olacağını,

g)Ödeme belgelerinin hazırlanması talimatını vermeden önce; yapılacak giderin, mahkeme kararına bağlı olması, 30 gün içinde yargı kararının yerine getirilme zorunluluğu, ödeme belgelerinin yasaya uygun olduğu, bütçeden ödenme kaleminin uygunluğunun dikkate alındığını,

h) Yapılacak ödemeye esas mahkeme kararlarında "mahkeme kararına konu vergi ziyaı cezası, faiz ve yargılama gideri" bulunduğu dikkate alınarak konu hakkında Üst Yöneticiye bilgi verildiğini ve asıl sorumlulara rücu konusunda işlem yapılmasına dair onay almak suretiyle ödeme yapıldığını,

i) Harcama yetkilisi olarak mahkeme kararlarının gereğini yerine getirmemek ve ödeme yapmamak şeklinde bir eylemde bulunma hak ve yetkisinin bulunmadığını,

j) Ödemenin yapılmasında harcama yetkilisinin yerine getirmesi gereken bütün görevleri yerine getirmiş, gerekli tüm dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, Üst yöneticiye bilgi verdiğini ve asıl sorumlulara rücu konusunda uygunluk aldığını ve bunun belgeli olduğunu,

Bu durum karşısında kamu zararından tazminle sorumlu tutulmasının, 5018 sayılı Yasaya da hukukun genel ilkelerine de, hakkaniyete de aykırı olacağını,

2. Sayıştay ilamında "sorguya esas bilgi ve belgelerin incelenmesinden;" başlığı altında sürecin özetlendiğini ve söz konusu kantin işletmeleri ile ilgili;

"Hukuk Müşavirliği tarafından 29.06.1998 tarih ve 279 sayılı yazı ile itirazda bulunulduğu, mahkemenin süre aşımı nedeniyle başvuruyu reddettiği, Müşavirlik tarafından temyizden vazgeçme onayı alındığı böylece vergi mükellefiyetinin kesinleştiği" ifadesine yer verildiğini,

Söz konusu davada alınan temyizden vazgeçme onayına gerekçe olan Danıştay kararının dilekçe ekinde olduğunu,

İlgili dava dosyasının incelenmesi sonucunda görüldüğü üzere; Danıştay 11. Dairesinin 1996/5978 E -1997/4181 K. sayılı ve 1996/ 6122 E -1997/3917 K. sayılı kararları ile mükellefiyet tesisinin ön işlem niteliğinde bulunduğu ve tek başına dava konusu edilemeyeceği" nin açıklandığını, kararın gerekçesinde;

"Vergi Usul Kanununun 377/1 maddesinde mükelleflerin ve kendilerine vergi cezası kesilenlerin tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilecekleri, 378. maddesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi... gerektiği hükme bağlandığı, ilgili kararda;

"İdarenin kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerinin idari davaya konu edilebileceği kabul edilmektedir. Vergi uyuşmazlıklarında kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler ihbarname, ödeme emri veya haciz varakası tebliğ edilmesi, tahakkuk fişi düzenlenmesi, düzeltme ve şikayet koşulları oluşmadığı, ayrıca mükellefiyet tesisine ilişkin işlemin tek başına uyuşmazlık konusu yapılamayacağı" nın açıklandığını,

Bu nedenlerle Üniversite tarafından her ne kadar mükellefiyet tesisinin iptaline yönelik dava açılmış ve süre aşımından reddedilmiş ise de; bu mükellefiyet tesisi İşlemine karşı vergi yargısına konu olabilecek tamamlayıcı işlemlerle (Üniversiteye gönderilen ödeme emirleri birlikte) dava açma hakkının haleldar olmadığını,

Bu aşamadan sonra Vergi Dairesi Müdürlükleri tarafından tesis edilen işlemler aleyhine dava açılma yoluna gidildiğini,

Bu konunun da Sorgu aşamasında belgeleriyle açıklandığını ancak ilamda irdelenmediğini,

Ayrıca vergi aslı, zıyaı ve faizi konusunda açılan dava süreci, sorgu sürecinde devam etmiş olup, kamu zararı ancak davalar sonuçlandığında ve vergi dairesinden ödenen tutarın iadesinden sonra likit hale geldiğini,

Yukarıda arz edilen nedenlerle:

Harcama yetkilisi olarak;

•Mahkeme kararlarının bağlayıcılığına dair Anayasa hükmüne,

• idari yargı kararlarının 30 gün içinde yerine getirilme zorunluluğuna dair İdari

Yargılama Usul Kanununa

•Üst yöneticiye bilgi verme ve gerekirse ilgililerine rücu edilmesi şartıyla ödeme yapılmasına dair onay alınarak ödeme yapmakla 5018 sayılı Yasaya, uygun hareket ettiğini, görevin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermiş olduğunu ve başka türlü hareket etme imkanı bulunmadığı dikkate alınmak suretiyle

• Öncelikle kamu zararı olarak belirtilen tutar ile ilgili Güzelhisar Vergi Dairesi Müdürlüğünden yargı kararına istinaden geri alınan tutarın (104.336,46 TL) dikkate alınmasını,

• Ayrıca yukarıda açıklanan temyiz nedenlerinin dikkate alınmasını ve tazmine yönelik ilamın kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık;

