Sayıştay 8. Dairesi 28020 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 8

• Dosya No: 28020

• Tutanak No: 28353

• Tutanak Tarihi: 07.02.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve duruşma talebinde bulunan dilekçi ile Sayıştay Savcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1)İlamın 1 inci maddesinde, Başkanlık Makamı Odasındaki çiçeklerin saksılarının değiştirilmesi ve bakımlarının yapılması bedellerinin bütçeden ödenmesi nedeniyle toplam 240.000.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçiler dilekçesinde özetle, sözkonusu harcamanın yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını, şahsi bir harcama yapılmayıp harcamanın muhasebeleştirilmesinde sehven temsil giderlerine kaydedildiğini, diğer giderler olarak değerlendirilerek kaldırılmasını talep etmektedirler.

T.C.Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 2002 yılı Bütçesi’nin Fon Kullanımları Bütçe fişinde; Diğer Cari Harcamalara ilişkin Açıklama kısmında; Diğer Cari harcamalar grubunda;

“Malzeme Giderleri, Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler, Çeşitli Giderler ile duran varlıkların Döşeme ve Demirbaş alımları yer almaktadır.

Hizmetin gerektirdiği kırtasiye, basılı kağıt, defter ve idare ihtiyaçlarına ilişkin diğer her türlü malzeme giderleri;

…… Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Temsil ve Ağırlama Ödeneğinden karşılanabilecek Harcamalara İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde Başkan veya yetkili kıldığı Başkan Yardımcıları’ nın temsil giderleri, temsilin gerektirdiği çelenk ve çiçek giderleri ile;

Hizmetin gerektirdiği her türlü diğer giderler bu gider grubundan karşılanmakta olup bunlara ilişkin harcamalar Mali İşler Muhasebe Yönetmeliği ile İhale Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır…..”

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesinde, ödemenin yevmiye fişi üzerinde 793-Diğer Bakım ve Onarım Giderleri ayrıntısında muhasebeleştirildiği görülmektedir.Özel bütçeli bir kurum olan Özelleştirme İdaresi Başkanlığının Fon Kullanım Fişine bakıldığında çeşitli bakım ve malzeme giderleri ile temsil giderlerinin bu ayrıntı kodunda yer aldığı belirtilmektedir. Başkanlık Makamı Odasındaki çiçeklerin saksılarının değiştirilmesi ve bakımlarının yapılmasına ilişkin giderler de şahsi nitelikte olmayıp hizmetin gerektirdiği bir gider olarak kabul edilebileceğinden, ilamın 1 inci maddesi ile verilen 240.000.000 liraya ilişkin tazmin hükmünün kaldırılmasına,

2. İlamın 2. maddesinde Özelleştirme İdaresine satınalınan muhtelif demirbaş ve malzemeler için ödeme belgesine ayniyat tesellüm makbuzunun eklenmemesi nedeniyle toplam 14.028.058.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçiler, dilekçelerinde özetle, idarenin 2886 ve 1050 sayılı kanun ile 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun vize ve tescil işlemlerine tabi olmadığını, özel kanunla kurulmuş özel bütçeli bir kuruluş olduğunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 313. maddesi hükmüne göre 2002 yılında 250.000.000 TL den aşağı harcamaların doğrudan giderleştirildiğini, dayanıklı malzeme ve demirbaş için ayniyat tesellüm belgesi düzenlendiğini, 250.000.000 TL nin altındaki malzemeler için ayniyat tesellüm makbuzu düzenlenmemekle birlikte, mal veya hizmetin satın alındığını belgelemek üzere fatura arkalarının teslim alan birimlerce imzalandığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Başbakanlık Merkez Kuruluşları Ayniyat ve Ambar Yönetmeliğinin 16/A maddesinde her türlü tüketim malı, malzeme demirbaş, makine, teçhizat ve taşıt alımlarında ambar giriş işlemlerinin ne şekilde yapılacağı açıklanmıştır.

Mezkur maddede" ihale usulüyle satın alman malzemeler, şartnamelerinde veya sözleşmelerinde yazılı özellik ve niteliklerine; pazarlık usulüyle salın alman malzemeler, ihtiyaç fişinde yazılı olan niteliklerine göre muayene edilerek, uygunluk durumları belirlenir.

a-Geçici Teslim alma:

Muayeneleri sonradan yapılmak üzere, teslim alma şartlarına uygun olarak, ambara getirilen malzemeler, gerekli ölçü cinslerine göre sayılarak, tartılarak ve gerekli göz kontrolleri yapılarak teslim alınır. Bu teslimat için, 3 nüshalık "Geçici Teslim Alma Fişi" düzenlenir. Bu fişlerden biri Malzeme Müdürlüğünde, bir nüshası ise ilgili ambarda kalır.

