Sayıştay 8. Dairesi 264 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 17.01.2023

• Karar No: 264

• İlam No: 263

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Fazla Mesai Ödemeleri

… Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele fazla mesai ödenmesi sonucunda oluşan toplam …. TL tutarındaki kamu zararı hakkında, … sayılı İlamın …’inci maddesi ile verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak sorumlulardan Harcama Yetkilisi … (…..) ve Gerçekleştirme Görevlisi …. (….) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen …. tarihli ve .... tutanak numaralı bozma kararı çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinin 2’nci fıkrasında:

“İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir …” denilmektedir.

2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde aynen:

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

…”

Hükmü yer almaktadır.

21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 2018 yılında yürürlükte bulunan hükümleri değerlendirildiğinde;

“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 8’inci maddesinde:

“Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”,

“Belediye İtfaiye Yangın Personeli” başlıklı 9’uncu maddesinde:

‘‘Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Anılan Yönetmelik’in 10’uncu, 11’inci, 12’nci ve 13’üncü maddelerinde itfaiye birim amirlerinin, itfaiye çavuşunun ve itfaiye erinin görevleri sayıldıktan sonra “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde ise; “İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği, destek hizmeti yürüten personele ödenmeyeceği görülmektedir. Belediye İtfaiye Yönetmeliği ise itfaiye teşkilatının görevlerini “itfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” olarak iki ayrı grupta değerlendirmiştir. Dolayısıyla Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde ifade edilen “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti” kavramlarının rastgele ayrıştırılmadığı, Belediye İtfaiye Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde itfaiye teşkilatı personel yapısından hareketle bilinçli olarak bu tür bir ayrıma gidildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde itfaiye teşkilatında çalışan yangın personeli “itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı” olarak sayılmış olup; bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılınmıştır. Yani bu kişiler Bütçe Kanunu’nun ilgili maddesinde sözü edilen itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevleri Yönetmelik’in 10 ila 13’üncü maddelerinde sayılmıştır. Buna karşılık Yönetmelik’in “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde; itfaiye teşkilatının bünyesinde, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak “yangın personeli” dışında personel çalıştırılabileceği açıkça vurgulandığından, Belediye itfaiye teşkilatında “yangın personeli” dışında çeşitli unvanlarda çalışan personelin “destek personeli” olarak kabul edilmesi gerekir. Çünkü bu unvanlara Yönetmelik’te itfaiye yangın personeli unvanları arasında yer verilmemiştir. Bu nedenle de, itfaiye müdürlüğünde destek işleri yürütmek için görevlendirilmiş müdür yardımcısı, şube müdürü, tekniker, şoför, mühendis, hizmetli, şef, memur, bilgisayar işletmeni, bekçi gibi personel, fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmadığından, bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi durumu Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükmüne aykırılık teşkil edecektir.

Sorumluların Temyiz Kurulu’na sunmuş oldukları dilekçelerinde maktu fazla mesai ücreti alan (tekniker ve mühendis unvanına sahip) kişilerin itfaiye hizmetlerini fiilen yürüttüğü ileri sürülmüşse de; söz konusu personel Belediye İtfaiye Yönetmeliği’ne göre destek hizmeti yürüten diğer personel kadrosunda bulunduğundan, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda maktu ödenen fazla çalışma ücretini almaları mümkün değildir. Dolayısıyla sorumluların bu yöndeki itirazları yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, sorumluların savunmalarına ek olarak göndermiş oldukları personel görevlendirme onayları ve puantaj çizelgelerinin incelenmesi neticesinde; mühendis ……. İtfaiye Önlem Amiri olarak, mühendis …….’ün İtfaiye Eğitim Amiri olarak, ……. ve …….’in ise teknik personel olarak İtfaiye Dairesi Başkanlığında çalıştığı görülmüştür. Bu kişilere ait personel görev tanım formları incelendiğinde, ……. ve …….’in görev, yetki ve sorumluluklarının tamamen idari görevlerden oluştuğu, yangına müdahale konusunda herhangi bir görevlerinin olmadığı anlaşılmaktadır. ……. ve …….’ün görev, yetki ve sorumluluklarının ise yine idari görevlerden oluştuğu, “Gerektiğinde itfaiye olaylarına müdahale çalışmalarına katılmak” maddesinin de görev, yetki ve sorumlulukları içerisinde bulunduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle ……. ve …….’ün asli görevlerinin yangına müdahale olmadığı, gerektiği durumlarda bu görevi yapacakları anlaşılmaktadır.

