Sayıştay 8. Dairesi 30067 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2005

• Daire: 8

• Dosya No: 30067

• Tutanak No: 31146

• Tutanak Tarihi: 02.03.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 515 sayılı ilamın 1.maddesiyle; Belediyede çalışan memurlara maaşı dışında sosyal denge ücreti adı altında ek ücret verilmesi nedeniyle 293.025,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Anayasanın 90. maddesinin son fıkrasının yeniden düzenlendiğini, bu düzenlemeyle 90.maddenin son fıkrasının, "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası anlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır." şeklini aldığını,

ILO'nun temel haklara ilişkin 87,98 ve 151 sayılı sözleşmelerinin ülkemiz tarafından kabul edildiğini, çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler getiren bu sözleşmelerde kamu görevlilerine toplu sözleşme, adil ücret talep etme hakları, sendikal örgütlenme haklarının düzenlendiğini, Anayasadaki bu değişiklikle uluslar arası sözleşmelerle tüm dünyada uygulanan temel haklara ilişkin sözleşmeler kanunla çelişse dahi bu sözleşmelerin uygulanacağının belirlendiğini,

Memurlara belediyelerce yapılan sosyal yardımların, suç teşkil etmeyeceğini belirterek Anayasa ve Danıştay kararları dikkate alınarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kapsam” başlıklı 1. maddesine göre belediyede çalışan memurlar bu Kanunun kapsamı içinde bulunmaktadır.

Aynı Kanunun 2. maddesinde, Devlet Memurlarının hizmet şartları, nitelikleri atanma ve yetiştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yükümlülük ve sorumlulukları, aylıkları ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin bu kanunla düzenleneceği ifade edildiğinden, belediyelerde çalışan memurların her türlü mali ve sosyal haklarının da diğer Devlet Memurlarında olduğu gibi, bu Kanun kapsamında mütalaa edilmesi gerekmektedir.

Aynı Kanununun mali hükümlerin kapsamını belirleyen 146. maddesinde aynen;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç).” hükmü bulunmaktadır.

Anayasanın “Toplu İş Sözleşmesi Hakkı” başlıklı 53. maddesinde - (Değişik: 23.7.1995-4121) “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 üncü madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve idareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.

Aynı işyerinde, aynı dönem için, birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.” denilmektedir.

Anayasanın bu hükmünün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 25.06.2001 tarih ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu yürürlüğe konulmuştur.

Toplu iş sözleşmesi hakkı, mevzuatımızda sadece işçiler için tanınmış olup, bu konuda memurlarla ilgili olarak çıkarılan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda da sadece toplu görüşme hakkı tanınmış ve söz konusu kanunun 30. maddesiyle toplu görüşme yapma yetkisi de her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendika ile bunların bağlı bulunduğu konfederasyonlara tanınmıştır. Aynı kanunun 34. maddesinde; Toplu görüşmenin sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenen mutabakat metni uygun idari icrai ve yasal düzenlemeleri yapabilmesi için Bakanlar Kuruluna sunulur. Bakanlar Kurulu üç ay içinde mutabakat metni ile ilgili uygun idari ve icrai düzenlemeleri gerçekleştirir ve kanun tasarılarını Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar, denilmektedir.

Görüldüğü üzere mutabakat metni memurlar üzerinde doğrudan uygulama imkanı olan bir metin olmayıp ancak Bakanlar Kurulunun idari ve icrai düzenlemeleri ile ve Kanunla uygulanabilir hale gelmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununun Geçici 4. maddesinde; bu Kanunun yayımı tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmeleri akdetmeleri nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari, mali veya adli takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır, denilmektedir. Buradaki idari, mali veya adli takibat yapılamaz hükmü memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdetme nedenine bağlanmıştır. Yani memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdetme nedeniyle kamu görevlilerinin haklarında yetkiyi aşma ve görevi kötüye kullanma sebepleriyle açılan idari soruşturma ve davaları kapsamakta olup kanuni dayanağı olmayan ve 4688 sayılı Yasaya da aykırı olan toplu iş sözleşmeleri hükümlerinin geçerli kabul edileceği anlamına gelmemektedir.

