Sayıştay 8. Dairesi 28953 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 8

• Dosya No: 28953

• Tutanak No: 29397

• Tutanak Tarihi: 01.05.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 792 sayılı ilamın 2. maddesiyle;Belediyede 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan avukatlara vekalet ücretlerinin ödenmesinde 657 sayılı Kanunun 146. maddesi ile getirilen sınırlamaya uyulmaması nedeniyle 74.772.392.000 TL.na tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, daire kararında çok önemli bir hususun atlandığını ve yokmuş gibi kararda hiç tartışılmadığını, fazla ödendiği belirtilen vekalet ücretlerinin Samsun Baro Hakem Kurulu Başkanlığının 2004/2 Esas, 2004/1 Karar nolu 23.01.2004 günlü kararı gereğince ödendiğini, 1136 sayılı Kanun gereğince kurulan Baro Hakem Kurulları'nın çalışma esaslarını belirlemek üzere çıkarılan Türkiye Barolar Birliği Baro Hakem Kurulu Yönetmeliği'nin 19. maddesinde, Kurulun verdiği kararların infazında 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 38. maddesi hükmünün uygulanacağının hükme bağlandığını, Hakem Kurulu’nun haklı ve gerektirici nedenlerin bulunması halinde ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları verebileceğini, Baro Hakem Kurulu kararının mahkeme ilamı hükmünde olduğunu, idare tarafından karara uyulmaması durumunda tazmin kararı verilen vekalet ücretlerinin İcra İflas Kanuna göre, icra takibine konu edilerek cebri icra yolu ile de tahsil edilebileceğini, özel yasa ile kurulmuş bir yargı organı olan Baro Hakem Kurulu'nun kararına uyulmak zorunluluğunun başta Belediyemiz saymanı olmak üzere tahakkuk memurunu da, ilgili tüm birimlerini de bağladığını, bu yargı kararını uygulamamanın görevi suiistimalin azından ihmal suçunu oluşturabileceğini, Avukatlık Kanunu'nun 167.maddesinin Anayasa Mahkemesi'nce iptali ile Baro Hakem Kurullarının kaldırılmış olmasının Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümediğinden bu kurulların görevli oldukları tarihte vermiş oldukları kararları geçersiz kılmayacağını, kamuda görev yapan devlet memuru avukat-serbest çalışan avukat ayrımı yapılmaksızın tüm avukatlar için vekalet ücreti ile ilgili uyuşmazlıklarda görevli yargı yerinin (Anayasa Mahkemesi'nce iptal kararı verilinceye kadar) Baro Hakem Kurulları olduğunun Yargıtay kararları ile de sabit olduğunu, 1136 sayılı Yasada 4667 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, Av. Tuncay BULDAN tarafından Samsun Baro Hakem Kurulu'nda dava açıldığını Baro Hakem Kurulu'nun 2004/2 Esas,2004/l Karar Sayılı Kararı ile yargı yerlerinde dava sonunda karşı taraf aleyhine hükmedilen avukatlık ücretlerinin limitle bağlı olmaksızın tamamının avukata ödenmesi doğrultusunda karar verildiğini ve yapılan uygulamanın mevzuata uygun olduğunu bildirerek tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunmuşlardır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Kapsam başlıklı 146. maddesinin ikinci fıkrasında memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı belirtildikten sonra 311 ve 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişik üçüncü fıkrasında bazı kanunların ilgili maddeleri sayılmakta, bu çerçevede "1389 sayılı Kanun ile Katma Bütçeli Kurumların, İl Özel İdareler ve Belediyeler ile bunlara bağlı birliklerin davalarını sonuçlandıran avukat vesaireye verilecek vekalet ücretine ilişkin sair kanun hükümleri saklıdır. Şu kadar ki, vekalet ücretinin yıllık tutarı; 6.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçemez. Bu esasa göre yapılacak dağıtım sonunda artan miktar merkezde bir hesapta toplanarak Maliye Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliğe göre diğer avukatlar arasında yukarıdaki miktarı aşmamak üzere eşit olarak dağıtılır." hükmüne yer verilmiştir.

31.08.1961 tarih ve 10894 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "1389 sayılı Kanuna Göre Vekalet Ücreti Tevzi Yönetmeliği"nin 3 üncü maddesinde "Davanın ikame ve takibi ile sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte birkaç avukatın hizmeti geçmiş ise yukarıdaki hükümlere göre dava avukatı için ayrılan hisseler her avukatın hizmet ve karara tesir derecesine göre baş hukuk müşavirliğince, teşkilatı bulunan yerlerde de muhakemat müdürlüklerince bu avukatlar arasında paylaştırılır." denilmiştir,