Malzemelerin ambarca teslim alınmasında, teslim şartlarının miktar ve partileri halinde alınması konusundaki şartlarına tam olarak uyulur.

b-Satın almalarda Muayene Heyeti:

Satın almalarda, Malzeme Müdürü veya Yardımcısı, heyetin tabii üyesidir. Heyete muayene edilecek malzemenin özelliğine ihtisas sahibi bir teknik eleman ve ilgili ambar memuru katılır.

Satın alma işleminin sonuçlanabilmesi için, (ihale, Şartnameli satın almalarda) heyetin olumlu rapor vermesi gereklidir.

c-Faturalar ve Örnekleri:

Satın alınan malzemeler için, kayda esas faturalardır. Faturalarda, malzemelerin gerekli nitelikleri faturada yazılı olmadığı takdirde, ayniyat saymanı ve ilgili ambar memurunca, noksanlıklar satıcıya tamamlattırılarak imza ettirilir.

Fatura örnekleri Malzeme Müdürlüğünce tasdik edilir. Aynı faturada sadece bir koda ait malzeme olmalıdır. Bu sağlanmadığı ve değişik kodlara ait malzemeler aynı faturada bulunuyorsa, her kod için ayrı bir ambar girişi fişi düzenleneceğinden, ya her fişe eklenmek üzere fatura örneğinin hangi fişte olduğu belirtilir. Bağlanmış olan örneğe, faturada yazılı olan her koddaki malzemeler için düzenlenen giriş fişlerinin numaraları yazılarak, bağlantı kurulur. Bu şekilde düzenlenen giriş fişlerinden yalnız birine teslim alma pulu (ayniyat pulu) yapıştırılır" denilmektedir.

Tüketim maddeleri kapsamında bulunan sözkonusu satın almalarda, Başbakanlık Merkez Kuruluşları Ayniyat ve Ambar Yönetmeliğine göre ambar giriş fişi düzenlenmesi gerekmekte ise de, görülen eksiklikler şekle ilişkin aykırılıklar olup alınan malzemelerin kısa sürede kullanıldığı kanaatine varıldığından ve alınan malzemelerin başka şekilde kullanıldığı da ıspat edilemediği için ilamın 2 nci maddesi ile toplam 14.028.058.000 liraya ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına,

3. İlamın 3 üncü maddesinde, koruma ve güvenlik amirliği personelinin işe geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere otobüs bileti satın alınması nedeniyle toplam 2.314.500.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçiler dilekçesinde özetle, çalışma saatleri diğer personelden farklı olan koruma ve güvenlik amirliği personelinin servis hizmetinden yararlanamadığını, bu personelin işe getirilip götürülmesi için idareye ait hizmet araçlarının kullanılması veya servis kiralanması durumunda idareye maliyetinin daha yüksek olacağını, dolayısıyla bu uygulamanın idarenin menfaatine uygun olduğunu, Sayıştay denetimi sonucu uygulamaya son verildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 7 nci maddesinde, Devlet dairelerinin sıkışık bulunduğu büyük merkezlerde işletilen muayyen tarifeli taşıtlarla memurların zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek yeterlikte olmadığı hallerde kurumlarca ve devlet dairelerince memurlar için otobüs seferleri ihdas olunabileceği, bunların Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca tasdik olunacak esaslar dairesinde işletilebileceği hüküm altına alınmıştır.

6/2206 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 237 sayılı Taşıt Kanununun 7’nci maddesine Göre Kurumlar Tarafından İhdas Edilecek Otobüs Seferlerinin İşletme Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde “Kurumlarca İhdas edilecek ve işletilecek otobüs seferleri bir yükümlülük doğurmaz ve faydalanacak personel de herhangi bir hak isteyemez.” denilmektedir.

Diğer taraftan 657 sayılı Kanunun 146 ncı maddesinde, memurlara, kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği hiçbir yarar sağlanamayacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır.

Servis hizmeti yerine personele, otobüs kartı ödenmesi mevzuata uygun görülmemekte ise de, Koruma ve güvenlik hizmetlerinin gereği olarak kurum personelinin mesai saatlerinin farklılık arzetmesi, personele nakdi herhangi bir ödeme yapılmayıp ödemenin hizmet alımı şeklinde bir kamu kuruluşu olan E.G.O.’ya yapılması, ödenen otobüs bilet bedelinin ödenecek personel servis taşıma bedelinden daha az olması, ayrıca bu uygulamada hazine ve kurum zararı bulunmaması nedenleriyle dilekçi iddialarının kabulüne ve ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