Uluslararası Çalışma Teşkilatının (İLO) değişik tarihlerde yapılan genel konferanslarında kabul edilen ve Türkiye Büyük Millet Meclisince de birer kanunla onaylanmasının uygun bulunması üzerine Bakanlar Kurulunca tasdik edilen sözleşmelerle, kamu hizmetinde çalışanların örgütlenme hakkı ve istihdam koşullarının belirlenme yöntemleri konularında bazı hakların sağlanması yoluna gidildiği görülmektedir.

Her ne kadar Anayasanın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmünde olup, bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamamakta ise de, söz konusu sözleşmeyle sağlanan hakların hayata geçirilmesi, ancak bu husustaki mevzuat hükümlerinde gerekli değişikliklerin yapılması ve uygulama esaslarının belirlenmesi halinde mümkün olabilecektir. Esasen 151 sayılı İLO sözleşmesinde de, bu sözleşmenin uygulama alanına ve istihdam koşullarının belirlenmesi yöntemlerine ilişkin bazı konuların, ulusal yasalarla ve ulusal koşullara uygun olarak düzenleneceği vurgulanmıştır.

Mevzuatımızda yeni bir düzenleme yapılmadığı sürece, mevcut hükümlerin tespit ettiği memur statüsünün, akdi düzenlemelerle değiştirilmesi ve dolayısıyla belediyelerin, toplu iş sözleşmeleri akdetmek suretiyle veya başka birtakım tasarruflarla memurlar için yasalarda öngörülen hak ve statülerin dışına çıkılmasına yol açacak bir uygulamaya gitmeleri mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 515 sayılı ilamın 1. maddesi ile 293.025,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliği ile,

2. 515 sayılı ilamın 2.maddesiyle; idari işler müdürlüğüne vekaleten atanan sivil savunma uzmanı Fethi BODRUK’a maktu fazla çalışma ücreti olarak 3.586,29 YTL ödenmesi nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Başkanlık Uzman Kadrosunda Sivil Savunma Uzmanı olarak görev yapmakta iken 19.11.2004 tarihinden itibaren de İdari İşler Müdürlüğüne Vekaleten atandığını,

2495 Sayılı yasa gereğince Belediye bünyesinde Kurulan Koruma ve Güvenlik Şefliğinin, bütçe ve İdari yönden 26.08.1996 tarihinde itibaren Sivil Savunma Uzmanlığına bağlandığını,

Kaymakamlık ve Valilik Makamının Teşkilatın Kuruluş aşamasında Bakanlar Kurulunca onaylanan Güvenlik Müdürü kadrosuna görevlendirilmesinde sakınca görülmediğinden Koruma ve Güvenlik Müdürü sıfatıyla 1977 tarihinden beri 47 Personelle bu görevi fiilen yapmaya devam ettiğini,

Devriye kontrol gece ve hafta sonu olmak üzere fiilen bu görevi yaptığını, Valilik Makamından Onaylı Kimlik Kartı, Silah Taşıma belgesi dahil olmak üzere ilgili belgeler mevcut olduğunu ve dilekçe ekinde sunulduğunu,

İdari İşler Müdürlüğüne vekalet görevinin, Sivil Savunma ile Koruma ve Güvenlik Müdürlüğüne ilave olarak verildiğini,

Aslında işgal ettiği kadronun, uzman kadrosu olmasından dolayı 1. 2. ve 3. Derece Yönetici kadrosu kriterlerinin aranmaması gerektiğini, Devlet Memurları Kanununun 178,99,100 ve 101. maddesinde Görevlerinin niteliği gereği günün 24 saatinde devamlılık gösteren Zabıta ve İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel (destek hizmeti yürüten personel hariç) ile kadrolu çalışan Koruma ve Güvenlik Personeline Bakanlar Kurulu Kararı aranmaksızın Belediye Meclis Kararı ile tespit edilen miktar fazla çalışma ücreti olarak ödenir, denildiğini,

