Sayıştay 8. Dairesi 232 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 09.11.2021

• Karar No: 232

• İlam No: 141

• Madde No: 9

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İşçilerin Mali ve Sosyal Hakları

………………………..Başkanlığı’nda çalışmakta olan, 696 sayılı KHK ile belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen ve 2019 yılında işe alınan bir kısım personelin mali ve sosyal haklarının, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan Toplu İş Sözleşmesi ile belirlenen tutardan fazla olması iddiasına ilişkin olarak;

Belediyelerde “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri” kapsamında çalıştırılan personelin belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin yasal düzenleme, 24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 127’nci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye, Geçici 23, 24 ve 25’inci maddelerin eklenmesi suretiyle yapılmıştır. Geçici 24’üncü madde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında belediyelerde ve il özel idarelerinde çalıştırılan işçilerin, belediye şirketlerinde işçi statüsünde istihdam edilmeleri ile ilgili kuralları düzenlemektedir.

375 sayılı KHK’nin Geçici 24’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında;

“İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;

a) 657 sayılı Kanunun 48’inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,

b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,

c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,

ç) En son çalıştığı idare veya şirket ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,

kaydıyla, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20’nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin süreç bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırılır.

…………………………………………….

Geçici 23’üncü maddenin ikinci, üçüncü, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onikinci ve onaltıncı fıkraları hükümleri bu madde kapsamında yer alanlar hakkında da kıyasen uygulanır.

………………………………….

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir.

……………………………………….”

Hükümleri yer alırken, aynı KHK’nın Geçici 25’inci maddesinde;

“Geçici 23’üncü ve geçici 24’üncü maddeler kapsamına giren hususlara ilişkin usul ve esaslar ile bu maddelerin uygulanmasında ortaya çıkacak tereddütleri giderecek idareler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı’nca müştereken belirlenir.”

Denilmektedir.

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127’nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 24’üncü maddede; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olan ve madde metninde sayılan şartları taşıyan işçilerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, yine 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20’nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilmelerine imkan tanınmış; başvurularının usul ve yasaya uygun olması halinde de bu kurumlarda işçi statüsünde istihdam edilmelerine cevaz verilmiştir. Söz konusu düzenleme ile maddede sayılan İdareler ile bu İdarelere ait şirketlerde işçi statüsünde çalışmak üzere başvurabilmek için temel şart, başvuran kişilerin, bahsi geçen İdare ya da kuruluşlarda 04.12.2017 tarihi itibariyle 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olmalarıdır.

Uyuşmazlık konusu olayda ise bahsi geçen işçiler kararname kapsamındaki kurum ya da kuruluşlarda, 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında değil, Kararname kapsamında bulunan kuruluşlardan olan ………………….bünyesinde bireysel ya da toplu iş sözleşmeleri ile çalışmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, bahsi geçen işçiler kararname kapsamındaki şirketlerde bir taşeron firma aracılığıyla değil doğrudan şirketin kadrolu işçisi olarak istihdam edilmektedirler. Bu nedenle de, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 24’üncü madde kapsamında haklarında bir geçiş işlemi yapılmamış, statülerinde bir değişiklik olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle,………………………..’nde kadrolu olarak istihdam edilen ve ……………………………….Başkanlığı’nda adı geçen firma ile yapılan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçiler için yapılan ve uyuşmazlık konusu edilen toplam ……………………….TL ödeme ile ilgili iş ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğuna,

Üye………………………..’ın karşı oyu ile ve oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye…………………….’ın karşı oy gerekçesi;

“696 sayılı KHK’nin 83’üncü maddesi ile değiştirilen 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendinde;

“1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz.

2. Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.

3. Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.” Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen “… belediyeler ile….belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler… personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz.” hükmü ile belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacakları kesin olarak yasaklanmıştır.

Belediyelerde “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri” kapsamında çalıştırılan personelin belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin yasal düzenleme, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye, 24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Ek 20, Geçici 24 ve Geçici 25’inci maddelerle yapılmıştır.

375 sayılı KHK’nin Ek 20’nci maddesinde;

“İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir...” denilmekte.

375 sayılı KHK’nin Geçici 24’üncü maddesinde;

“İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;

a) 657 sayılı Kanunun 48’inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,

b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,

c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,

ç) En son çalıştığı idare veya şirket ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,

kaydıyla, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20’nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin süreç bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırılır.

…………………………………………….

Geçici 23’üncü maddenin ikinci, üçüncü, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onikinci ve onaltıncı fıkraları hükümleri bu madde kapsamında yer alanlar hakkında da kıyasen uygulanır.

………………………………….

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.

……………………………………….

Bu madde uyarınca hizmet alım sözleşmelerinin feshedilmiş veya iş eksilişi yapılmış sayılacağı tarihten itibaren bu madde kapsamında yer alan idarelerde ve söz konusu şirketlerde, ek 20 nci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapılamaz.

Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.”

Hükümleri yer alırken, aynı KHK’nın Geçici 25’inci maddesinde;

“Geçici 23’üncü ve geçici 24’üncü maddeler kapsamına giren hususlara ilişkin usul ve esaslar ile bu maddelerin uygulanmasında ortaya çıkacak tereddütleri giderecek idareler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı’nca müştereken belirlenir.” denilmektedir.

Söz konusu personelin belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin usul ve esaslar, 375 sayılı KHK’nin Geçici 25’inci maddesine dayanılarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan “Kamu Kurum Ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24 Üncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar” ile belirlenmiştir.

Bu Usul ve Esaslar’ın “Kurum itibarıyla kapsamın belirlenmesi” başlıklı 28’inci maddesinde ;

“(1)375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü madde ile tanınan işçi statüsüne geçirilme hakkından yararlanılabilmesi için; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları, il özel idareleri ve belediyelerin üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının doğrudan doğruya veya dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılması gerekmektedir.

(2)Bu bölümde geçen idare veya idarenin şirketi ibaresinden, birinci fırkada belirtilen idare veya şirketler anlaşılır.” hükümleri yer almaktadır.

Aynı Usul ve Esaslar’ın “İşçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde;

“(1) İdarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, geçici 24 üncü madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz.

(2) İdarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir.

(3) Geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.” denilmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre;

Gerek 375 sayılı KHK’nin Geçici 24’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında, gerekse söz konusu Usul ve Esasların 28’inci maddesinin 1’inci fıkrasında “… belediyeler ile ……. Belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar…” denilerek 696 sayılı KHK kapsamında bulunan kurumlar ve şirketler tek tek sayılarak açıkça belirlenmiştir. Bu hükme göre, 4734 sayılı Kanun kapsamında bir yüklenici tarafından çalıştırılan tüm işçiler 696 sayılı KHK hükümlerine tabidirler. Yüklenicisinin belediye şirketi veya özel şirket olmasına göre herhangi bir ayrım yapılmadığı gibi yüklenicisi belediyeye ait şirket olan işçilerin geçiş işlemi için ayrı bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Diğer taraftan 375 sayılı KHK’nin Geçici 24’üncü maddesinde ve söz konusu Usul ve Esasların 49’uncu maddesinde; işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesine göre belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Yüksek Hakem Kurulu tarafından, 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi karara bağlanmış ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlanmıştır. 4/12/2017 tarihi itibarıyla, 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihale sonucunda belediyelerde çalışmakta olan personelden yüklenicisi belediye şirketi olanlara; belediye şirketinde işçi statüsüne geçişi yapıldıktan sonra mali ve sosyal haklar bakımından istisna getiren bir düzenleme de bulunmamaktadır. Yüklenicisi belediye şirketi olan sözleşmelerde, belediye şirketleri alt işveren (taşeron) konumundadırlar. Dolayısıyla 4/12/2017 tarihinde, 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında, belediyelerde çalıştırılmakta olan personel; yüklenicisi belediye şirketi olsa da 696 sayılı KHK hükümlerine tabidirler.

Ayrıca İçişleri Bakanlığı’nın çeşitli yazılarındaki; “… İl Özel İdareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının doğrudan doğruya veya dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerde işçi statüsünde çalışmakta olup 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan işçiler halihazırda ilgili şirketlerin işçileri olduklarından, ayrıca bu işçiler için geçiş işlemi yapılmasına gerek olmayıp, şirketlerinde mevcut statüleri ile çalıştırılmaya devam edilecektir.” görüşü ile ilgili personelin geçiş işlemine tabi olmadığı belirtilmiştir. Söz konusu görüşlere göre, zaten belediye şirketinde çalışan bir işçinin 696 sayılı KHK hükümlerine göre başka bir kurum veya şirkete geçişi yapılmadığından, bu düzenlemedeki geçiş işlemlerinin bu işçilere uygulanmaması gayet doğaldır. Ancak belediye şirketinde çalışan işçilere geçiş işlemlerinin uygulanmamış olması, bu işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının 696 sayılı KHK kapsamında Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin de uygulanmayacağı anlamına gelmez. Çünkü söz konusu işçiler için anılan mevzuatta istisna hükmü bulunmamaktadır.

…………………….. Belediyesinin……………………. Şirketinde, işçi statüsünde bulunan bazı personele, söz konusu şirket ile ……………….arasında ………………tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesiyle belirlenen tutarlarda ücret, mali ve sosyal haklar ödenmiştir. Oysa 696 sayılı KHK uyarınca, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesine göre belirlenen tutarlarda ücret ile mali ve sosyal hakların ödenmesi gerekmektedir.

Söz konusu personele, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesi ile belirlenen tutarlardan daha fazla ödeme yapılması sonucu oluşan kamu zararının raporda belirtilen sorumlulara ödettirilmesi gerekir.”