Sayıştay 8. Dairesi 322 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 03.10.2024

• Karar No: 322

• İlam No: 231

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Araç kiralama işleri

Araç kiralama işlerinde, kanunen belirlenmiş sınır aşılacak şekilde kiralama yapılarak bedellerinin ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararı hakkında, … tarih ve … sayılı İlamın … maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak sorumlulardan, Harcama Yetkilileri … (…), … (…), … (…) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen … tarih ve …, …., … tutanak numaralı bozma kararları çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Taşıt kiralaması hizmet alımı işlerinde aylık kiralama bedellerinin, kasko sigortası değerinin %2’sini aşması konusuna ilişkin olarak;

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine dayanılarak çıkarılan 02.10.2014 tarih ve 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın 2’nci maddesinde;

“Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında, Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanmış olan 2019 yılı Ocak ayı “Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi”nde yer alan kasko değerinin %2’sine karşılık gelen aylık kiralama üst sınırının aşılmaması gerekmektedir.

İdarece 2019 yılı içerisinde farklı tarihlerde, doğrudan temin usulü ile araç kiralama hizmet alımları yapıldığı ve şoför giderleri hariç kiralamalar için belirlenen limitin aşıldığı görülmüştür. Sorumluların savunmalarında, söz konusu kiralamaların şoför giderleri dahil ve akaryakıt giderleri yüklenici firmaya ait olacak şekilde yapıldığı iddia edilmiştir.

Ancak Ödeme emri belgelerine ekli sözleşme ve sözleşme öncesi belgeler incelendiğinde, araç kiralamalarına şoför giderlerinin de dahil olduğuna veya akaryakıt bedellerinin yükleniciye ait olduğuna dair herhangi bir kanıtlayıcı belgeye rastlanmamıştır.

Konu ile ilgili Temyiz Kurulu Kararında ise; temyiz edilen ilamda araç kiralama işi kapsamında kiralanan araçları kullanan şoförlerin belediye veya yüklenici nezdinde çalışıp çalışmadığının netleştirilmediği, bu belirsizliğin giderildikten sonra kamu zararı hesabının yapılması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda düzenlenen ek rapor ve ekinde bulunan belgelerin incelenmesi sonucunda; araç teslim tutanağında kimlik bilgilerine yer verilen …., … ve … isimli şoförlerin belediye veya yüklenici firma nezdinde çalışıp çalışmadığı hususuna ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumundan SGK Tescil ve Hizmet Dökümlerinin istenildiği, SGK Tescil ve Hizmet Dökümlerine göre söz konusu personelin işin süresi boyunca Belediye ve yüklenici firma nezdinde sosyal güvenlik kayıtlarının bulunmadığı, buna ek olarak …’nin 14.11.2011 tarihinden, ….’ün 02.02.1982 tarihinden, …’in 07.04.2015 tarihinden sonra sosyal güvenlik kaydının bulunmadığı görülmüştür. Dolayısıyla şoför olarak görev yaptığı bildirilen kişilerin taşıt kiralama işi süresince herhangi bir sosyal güvenlik kaydına ulaşılmaması nedeniyle söz konusu kişilerin belediye veya yüklenici firma nezdinde çalışmadığı kanaatine varılmıştır.

Bunun yanında, sorumlular tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçede özetle; Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6/h maddesinde; “Hizmet alımı suretiyle taşıt edinimi kurumların tabi oldukları ihale mevzuatına göre gerçekleştirilecektir.” denildiği, bu nedenle araç kiralama işlemleri ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararı’nın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihaleleri kapsadığı, doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar için geçerli olmadığı belirtilmiş olsa da; doğrudan temin yöntemi bir alım usulü olarak 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinde düzenlenmiştir, dolayısıyla bu yöntem Belediyenin tabi olduğu ihale mevzuatının bir parçasıdır. Bu nedenle doğrudan temin yöntemi ile yürütülen araç kiralama işinin ilgili Bakanlar Kurulu Kararı’nın kapsamının dışında olduğunu değerlendirmek mümkün değildir.