Burada destek hizmeti yürüten personel ibaresinin kendi pozisyonunu etkilemediğini çünkü söz konusu İdari İşler Müdürlüğüne vekalet görevinin, bu görevlere ilave olarak vekaleten verildiğini,

Aynı şekilde diğer Sivil Savunma ve Koruma Güvenlik görevi fiilen devam ettiğinden bu ilave görevin verilmesiyle fazla çalışma ücretinin ortadan kaldırılmasının vicdani olduğu kadar ilgili yasa ve yönetmeliklerde bağdaşmayacağını,

Anayasanın amir hükmü gereğince yapılan görevlere ilave olarak angarya görev verilmesinin yasak olduğunu, Devlet Memurları kanununda belirtilen 1. 2.ve 3. derece yönetici kadrolarında bulunanlara fazla çalışma ücreti ödenmez, hükmünün yer aldığını, Ancak Başkanlık Uzman Kadrosunun yönetici kadrosu olmadığını, Vekalet veya ilave görevin bu hakkı ortadan kaldırmaması gerektiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

04.01.2005 tarih ve B0050MAH0710002/10-30000 sayılı Fazla mesai konulu İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Genelgesinde;

“31 Aralık 2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 28.12.2004 tarih ve 5277 Sayılı 2005 Mali Yılı Bütçe Kanununun K Cetvelinde Fazla Çalışma Ücretlerine İlişkin düzenlemelere yer verilmiş olup, belediyelere ilişkin bölümler aynen aşağıya çıkarılmıştır.

III- FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ

A- Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti;

1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 nci maddesi uyarınca fazla çalışma karşılığı yapılacak ödeme 75 YKr.

2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa bağlı personele nılan Kanunun 178 nci maddesine bağlı olmaksızın;

b).Büyükşehir ve İl Belediye Başkanları ile birlikte çalışan personele makam onayına istinaden ayda 90 saati aşmamak üzere fiilen yapılan fazla çalışma ücret: 95 YKr.

e) Nüfusu en son resmi nüfus sayımına göre 250.000. ve daha yukarı olan Belediyelerde (Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki ilçe Belediyeleri dahil) Hesap İşleri Müdürlüğüne ait kadrolara atanmış olup; vergi, harç, katılma payları ile ilgili tarih, tahakkuk, tahsilat, tebliğ, takip, yoklama vb. gelir işlerinde fiilen çalışan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele (bu konulara ilişkin olarak Bilgi İşlem Merkezlerinde çalışan memurlar ve sözleşmeli personel dahil, işçiler hariç); bu görevler nedeniyle fiilen yaptıkları fazla mesailer karşılığında her bir saat için 1,85 Yeni Türk Lirasını geçmemek üzere Belediye Başkanlıklarınca belirlenecek esas, usül ve miktarlarda fazla mesai ücreti ödenebilir. Ancak her bir personel için bu bende göre bir yılda ödenecek fazla mesai saat sayısı 300 saati geçemez,

Her ne suretle: olursa olsun, özel kanunlarına göre fazla çalışma ücreti alanlara bu bende göre ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez.

B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti;

2. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç)

Görevlerinin niteliği gereği günün 24 saatinde devamlılık gösteren zabıta ve itfaiye hizmetlerinde çalışan ( destek hizmet yürüten personel hariç ) ile kadrolu koruma ve güvenlik personeline Bakanlar Kurulu Kararı aranmasızın Belediye Meclis kararı ile tesbit edilen miktar, Fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

Ancak bunlara ödenecek aylık fazla mesai ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

-250.000'e kadar olanlar için 110 Yeni Türk Lirasını,

-250.000 ile 1.000.000. arasında olanlar için 190 Yeni Türk Lirasını,

• 1.000.000' dan fazla olanlar ile büyükşehirlerin itfaiye personeli için 220 Yeni Türk Lirasını,

-Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir sınırları içerisindekiler için 300 Yeni Türk Lirasını,

geçemez.