“Temyiz dilekçesinde özetle: Üniversitelerine bağlı Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinlerine ait Kurumlar, Katma Değer, Kurum stopaj vergileri ile ferilerinin mahkeme kararı gereği ödendiğini, daha sonra Danıştay kararı gereği ödenen meblağın bir kısmının Vergi Dairesince üniversitelerine iade edildiğini, ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını, istemektedir.Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinlerinin vergi mükellefiyeti ile ilgili ödevlerini yerine getirilmemesi sebebiyle adlarına tarh edilen vergi ve ferileri hakkında Vergi Mahkemesince verilen kararın Danıştay nezdinde temyiz edilmesi üzerine: dava konusu meblağın bir kısmının kaldırıldığı dilekçe ekinde mevcut belgelerin tetkikinden anlaşılmıştır. Bu durum karşısında Anayasanın 160. maddesinin ikinci fıkrası gereği vergi ile ilgili ihtilaflarda Danıştay kararına uyulacağı belirtildiğinden, mahkemece verilen kararda belirtilen miktarla sınırlı olmak üzere yargılamanın iadesi yoluyla tazmin hükmünün kaldırılması için dosyanın dairesine gönderilmesine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

Daha sonra Dilekçi tarafından kalan miktarın üniversiteye iade edildiğine ilişkin muhasebe işlem fişleri gönderilmiştir.

Harcama yetkilisi olarak dilekçinin sorumluluğa dair yapmış olduğu itiraz değerlendirildiğinde;

5018 sayılı Kanunun 31.maddesinde Harcama yetkisi ve yetkilisi, 32.maddesinde de Harcama talimatı ve sorumluluk düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31.maddesinde;

“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

…” ve

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32.maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”denilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararının “Sorumlular” başlıklı 3.bölümünde Harcama Yetkilileri açıklanmış ve (a) şıkkında;

“Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu:

...bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,

…” karar verilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 3. maddesinin (k) bendinde, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi olarak tanımlanmıştır.

Kanunun 31. maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32. maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Adı geçen Kanunun 33. maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.

5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, dilekçinin sorumluluk konusunda yapmış olduğu itiraz yerinde görülmemiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; Üniversitenin Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından bizzat işletilen ve ticari faaliyet niteliğinde olan kantin, kafeterya ve lokanta işletmeciliğinin 2001 yılından beri mükellefiyet kayıtlarının bulunmasına rağmen, Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Stopaj Gelir Vergisine ait beyannamelerin zamanında düzenlenip vergilerin yatırılmaması sonucu 48.013,10 YTL Kurumlar Vergisi (Ana Para toplamı) ve 133.088 YTL Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizi ve Yargılama Harcı olmak üzere toplam 181.101 YTL. Aydın Güzelcehisar Vergi Dairesine,

Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi, Kurumlar Geçici Vergisine ait beyannamelerin de zamanında düzenlenip vergilerin yatırılmaması sonucu 3.133 YTL. KDV ve Kurumlar Vergisi (Ana Para Toplamı) ve 8.994 YTL Vergi Cezası, Usulsüzlük Cezası, Gecikme Cezası ve Tahakkuk Kesildikten Sonraki Faiz olmak üzere toplam 12.127 YTL. de Aydın Efeler Vergi Dairesine ödendiği,

Mükellefiyet tesisinin iptali için vergi mahkemesine açılan davanın süreaşımından reddedildiği, bunun üzerine Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilen öğrenci kantinlerine ilişkin Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Kurumlar Geçici Vergisine ait Vergi Ziyaı Cezası, Gecikme Faizi ile ilgili olarak Üniversite tarafından idari yargı yoluna başvurulması sonucunda; Verginin aslı, Vergi Zıyaı Cezası, Gecikme Faizi hakkında Aydın Vergi Mahkemelerinden verilen kararların Üniversitece temyiz edildiği, Danıştay tarafından yapılan temyiz incelemesi sonucunda bozma kararı verildiği ve kararda;

“…

Davalı idare tarafından, dava konusu olayla ilgili olarak Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına bağlı olarak işletilmekte olan Meslek Yüksek Okulu Öğrenci Kantini işletmesinin, mükellefiyet tescil işlemine karşı açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği ve mükellefiyetinin halen devam ettiği ileri sürülmekte olup; katma değer vergisi beyannamesi verilmemesi nedeniyle re'sen takdire sevk edilmesinde isabetsizlik bulunmamakta ise de, takdir komisyonunca davacının dönem matrahı kesin ve somut tespitlere dayanılarak ortaya konulmadan ve katma değer vergisi tarhiyatına esas alınacak herhangi bir ticari kazanç elde edildiği saptanmadan yapılan matrah takdirine dayalı vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında ve tarhiyata karşı açılan davayı yazılı gerekçe ile reddeden vergi mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin kabulü ile Aydın Vergi Mahkemesinin 15.2.2007 tarih ve E:2006/285, K:2007/164 sayılı kararının bozulmasına 10.6.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.” denildiği,

Söz konusu Danıştay kararına İlgili vergi mahkemesinin de “davanın kabulü ile kaldırılması” diyerek uyduğu ve sonuç olarak vergi dairesine ödenen meblağların Üniversite tarafından geri alındığı anlaşılmıştır.

335 sayılı ilamın 3.maddesiyle tazmin hükmolunan 142.082,00 YTL.nin, 26.12.2009 tarih ve 19476 sayılı, 13.03.2010 tarih ve 2685 sayılı, 02.10.2010 tarih ve 11994 sayılı muhasebe işlem fişleri ile tahsil edildiği bildirilmiş olup hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğundan bu hususta Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

Karar verildiği 26.03.2013 tarih ve 36829 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.