Sayıştay 8. Dairesi 28176 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 8

• Dosya No: 28176

• Tutanak No: 28535

• Tutanak Tarihi: 21.03.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1. 648 sayılı ilamın 1 inci maddesinde, Belediye işçilerine toplu iş sözleşmesine göre yapılan kömür yardımından gelir vergisi kesilmemesi nedeni ile toplam 7.160.400.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, Toplu İş Sözleşmesinin Yakacak Yardımı adı altında 49. maddesinde “A) Bu T.İ.S. kapsamında olan işçilere her yılın Eylül ayının 10’undaki puantajında ismi olan işçilere Eylül ve Ekim aylarında tevziatı yapılmak üzere (2) ton taşkömürü verilir. B) Belediye tarafından gerek duyulduğu takdirde (2) ton taşkömürü bedeli, 15 Eylülden itibaren ödenmek üzere, ödemenin yapılacağı tarihteki net bedel üzerinden nakit olarak işçiye ödenebilir. Bu konudaki tasarruf yetkisi Belediyeye aittir.” Denildiğinden yardımın net olarak ödeneceğinin hüküm altına alındığını, toplu iş sözleşmesinde yardımın net olarak ödeneceği hususunun belirtilmesi halinde gelir vergisi kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına ilişkin Sayıştay 5. Daire kararından söz ederek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “ücretin tarifi” başlıklı 61 inci maddesinde aynen: “Ücret işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartıyla kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.....” denilmektedir.

Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, 103 üncü maddede bu tür ödemelerden kesilecek gelir vergisi oranı 2002 yılında %15 olarak belirlenmiştir.

Aynı Kanunun 97 inci maddesinde; “işverenler, hizmet erbabına ödedikleri ücretlerden 94 üncü madde gereğince yaptıkları vergi tevkifatını Vergi Usul Kanununda yazılı ücret bordrosunda veya bordro yerine geçen diğer kayıtlarda göstermeye mecburdurlar.” Denilmektedir.

Toplu İş Sözleşmesinin 49 uncu maddesi hükmü uyarınca belediye işçilerine ayni olarak yapılan yakacak yardımı, para ile temsil edilebilen menfaat olması nedeniyle ücret tanımına girmektedir. Bu nedenle odun yardımından %15 oranında gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.

Ancak, bu verile emirlerinde işçilere bir nakdi veya ayni bir ödeme söz konusu olmayıp satın alınan bir malın bedelinin ödenmesi söz konusudur. Satınalmaya ilişkin olarak yapılan ödeme ise Devlet İhale Kanunu ve Toplu iş Sözleşmesi hükümlerine göre yapılan yasal bir ödemedir ve satınalmaya ilişkin verile emirleriyle yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi de gerekmemektedir.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının kabulü ile 648 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile 7.160.400.000 liraya verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2. 648 sayılı ilamın 2 nci maddesinde Belediye işçilerine toplu iş sözleşmesine göre yapılan takım elbise, gömlek, ayakkabı ve havlu yardımından gelir vergisi kesilmemesi nedeni ile toplam 5.543.000.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, temizlik yardımı olarak verilen havlu ve sabunun satın alma suretiyle temin edildiğini, işin gereği olarak bunların kullanılmasının zorunlu olup, işçilere ek bir avantaj sağlamadığını, giyecek yardımı olarak verilen giysilerin ise iş ortamı haricinde giyilebilecek elbiseler olmayıp hizmetin yürütülmesi için zaruri olarak kullanılan koruyucu niteliğe sahip melbusat ve iş elbiseleri olduğunu ve bunların da işçiye ek bir maddi menfaat sağlamadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “ücretin tarifi” başlıklı 61 inci maddesinde aynen: “Ücret işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartıyla kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.....” denilmektedir.

Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, 103 üncü maddede bu tür ödemelerden kesilecek gelir vergisi oranı 2002 yılında %15 olarak belirlenmiştir.

Aynı Kanunun 97 inci maddesinde; “işverenler, hizmet erbabına ödedikleri ücretlerden 94 üncü madde gereğince yaptıkları vergi tevkifatını Vergi Usul Kanununda yazılı ücret bordrosunda veya bordro yerine geçen diğer kayıtlarda göstermeye mecburdurlar.” Denilmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun Ücretlerde İstisnaların sayıldığı Altıncı Bölümün 27 inci maddesi 2 nci fıkrasında Teçhizat ve tayın bedellerinde;

“…

2. Demirbaş olarak verilen giyim eşyası (Resmi ve özel daire ve müesseselerce hizmet erbabına işin icabı olarak verilen ve bunların işten ayrılmaları halinde geri alınan giyim eşyası)… da istisnalar arasında yer almıştır.

Toplu İş Sözleşmesinin 62 nci maddesinde de işçilere verilen giyim ve koruyucu eşya yardımında “Demirbaş ve Koruyucu melbusatla ilgili yasa hükümleri uygulanılır” denilmektedir.

Toplu İş Sözleşmesinin 62 nci maddesi hükmü uyarınca belediye işçilerine ayni olarak yapılan yakacak yardımı, para ile temsil edilebilen menfaat olması nedeniyle ücret tanımına girmektedir. Bu nedenle odun yardımından %15 oranında gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.Ancak, bu verile emirlerinde işçilere bir nakdi veya ayni bir ödeme söz konusu olmayıp satın alınan bir malın bedelinin ödenmesi söz konusudur. Satınalmaya ilişkin olarak yapılan ödeme ise Devlet İhale Kanunu ve Toplu iş Sözleşmesi hükümlerine göre yapılan yasal bir ödemedir ve satınalmaya ilişkin verile emirleriyle yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi de gerekmemektedir. Ayrıca toplu iş sözleşmesinde giyim yardımının demirbaş eşya olarak verildiği belirtilmektedir. Demirbaş olarak verilen giyim eşyası Gelir Vergisi Kanunu’nda istisnalar arasında sayıldığından yapılan ödeme bu nedenle de gelir vergisine tabi bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle dilekçi iddialarının kabulü- ile 648 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile 5.543.000.000 liraya verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 21.03.2006 tarih ve 28535 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.