Sayıştay 8. Dairesi 31475 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 8

• Dosya No: 31475

• Tutanak No: 32336

• Tutanak Tarihi: 02.11.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

567 sayılı ilamın 1.maddesiyle; Zırhlı Birlikler Okul ve Eğitim Komutanlığında görevli iken 14 Nisan 2006 tarihinde emekliye ayrılan Adem ATAY’a ödenen kıdem tazminatına esas teşkil eden hizmet süresinin hatalı hesaplanması nedeniyle 1.757,35 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Milli Savunma Bakanlığı Askeri İş Müfettişlerince, 45. Bakım Merkez Komutanlığı (Ankara) iş yerinde 08 Ekim 2007 tarihinde yapılan 2006 yılı iş teftişi sonunda,14 Nisan 2006 tarihinde emekliye ayrılan işçi Adem ATAY'a ödenen kıdem tazminatının hesaplanmasında, hizmet süresinin 23 yıl 07 ay 21 gün yerine sehven 24 yıl 07 ay 21 gün olarak bir yıl fazla şeklinde hatalı hesaplanması sonucu 1.760,00 YTL tutarında fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğini,

Fazla ödenen tutarın iade edilmesi için, 45. Bakım Merkezi Komutanlığınca emekli işçinin adresine tebligat çıkarıldığını, ancak tebliğ yazısının "Alıcı yazılı adreste tanınmıyor" denilerek iade edildiğini,

Bunun üzerine gerekli işlemlerin yapılarak neticenin bildirilmesi istemiyle ilgili belgelerin, Ankara Muhakemat Müdürlüğüne gönderildiğini,

Muhakemat Müdürlüğünce Hazine borçlusu Adem ATAY'ın tespit edilen adresine 1.760,00 YTL'nin ödenmesi ihtarıyla tebligat yapıldığını ancak rızaen ödemede bulunulmaması üzerine, Hazine zararının tahsili amacıyla borçlu aleyhine Ankara 14. İş Mahkemesinde dava açıldığını, açılan davanın 2009/11 Esasına kayıtlı olarak halen derdest bulunduğunu,

Bu arada, Sayıştay Başkanlığı 8. Dairesinde yapılan hesap yargılanması sonucu,emekli işçi Adem ATAY'ın hizmet süresinin yanlış hesaplanmasından oluşan 1.757,35 YTL kamu zararının, Harcama Yetkilisi olarak şahsından ve Gerçekleştirme Görevlisi olan Mly Kd Çvş.Mehmet Gökhan ÇELİK'ten ortaklaşa ve zincirleme şeklinde ve faiziyle birlikte tazminen tahsiline karar verilmiş olduğunu,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "HARCAMA TALİMATI VE SORUMLULUK" başlıklı 32. maddesinin 2.fıkrasında;

"Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur." denildiğini,

Aynı Kanunun "Giderin Gerçekleştirilmesi" başlıklı 33. maddesinin 2. ve 4. fıkralarında;

"Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler."

"Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken is ve işlemlerden sorumludurlar." hükümlerinin yer aldığını,

Bu madde hükümleri dikkate alındığında, harcama belgelerinin eksiksiz olarak hazırlanmasından ve bu belgelerin içeriğinde yer alan hesaplamaların hatasız olmasından gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu olduğunun anlaşılacağını,

Harcama yetkililerinin sorumluluğunun ise, harcama talimatının bütçe ilke ve esasları ile ilgili mevzuata uygun olup olmadığını değerlendirmekle sınırlı olduğunu,

Bu itibarla hiçbir harcama yetkilisinin, gerçekleştirme görevlisi tarafından hazırlanmış olan harcama belgelerindeki hesaplamalarda geçen tüm matematiksel işlemleri (toplama, çıkarma, çarpma, bölme) teker teker kontrol etmekle yükümlü tutulamayacağını,

Kıdem tazminatına esas teşkil eden hizmet süresinin matematik işlem yanlışlığı nedeniyle hatalı hesaplanmasının, tamamen gerçekleştirme görevlisinin sorumluluk alanı içinde olduğunu, harcama yetkilisi olarak şahsının herhangi bir kusuru veya ihmalinden söz edilemeyeceğini,

5018 Sayılı Kanunun 71.maddesinin 1.fıkrasındaki,

"Kamu zararı kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." hükmü ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12.maddesinin 2.fıkrasında yer alan,

"Devlet Memurunun kasıt,kusur,ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır" hükmü de dikkate alındığında, harcama yetkilisi olarak, şahsına kusur veya ihmal yüklenemeyecek bir hesaplama hatasının sonucu oluşan kamu zararından sorumlu tutularak,gerçekleştirme görevlisi ile birlikte ortaklaşa ve zincirleme tazmin hükmü verilmesinin hukuka uygun olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, Zırhlı Birlikler Okul Ve Eğitim Komutanlığında görevli Adem Atay’ın emekliye ayrılması sonucu kıdem tazminatının bir yıl fazla hesaplanması sebebiyle fazla ödemenin yapılması ve halen tahsil edilememesi yasal olmadığından tazmin kararının korunmasına, diğer taraftan Harcama Yetkilisi, 5018 sayılı Kanunun 32.maddesi gereği yapılan harcamaların, bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğundan tazmin kararındaki sorumluluğunun devamına,şeklinde görüş bildirmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31.maddesinde Harcama Yetkisi ve Yetkilisi 32.maddesinde de Harcama Talimatı ve Sorumluluk konusu düzenlenmiş olup 32.maddede aynen;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmiştir.

5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında da;

“3- HARCAMA YETKİLİLERİ

5018 sayılı Kanunun 3üncü maddesinin (k) bendinde, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim harcama birimi olarak tanımlanmıştır.

Kanunun 31 inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32 nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanunun 33üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.

5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, sorumluluk konusunda da harcama yetkilisi ön plana çıkmaktadır.

Kanunda harcama yetkilisinin, bütçeyle ödenek tahsis edilen her harcama biriminin en üst yöneticisi olarak tanımlanması, idari açıdan üst yöneticilere; hukuka uygunluk açısından da yetkili kılınmış mercilere hesap vermekle sorumlu olduğunu göstermektedir. Bu anlamda harcama yetkililerinin Sayıştay’a hesap verme sorumluluğu bulunmaktadır.

a) Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.

Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştay’a karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına oybirliğiyle,”denilerek harcama yetkililerinin sorumlulukları belirlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31 ve 32. Maddeleri ile 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının harcama yetkilileri ile ilgili bölümünde yer alan hükümlere göre, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, dilekçinin harcama yetkilisi olarak maddi hatadan kaynaklanan kamu zararından sorumlu olmadığı şeklindeki itirazının REDDİNE,

Karar verildiği 02.11.2010 tarih ve 32336 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tazmin kılındı.