4. İlamın 4 üncü maddesinde, Özelleştirme İdaresinde çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele yapılan fazla çalışma ücreti ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle toplam 9.131.572.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 2983 sayılı kanunla Kamu Ortaklığı İdaresinin kurulduğunu, 530 sayılı KHK ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığına dönüştürüldüğünü, aynı KHK ile anılan kanunun 8. maddesinde değişiklikle “Özelleştirme İdaresi Başkanlığında çalışan her statüdeki personele 3056 sayılı kanunun 31. maddesinde yer alan fazla çalışma ücreti aynı esas ve usullere göre ödenir” denilerek idarede çalışan personele Başbakanlıktaki esas ve usullere göre vergisiz olarak fazla çalışma ücreti ödenmesi öngörüldüğünden vergisiz olarak fazla çalışma ücreti ödendiğini, 530 sayılı KHK ‘nin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini, 4046 sayılı kanunun geçici 2 nci maddesinde “Anayasa Mahkemesince iptal edilen 530 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Özelleştirme Başkanlığına intikal eden bütün personele 530 sayılı KHK ile ödenen diğer özlük hakları ile 3056 sayılı kanunun değişik 31. maddesinde yer alan fazla çalışma ücretinin, 530 sayılı KHK’nin Anayasa Mahkemesince verilen yürürlüğün durdurulması kararının Resmi Gazetede yayınlandığı tarih ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih arasında geçen dönem içinde aynı esaslara göre tahakkuk ettirilerek ödenir denildiğinden 4046 sayılı kanun çıkana kadar da vergisiz fazla çalışma ücreti ödenmeye devam edildiğini, 2983 sayılı kanunla verilen bir özlük hakkının azaltılması sözkonusu olamayacağı için 4046 sayılı kanunun 6 maddesinin 7. fıkrası metninin de aynı şekilde uygulanmasına devam edildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun "Personel Rejimi" başlıklı 6 ncı maddesinin sondan üçüncü fıkrasında; "İdare merkez teşkilatında fiilen çalışan personel ile bu maddeye göre İdarede görevlendirilen personele 10.10.1984 tarihli ve 3056 sayılı kanunun değişik 31 inci maddesinde yer alan oran ve miktarları geçmemek üzere İdarece belirlenen esas ve usuller dahilinde fazla çalışma ücreti ödenir" hükmü yer almıştır.

Anılan Kanunla atıf yapılan 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun "Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı 31 inci maddesinde; "Başbakanlık Merkez Teşkilatı kadrolarında çalışan memurlara (Başbakanlık Basımevi Döner Sermaye İşletmesi kadrolarında çalışanlar dahil) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil);

a) 15 ila 11 inci derecelerden aylık alanlara %20'sini,

b) 10 ila 7 nci derecelerden aylık alanlara %25'ini,

c) 6 ila 4 üncü derecelerden aylık alanlara %30'unun,

d) 3 ila 1 inci derecelerden aylık alanlara %35'ini,

geçmemek üzere Başbakanlıkça tespit edilecek usul ve esaslar çerçevesinde her ay aylıkla birlikte, gelir vergisine tabi olmaksızın, peşin olarak fazla çalışma ücreti ödenir.

…………………………………………………”

hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda alman Kanunların konuyla ilgili maddelerinin incelenmesinden de görüleceği üzere, 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Kanunu gereğince, Başbakanlık merkez teşkilatında çalışan memurlara, fazla çalışma ücretinin gelir vergisine tabi olmaksızın ödeneceği öngörülmüşken; Özelleştirme îdaresi Merkez Teşkilatında fiilen çalışan personele ödenecek fazla çalışma ücretinin oran ve miktarları açısından 3056 sayılı Kanuna atıf yapan 4046 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde ise, fazla çalışma ücretinin gelir vergisine tabi olmaksızın ödeneceği yönünde herhangi bir düzenleme yer almamaktadır. Dilekçiler tarafından 4046 sayılı kanunun yürürlüğüne kadar fazla çalışma ücretinin vergisiz olarak ödendiği belirtilmekte ise de, yeni kanunda yer almayan istisna hükmünün, daha önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri doğrultusunda yorumlanmak suretiyle uygulamaya devam edilmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, 4046 sayılı kanunun 6. maddesinde, 3056 sayılı kanunun 31. maddesinde belirtilen oran ve miktarlarda fazla mesai ücreti ödeneceği belirtilmekte ve bu ödemenin gelir vergisine tabi olmaksızın yapılacağına ilişkin bir hüküm de bulunmadığından, ilamın 4 üncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5. İlamın 5 inci maddesinde, Özelleştirme İdaresinde kadro karşılığı sözleşmeli olarak çalışan personele ödenen fazla çalışma ücretinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle toplam 47.649.410.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi iddiaları ilamın 4 üncü maddesinde olduğu gibidir. İlamın 4. maddesinde açıklanan sebepler ve üye görüşü aynı kalmak üzere ilamın 5 inci maddesinde yeralan tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 07.02.2006 tarih ve 28353 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.