19.04.1983 tarih ve 18023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Limit Dışı Kalan Vekalet Ücretlerinin Dağıtım Esasları Hakkında Yönetmelik"in 1 inci maddesinde "Bu Yönetmelik, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar ile İl Özel İdareleri ve Belediyeler ve Özel Kanunlarındaki hükümlerle 1389 sayılı Kanuna atfen vekalet ücretinden yararlanan tüm kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara bağlı birliklerde çalışan avukatlara ait limit dışı kalan vekalet ücretlerinin dağıtım usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir." denilerek Yönetmeliğin amacı belirtilmiştir. Yönetmeliğin 6. maddesinde, kurumların limit doldurmayan avukatlardan beyanname alarak o malı yıl içinde almış oldukları vekalet ücretinin miktarını ve avukatların isimlerinin bağlı bulundukları merkez teşkilatına göndermekle yükümlü oldukları, 7. maddesinde ise, listelerin her birim merkezinde birim başkanının başkanlığında 3 kişiden oluşan bir kurul tarafından kanuni limit esas alınarak değerlendirmeye tabi tutulacağı, değerlendirmeden sonra hesapta toplanan paranın tüm hak sahiplerine bölünmek suretiyle bulunacak meblağın eşit olarak hak sahiplerine dağıtılacağı, bu dağıtım sırasında kanuni limiti dolduranlardan artan miktarın yine geri kalan hak sahiplerinin sayısına bölünmek suretiyle eşit olarak dağıtıma devam olunacağı, bu dağıtımlardan artan miktarın da bir sonraki yıl kullanılmak üzere adi emanet hesabında bekletileceği ve sonraki yıl tahsil edilen limit dışı vekalet ücretinin, önceki yıla ait emanet hesabındaki meblağ ile birleştirilmek suretiyle dağıtıma tabi tutulacağı belirtilmiştir.

Bu hükümlere göre; vekalet ücretine hak kazanmada "görev" yerine "kişinin" esas alınması, vekalet ücreti limitinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146. maddesi gereğince yıl içindeki tüm katsayılar dikkate alınarak belirlenmesi ve yukarıda belirtilen esaslara göre dağıtımının yapılması, limit dışı kalan meblağın olması halinde ise artan miktar hakkında yine yukarıda belirtilen usule göre işlem yapılarak artan miktarın bir sonraki yıl kullanılmak üzere adi emanet hesabında bekletilmesi ve bir sonraki yıl tahsil edilen limit dışı vekalet ücretinin, önceki yıla ait emanet hesabındaki meblağ ile birleştirilmek suretiyle dağıtıma tabi tutulması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesi ekinde sunulan Samsun Barosu Hakem Kurulu’nun 2004/2 esas 2004/1 Karar nolu kararından dolayı ödemeler yapılmış olsa da hakem kurullarının dayanağı olan ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 02.05.2001 günlü 4667 sayılı Kanun ile değişik 167. maddesinde yer alan “Avukatlık sözleşmesinden ve vekalet ücretinden kaynaklanan her türlü anlaşmazlıklar, hukuki yardımın yapıldığı yer barosu hakem kurulunca çözümlenir……………” hükmü Anayasa Mahkemesi’nin 2003/98 esas 2004/31 karar sayılı kararı ile, Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu sebeple, Baro Hakem Kurulu kararlarının tüm kamu kurum ve kuruluşlarını bağlayan mahkeme kararı olarak kabulü mümkün değildir.Kaldı ki, 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 65. maddesi gereğince Genel Mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay’ın hesap ve işlemler yönünden denetimine engel değildir.

Diğer taraftan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu tüm avukatlarla ilgili düzenleme yapan genel bir kanundur. 657 Sayılı Kanuna tabi olarak Avukatlık hizmetleri sınıfı kadrosunda görev yapan avukat ise, devlet ile memuriyet hizmet sözleşmesi yapmıştır. Avukatlık vekalet ücretlerine ilişkin 657 sayılı Kanunda yapılan düzenlemeler avukatlık hizmetleri sınıfında çalışan kadrolu avukatlar için bağlayıcı özel düzenlemelerdir.