Sorumluların savunma ekinde sundukları İdari Personel Nöbet Listesinde, …….’nun ayda 3 kez, diğer 3 personelin ise ayda 1 kez nöbet tuttuğu görülmüştür. Ancak bu kişilerin nöbet listesinde isimlerinin yer almasından dolayı bu ödemeyi alabilecekleri sonucuna ulaşmak mümkün değildir. Vardiya/nöbet usulü çalışma şekli, bu ödemenin yapılmasını gerektirmemektedir. Yani kişinin vardiyalı veya nöbet tutma şeklinde çalıştığı esas alınarak itfaiye hizmetinde çalıştığını kabul etmek doğru bir yaklaşım değildir. Fazla mesai ücreti ödenmesinde belirleyici olan, kişinin vardiyalı çalışmasından ziyade fiilen itfaiye hizmetinde çalışıp çalışmadığıdır.

Ayrıca ilişikli belgeler üzerinde yapılan incelemede, ……. tarih ……. no.lu ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisi (.....) …….’in düzenleyen kısmında ad ve soyadı yer almasına rağmen imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle ……. TL tutarındaki ödemeden dolayı sorumluluğu bulunmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesine göre Muhasebe Yetkilisi ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü tutulduğundan, söz konusu belgedeki imza eksikliğinden dolayı Muhasebe Yetkilisi (.....) …….’ın sorumluluğu bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle ..... Dairesi Başkanlığında destek işleri yürütmekle görevli personele mevzuata aykırı olarak fazla mesai ücreti ödenmesi sonucu oluşan ve ayrıntıları aşağıdaki tabloda gösterilen toplam ……. TL’lik kamu zararının;

……. 'sinin Harcama Yetkilisi (....) ……. ile Gerçekleştirme Görevlisi (.....) ……. 'ya

……. TL'sinin ise Harcama Yetkilisi (......) ……. ile Muhasebe Yetkilisi (.....) ……. 'ya

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,

Üye …….’ın karşı oyu ile ve oy çokluğuyla karar verildi.

Üye …….’ın karşı oy gerekçesi;

“……. sayılı İlam’ın ...’inci maddesinin bozulmasına karar verilen Temyiz Kurulu’nun ……. tarihli ve ……. tutanak numaralı kararı üzerine düzenlenen ek sorguya sorumlular ……. (.....) ve ……. (.....) tarafından sunulan savunmalara ek olarak göndermiş olunan personel görevlendirme onayları ve puantaj çizelgelerinin incelenmesi neticesinde; mühendis …….’nun İtfaiye Önlem Amiri olarak, mühendis …….’ün İtfaiye Eğitim Amiri olarak, ……. ve …….’in teknik personel olarak İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nda çalıştıkları görülmüştür. Personel görev tanımı formları incelendiğinde, ……. ve …….’in görev, yetki ve sorumluluklarının idari görevlerden oluştuğu, yangına müdahale konusunda herhangi bir görevlerinin olmadığı anlaşılmıştır. ……. ve …….’ün ise görev yetki ve sorumluluklarının yine genel olarak, idari görevlerden oluştuğu, fakat bunun yanında “Gerektiğinde itfaiye olaylarına müdahale çalışmalarına katılmak” maddesinin de görev, yetki ve sorumlulukları içerisinde bulunduğu tespit edilmiştir.

Buradan hareketle ……. ve …….’ün görev tanımları içerisinde, “Gerektiğinde itfaiye olaylarına müdahale çalışmalarına katılmak” sayıldığından, bu iki personelin itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine fiilen katıldıklarının, kalan diğer personel ……. ve …….’in ise destek hizmetlerinde görev aldıklarının kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla .... Dairesi Başkanlığında itfaiye hizmetlerini yürütmekle görevli olan mühendis ……. ve mühendis …….’e yapılan fazla mesai ücreti ödemeleri hususunda ilişilecek bir husus bulunmadığına, aynı birimde destek hizmetlerinde görev alan ……. ve …….’e yapılan fazla mesai ücreti ödemeleri sonucu oluşan kamu zararının ise raporda belirtilen sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”