Büyükşehir sınırları içerisindeki İlçe belediyeleri içinde bulundukları Büyükşehir nüfusuna tabidir.

3. Aylık maktu fazla çalışma ücreti alanlara her ne ad altında olursa olsun ayrıca fazla çalışmaya yönelik olarak başkaca bir ödeme yapılmaz.

4. Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri:

a) Görevin yapılaması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince,

b) Bir yılda toplam 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde,

c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince,

d) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında

Ödemeye devam olunur.

Diğer hallerde ise maktu fazla çalışma ücretleri fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir." denilmektedir.

Dilekçe ile rapor eklerinin incelenmesi sonucunda;

12.02.1998 tarih ve 34 sayılı yazı ile,

“Belediyemiz bünyesinde 2495 sayılı yasa gereğince Bakanlar Kurulunun 07.12.1995 tarih ve 95/7524 sayılı kararı ile ihdas edilen Koruma ve Güvenlik Şefliği ilgi (a) da kayıtlı Başkanlık onayı ile bütçe ve idari yönden Savunma uzmanlığı bünyesine bağlanmış olup sevk ve idaresi Belediyemiz 1.derece uzman kadrosunda müktesebi 4/3 olan Fethi BODRUK tarafından 5.derece kadrolu Özel Güvenlik Teşkilatı Şefliği görevi tedviren fiilen yürütmektedir.

Buna istinaden Valilik makamının ilgi (b) de kayıtlı onayı ile Fethi BODRUK Koruma ve Özel Güvenlik Müdürü olarak görevlendirilmiş ve aynı tarihten itibaren bu görevi fiilen yürütmektedir.

Adı geçen tarafından yukarıda belirtilen hizmet fiilen yürütüldüğünden 1998 mali yılı Bütçe Kanununun K cetveli (b) 4.fıkrası gereğince zabıta, itfaiye ve özel güvenlik personeline verilen Belediye Meclisince karara bağlanan fazla çalışma ücretinin adı geçene de verilmesi hususunu onayınıza arz ederim.” denilerek Başkanlık Makamından onay alındığı,

19.11.2004 tarihli Belediye Başkanı onaylı personel atama yazısında ise, İlgili kişinin belediye başkanlık uzman kadrosunda kayıtlı olup sivil savunma uzmanı olarak görev yaptığı, sivil savunma uzmanı görevi uhdesinde kalmak kaydı ile idari işler müdürlüğü kadro cetvelinin 1.sırasındaki GİH sınıfı 1.derece idari işler müdürü kadrosuna 657 sayılı DMK.nın 86.maddesi uyarınca vekaleten atandığı,

Verile emri ve tahakkuk müzekkeresine Fethi BODRUK’a ait puantaj cetvelinin eklendiği görülmüştür.

Asli kadrosu uzman olan ve idari işler müdürlüğü kadro cetvelinin 1.sırasındaki GİH sınıfı 1.derece idari işler müdürü kadrosuna 657 sayılı DMK.nın 86.maddesi uyarınca vekaleten atanan ilgilinin atama yazılarından, Valilik makamı onayı ile koruma ve güvenlik müdürü olarak görevlendirildiği, hakkında Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan tahkikatta durumunun 2495 sayılı Kanunun 16.maddesindeki şartlara uygun olduğunun belirtildiği, bahsedilen Kanun gereğince bu göreve ilişkin personel silah taşıma belgesinin verildiği ve 1997 yılından beri bu görevi fiilen yaptığı anlaşıldığından Bütçe Kanununun K cetveli ile getirilen makdu fazla çalışma ücretini almasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.Bu nedenle 515 sayılı ilamın 2.maddesiyle 3.586,29 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 02.03.2010 tarih ve 31146 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tazmin kılındı.