Ayrıca, savunmalarda her ne kadar İdarece yılı içerisinde yapılan akaryakıt ihalesinde, kiralanan araçların plaka numaralarının bulunmaması nedeniyle bu araçlara ilişkin yakıt giderlerinin İdarece değil yüklenici tarafından üstlenildiği iddia edilmiş olsa da kiralanan araçlara ilişkin yakıt giderlerinin yakıt ihalesi dışında İdarece karşılanmadığına ilişkin bir kanıt gösterilememiştir. Bunun yanında taşıt kiralama işinin akaryakıt dahil olarak gerçekleştiğini kanıtlamaya yönelik olarak sunulan, yükleniciye ait akaryakıt giderlerini gösteren faturalar incelendiğinde ise faturaların kiralanan taşıtlara ilişkin olduğuna dair herhangi bir bilgi içermediği görülmüştür.

Bu gerekçelerle, araç kiralama işlerinin, akaryakıt ve şoför bedeli dahil olarak gerçekleştiğini gösterecek bilgi ve belge sunulmadığından, kiralama işinin akaryakıt ve şoför hariç olarak temin edildiğini kabul etmek gerekir.

Diğer yandan Savunmalarda; kiralama bedelleri değerlendirilirken 2019 yılı içerisinde gerçekleşen araç değer artışlarının göz önünde bulundurulması gerektiği ve sözleşme fiyatlarının belirlenmesinde harcama yetkilisinin yetkisi olmadığı için, yapılan hatalı ödemelerden harcama yetkilisinin sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmiş olsa da; “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın 2’nci maddesinde “ … harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denildiğinden yıl içerisinde araçlarda meydana gelen değer artışları göz önünde bulundurularak kiralama ücreti belirlenmesi mümkün değildir. Ayrıca, taşıt kiralama sürecinde harcama yetkilisinin sözleşme ve fiyatların belirlenmesinde imza ve yetkisinin olmaması, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesi hükümlerine göre, harcama yetkilisinin tahsis edilen ödenekleri mevzuata uygun bir şekilde kullanmasından doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.

Dolayısıyla, yapılan incelemede Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanmış olan 2019 yılı Ocak ayı “Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi”nde gösterilen tutarlar üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda, kasko değerinin %2’sine karşılık gelen aylık kiralama üst sınırının aşıldığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla araç kiralama işlerinde, mevzuatın belirlediği sınır aşılacak şekilde kiralama yapılarak bedellerinin ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararının;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’na

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’na

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’na

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Daire Başkanı … ve Üye …’nın karşı oyları ile ve oy çokluğuyla karar verildi.

Daire Başkanı … ve Üye …’nın karşı oy gerekçesi;

“Her ne kadar araç teslim tutanağında isimleri belirtilen şoförlere ilişkin SGK Tescil ve Hizmet Dökümlerinde, araç kiralama süreci boyunca kayıtları gözükmese de, bu durum söz konusu şoförlerin fiili olarak araçlarda hizmet vermediğini göstermemektedir; araç kiralama şirketinde şoförler fiilen çalışmış fakat şoförlerin SGK işlemleri gereğince yerine getirilmemiştir.

Denetçi tarafından düzenlenen raporda yüklenicinin şoför olarak onayladığı listedeki isimlerin araçları kullanmadığı, belediye personeli tarafından söz konusu araçların kullanıldığı yönünde bir tespit ve iddia bulunmamaktadır. Kiralanan araçların şoförleri olmadan kullanılması da mümkün değildir.

Yüklenici tarafından araç şoförlerinin sigortasının yaptırılmaması Belediye açısından bir kamu zararı olmayıp SGK’yı ilgilendiren bir husustur.

Dolayısıyla, söz konusu şoförlerin ilgili dönemde sadece SGK kayıtlarının bulunmaması nedeniyle araç kiralamasının şoför hariç yapıldığı ve bundan dolayı kamu zararına sebebiyet verildiği sonucuna ulaşmanın mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.”