Sayıştay 8. Dairesi 315 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 18.04.2024

• Karar No: 315

• İlam No: 59

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İşçilere yapılan aile yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması

Belediyede çalışan işçilere, Toplu İş Sözleşmesi uyarınca yapılan aile yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;

… Belediye Başkanlığı ile … arasında imzalanan ve 15.12.2020-14.12.2022 tarihleri arasında yürürlükte bulunan Toplu İş Sözleşmesinin, “Aile ve Çocuk Yardımı” başlıklı 29’uncu maddesinde; “Toplu iş sözleşmesi kapsamında çalışan … sendikası üyesi olan işçilere 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen miktarda her ay Aile ve Çocuk Yardımı ödenir.” denilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü” başlıklı 203’üncü maddesinde;

“Aile yardımı ödeneği Devlet memurlarına her ay aylıklarıyla birlikte ödenir.

Karı ve kocanın her ikisi de memur iseler bu ödenek yalnız kocaya verilir.

Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç için haczedilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 25’inci maddesinde gelir vergisinden istisna tutulan tazminat ve yardımlar;

“1. (Değişik:18/1/2019-7162/2 md.) Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca ödenen işsizlik ödeneği ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı;

2. Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydiyle yapılan yardımlar (Asker ailelerine yapılan yardımlarla hayır derneklerinin ve yardım sandıklarının yardımları mutlak olarak bu istisnaya girerler. );

3. (Değişik: 26/8/2001-4697/3 md. ) Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından, kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlilik ikramiyeleri veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından ödenen tazminat, yardım ve toptan ödemeler en yüksek Devlet memuruna çalışılan süreye bağlı olarak ödenen tutardan fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Bu mukayesede gerek muhtelif sandıklardan gerek aynı sandıktan muhtelif zamanlarda yapılan ikramiye, tazminat ve toptan ödemeler topluca dikkate alınır. );

4. Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur. );

5. Evlenme ve doğum münasebetiyle hizmet erbabına yapılan yardımlar (Bu istisna hizmet erbabının iki aylığına veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarına kadar olan yardım kısmına uygulanır. );

6. Sosyal sigorta kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler;

7. (Değişik: 21/3/2018-7103/5 md. ) a) 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanunu ve 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı ile 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (Hizmet ifa etmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz. );

b) Hizmet erbabının tabi olduğu mevzuata göre bu bendin (a) alt bendinde belirtilen istisna tutarının hesabında dikkate alınmak şartıyla, hizmet sözleşmesi sona erdikten sonra; karşılıklı sonlandırma sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemeler ve yardımlar (Bu bendin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.);

8. Genel olarak nafakalar(Alanlar için);

9. Yardım sandıkları tarafından statüleri gereğince kendi üyelerine ölüm, engellilik, hastalık, doğum, evlenme gibi sebeplerle yapılan yardımlar. (. . . )(1)(2)

10. (Ek: 4/12/1985-3239/44 md.) Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat, sürelerini doldurmamış bulunanlarla, dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminat ve yardımlar.”

Şeklinde sayılmıştır.

Görüleceği üzere, devlet memurlarına yapılan aile yardımı ödemeleri, 657 sayılı Kanun’un 203’üncü maddesi hükmü gereği gelir vergisinden istisnadır. İşçilere yapılan aile yardımı ödemelerine ilişkin olarak ise her ne kadar 193 sayılı Kanun’un 25’inci maddesinde herhangi istisna hükmüne yer verilmemişse de, taraflar arasında düzenlenen Toplu İş Sözleşmesinin 29’uncu maddesi hükmü gereğince işçilere, her ay devlet memurlarına yapılan miktarda aile yardımı ödenebilmesi için söz konusu ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediği değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, Belediyede çalışan işçilere, Toplu İş Sözleşmesi uyarınca yapılan aile yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması mevzuata aykırı olmakla birlikte yapılan işlem nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediği değerlendirildiğinden, uyuşmazlık konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına, Üyeler … ve …’nın karşı oyu ile ve oy çokluğuyla karar verildi.

Üyeler … ve …’nın karşı oy gerekçesi;

“Devlet memurlarına ödenen aile yardımı ödeneği 657 sayılı Kanun’un 203’üncü maddesi gereği gelir vergisinden istisna edilmişse de işçilere yapılan aile yardımı ödemeleri bu kapsamda yer almamaktadır. Yine, 193 sayılı Kanun’da ücretlilere yapılan aile yardımı ödemeleri ile ilgili olarak herhangi bir istisnaya yer verilmediğinden, işçilere yapılan aile yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerektiği açıktır.

Bu sebeple, mezkûr Toplu İş Sözleşmesinin 29’uncu maddesi gereği … sendikası üyesi olan işçilere her ay 657 sayılı Kanun’da belirtilen miktarda yapılan aile yardımı ödemelerinden, gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Oluşan kamu zararında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri belgeleri ile bordroları düzenleyen gerçekleştirme görevlileri ile ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkililerinin sorumlulukları bulunmaktadır.

Bu itibarla, işçilere yapılan aile yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmamasından kaynaklanan … TL kamu zararının, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekmektedir.”