1580 sayılı Belediye Kanununa 19.03.1969 gün ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 199. maddesi ile eklenen "Ek Madde-8" de; "Bir kadroya bağlı olarak aylık veya ücretleri belediye bütçesinden yahut belediyenin yönetim ve denetimi altındaki daire, müessese veya şirketlerden verilen müşavir ve avukatların takip ettikleri dava ve işlerde, mahkeme ve icra daireleri tarafındaki müvekkilleri belediye, daire müessese veya şirket lehine avukatlık ücret tarifesine göre takdir edilen avukatlık ücretinin tahsil olunan kısmi belediye veya onun yönetim ve denetimi altındaki daire, müessese veya şirketin Hukuk İşleri Müdürlüğü yahut Hukuk Müşavirliği personeline, belediye meclisi tarafından tespit edilecek esaslara göre ve 7244 sayılı kanundaki hadler dahilinde tevzi ve tediye olunur." hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle 7244 sayılı Kanun yürürlükten kalkmıştır. Dolayısıyla, 657 sayılı Kanuna tabi belediye Avukatları için mahkemelerce takdir edilecek vekalet ücretinin 657 sayılı Kanun’un 146. maddesindeki hadler dahilinde ödenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dilekçilerin iddialarının reddedilerek 792 sayılı ilamın 2. maddesiyle 74.772.392.000 TL.na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 792 sayılı ilamın 6. maddesiyle;Belediyenin Vakıflar Bankasından almış olduğu kredinin ana para ve faiz geri ödemelerinden Damga Vergisi kesilmemesi nedeniyle 30.967.953.000 TL.na tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, Belediye ile Vakıflar Bankası T.A.O. Samsun Şubesi arasında akdedilmiş sözleşmeye göre tüketici kredisi kullandırıldığını, tüketici taksitlerinin geri ödemesinde Belediyemizin uygulamış olduğu verile emri nedeni ile Damga Vergisine tabi olmadığı, 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1.maddesinde, bu kanunla ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga Vergisine tabi olacağı hükmünü içerdiğini, (1) sayılı tabloda ise Belediyelerin kullandıkları tüketici kredisinin aylık geri ödemeleri dolayısıyla düzenleyecekleri belgelerin Damga Vergisine tabi olacağı hükmünün yer almadığını, kaldı ki, Belediyenin bu ödemeleri bankaya elektronik ortamda yapması durumunda bu durumun bile ortaya çıkmayacağını, benzer bir olay üzerine Trabzon Bölge İdare Mahkemesinin Belediyelerin kullandığı tüketici kredisinin taksitlerinin geri ödemesinde Belediye tarafından düzenlenen kağıtların Damga Vergisine tabi olmadığına ilişkin kararının bulunduğunu ve bunun emsal bir karar olduğunu bildirerek tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunmuşlardır.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1. maddesinde; “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir.” hükmü yer almakta olup,

Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV.Bölümünün I/h bendinde ; “Kişiler tarafından belli parayı mutazammım olarak resmi dairelere verilen makbuz ve ibra senetleri ve resmi daireler hesabına ödenen paralar hakkında müteaddit nüsha olarak bankalara verilen makbuz senetlerinin mezkur dairelere ait nüshalarının binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi olduğu” ,

3. maddesinde; “Damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişiler öder. ”

4. maddesinde; “Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir. ” denilmektedir.

Vergilendirmenin kişilerin resmi dairelere ya da resmi daireler adına kişilere ödeme yapan bankalara verilmek üzere düzenlenen kağıtlara yönelik bulunduğu anlaşılmaktadır.Verile emri devlet namına bütçeden yapılacak bir giderin hak sahibine ödenebilmesi için düzenlenen ve ita amiri tarafından saymana verilen ödeme emrini ihtiva eden bir belgedir. Tahakkuk işlemleri tamamlanan verile emri üzerinde yazılı belli para, verile emrinin sayman tarafından imzalanması ile hak sahibi açısından bir alacak devlet açısından da bir borç niteliğini kazanır. Mahiyeti itibariyle verile emri, Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun I/A-1 bölümündeki resmi daireler arasında kullanılan kağıtlar kapsamında olup damga vergisine tabi değildir.Esasen (1) sayılı tabloda damga vergisine tabi kağıtlar arasında verile emri sayılmamıştır.Ancak sayman tarafından imzalanarak üzerinde yazılı belli paranın hak sahibine ödenmesi ya da onun adına bütçe emanetine alınması halinde (1) sayılı tablonun IV./1-h bölümündeki kişiler tarafından resmi dairelere verilen makbuz kapsamında damga vergisine tabidir.Verile emrinin altında yer alan “… lirayı tamamen ve nakden aldım” şeklindeki şerhler de verile emrinin ödeme aşamasında makbuz mahiyetini alması için yeterli olmaktadır.

Samsun Büyükşehir Belediyesi ile Vakıflar Bankası T.A.O Samsun Şubesi arasında akdedilmiş sözleşmeye göre kullanılan tüketici kredisi taksitleri Belediyeye ait mevduat hesabından belirlenen tarihlerde ödemesi yapılmıştır.Belediye tarafından düzenlenerek bankaya verilen belgelerden, Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun IV./1-h bölümüne göre vergi kesintisi yapılabilmesi için, kişilerin resmi dairelere ya da resmi daireler adına kişilere ödeme yapan bankalara verilmek üzere kağıt düzenlemesi gerektiği, kredi geri ödemelerinde bu türden makbuz ya da senet düzenlenmemiştir.

Kredi geri ödemeleri için düzenlenen verile emirlerinde kişi konumundaki bankanın herhangi bir talebinin olmaması, verile emirlerinin bankanın başvurusu olmadan doğrudan belediye tarafından düzenlenmiş olması nedeniyle (1) sayılı tablonun IV./1-h bölümündeki kişiler tarafından resmi dairelere verilen makbuz kapsamında damga vergisine tabi olmadığı bu nedenle de dilekçi iddialarının kabulü ile 30.967.953.000 TL.na ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 01.05.2007 tarih ve 29397 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.